خانه / اخبار اجتماعي / رحم اجاره ای و مادران میانجی (Surrogate Mothers)

رحم اجاره ای و مادران میانجی (Surrogate Mothers)

بررسی وضعیت رحم اجاره ای و مادران ميانجي

ناباروري ، بسياري از زوج ها را در سراسر جهان رنج مي دهد. پزشكام در كشورهاي مختلف در تلاش براي درمان ناباروري هستند. روش هاي مختلف درمان ناباروري توانسته بسياري را صاحب فرزند يا اميدوار به آينده در انتظار نگه دارد. يكي از روش ها ” رحم اجاره اي ” است كه اين روش ابعاد مثبت و منفي را در پي داشته است.
 
 
وب سايت «مادران ميانجي» (Surrogate Mothers)، شبكه اي جهاني است كه زناني با ناتواني باروري را با مادراني آشنا مي كند كه حاضرند با لقاح مصنوعي و تزريق آن به رحم آنها، فرصت بچه دار شدن را براي مادران نابارور مهيا كنند.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، اين مادران ميانجي براي قرار گرفتن در تجارت «اجاره رحم»، دلايل متفاوتي دارند. گروهي از آنها به اقتضاي مشكلات مالي و اقتصادي و گروهي ديگر تنها از روي نوعي حس انساندوستانه به اين مسير روي مي آورند.

«مادر ميانجي بودن» به مفهوم تلقيح مصنوعي در رحم مادري است كه حاضر مي شود در قبال مقدار معيني پول، جنين زن و مرد ديگري را (متشكل از اسپرم و تخمك آن دو) در رحم خود به رشد و تكامل برساند و پس از تولد نوزاد، سرپرستي او را با حقوق تمام و كمال به والدين جديدش بسپارد. اين در صورتي است كه مادر ميانجي كوچكترين تاثير ژنتيكي بر فرزندي كه در شكم دارد وارد نمي كند مگر در شرايط بسيار نادري كه احتمال رخ دادن آن، يك در ده ميليون در نظر گرفته شده و عموماً صحبتي از آن به ميان نمي آيد.

تحقيقات نشان مي دهد در سال 2003، در حدود 3 درصد از زنان آمريكا، با مشكل ناباروري مواجه بودند كه حتي با به كارگيري پيشرفته ترين تكنيك ها و روش هاي باروري نيز امكان بچه دار شدن براي آنها وجود نداشت و تنها راه باقي مانده براي اين دسته از زنان نابارور آمريكايي، متوسل شدن به مادران ميانجي يا همان surrogacy بود.

LLC، يكي از مراكز درماني مبارزه با ناباروري در آمريكاست كه از طرفي پل ارتباطي ميان مادران ميانجي و زنان نابارور محسوب مي شود. اولين اقدام در مركز درماني LLC، معرفي زنان نابارور به مادران ميانجي تحت نظارت موسسه است.

هنگامي كه اين آشنايي ميان دو خانواده صورت گرفت، ديگر موسسه LLC به هيچ يك از طرفين اجازه برهم زدن قرارداد را نمي دهد. بدين صورت كه در همان اولين جلسه معارفه ، قراردادي ميان طرفين منعقد مي شود زيرا از آنجايي كه مادر ميانجي قرار نيست كوچكترين تاثير ژنتيكي بر نوزاد داشته باشد و تنها در نقش حامل جنين و نوزاد ظاهر مي شود، چهره و ظاهر فيزيكي وي نيز چندان اهميتي ندارد.

ضمن اينكه والدين نهايي و مادران ميانجي، تا مرحله بستن قرارداد، يكديگر را ملاقات نخواهند كرد. قراردادي كه ميان هر دو مادر بسته مي شود شامل تمامي خدمات پزشك مادر ميانجي در رابطه با بارداري و زايمان خواهد بود.

به انضمام يك حساب بانكي به نام مادر ميانجي كه از سوي والدين نوزاد، تامين خواهد شد وتمامي هزينه هاي احتمالي و نهايتاً هزينه زايمان و بيمارستان به هنگام وضع حمل به اين حساب واريز خواهد شد.

پس از اتمام مراحل بارداري و وضع حمل نيز، مبلغي كه طرفين بر سر آن به نتيجه رسيده اند، به عنوان دستمزد به مادر ميانجي اهدا شده، به همين حساب بانكي واريز مي شود.

مادر ميانجي موظف است فرم Profile خود را كه شامل اطلاعات كاملي در زمينه بيوگرافي او، عقايد، شيوه زندگي، سابقه بيماري و نيز ميانگين درآمد ماهيانه وي خواهد بود پر كرده، به قرارداد ضميمه كند. از ديگر شرايط مادران ميانجي در آمريكا كه بسيار هم حائز اهميت است مي توان به برخورداري از تجربه بارداري پيش از اجاره رحم اشاره كرد، به گونه اي كه مادران ميانجي بايد دست كم يكبار، بارداري و زايمان را در زندگي خود تجربه كرده باشند. شرط سني در نظر گرفته شده براي مادران ميانجي از سوي انجمن حمايت كننده Surrogacy، بين 21 تا 36 سال تعيين شده است.

مبلغي كه به عنوان دستمزد در اختيار مادر ميانجي قرار مي گيرد از كشوري به كشور ديگر قابل تغيير است. در ايالات مختلف آمريكا، با در نظر گرفتن سختي هاي اجاره رحم از قبيل دردهاي دوران بارداري، بيماري هاي احتمالي، شرايطي كه براي خانواده مادران ميانجي فراهم مي شود و عدم توانايي احتمالي اين مادران در انجام كارهاي منزل و محل كار و سرآخر، زايمان و وضع حمل نوزادي كه متعلق به خانواده نيست، اجاره رحم هزينه اي بين 15 تا 20 هزار دلار در برخواهد داشت. قوانيني كه در اين زمينه براي مادران ميانجي تصويب شده و رفاه را براي آنها به ارمغان مي آورد، بيشتر در بعد مالي مقوله اجاره رحم مطرح شده است.

بر طبق قانون، هزينه خريد داروهايي كه مادران ميانجي، در دوران بارداري مصرف مي نمايند، همه بر عهده والدين نهايي نوزاد خواهد بود. در كنار هزينه وضع حمل در بيمارستان، قانون آمريكا، سقف مالي مشخصي را براي مادران ميانجي معين كرده كه در اين چارچوب، اگر اين مادران مجبور به طي مسافت طولاني بيش از 3 ساعت جهت درمان در بيمارستان و مركز درماني ديگري باشند، هزينه هاي احتمالي بايد از سوي والدين نهايي تامين شود.

گاه ديده شده كه پرداخت قبض هاي تلفني راه دور مادران ميانجي و خريد البسه دوران بارداري كه اساساً مخصوص زنان باردار است نيز بايد توسط والدين نهايي نوزاد پرداخت شود. در خصوص بيمه نيز، مادران ميانجي بيمه دوران بارداري و وضع حمل خواهند شد.

دليل اين كه بسياري از خانواده ها، اجاره رحم و Surrogacy را به پذيرش فرزند از پرورشگاه ها ترجيح مي دهند، برقراري ارتباط ژنتيكي با فرزندي است كه اگرچه مادر واقعي وي، او را در رحم خود پرورش نمي دهد، اما در نهايت نوعي ارتباط ژنتيكي مستقيم با وي برقرار مي كند، امتيازي كه به هنگام پذيرش فرزند از پرورشگاه ها، براي والدين نابارور فراهم نمي شود.

وضعیت اجاره رحم در ایران

اجاره رحم یکی از روش های درمان ناباروری است که طی سال های اخیر در ایران گسترش پیدا کرده است.

اجاره رحم، انتقال یک یا شمار بیشتری از جنین های ناشی از لقاح تخمک و اسپرم زوج نابارور به رحم یک زن دیگر است . در این حالت فرد اجاره دهنده رحم، تنها یک میزبان برای جنین است و از نظر ژنتیکی هیچ گونه مشارکتی با جنین حاصله ندارد.

زوجهایی که دست به این کار می زنند، همسرانشان بدون رحم هستند یا به دلایلی رحم شان با جراحی برداشته شده  یا اینکه به دلیل بیماریهای مختلف مانند دیابت، بیماری قلبی، فشار خون یا بیماریهای بدخیم توان حمل جنین ندارند.

در حقیقت در اجاره رحم، اسپرم پدر با تخمک مادر در محیط آزمایشگاهی لقاح داده می شود و جنین حاصله در رحم زن دیگری که قابلیت بچه دار شدن را داشته باشد جایگزین می شود و نوزاد متولد شده ویژگی‌های ژنتیکی پدر و مادر خود را به ارث می برد.

البته به گفته پزشکان، اگر چه فرد حامل جنین از لحاظ چهره و به لحاظ فیزیکی و ژنتیکی تاثیری برروی جنین نمی گذارد، از لحاظ روحی و روانی تا اندازه‌ای می تواند بر جنین تاثیر گذار باشد.

زوج هایی که خواهان اهداء جنین هستند از لحاظ پزشکی باید نسبت به وضعیت بیماری های عفونی نظیر مثبت بودن HIV، بیماری های ویروسی، ژنتیکی و سلامتی جسمانی مورد بررسی قرار گیرند و در صورت نبود مشکل در این زمینه ها از جنین های آنها استفاده شود.

مشکلات اجاره دهندگان رحم

در مرکزهای ناباروری، مسوولان و پزشکان معمولا درباره روش درمان ناباروری با شیوه “رحم اجاره ای” حرف می زنند اما از زنان اجاره دهنده، مسائل و مشکلات آنها سخنی به میان نمی آید. می گویند اجاره رحم یکی از بهترین شیوه های درمان ناباروری است و خانواده های بسیاری را صاحب بچه کرده و استقبال از آن روز به روز بیشتر می‌شود. آنان  ادعا می کنند تبعات پزشکی این شیوه را در زنان اجاره دهنده بررسی کرده و مشکلی وجود ندارد علاوه بر آن این زنان تحت مراقبت و مسئولیت این مراکز هستند.

رحم اجاره ای در تهران، شهرستان های ایران و حتی در کشورهای عراق، ترکیه، دوبی، تاجیکستان و برخی دیگر از کشورهای عربی در جریان است.

تا به امروز مشکلات زیادی در این رابطه وجود داشته است در مواردی زنی که رحمش را اجاره داده پس از به دنیا آمدن کودک به او وابسته شده و خود را مادر بچه می داند و حاضر به ترک بچه نیست. در مواردی پدر و مادر بچه در مدتی بعد از انتقال جنین با هم اختلاف پیدا کرده و گاه کار به طلاق می انجامد بچه را نمی خواهند، در این مرحله تکلیف زن اجاره دهنده و بچه نامشخص است.

این در حالی است که ممکن است زایمان صورت گرفته، اما کودک دچار نقص ژنتیکی شود و پدر و مادر (صاحبان جنین) بگویند که بچه را نمی خواهند و حاضر به تحویل گرفتن بچه نباشند.

شرایط زن اجاره دهنده رحم

تمام کارها و مراحل پزشکی و مراقبت ها باید محضری شود . البته در بسیاری از موارد فقط یک دست خط ردو بدل می شود .

معمولا مقداری پیش پرداخت می گردد . و همیشه یک زن واسطه وجود دارد که به عنوان دلال فعالیت می کند. زن اجاره دهنده، باید در استراحت مطلق باشد و نیاز به پرستار دارد. باید هزینه پرستار روزانه داده شود . باید به پزشک برای معاینه رجوع کند که هزینه های پزشکی به عهده والدین است. پس از به دنیا آمدن بچه بقیه پول گرفته می شود.

معمولا زن اجاره دهنده رحم به خاطر وضعیت اقتصادی این کار را می کند و باید در نظر داشت که این زن در تمام دوران حاملگی همخوابگی با شوهرش ندارد. او در تمام مدت زایمان با فامیل و آشنایان قطع رابطه کرده و بعد از زایمان به علت نبود بچه در میان همسایه ها و کسبه دچار مشکل می شود.

اینکه در رحم زنی بچه یک زوج دیگر رشد کند در فرهنگ ایرانی ناشناخته و حتی تابواست. شوهر بیش‌تر این زنها با وجود رضایت کتبی و توافقی که با همسرش داشته زن را در دوران بارداری آزار داده و زن با زخم زبان مواجه است، زیرا برای برخی از این مردان پذیرش این نکته که زنشان بچه مرد دیگری را در رحم دارد، دشوار است.

پیش از هر انتقال جنین خانواده زن اجاره دهنده بررسی شده و با بچه های زن نیز گفتگوهایی انجام می شود.

بیشتر این زن ها در طی دوران بارداری به بچه وابسته شده و عشق می ورزند. اما مسئله مهم برای خانواده اجاره دهنده، مشکلات اقتصادی شدید است که به این شکل فراقتی حاصل شده و وضعیت خانواده بهتر می شود.

معمولا داروهایی که برای آماده سازی رحم به منظور پذیرش جنین به زن تزریق می شود، صحبتی از عوارض این داروها به میان نمی آید تا مبادا زنان اجاره دهنده رحم نگران شوند.  همچنین داروهای رحم اجاره ای تحت بیمه نیست زیرا درمان شخصی محسوب می شود.

اجاره کنندگان خارجی

در ایران حتی از کشورهای عراق، روسیه و سنگاپور مشتری رحم اجاره ای وجود دارد . حتی در مواردی بیش از ۲۰ میلیون تومان برای خانواده های عرب هزینه بر می دارد . زیرا عرب ها دوست دارند بچه شان در رحم زن های ایرانی باشد. زیرا از نر اعراب ایرانیان نژاد قویی محسوب می شوند .

رحم اجاره ای موجب محرمیت می‌شود.
آیت‌الله‌العظمی مکارم شیرازی از مراجع تقلید شیعیان ، رحم اجاره ای را موجب محرمیت می داند .
وی می گوید : وقتی گفته می‌شود اگر نوزادی یک شبانه روز از زنی شیر بخورد به او محرم می‌شود پس رحم اجاره ای نیز به طریق اولی موجب محرمیت می‌شود چون پوست و گوشت و تمام وجودش با او آمیخته شده است.
اگر هم برای کسانی شبهه ایجاد شود به او می گوییم که آیا این فرزند پس از بلوغ می تواند با آن زن ازدواج کند؟ که جواب منفی است، پس رحم اجاره ای موجب محرمیت می‌شود.
ایشان تصریح کردند: رحم اجاره ای حتی سبب می‌شود نوزاد با شوهر آن زن و قشری از فامیل هم محرم شود.

طبق قانون ایران ، زن صاحب رحم اجاره ای می تواند از دادن طفل خودداری کند

بر اساس مقررات جاری کشور ایران فرزند تا 7 سال متعلق به مادر است و در آغوش او پرورش می یابد و رحمی که جنین را رشد می‌دهد مادر محسوب می شود. در نتیجه مادر می‌تواند حضانت طفل را تا موعد قانونی بر عهده بگیرد حتی اگر قرار دادی فی‌مابین موجود باشد.

رحم اجاره ای در هند

همچنین در روزنامه سرمایه در مقاله ای به ترجمه خانم آرزو زمانی می خوانیم :  15 زن باردار هر شب برای خوابیدن در خانه بزرگی که در شهر آناند هند با هم شریک اند با شکم های برجسته از پله ها بالا می روند تا به اتاقی برسند که بعد از خوابیدن شان به محوطه ای پر از تپه های نرم تبدیل می شود.
در این مکان یک گروه مستخدم، آشپز و دکتر وجود دارد که وظیفه شان نگهداری از زنان بارداری است که حاملگی شان جز در این خانه در مکان دیگری طبیعی نیست. مادران جوان آناند – شهری که به خاطر شیرش شهرت یافته- با کودکان زوج های عقیم و نازا از سراسر جهان باردار هستند.
کلینیک کوچکی در بیمارستان کیوال وجود دارد که کارش پیدا کردن زنان محلی برای زوج های عقیم است. این کلینیک از زنان محلی طی دوران بارداری و وضع حمل شان مراقبت کرده و بعد از آن نیز آنها را راهنمایی می کنند.
مادران نیابتی آناند پیشگامان رشته رو به رشد بارداری خارج از رحم، تاکنون40 کودک به دنیا آورده اند.
در حال حاضر در این شهر بیش از 50 زن وجود دارد که از کودک زوج های کشورهایی نظیر آمریکا، تایوان و انگلستان باردار هستند. درآمد این زن ها از درآمدی که افراد دیگر در عرض 15 سال به دست می آورند بیشتر است.
با این حال این طرح سوالات ناراحت کننده بسیاری را در حوزه اصول اخلاقی، علوم جدید و استثمار همچنین در رابطه با میل ذاتی تشکیل خانواده مطرح می کند.
دکتر نینا پتل پشتیبان افزایش زادو ولد آناند برای تمام کسانی که به نحوی در این مساله درگیر هستند، از کار خود به عنوان کاری مفید و ارزشمند دفاع می کند.پتل گفت: «یک زنی وجود دارد که شدیداً خواهان یک کودک است اما بدون کمک یک مادر نیابتی قادر به داشتن فرزندی که مال خودش باشد نیست. از سوی دیگر زن دیگری هست که مستلزم کمک رساندن به خانواده اش است. اگر این خانم بخواهد به دیگری کمک کند… چرا اجازه چنین کاری را به او ندهیم؟… اتفاق بدی رخ نخواهد داد. این دو به یکدیگر کمک می کنند تا زندگی جدیدی را آغاز کنند.»
به گفته کارشناسان نیابت تجاری به عبارتی «رحم اجاره ای» در کشور هند رو به افزایش است.
با وجود آنکه هیچ گروه معتبری به این گونه بارداری ها رسیدگی نمی کند اما دکترها عملاً در تمامی شهرهای بزرگ با مادران نیابتی کار می کنند.
مادران نیابتی از طریق تخمک و اسپرم زن و شوهرهایی که قادر به باردار شدن نیستند (زوج های عقیم) به طور آزمایشگاهی حامله می شوند.
نیابت تجاری از سال 2002 مانند بسیاری از کشورهای دیگر نظیر آمریکا به رسمیت شناخته شد اما کشور هند به جای کاربرد درمانی از باروری این رحم های اجاره ای، آن را به یک صنعت مبدل کرده و هم اکنون نیز پیشوا و مجری این پیشه است.
به گفته شهروندان این شهرها، زوج های عقیم با پرداخت هزینه ای پایین در عوض تن دادن آنها به سختی و خطرات وضع حمل از زنان فقیر، زنان فقیر کشوری که میزان مرگ و میر مادرانش به طور نگران کننده ای بالاست، بهره می گیرند.
مادران نیابتی مرکز پتل از آنجایی که زنان دیگر به این کار تن در داده اند از خطرات ممکن مطلع هستند. بسیاری از این مادران یکدیگر را می شناسند حتی تعدادی از آنها با یکدیگر خویشاوند هستند، به طور مثال سه خواهر در این مرکز بودند که هر یک از آنها کودکان افراد بیگانه را در رحم خود پرورش می دادند. تقریباً نیمی از کودکان متولد شده، کودکانی هستند که برای زوج های خارجی زاییده شده اند.
ریتو سدی واردکننده اثاث منزل از لس آنجلس که خود متولد هند است، سعی داشت با پرداخت 200 هزار دلار( 138910 یورو) از طریق لقاح مصنوعی باردار شود و مجدداً در نظر داشت با صرف هزینه 80 هزار دلار(55563 یورو) مادر نیابتی ای در آمریکا بگیرد.
او گفت: «ما کاملاً ناامید و مستاصل شده بودیم نه پولی برایمان مانده بود و نه حال و حوصله ای.»
چندی بعد سدی از طریق اینترنت، کلینیک پتل را پیدا کرد و از آنجایی که باردار کردن مادر نیابتی بعد از چند دوره صورت گرفت،
سدی مجبور به پرداخت 20 هزار دلار(13890یورو) شد.
در حال حاضر سدی به همراه شوهرش و نیل فرزند چهار ماهه شان به کشورش برمی گردند. این زوج قصد دارند برای فرزند دومشان نیز بار دیگر به آناند بازگردند. سدی گفت: «کار آنها آنقدر من را شاد کرد حتی اگر یک میلیون دلار (690000یورو) هزینه برمی داشت، پرداخت می کردم. کار آنها بیشتر از مبلغی که من پرداختم، ارزش داشت.»
مرکز پتل به جهت ارائه خدمات بی وقفه مجمعی بی همتاست. کلینیک های دیگر ممکن است از زوج ها بخواهند مادر نیابتی را از میان اعضای خانواده یا دوستانشان انتخاب کنند اما آناند تنها با آماده کردن تخمک و اسپرم زوجین، خود با قرعه کشی از میان فهرست داوطلبانی که آزمایش داده و آمادگی جایگزینی دارند بقیه کارها را انجام می دهد.
زنان جوان برای آنکه اسمشان در فهرست ثبت شود در کلینیک جمع شده اند. سومن ددیا زن 26 ساله حامله ای که چهره ای کودکانه دارد، قصد دارد با 4500 دلاری (3125یورو) که به عنوان دستمزد از والدین مربوطه می گیرد برای خود یک خانه خریداری کند. ددیا اگر می خواست از راه پیشخدمت بودنش این پول را به دست بیاورد 15 سال طول می کشید.
ددیا سه فرزند دارد و هر سه آنها در خانه متولد شده اند. او در دوران بارداری اش هرگز به دکتر مراجعه نکرده است. ددیا همان طور که دستش را روی شکم برآمده اش تکیه داده می گوید: «الآن من نسبت به دوران حاملگی فرزندان خودم بیشتر مراقب هستم.»
به گفته پتل انتخاب زوجی که قرار است به آنها کمک شود همچنین زنی که قرار است به عنوان مادر نیابتی اجاره شود با دقت تمام صورت می گیرد و پتل تنها زوج هایی را انتخاب می کند که واقعاً از نظر باروری همانند بازماندگان سرطان رحم دچار مشکل اند. سن مادران نیابتی باید بین 18 تا 45 باشد و باید خود آنها حداقل یک فرزند داشته و از نظر جسمی نیز در وضعیت خوبی باشند.
برای مادران نیابتی کلاس های زبان انگلیسی و کامپیوتر گذاشته می شود و هنگام بیکاری فرزندان و همسرانشان در طول روز به دیدنشان می آیند.
روبینا مندل 32 ساله یکی از مادران نیابتی این خانه گفت: «افراد اینجا مثل خانواده من هستند.10 روز اول خیلی سخت است اما بعد از مدتی دیگر کسی تمایلی به رفتن ندارد.»
مندل خود دو پسر دارد در ماه فوریه برای یک زوج آمریکایی یک کودک به دنیا آورد. او می گوید: «دلش برای آن کودک تنگ شده و از طریق اینترنت با والدین این کودک در تماس است.» او در ادامه گفت: «آنها بیشتر از من به یک بچه احتیاج داشتند.
بر اساس قراردادی، والدین این کودک متعهد به پرداخت تمام هزینه های پزشکی و دستمزد مادر نیابتی شده و در عوض مادر نیابتی نیز قول داد بعد از تولد نوزاد، او را به والدینش تحویل دهد. والدین این کودک جهت لقاح مصنوعی و باری دیگر زمان تولد کودک با هواپیما به آناند سفر کردند. مهم ترین بخش از این فرآیند بخش مشاوره است. پتل به مادران نیابتی خود می گوید به بارداری از این منظر بیندیشید که رحمتان صرفاً مکانی است جهت اقامت 9 ماهه کودک فردی دیگر.
به گفته کیلاس گیوالای 25 ساله، او به هیچ عنوان احساس تعلقی نسبت به جنینی که آن را در رحم می پروراند، ندارد.
«جنین متعلق به آنهاست بنابراین من از این بابت که آن را برگردانم، ناراحت نخواهم شد.» گیوالا قصد دارد با 6250 دلاری که از والدین این کودک می گیرد آن را برای تحصیلات دو دخترش پس انداز کند.
«این فرزند به آمریکا خواهد رفت و وجودش گرمابخش یک زندگی خواهد شد و من نیز از این بابت خوشحالم . »
به گفته مرکز پتل، هیچ یک از مادران نیابتی هنگام زایمان با خطر یا مشکل حاد پزشکی مواجه نشده اند. اما با این حال خطرات اجتناب ناپذیرند. «ما باید بسیار مراقب باشیم.»
کارشناسان بهداشت و سلامت پیش بینی کرده اند نیابت تجاری در سال های آینده افزایش خواهد یافت. دکتر ایندیرا هیندوجا یکی از متخصصان برجسته این رشته گفت: «مردم کم کم در حال پذیرفتن این نوع بارداری هستند. سابقاً از این امر شرم داشتند اما روز به روز روشنفکرتر می شوند.»
دولت تعدیل کننده این صنعت نیست. مقامات بهداشت رهنمودهای نامحدود اخلاقی ای لحاظ کرده اند و از قانونگذاران نیز درخواست حمایت از مادران نیابتی و کودکان مربوطه را دارند.

1- تحليل

اجاره رحم يكي از روش هاي درمان ناباروري است كه طي سال هاي اخير در ايران گسترش پيدا كرده است. زماني كه يكي از دو طرف زوجين دچار مشكل باشد، ابتدا هر يك از آنان را كه عامل اصلي ناباروري است تحت درمان قرار مي دهند و سپس بعد از لقاح مصنوعي در آزمايشگاه و پس از گذشت سه روز، درست زماني كه جنين 6 تا 8 سلولي است آن را در رحم مادر اجاره اي مي گذارند كه به او “مادر اجاره اي ” يا “مادر ميانجي” مي گويند . او فردي است كه نه ماه تمام در وجود خود از كودكي نگهداري مي كند كه فرزند خودش نيست .

اين شيوه از درمان هاي نوين نازايي به شمار مي آيد و اولين نوزاد به اين روش در سال 1990 در آمريكا متولد شد . برخي از زنان نابارور به لحاظ تخمك گذاري مشكلي ندارند ، اما به عللي رحم آنان مناسب باروري نيست . براي نمونه مي توان به كسانيكه در اثر سرطان ، رحم آنها را خارج كردند يا كساني كه به طور مادرزادي فاقد رحم هستند اشاره كرد . همچنين برخي زنان با وجود سلامت دستگاه توليدمثل به علت بيماري هاي داخلي مانند ديابت از بارداري منع مي شوند اين افراد مي توانند با روش رحم اجاره اي صاحب فرزند شوندكه در آن صورت فرزند حاصل از اين روش تمام خصوصيات والدين صاحب نطفه را دارد. بنابراين به مادر و پدر اصلي وي “والدين ‍ژنتيكي “گفته مي شود و مادر ميزبان كه نطفه را در رحم خود پرورش مي دهد ،تاثيري بر مسائل ژنتيكي او ندارد . اما به اعتقاد محققان از نظر روحي و رواني تا حدودي مي توانند بر جنين تاثير بگذارند . لذا اين مادران شرايط خاصي را براي پذيرش جنين دارند.

2- ابعاد مثبت روش به كارگيري رحم اجاره اي

– كاهش آمار طلاق در كشور و حل مشكلات زوج هاي نابارور

– فرزند صالح از اين روش از لحاظ ژنتيكي تمام خصوصيات والدين صاحب نطفه را دارد و نسبت به روش هاي غيرشرعي و يا فرزند خواندگي ارجحيت دارد.

– اين روش به زناني كه از لحاظ تخمك گذاري مشكلي ندارند و دلايل ديگري براي ناباروري دارند كمك مي كند. از اين رو درصد بالايي از مشكلات ناباروري حل مي شود .

– از نظر روانشناسي و روانپزشكي نيز حدود 15 سال است كه در مورد رحم اجاره اي ارزيابي هايي صورت گرفته ( تا تقريبا” چهارهزار مورد مطالعه شده ) و آسيب هاي احتمالي را كه فرد داوطلب امكان دارد متحمل شود را بررسي كرده اند ، اما هنوز هيچ آسيب مشخصي گزارش نشده است .

– از لحاظ فقهي فرزندي كه در رحم اجاره اي رشد يافته مشروع و قانوني است .

3- ابعاد منفي روش بكارگيري رحم اجاره اي

– از لحاظ فرهنگي اين روش هنوز مورد قبول همه مردم واقع نشده و اكثر آنها از اين روش بي اطلاع هستند ، بنابراين ديد مناسبي نسبت به فردي كه رحم اجاره داده مي شود وجود ندارد.

– احتمال انتقال بيماري هايي چون ايدز و هپاتيت و … از مادر اجاره اي به نوزاد

– احتمال انتقال بيماري از زوج هاي اهداء جنين مانند بيماري هاي عفوني (نظير ايدز ، و هپاتيت و ….) و بيماري هاي ويروسي و … به جنين و سپس مادر اجاره اي

– اطلاع طفل از اينكه حاصل چنين روند پزشكي است و نوع برخورد وي با اين مسئله

– امكان سوء استفاده هاي مختلف از اين روش از جمله سوء استفاده هاي مالي

– نارضايي اطرافيان به خصوص فرزندان و همسران افراد ” داوطلب رحم اجاره اي ”

– از لحاظ حقوقي و قانوني هنوز مشكلاتي در اعمال اين روش وجود دارد

4- ويژگي هاي فرد داوطلب رحم اجاره اي

-از نظر جسمي سالم باشد

– بارداري براي او خطري به بار نياورد

– حداقل يك بار تجربه به آخر رسيدن حاملگي را داشته باشد .

– از نظر بيماري هاي چون ايدز و هپاتيت به دقت بررسي شود .

– نبايد دارو مصرف كند .

– از نظر فشار خون و بيماري سرخجه بايد كنترل شود .

– بايد حداقل يك بچه به دنيا آورده باشد و در حال حاضر نيز سرپرست او محسوب شود (در غير اين صورت به نظر نمي رسد شخص به تحويل بچه به پدر و مادر واقعي اش رضايت دهد.)

– هدف كارآمد و مثبتي داشته باشد و با كارايي منفي به اين مسئله نگاه نكند .
– از نظر روحي به رشد و بلوغ جديدي برسد .

– خانواده اين فرد رضايت داشته باشند

-داراي مشكلات مالي نباشد (زيرا شرايط عاطفي مناسبي براي رشد كودك فراهم نخواهد شد )

– احساس نكند قرباني شده است .

5- ويژگي هاي زوج اهداي جنين

– از نظر جسمي و روحي سالم باشند.

– از نظر بيماري هايي چون ايدز و هپاتيت به دقت بررسي شوند.

– زوج از طرف فرد داوطلب احساس خطر نكنند زيرا احتمال صدمه رسيدن به افراد درگير در ماجرا بيشتر مي شود

– پدر و مادر آينده بايد افرادي قابل اطمينان و مقبول باشند و بتوانند محبت فرد داوطلب را جلب كنند چرا كه روند سخت و طولاني و ناگوار چنين حاملگي وي نياز به احساس راحتي دوجانبه دارد.

6- قانون نحوه اهداي جنين به زوج هاي نابارور

قانون اهداي جنين يا اهداي گامت به زن و شوهر نابارور در 29 تيرماه 82 مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در هشتم مرداد 83 به تاييد شوراي نگهبان رسيد . متن قنون نحوه اهداي جنين به زوج هاي نابارور به شرح زير است :

ماده 1 ) به موجب اين قانون كليه مراكز تخصصي درمان ناباروري مجاز خواهند بود با رعايت ضوابط شرعي و شرايط مندرج در اين قانون نسبت به انتقال جنين هاي حاصل از تلقيح خارج از رحم زوج هاي قانوني و شرعي به رحم زناني كه پس از ازدواج و انجام اقدامات پزشكي ناباروري آنها ( هريك به تنهايي يا هر دو ) به اثبات رسيده است اقدام كنند . به اين ترتيب كه جنين متعلق به يك زن و شوهر بارور را از طريق تلقيح خارج از رحم يك زن بارور قرار مي دهند تا به طور طبيعي به حيات خود ادامه دهد و پرورش پيدا كند و متولد شود.

ماده 2 ) تقاضاي جنين اهدايي بايد مشتركا” از طرف زن و شوهر متقاضي فرزند تنظيم و تسليم شود و دادگاه در صورت احرازشرايطي مجوز دريافت جنين اهدايي را به اين زن و شوهر مي دهد تا صاحب فرزندي شوند.

شرايط تعيين شده در قانون اهداي جنين به زنان نازا به اين شرح است :

الف : زوجين بنا به گواهي معتبر پزشكي ، امكان بچه دار شدن نداشته باشند و زوجه استعداد دريافت جنين را داشته باشد.

ب : زوجين داراي صلاحيت اخلاقي باشند .

ج: هيچ يك از زوجين مهجور نباشند .

د : هيچ يك از زوجين مبتلا به بيماري صعب العلاج نباشند .

ه : هيچ يك از زوجين معتاد به مواد مخدر نباشند .

و : زوجين بايستي تابعيت ايران را داشته باشند .

ماده 3 ) وظايف و تكاليف زوجين اهداء گيرنده جنين و طفل متولد شده از لحاظ نگهداري و تربيت و نفقه و احترام نظير وظايف و تكاليف اولاد و پدر و مادر است .

ماده 4 ) بررسي صلاحيت و زوجين متقاضي در محاكم خانواده خارج از نوبت و بدون رعايت تشريفات آيين دادرسي مدني صورت خواهد گرفت و عدم تاييد صلاحيت زوجين قابل تجديد نظر مي باشد .

ماده 5 ) آيين نامه اين قانون توسط وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي با همكاري وزارت دادگستري و تهيه و تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .

7 – در آخر ذكر چند نكته ضروري به نظر مي رسد :

– استفاده از رحم اجاره اي در اكثر كشورها رايج است در كشور ما هم مرسوم شده و از سال 1382 نيز قانوني شده و در حال افزايش است . هر چند كه سابقه اين گونه قوانين در كشورهاي خارجي به چند دهه گذشته برمي گردد و در كشور ما نسبتا” نوپاست و مردم ما اطلاع چنداني درباره اين موضوع ندارند .

– طي مصاحبه اي كه با يكي از افراد واسطه اين روش انجام شده به مشترياني از خارج از كشور به خصوص كشورهاي عربي اشاره شده و اين نشان مي دهد ديد مثبتي نسبت به زنان ايراني وجود دارد كه كشورهاي خارجي دوست دارند فرزندانشان در رحم يك زن ايراني پرورش پيدا كند و اين به دليل قداست زن و خانواده و اهميت دادن به موازين اخلاقي در كشور ايران اسلامي است . ولي نبايد اين مسئله منجر به سوء استفاده هاي مختلف شود .

مسئله ديگر احتمال لطمه خوردن فرد داوطلب رحم اجاره اي است. بايد اقدام شخص ، مشخص شود و اينكه به دليل نياز مالي شديد نباشد بلكه بيشتر به دليل انسان دوستي اقدام به انجام اين روش زده باشد .هرچند كه از نظر فقهي و قانوني اين فرد مي تواند طلب اجرت كند. ولي نبايد از نظر جسمي و روحي اين شخص لطمه خاصي ببيند.

براي پيشگيري از احتمال انتقال بيماري ايدز در كشورهاي توسعه يافته، پس از گرفتن تخمك و اسپرم آن را به مدت 3 تا 6 ماه فريز و نگهداري مي كنند. سپس يكبار ديگر آزمايش ايدز در مورد زن و مرد انجام مي دهند تا مطمئن شوند كه اين بيماري در مرحله كمون خود به سر نمي برد كه اين روش مي تواند نگرانيهايي را كه از انتقال بيماري وجود دارد را برطرف كند.

اگر روزي طفل مطلع شود كه حاصل چنين روش پزشكي است چه بايد كرد ؟ قبل از انجام اين روش بايد متقاضيان با يك مشاور گفتگو كنند. در واقع زوج نابارور بايد مثل يك گروه با هماهنگي و همدلي يكديگر اين مسئله را رفع كنند. در زمينه آگاهي طفل نيز مي توان ضمن مشاوره با صاحبنظران او را در جريان مسئله قرار دهند، اما در شرايط سني كه لطمه اي به او وارد نشود و بخوبي موضوع را درك كند.

منابع :

۱- سایت پزشکان فارسی زبان

۱- بی بی سی نیوز

۲- روزنامه سرمایه

۴- شیعه نیوز

5-مادر سفارشي براي يك جنين ، گزار شرق از اجراي قانون اهداي جنين،10/4/85، سال سوم، شماره 796.

6- الهه فراهاني، براي نخستين بار در تاريخ قضايي كشور، قضات دادگاه خانواده به زنان و شوهران نازا اجازه قانوني داد تا براي تولد يك فرزند از يك مادر سفارشي استفاده كنند. ايران، 1384

7- ميترا مولايي نژاد، مادر اجاره اي، مشكل يا راه حل، زنان ايران،4/2/2007

8- رحم اجاره اي؛ بايدها و نبايدها! گزارش وي‍ژه هيوا از وضعيت رحم اجاره اي در كشور، 1/2/2007

همچنین بررسی کنید

توصیه‌های کلیدی برای درمان درد‌های عصبی

بسیاری از افرادی که به گلوتن آلرژی دارند و از درد عصبی رنج می‌برند می‌توانند …

مدفوع سیاه‌رنگ نشانه چیست؟

مدفوع سیاه ظاهری مشخص دارد. این مورد همیشه نشان دهنده مشکلی بزرگ نیست و چندین …