گروهی از کارشناسان به شانه دار مهاجم (‪ (Mnemiopsis Leidyi‬ به عنوان منبعی سرشار از ماده سالم و مغذی امگا‪ ۳‬نگاه می‌کنند.

۸۶۴۶۴۵۱۳.jpg شاخه‌ای از مهاجمان دریایی که معروفترین آنها شانه‌داران هستند، سالهاست که به عنوان تهدیدی برای آبزیان اقیانوسها و دریاها مطرح می‌شوند اما اکنون گروهی از کارشناسان به آنان به عنوان منبعی سرشار از ماده سالم و مغذی امگا‪ ۳‬نگاه می‌کنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از ایرنا ، این شانه دار مهاجم (‪ (Mnemiopsis Leidyi‬که سالهاست در دریای خزر مشکل‌آفرین شده است، در دهه ‪ ۸۰‬میلادی از طریق آب توازن کشتی‌های تجاری از سواحل آمریکا وارد دریا سیاه و سپس وارد دریای خزر شد.

نخستین بار درسال ‪ ۱۹۸۲‬محققان اوکراینی وجود این شانه دار را در دریای سیاه گزارش کردند و شش سال بعد “زی توده” این جاندار در این دریا به ‪ ۱/۵‬کیلوگرم درمترمربع رسید و موجب کاهش صید ماهیان ریز(پلاژیک) از ‪۲۵۰‬ هزارتن به ‪ ۳۰‬هزار تن شد.

به گفته کارشناسان، این شانه دار از”زئوپلانکتون ها” که غذای کیلکا ماهیان و تمامی بچه ماهیان دریای خزر است، تغذیه می‌کند و به همین دلیل رشد توده آنها، باعث کاهش جمعیت ماهی “کیلکا” شده است که خود مهمترین غذای گونه‌های باارزشی مانند ماهیان خاویاری، آزاد و فک خزر است.

بخاطر نقش تعیین‌کننده ای که ماهی کیلکا در تامین غذای گونه‌های مختلف ماهی‌های خزر ایفا می‌کند، آن را “نان دریای خزر” نام داده‌اند.

در دریای خزر ‪ ۲۵‬گونه غیربومی (‪ (exotic‬شناسایی شده که برخی از آنان مهاجم هستند و شانه‌داران، معروفترین آنها به شمار می‌روند.

یک استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران می‌گوید اگر به شیوه درست و اصولی با شانه‌داران به اصطلاح مهاجم برخورد شود نه تنها معضلی برای آبهای داخلی ما نیستند بلکه می‌توان از آنها به عنوان منبعی سرشار از امگا‪ ۳‬استفاده کرد.

دکتر آرش جوانشیرخوئی به خبرنگار ایرنا گفت: به منظور انجام برخی آزمایش‌ها بر روی این موجودات تعدادی از شانه‌داران صید و با سرما خشک شده و مورد تجزیه بیوشیمیایی قرار گرفتند.

۸۶۴۴۶۵۱.jpg

وی گفت بعد از انجام آزمایش‌های متعدد روی این جانوران مشخص شد که آنها سرشار از بسیاری ویتامین‌ها و منبعی غنی از امگا‪ ۳‬هستند.

به گفته این محقق، وقتی این موجودات وارد مکان جدیدی می‌شوند ممکن است سیستم تغذیه آنان در محیط جدید وجود نداشته باشد که برای به دست آوردن غذای مورد نیاز با انواع بومیان به رقابت می‌پردازند که از این رو به عنوان مهاجم شناخته می‌شوند.

دکتر جوانشیرخویی که درجه دکترای اقیانوس‌شناسی دارد می‌گوید که ممکن است این موجودات به صورت ذاتی مهاجم نباشند.

شانه‌داران به عنوان مهاجمان دریایی گونه‌هایی پلانکتونی یا غیرپلانکتونی هستند که معمولا از طریق آب توازن کشتی‌ها وارد محیط جدید می‌شوند و نداشتن دشمن در محیط جدید باعث انفجار رشد و تکثیر آنان می‌شود که به اعتقاد کارشناسان اگر با این پدیده درست برخورد نشود، بدون شک زندگی موجودات بومی را با مشکل مواجه می‌کند.

تمام کارشناسان، دلیل اصلی تهاجم جانوران بیگانه آبزی را رفت و آمد کشتی‌ها و نفتکش‌ها در آب‌های دریایی می‌دانند.

سالانه میلیون‌ها تن آب توازن کشتی‌ها در دریاهای مختلف تخلیه می‌شود.

زمانی که یک کشتی وارد حوزه دریایی دیگری می‌شود به منظور حفظ توازن خود بعد از بارگیری، باید آب مخازن کشتی را تخلیه کند که با این کار همراه آب، تمام محتویات آنها نیز وارد دریا می‌شود و همین امر دلیل اصلی ورود مهاجمان بیگانه به آب‌های دریایی است.

سالانه دهها میلیون دلار از طریق مهاجمان دریایی به اقتصاد دریایی کشورهای حاشیه دریای خزر خسارت وارد می‌شود که سهم ایران از این خسارت از همه کشورهای حاشیه بیشتر است.

گرم و شور بودن آبهای حوزه ایران، کوچک بودن صنعت صیادی ایران و وابستگی مردم به حرفه صیادی در حاشیه دریاها از جمله دلایل اصلی وارد آمدن خسارت بیشتر به ایران است.

آمار رسمی اعلام شده نشان می‌دهد قبل از هجوم مهاجمان دریایی در آبهای ایران حدود سال ‪ ،۱۳۷۸‬صید کیلکا سالانه به حدود بیش از ‪ ۸۵‬هزار تن می‌رسید که این رقم بعد از تهاجم (درسال‌های اخیر) به کمتر از ‪ ۲۰‬هزار تن در سال کاهش یافت.

به اعتقاد برخی کارشناسان با استفاده صحیح از مهاجمان دریایی و امگا‪۳‬ موجود در آنها، می‌توان خسارات ناشی از کاهش جمعیت کیلکا را جبران کرد.

۸۶۴۶۵۵۱۳۱.jpg
امگا ‪ “۳‬نخستین بار هنگام بررسی روش تغذیه اسکیموها در سال ‪۱۹۷۹‬ میلادی کشف شد. دو محقق به نامهای دکتر بنگ و دکتر دایربرگ، با مطالعه بر روی خون اسکیموها مشاهده کردند، با وجود اینکه اسکیموها همراه غذای اصلی خود (ماهی) از گوشت حیوانات پرچرب شکاری نیز استفاده می‌کنند،اسیدهای چرب موجود در خون آنها مانع از تجمع پلاکت و در نتیجه مانع از رسوبات و گرفتگی رگ‌ها می‌شود.
سه اسید چرب معروف از خانواده امگا ‪ ۳‬که بر روی آن‌ها تحقیقات و مطالعات بیشتری انجام شده است عبارت‌اند از: ‪ .۱‬آلفا لینولئیک اسید(‪،(ALA‬ ایکوزا پنتانوئیک اسید (‪ (EPA‬و دوکوزا هگزانوئیک اسید (‪.(DHA‬

مهم‌ترین مخزن ‪ ،ALA‬روغن بذرکتان است که حاوی مقدار قابل توجهی از این اسیدچرب است. پس از آن روغن گردو، جوانه گندم و سویا حاوی این اسید چرب هستند. سایر موادغذایی فاقد این اسید چرب هستند یا مقداری بسیار جزئی از آن را دارند.
مخزن دو اسید چرب دیگر از خانواده امگا ‪ ،۳‬یعنی ‪ EPA‬و ‪ DHA‬فقط و فقط ماهی است و در هیچ ماده غذایی دیگری تا به حال یافت نشده است. این دو اسید چرب نقش مهمی را در تغذیه دارند و در چند سال گذشته، مطالعات فراوانی بر روی آنها انجام شده است.
دکتر سیدمرتضی صفوی، مشاور معاون سلامت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در خصوص فواید امگا ‪ ۳‬در بدن به خبرنگار ایرنا گفت اسید چرب موجود در امگا ‪ ۳‬روی انواع بیماری‌های قلبی، عروقی و سرطان‌ها اثر مثبت دارد، به ویژه در مورد بیماری‌های قلبی و عروقی که تاثیر مثبت امگا ‪ ۳‬بر روی آنان محرز شده است.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران اظهار داشت: امگا‪ ۳‬معمولا در ماهیانی که از پلانکتون‌های موجود در دریاها تغذیه می‌کنند به مقدار زیاد وجود دارد از این رو استفاده دو وعده غذای دریایی در هفته توصیه می‌شود.
به گفته دکتر صفوی تاثیر امگا ‪ ۳‬بر روی برخی بیمارها مانند آلزایمر، فشار خون، دیابت و برخی بیماری‌های دیگر نیز در دست مطالعه است.
این استاد دانشگاه تهران تاکید کرد: ماهیانی که در آبهای شور هستند و از پلانکتون‌ها تغذیه می‌کنند سرشار از امگا ‪ ۳‬هستند نه ماهیان پرورشی.
دکتر پیمان اقتصادی، مدیر گروه علوم‌زیستی دریا درمرکز ملی اقیانوس شناسی می‌گوید: درحال حاضر هر کشتی موظف است در فاصله ‪ ۲۰۰‬کیلومتری از مقصد، آب مخازنش را تخلیه کند که این مقررات، در صورت اجرا شدن نیز جوابگو نخواهد بود.
وی با اشاره به اینکه اکنون ژاپن و استرالیا تجربه زیادی در جلوگیری از ورود مهاجمان دریایی به آبهایشان دارند گفت متاسفانه بسیاری از قوانینی که برای جلوگیری از ورود مهاجمان به آبهای داخلی اجرا می‌شود در ایران انجام نمی‌شود.
وی گفت: موفق شدن در این زمینه مستلزم اطلاعات پایه‌ای در خصوص آبهای داخلی کشورمان است. باید بدانیم چه موجوداتی بومی منطقه هستند تا به محض مشاهده جانداری ناشناس سریعا آنرا شناسایی کنیم.
همچنین عضو هیات علمی دانشکده علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس به خبرنگار ایرنا گفت: این موجودات علاوه بر اینکه بوسیله آب توازن کشتی‌ها وارد محیط جدید می‌شوند، با چسبیدن به بدنه کشتی‌ها نیز می‌توانند وارد آبهای دیگر شده و در آن رشد کرده و تکثیر شوند.
دکتر بهروز ابطحی که دکترای رشته بیولوژیک دریا است معتقد است وقتی گونه‌ای جدید وارد محیط تازه‌ای می‌شود، مانند آفت عمل می‌کند که از این طریق رقابت غذایی بین گونه‌های بومی و غیربومی به عنوان گونه مهاجم پیش می‌آید.
به گفته وی این گونه‌های مهاجم مقاومت زیادی در مقابل شرایط نامساعد دارند.
اما در مقابل استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران دکتر جوانشیر خوئی به این که این گونه‌ها مهاجم هستند اعتقادی ندارد و معتقد است با استفاده صحیح از این گونه‌ها می‌توان از این موجودات برداشت خوبی در راستای تولید امگا ‪ ۳‬کرد زیرا آنان سرشار از امگا ‪ ۳‬هستند اما کسی تاکنون با این دید به این موجودات نگاه نکرده است.
نتیجه آزمایشهای تکمیلی علمی به این پرسش پاسخ خواهد داد: فایده مهاجمان شانه‌دار بیشتر است یا زیان آنها؟

همچنین بررسی کنید

نوشیدنی ها مفید و مضربرای کاهش وزن

بسیاری از ما مواظب آنچه میخوریم هستیم اما مواظب آنچه مینوشیم نیستیم. این اشتباه است. …

دلایل پرخوری و راه حل آن

همه ما می‌دانیم باید غذاهای سالم بخوریم. بنابراین، چرا حتی بوی شیرینی شکلاتی کوچک نیز …