درد چیست ، و کدام دردها نیاز به توجه فوری پزشکی دارند

هیچ کس به طور کامل نمی داند که  درد چگونه عمل می کند. در واقع، اطلاعات زیادی در مورد درد شناخته شده است اما هنوز سؤالات زیادی وجود دارد. بنابراین بیایید با یک دید ساده تر به مسئله نگاه کنیم

درد واقعیتی است که در مغزتان احساس می کنید. مثلاً فرض کنید که با یک چکش به انگشت خود ضربه زده اید. بخشی از انگشت که صدمه دیده، پایانه های عصبی دارد .

آشکارگرهای کمی در مفصلها و پوست وجود دارد که حسی مثل گرما، لرزه، لمس ضعیف یا چیزی شبیه گاز گرفتن موش را دارید و البته شوک له شدگی شدید به خاطر ضربه با یک چکش وجود دارد.

برای هر یک از حواس گیرنده های مختلف وجود دارد. بافت صدمه دیده در انگشت همچنین چند مواد شیمیایی رها می کند که باعث می شود پایانه های عصبی، شوک له شدگی را حتی بیشتر نشان دهد ـ مانند بلند کردن صدا در استریو که ممکن است صدا را بهتر بشنوید.

بعضی از این مواد شیمیایی پروستاگلاندین ها هستند که سلولهای عمل کننده در بافت صدمه دیده، این مواد شیمیایی را با استفاده از آنزیمی که سیکلواکسیژناز۲ (COX2) نامیده  می شود، می سازد.

بخاطر پروستاگلاندین ها، پایانه های عصبی که درگیر شده اند اینک یک علامت مشخصی را در بین رشته های عصبی دست، سپس در بین بازو و بالاتر به گردن و مغز می فرستد، جایی که مغز این معانی مشخص را تحلیل می کند ”هی! درد!“ پروستاگلاندین ها به نظر می رسد بجای یک پروتئین از کل علایمی که درد را معنی می دهد، شرکت کند اما این پروتئین یک پروستاگلاندین مهم است.

بعلاوه،پروستاگلاندین ها نه تنها به شما کمک می کند تا درد انگشت صدمه دیده را احساس کنید بلکه همچنین باعث ورم انگشت می شود که همان اماس نامیده می شود. بافت را در مایعات خون غوطه ور می کند که آن را هم نگهداری و هم در التیام بافت کمک می کند. به یاد دارید که این یک متن ساده شده داستان درد است; در این فرایند به نظر می رسد مواد شیمیایی بسیاری غیر از پروستاگلاندین ها در گیر هستند.

این روند بخوبی عمل می کند تا آنجا که به شما می گوید انگشتتان صدمه دیده است. درد در اینجا یک هدف را دنبال می کند که: یادآوری انگشت صدمه دیده و این که نیاز دارید در آن دقیق باشید و تا التیام انگشت از آن استفاده نکنید. مسأله اینکه گاهی عواملی غیر از چکش صدمه می زند. مثلاً گاهی شما سردرد دارید، شاید علت سردرد، انقباض ماهیچه های سر و گردنتان به علت استرس یا متشنج شدن رگ خونی در مغزتان باشد.

مردم زیادی ورم مفاصل دارند که در مفصل ها مثل بند انگشت، قوزک یا زانوها ورم و درد می کند، این تنها باعث ناراحتی نمی شود بلکه می تواند صدمه دائمی به مفاصل بزند. زنان زیادی در طی عادت ماهیانه  در ناحیه شکم احساس درد زیادی می کنند علت آن انقباض عضلات شکم بیان شده ولی هنوز دلیل مشخصی ندارد. این فرایندها باعث می شود که پروستاگلاندین ها را بخوبی درگیر کند .

درد یک احساس پیچیده است که اغلب اجزاى روحى را نیز در بردارد. وجود گیرنده هاى احساس درد و انتقال بدون اختلال این حس به سیستم عصبى مرکزى، پیش شرطهاى داشتن درد، میباشند. در دردهاى مزمن، عوامل بیولوژیکى، فیزیکى و اجتماعى بر روى یکدیگر تاثیرات متقابل میگذارند. سیستمهاى ویژه اى در بدن ما فعالیت میکنند که، دائمآ در تلاشند، تا یک آسیب دیدگى جسمى اجبارآ به ایجاد درد منجر نگردد، براى مثال جراحاتى که در طى یک سانحه رانندگى، مسابقه ورزشى، جنگ یا حتى بصورت پنهان در هنگام مقاربت جنسى بروز میکنند. علاوه براین گاهى دردهائى وجود دارند که، بر اثر یک آسیب دیدگى جسمى نبوده و علت مشخصى ندارند.
طبق تعریف رسمى انجمن بین المللى مطالعات علمى در این مورد، “درد، یک درک و تجربه ناخوشایند است، که بر اثر یک صدمه دیدگى بوجود آمده و یا به بروز آسیبى منجر خواهد شد ، یا اینکه به این صورت احساس میشود.” بنابراین درد، آن چیزیست که بیماران احساس میکنند.

گیرنده هاى درد، انتهاهاى عریان رشته هاى عصبى میباشند که، در برابر تحریکهاى مختلف از خود واکنش نشان میدهند، مثلآ در برابر سرما و گرما، قطع شدن یا فشار زیاد و مواد شیمیائى. در مقایسه با گیرنده هاى دیگر، گیرنده هاى درد، احتیاج به تحریک قویترى دارند، تا واکنش نشان دهند و برخلاف دیگر گیرنده ها، به محرکها عادت نمیکنند یعنى میزان تاثیر پذیرى آنها کاهش نمییابد. فعالیت گیرنده هاى درد توسط برخى مواد شیمیائى همانند Prostaglandin ها، Bradykinin ها وSerotonin ها قابل تغییر و اغلب قابل افزایش است. علاوه بر این، کمبود میزان اکسیژن در بافتها بر اثر سکته، افزایش محیط اسیدى بدن بخاطر افزایش دى اکسید کربن یا تغییر میزان غلظت خون نیز میتوانند حساسیت در برابر محرکهاى درد را افزونتر سازند.

رشته هاى عصبى که اطلاعات مربوط به درد را منتقل میسازند، به دو گونه اند. رشته هاى سریعA دلتا، که سرعت انتقال در آنها به ۲۰ متر در ثانیه میرسد و رشته هاى کندتر C که با سرعت انتقالى به میزان ۲ و نیم متر در ثانیه درد را منتقل میکنند. این رشته هاى عصبى C هستند که، ابتدا به انتقال تحریکات درد میپردازند و به همین علت هم، مکان یابى دقیق درد در این مورد امکان پذیر نیست. در لحظه نخست احساس درد در نخاع، واکنشى ناگهانى فعال میشود که، حرکتى سریع را موجب میگردد، در حالیکه درد، هنوز با هوشمندى تمام درک نشده است، مثلآ عقب کشیدن دست، به محض احساس حرارت شعله. از سوى دیگر این اطلاعات به مغز انتقال مییابند. در قشر خارجى مغز یعنى کورتکس است، که درد، سرانجام هوشیارانه درک شده و مورد ارزیابى قرار میگیرد. درک احساس درد و یافتن محل آن، روندیست که باید آموخته شود. در قشر حساس کورتکس براى هر بخشى از پوست بدن مناطق ویژه اى وجود دارند که، کل آنها Homuncolus نامیده میشود.

یک پدیده ویژه اما، دردهاى انعکاس یافته میباشند. از آنجائیکه اندامهاى درونى بدن نیز داراى رشته هاى عصبى میباشند اما، در پروسه یادگیرى ما، کمتر امکان خودنمائى مییابند، دردهائى که در این ارگانها بوجود میایند، بصورتى دیگر، به منزله درد در مناطق پوستى یا ماهیچه اى انعکاس مییابند.

در حین انتقال درد در نخاع، برخى مواد تولید شده در بدن همانند Endorphin ها میتوانند میزان آنرا کاهش بخشند. از دیگر داروهاى شناخته شده براى تسکین درد میتوان مورفین را نام برد که، از تریاک تهیه میشود. مطالعات گسترده در زمینه داروهاى مسکن نشان داده اند که، اثر این داروها در مورد
بیماران مبتلا به دردهاى مزمن، بصورت دائم نبوده و آنها میتوانند موجب بروز اعتیاد گردند.
آشکارگرهای کمی در مفصلها و پوست وجود دارد که حسی مثل گرما، لرزه، لمس ضعیف یا چیزی شبیه گاز گرفتن موش را دارید و البته شوک له شدگی شدید به خاطر ضربه با یک چکش وجود دارد. برای هر یک از حواس گیرنده های مختلف وجود دارد.

بافت صدمه دیده در انگشت همچنین چند مواد شیمیایی رها می کند که باعث می شود پایانه های عصبی، شوک له شدگی را حتی بیشتر نشان دهد ـ ـ مانند بلند کردن صدا در استریو که ممکن است صدا را بهتر بشنوید.

بعضی از این مواد شیمیایی پروستاگلاندین ها هستند که سلولهای عمل کننده در بافت صدمه دیده، این مواد شیمیایی را با استفاده از آنزیمی که سیکلواکسیژناز۲ (COX2) نامیده  می شود، می سازد.

بخاطر پروستاگلاندین ها، پایانه های عصبی که درگیر شده اند اینک یک علامت مشخصی را در بین رشته های عصبی دست، سپس در بین بازو و بالاتر به گردن و مغز می فرستد، جایی که مغز این معانی مشخص را تحلیل می کند ”هی! درد!“ پروستاگلاندین ها به نظر می رسد بجای یک پروتئین از کل علایمی که درد را معنی می دهد، شرکت کند اما این پروتئین یک پروستاگلاندین مهم است.

 بعلاوه،پروستاگلاندین ها نه تنها به شما کمک می کند تا درد انگشت صدمه دیده را احساس کنید بلکه همچنین باعث ورم انگشت می شود که همان اماس نامیده می شود. بافت را در مایعات خون غوطه ور می کند که آن را هم نگهداری و هم در التیام بافت کمک می کند.

به یاد دارید که این یک متن ساده شده داستان درد است; در این فرایند به نظر می رسد مواد شیمیایی بسیاری غیر از پروستاگلاندین ها در گیر هستند.

این روند بخوبی عمل می کند تا آنجا که به شما می گوید انگشتتان صدمه دیده است. درد در اینجا یک هدف را دنبال می کند که: یادآوری انگشت صدمه دیده و این که نیاز دارید در آن دقیق باشید و تا التیام انگشت از آن استفاده نکنید.

مسأله اینکه گاهی عواملی غیر از چکش صدمه می زند. مثلاً گاهی شما سردرد دارید، شاید علت سردرد، انقباض ماهیچه های سر و گردنتان به علت استرس یا متشنج شدن رگ خونی در مغزتان باشد.

مردم زیادی ورم مفاصل دارند که در مفصل ها مثل بند انگشت، قوزک یا زانوها ورم و درد می کند، این تنها باعث ناراحتی نمی شود بلکه می تواند صدمه دائمی به مفاصل بزند.

زنان زیادی در طی عادت ماهیانه  در ناحیه شکم احساس درد زیادی می کنند علت آن انقباض عضلات شکم بیان شده ولی هنوز دلیل مشخصی ندارد. این فرایندها باعث می شود که پروستاگلاندین ها را بخوبی درگیر کند.

درد چگونه عمل می کند ؟

یکی از قدیمیترین تلاشها برای توصیف اینکه درد چگونه عمل می‌کند توسط دکارت در رساله‌ای درباره انسان که در سال ۱۶۶۴ ارائه شده است می‌باشد. دکارت معتقد است مسیر درد از نوک پا تا مغز گسترده شده است. وارد شدن ناگهانی یک محرک دردناک مثلا رفتن در داخل یک شعله آتش به یک مکانیزم بازتابی منحصر می‌شود که مانند کشیده شدن یک طناب که به یک زنگوله متصل است عمل می‌کند. به صدا در آمدن زنگ علامت و نشانه تجربه درد خواهد بود. دکارت هنگامی این نظریه را تدوین کرد که هیچگونه اطلاعات و دانش لازم درباره فرآیندهای عصب فیزیولوژیک وجود نداشت. درحقیقت از سال ۱۸۴۲ بود که محققان با روش تحقیق منطقی فهمیدند که درد بوسیله اعصاب درد به مغز می‌رسد.

نظریه اختصاصی درد

این نظریه بر اساس نظریه دکارت در مورد فرآیند ایجاد درد شکل گرفت که بر پایه آن سیستم ویژه‌ای از اعصاب (گیرنده‌های درد) پیامها را از گیرنده‌های درد در پوست به مراکز درد در مغز انتقال می‌دهند. نظریه‌های اختصاصی درد اعتقاد دارند که بین ساختار عصبی و تجربیات روان شناختی درد ارتباط متقابل وجود دارد. تحقیقات اخیر با استفاده از عصب نگاری نشان می‌دهد که این ارتباط بیشتر ساده انگارانه است.

نظریه کنترل دروازه درد
اولین بار نظریه کنترل دروازه درد توسط ملزاک و وال (۱۹۶۵) در مقاله مشهود مکانیزمهای درد: یک نظریه جدید در جمله علم نشد. این نظریه رویکرد پزشکی نظریه‌های قبلی را با مدلهای اخیر زیستی ، روانی ، اجتماعی سلامت تلفیق کرد. این رویکرد تنها به عوامل پزشکی قناعت نمی‌کند، بلکه تعامل بین عوامل زیستی ، روان شناختی و اجتماعی را مورد توجه قرار می‌دهد. این نظریه مطرح می‌کند که یک دروازه در سیستم عصبی وجود دارد. این دروازه در مقابل محرکهای درد باز و بسته می‌شود.

باز شدن دروازه به پیامهای عصبی اجازه می‌دهد تا به مغز ارسال شوند و بستن دروازه رفتن پیامها به مغز را متوقف می‌سازد. فعالیت در تارهای درد موجب می‌شوند که سلولهای انتقال دهنده تکانه‌های علائم درد را به سوی مغز بفرستند و دروازه را باز کننده فعالیت در اعصاب حسی که بطور مستقیم با درد بی‌ارتباط است موجب می‌شود که ، اعصاب با قطر بزرگتر اطلاعات مربوط به حسهای مضر و زیان آور را حمل کنند (چسبیدن ، تماس ، مالیدن و خاراندن یا خراشیدن).

این فعالیتها دروازه را می‌بندد و احتمال تجربه درد را کاهش می‌دهد و به این دلیل است که مالیدن پایی که درد می‌کند می‌تواند درد را تسکین دهد. خود پیامهایی که از مغز می‌آیند نیز می‌توانند دروازه را باز یا بسته کنند. این نظریه بیان می‌کند که درد یک دو راهی جریان اطلاعات به مغز و از مغز است و این که نه تنها مغز این اطلاعات را پردازش می‌کند، بلکه بطور مستقیم در مکانیزم دروازه‌ای تاثیر می‌گذارد. هر چند ماهیت کارهای مکانیزم دروازه در حال حاضر روشن نیست و تحقیقات بیشتری در این زمینه مورد نیاز است. شکل زیر فرآیند ایجاد درد را در نظریه کنترل دروازه‌ای نشان می‌دهد.

نظریات کنونی در مورد فیزیولوژی درد
امروزه اعتقاد بر این است که انواع متفاوتی از نرونها وجود دارند که در تمییز و تشخیص درد درگیر هستند. این نرونها شامل نرونهای بزرگ و با پوشش میلین قوی (که عملکرد سریع دارند) ، تارهای بتا A که پوستی هستند، تارهای با میلین خیلی ضعیف که عملکرد آهسته‌تری دارند، تارهای دلتا A پوستی و تارهای صاف بدون میلین C را شامل می‌شود. هر کدام از این تارها با روشهای مختلف به تجربه درد مختلفی پاسخ می‌دهند. مثلا ما گیرندگان دردی داریم که گرما را تشخیص می‌دهند و سایر گیرنده‌ها لمس را تشخیص می‌دهند.

گرچه مکانیزمهای دیگر در فرآیند درد هنوز معلوم نیست. اما نظریه کنترل دروازه در حمایتهای عملی زیادی از سوی تحقیقات و مطالعات متعدد دریافت کرده است. هر چند هیچگونه شواهد مستقیم چه درباره مکانیزم دروازه‌ای وجود ندارد و این مطلب به صورت فرضی پذیرفته نشده است. روشهای پزشکی که امروزه برای کنترل درد بکار می‌روند، در برخی موارد با فرآیندهایی سروکار دارند که جریان انتقال پیام درد را به مغز محدود می‌سازند و از این طریق موجب کاهش درد می‌شوند.
 

دردهایی که نباز به توجه فوری پزشکی دارند و باید جدی تر گرفته شوند :
آیا می دانید درد یک بیماری نیست بلکه نشان دهنده وجود یک بیماری است . و آیا می دانید  درد تنها زبان بدن براى بیان این است که چیزى بد در حال اتفاق افتادن است. شما ممکن است از تنظیمات بدن خود آگاهى داشته و لذا دردهایى که تنها به دلیل حرکتى غلط بروز مى کند مثل جابه جا کردن مبلمان و در نتیجه درد کمر و. . . . را از سایر دردها تفکیک و تمیز دهید.

در هر صورت شما نیازمند به راهنمایى بیشتر هستید. گروه وب مد نتیجه تحقیق و پژوهش خود را از پزشکان قلب، متخصصان داخلى و روانپزشکان بیان مى کند. و در نتیجه شما خواهید دانست که کدام دردها را نباید سرسرى و نادیده گرفت و چرا و اینکه سریعا باید به پزشک مراجعه کرد.
۱- بدترین سردرد در زندگى تان:

این درد نیاز به توجه فورى پزشکى دارد. اگر شما دچار سرما خوردگى شده باشید سردرد شما مى تواند ناشى از سینوس هاى مغزى باشد. اما ممکن است درد ناشى از خونریزى مغزى و یا تومورهاى مغزى نیز باشد. بنابراین اگر از علت سردرد خود مطمئن نیستید حتما بررسى کنید.
۲- درد و ناراحتى در قفسه سینه، گلو، فک، شانه، بازو و شکم:

 درد قفسه سینه مى تواند ناشى از التهاب ریه یا پنومونیا و یا یک حمله قلبى باشد. اما باید دقت کرد در ناراحتى هاى قلبى حتما درد وجود ندارد. بنابراین نباید منتظر درد ماند.

 اغلب بیماران قلب در مورد فشارى صحبت مى کنند که در ناحیه قفسه سینه احساس مى کنند درست مثل اینکه فیلى روى قفسه سینه آنها نشسته است. ناراحتى هاى مربوط به بیمارى قلب ممکن است در قسمت بالاتر از قفسه سینه مثل گلو، فک، شانه و بازوى چپ، شکم و حتى ممکن است همراه با احساس تهوع باشد. اگر شخصى داراى درد مزمن یا ماندگار و غیر قابل توصیف است و از طرفى مى دانید براى افراد پر خطر است نباید منتظر بمانید بلکه سریعا اقدام کنید.
خیلى افراد به خاطر تفسیر غلط درد که از نظرشان ممکن است ناشى از ناراحتى هاى گوارشى باشد درمان را به تعویق مى اندازند. ولى بعدها متوجه اصل بیمارى مى شوند. به گفته وب مد ناراحتى هاى متناوب باید به همین ترتیب جدى گرفته شود. اینها ممکن است نمونه اى باشد مثل ناراحتى هاى مربوط به هیجان، ناراحتى هاى عاطفى و یا ناشى از فعالیت بدنى.

براى مثال ممکن است تجربه کرده باشید که در هنگام باغبانى درد به سراغ شما مى آید ولى به محض نشستن احساس درد از بین مى رود. که این آنژین است و معمولا در هواى سرد و گرم بدتر مى شود. ناراحتى خانم ها با نشانه ها و علائم ظریف ترى همراه است.
بیمارى قلب مى تواند با لباس مبدل یا به اصطلاح علائم دیگرى که مربوط به خودش نیست بروز کند مثل علائم گوارشى نفخ، درد معده و یا ناراحتى در ناحیه شکم.

 همچنین این علائم ممکن است با احساس خستگى همراه باشد. خطر ابتلا به بیمارى قلبى بعد از یائسگى افزایش مى یابد. به طورى که این بیمارى زنان بیشترى را نسبت به مردان مى کشد در حالى که خطر ابتلاى مردان به این بیمارى نسبت به زنان در هر سن بیشتر است.
۳- درد در ناحیه پشت بین دو استخوان پهن شانه:

در اغلب موارد به دلیل ورم مفاصل یا آماس مفصل است اما مى تواند ناشى از حملات قلبى و یا ناراحتى هاى شکمى و یا گوارشى نیز باشد. یک خطر ممکن است ناشى از قطع سرخرگ آئورت باشد که به صورت درد ناگهانى بروز مى کند.

افرادى که خطر ابتلاى آنها به این بیمارى وجود دارد شرایطى دارند که مى تواند سلامت و تمامیت دیواره رگها را عوض کند. اینها مى تواند شامل فشار خون بالا، مشکلات گردش خون، مصرف دخانیات و بیمارى دیابت باشد.
۴- درد شدید شکمى:

اگر داراى آپاندیس هستید در هنگام بروز این درد حرکت تند و سریع انجام ندهیدزیرا ممکن است موجب پارگى شود. مشکلات پانکراس و کیسه صفرا، زخم معده و انسداد روده مى توانند از دیگر دلایل درد باشند که نیاز به توجه دارد.
۵- درد ساق پا:

 یکى دیگر از دردهایى که خطر آن کمتر شناخته شده است انسداد رگ هاى داخلى یا عمقى است. لخته خون مى تواند در رگ هاى عمقى پا ایجاد شود.

این بیمارى سالانه دو میلیون امریکایى را تحت تاثیر قرار مى دهد و مى تواند زندگى را تهدید کند. به این دلیل خطرناک است که تکه اى از لخته خون مى تواند جدا شده و در مسیر جریان خون وارد ریه ها گردد و باعث آمبولى ریه شود که کشنده است.

سرطان، چاقى، عدم تحرک ناشى از بسترى شدن طولانى مدت یا مسافرت طولانى، حاملگى و پیرى خطر ابتلا به این بیمارى را افزایش مى دهد. بعضى مواقع تنها ورم در ناحیه پا دیده مى شود ولى بدون درد. اگر درد و ورم در ماهیچه ساق پا احساس نمودید سریعا به دکتر مراجعه کنید.
۶-سوزش پا وساق پا:

قریب یک سوم از ۲۰ میلیون نفر امریکایى مبتلا به بیمارى دیابت هنوز شناسایى نشده اند. این گفته مرکز دیابت امریکا است. در بعضى از افراد که نمى دانند مبتلا به دیابت هستند درد اعصاب محیطى یکى از اولین نشانه ها وعلائم ابتلا به این بیمارى است. این علائم به صورت احساس سوزش در ساق یا کف پا است. چیزى شبیه فرو رفتن سوزن در کف پا
۷- دردهاى مبهم و توصیف نشده در علم پزشکى:

در بیمارى افسردگى دردهاى متنوع و نشانه هاى فیزیکى رایج است. این گونه بیماران ازسردرد، دردشکمى، در د دست و پا و گاهى ترکیبى از این دردها شکایت مى کنند. به خاطر اینکه این دردها به صورت مزمن و دائمى براى بیمار افسرده شده و آنقدر ها نیز ناتوان کننده نیست لذا خود بیمار، خانواده او و حتى متخصص سلامت وى این دردها را جدى نمى گیرند و بیمار را مرخص مى کنند.

به هر حال هر چقدر فرد افسرده تر باشد دچار مشکلات جسمى بیشترى نیز هست. که این منجر به گمراهى بالینى و پزشکى است. بعضى از علائم قبل از تشخیص افسردگى بروز مى کند.

بنابراین زمانیکه علاقه خود رابه فعالیت از دست مى دهید یا نمى توانید به طور موثر فکر کنید ویا فعالیت کنید و یا نمى توانید افراد را تحمل کنید به پزشک مراجعه نمایید. به جاى اینکه ساکت بنشینید و این وضعیت را تحمل کنید. چیزهایى که سبب افسردگى و بدتر شدن کیفیت زندگى مى شوند سریعا باید درمان شوند قبل از اینکه منجر به بروز تغییر ساختارى و عملکردى مغز شود

همچنین بررسی کنید

زگیل تناسلی چیست؟

زگیل‌ها، زائده‌های پوستی غیر سرطانی‌ای هستند که به علت یک عفونت ویروسی بر روی سطح …

بروسلوز

بروسلوز از بیماری هایعفونی واگیرداری است که به لحاظ مشترک بودن بین انسان و دام، …