مسمومیت ها شایع هستند و گاهی نیز کشنده

مسمومیت ها شایع هستند و گاهی نیز کشنده

آخرین آمار مربوط به مسمومیت ها که مربوط به سال ۱۳۸۴ است حاکى از این است که در این سال ۹۰۷ نفر بر اثر مسمومیت با مونوکسیدکربن فوت شده اند. مرگ ناشى از اعتیاد ۴۷۴۰ مورد بوده است و ۳۶۵۰ کودک مسموم شده در بیمارستان لقمان – از بیمارستان هاى تخصصى مسمومیت ها- بسترى شده اند که ۴۰ نفر از آنها فوت شده اند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از روزنامه ایران ،  آمار دیگرى از بیمارستان لقمان حاکى از این است که در این سال ۳۰ هزار فرد مسموم شده به این بیمارستان مراجعه کردند که ۱۲ هزار نفر از آنها بسترى شدند، ۵۰۰ نفر از آنها در بخش ویژه بسترى شدند و ۱۲۰ نفر از آنها یعنى بیش از یک درصدشان بر اثر مسمومیت جان خود را از دست دادند.
به این ترتیب گزارش هاى موجود حاکى از این است که مسمومیت یک خطر جدى است، در حالى که آگاهى عموم مردم از برخى از نکات به ظاهر ساده مى تواند میزان صدمات جانى ناشى از آن را کاهش دهد. به همین دلیل از روز ۲۵ تا ۳۱ شهریور هفته «پیشگیرى از مسمومیت ها» اعلام شده است. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى شماره تلفن ۰۹۶۴۶ را نیز به این امر اختصاص داده است.
وقتى داروها مسمومیت زا و مرگ آور مى شوند
بسیارى از افراد دچار مسمومیت مى شوند ولى نیازى به مراجعه به مراکز درمانى احساس نمى کنند. برخى از افرادى که به این دلیل به مراکز درمانى مراجعه مى کنند دلیل مسمومیت شان را نمى دانند. برخى از مرگ ها از مسمومیت ناشى مى شود ولى کسى متوجه این دلیل به ظاهر ساده نمى شود و برخى از افراد دلیل مسمومیت خود یا فرزندشان را پنهان مى کنند.
دکتر مهران ولایى مدیر دارو و مواد مخدر دانشگاه علوم پزشکى ایران مى گوید: «بسیارى از مردم به محض گرفتن هر نوع دارویى آن را در یخچال قرار مى دهند. در حالى که به جز داروهایى که در بروشورش قید شده و یا پزشک یا دکتر داروساز مى گوید، نگهدارى بقیه داروها در دماى طبیعى اتاق کفایت مى کند. به طور کلى مردم قبل از این که دارو را از داروخانه مى گیرند بهتر است تمام پرسش هایشان را در زمینه نحوه مصرف داروها و یا تداخل داروها از پزشک و یا دکتر داروساز داروخانه بپرسند، چراکه داروها روى هم تأثیر مثبت یا منفى مى گذارند و مى توانند دوز یکدیگر را بالا یا پائین ببرند. بنابراین باید داروهایى را که در حال مصرف هستند به پزشک یا دکتر داروساز داروخانه اطلاع دهند و بیمارى هاى دیگرشان را هم به آنها یادآورى کنند.
برخى افراد از داروهاى تاریخ مصرف گذشته استفاده مى کنند. در حالى که قبل از مصرف هر دارویى باید به روش و زمان مصرف آن توجه کرد. به خصوص رعایت این نکته در مورد آنتى بیوتیک ها بسیار مهم است. همچنین بهتر است که هر دارویى در بسته بندى هاى خودش نگهدارى شود.

گاهى افراد بسته بندى داروها را عوض مى کنند و آنها را اشتباهى مصرف مى کنند. همچنین شربت هایى وجود دارند که چون شربت هستند روى دارو علامت خورده که افراد آنها را نخورند. بنابراین لازم است ضمن توجه به این نکته آنها را به طور کلى هم جدا از داروهاى دیگر بگذارند.

همچنین شاهدیم که خوددرمانى نیز رواج پیدا کرده که همین خوددرمانى مى تواند منجر به مسمومیت دارویى شود.
خوردن دارو مقابل کودک به خاطر تقلید آنها از دارو خوردن، قرار ندادن داروها در جاى ایمن و محفوظ و آموزش ندادن به کودکان درباره این که هیچ دارویى مگر دارویى که به آنها گفته مى شود را نخورند نیز مى تواند زمینه مسمومیت کودکان بر اثر خوردن دارو را ایجاد کند. کار دیگرى که بزرگسالان براى جلوگیرى از مسمومیت کودکان مى توانند انجام دهند این است که بعد از مصرف دارو یا مواد شیمیایى در آنها را محکم ببندند و آنها را از دسترس کودکان دور نگهدارند.

همچنین موادى نظیر نفت و مواد شیمیایى را در محیط امن و دور از دسترس آنها نگهدارند و بسیار مراقب باشند که به طور اشتباهى دوز تکرارى دارو به کودکان ندهند، چراکه دو قشر کودکان و سالمندان نسبت به مسمومیت ها خیلى حساسند. همچنین خانواده ها باید مراقب باشند که از قرار دادن داروها به مقدار زیاد در دسترس افراد افسرده خوددارى کنند».
خانواده ها و افرادى که جوان یا نوجوانى در خانه دارند و یا جوانى آسیب پذیر با آنها زندگى مى کند نیز ناچارند دقت بیشترى به خرج دهند. دکتر ولایى مى گوید:«یک سرى از مسمومیت ها به خاطر سوء مصرف برخى از مواد در جوانان ایجاد مى شود. بنابراین در درجه اول بزرگسالان باید از استعمال سیگار و هر نوع مواد مخدر در برابر جوانان خوددارى کنند تا از اعتیاد جوانانشان پیشگیرى کنند.

خود سیگار اولین گام در اعتیاد به مواد مخدر است. همچنین باید جلوى رفتن جوانان به میهمانى هاى مشکوک را بگیرند. پیش مى آید که در این میهمانى ها سیگار، آدامس و نوشابه تعارف مى شود که گاهى حاوى مواد مخدر است.

خود جوانان هم باید از مصرف تفریحى مواد مخدر پرهیز کنند، چراکه مصرف تفریحى مى تواند به اعتیاد تا پایان عمر منجر شود. معمولاً جوانانى که والدین ایرادگیر، متعصب، متشنج و یا طلاق گرفته دارند احتمال بیشترى دارد که به اعتیاد دچار شوند. والدین هنگامى که مى بینند فرزندانشان دچار بى خوابى، پرخاشگرى، گوشه گیرى و غیبت در محل کار و مدرسه و بى نظمى هستند باید از نظر امکان اعتیاد به مواد مخدر به دنبال علت یابى باشند. به طور کلى هم ورزش و فعالیت هاى حرکتى پیشگیرى کننده خوبى از اعتیاد است و مى توان جوانان را به این کار تشویق کرد».
مسمومیت غذایى شایع و گاهى کشنده
مسمومیت غذایى یک بیمارى شایع و معمولاً خفیف، اما گاهى کشنده است. آمارهاى مربوط به مسمومیت هاى غذایى در کشور امریکا ثابت مى کند که این نوع از مسمومیت چه اندازه در میان جوامع مختلف شایع است.

طبق بررسى هاى «مرکز کنترل و پیشگیرى از مسمومیت» امریکا میزان مسمومیت غذایى در این کشور در سال مورد بررسى ۷۶ میلیون مورد بوده است که ۳۲۵ هزار نفر از این افراد بسترى شده اند و پنج هزار نفر نیز بر اثر مسمومیت ناشى از غذا جان خود را از دست داده اند.
طبیعى است که رعایت برخى از نکات مى تواند جلوى بسیارى از مسمومیت هاى غذایى را بگیرد.
دکتر وحید صادقیان، مدیر غذا و آرایشى و بهداشتى دانشگاه علوم پزشکى ایران مى گوید:«برخى از مسمومیت ها از مصرف کنسروهایى که قوطى آنها داراى نشت، زنگ زدگى و برآمدگى است ایجاد مى شوند.

به طور کلى بهتر است که کنسروها را پیش از مصرف ۲۰ دقیقه در آب بجوشانیم.

همچنین نان یکى از غذاهاى پرمصرف است که باید آن را در جاى خشک و خنک نگهدارى کرد. نان در جاى مرطوب کپک مى زند و کپک نان هم بسیار خطرناک است. غذاهاى پخته اى که بیش از دو ساعت در محیط خارج از یخچال نگهدارى مى شوند مى توانند ایجاد مسمومیت کنند.

همچنین غذاها را باید در ۷۴ درجه سانتى گراد گرم کرد. در صورتى که مواد غذایى اى نظیر تخم مرغ، گوشت سفید، غذاهاى دریایى، کشک، شیر و شیر غیر پاستوریزه، خام یا نیم پز مصرف شوند مى توانند خطرزا باشند. در مورد استفاده از سبزى و میوه هم باید پیش از مصرف آنها را حتماً با روش صحیح ضدعفونى کرد و همچنین لازم است که قبل از مصرف سیب زمینى قسمت هاى سبز و چشم دار و جوانه دار آن را در آورد.

مواد غذایى که از دستفروشان و دوره گردان خریدارى مى شوند هم مى توانند مسمومیت زا باشند. همچنین قرص برنج مصرف خانگى ندارد و علاوه بر سمى بودن گاز سمى هم تولید مى کند. بنابراین به جاى قرص برنج براى جلوگیرى از آفت زدگى برنج مى توان در خانه از قرص سیر استفاده کرد.

همچنین گوشت هایى که خریدارى مى شود باید سرد باشند یا بسته بندى مناسب داشته باشند. دماى مناسب براى نگهدارى از گوشت در یخچال هشت درجه سانتى گراد و در فریزر ۲۰- درجه است».
وى مى افزاید:«برخى از گیاهان تزئینى موجود در آپارتمان و باغچه هم مى توانند موجب مسمومیت در انسان شوند و مسمومیت با گیاهانى مثل دیفل باخیا، خرزهره و کرچک حتى مى تواند کشنده باشد. افراد به ویژه کودکان با دست زدن و خوردن این گیاهان دچار مسمومیت هاى شدید مى شوند.

در صورت مسمومیت با این گیاهان باید به مراکز درمانى مراجعه کرد و به ویژه کودکان را به اولین مرکز درمانى برد. به یاد داشتن نام این گیاهان در مراکز درمانى به کار مى آید. مصرف قارچ هایى که نمى شناسیم نیز مى توانند موجب مسمومیت شوند».
برخى از مسمومیت ها از گزیدگى، سم و استفاده بد از مواد شوینده و پاک کننده و مواد شیمیایى و نیز در اثر مجاورت با برخى از گازها ایجاد مى شوند.
دکتر سید عباس رضوى، معاون غذا و داروى دانشگاه علوم پزشکى ایران مى گوید:«قبل از استفاده از هر گونه ماده شیمیایى اول باید برچسب روى آن را خواند و طبق دستورالعمل آن عمل کرد. برخى از مسمومیت ها در اثر استفاده از سموم و ترکیبات حشره کش و سوسک کش، بدون کلاه، دستکش و لباس مناسب و نشستن دست ها بعد از انجام سمپاشى و پیش از خوردن غذا به وجود مى آیند.

همچنین برخى از افراد مواد شوینده خانگى و مواد شیمیایى را در ظروفى نظیر ظروف مواد غذایى مى ریزند و بعد این مواد را به جاى غذا مورد استفاده قرار مى دهند و همین امر موجب مسمومیت مى شود.

 برخى از افراد هم به این دلیل دچار مسمومیت مى شوند که هنگام استفاده از مواد شوینده و پاک کننده پنجره ها را باز نمى گذارند که هوا جریان پیدا کند. این مواد هم ایجاد گاز مى کنند که خفه کننده و سمى است و در محیطى که تهویه مناسبى ندارد منجر به مسمومیت مى شود.
خودرویى که روشن است هم مى تواند موجب مسمومیت شود. بنابراین در خودرویى که روشن است حتى براى مدتى کوتاه نیز نباید خوابید. این خواب موجب بروز مسمومیت کشنده با مونوکسید کربن مى شود. همچنین گاهى مسمومیت ها از توجه نکردن به وضعیت تهویه محیط کار و منزل و به ویژه در هنگام استفاده از وسایل گرمازاى احتراقى به وجود مى آید. روشن کردن گاز پیک نیکى در چادر و خودرو و به طور کلى محیط هاى بسته نیز مى تواند ایجاد مسمومیت کند.

کسى که با دچار شدن به حالت سرگیجه، تهوع و خواب آلودگى، احساس مسمومیت مى کند باید هرچه زودتر محیطش را ترک کند.

همچنین برخى از افراد براى گرم شدن، وسایل گرم کننده نظیر بخارى هاى نفتى را از حالت شعله آبى خارج مى کنند و این موجب بروز مسمومیت در آنها مى شود. شعله قرمز و نارنجى هم مونوکسیدکربن ایجاد مى کند. به طور کلى گاز مونوکسیدکربن بى رنگ، بى بو و به شدت سمى است».
ما درباره مسمومیت ها اطلاعات کمى داریم و هشدارها نیز درباره آنها اندک است. در حالى که به خاطر حفظ سلامتى خود و اطرافیانمان ناچاریم وجود پدیده خطرناک و حتى مرگ آور مسمومیت را جدى بگیریم

همچنین بررسی کنید

دردهای خطرناکی که نشانه مرگ هستند

شاید بیشتر درد‌های شکمی را به درد معده نسبت دهیم، اما این درد متفاوت است. …

علت بیدار شدن مکرر در نیمه شب چیست؟

هنگامی که احساس خستگی می‌کنید، دوباره به رختخواب بروید و سعی کنید چرت بزنید. سپس، …