بیماریها و مشکلات شایع دهان

بیماریها و مشکلات شایع دهان

 برفک:
برفک یک نوع بیماری قارچی است که بصورت دانه‌های بسیار ریز سفید رنگ به تعداد خیلی زیاد در قسمتهای مختلف دهان (بویژه کام، روی زبان و داخل گونه‌ها) ظاهر می‌شود (شکل ۱۴-۳). ویژگی مهم دانه‌ها این است که براحتی کنده شده و نقاط قرمز و خونریزی دهنده از خود بجا می‌گذارند. علل بروز برفک بقرار زیرند:
• در نوزادان، ممکن است دهان کودک بهنگام تولد آلوده شود که ضایعات برفکی معمول در نوزادان بصورت لکه های سفید نرم چسبنده روی مخاط دهان می‌باشد.
• در شیرخواران، آلوده بودن پستانک یا شیشه شیر به قارچ مولد بیماری می‌تواند باعث ایجاد بیماری شود.
• در کسانیکه دندان مصنوعی آنها کثیف، کهنه، ترک خورده یا شکسته باشد که در این افراد نواحی سفید یا قرمزی در زیر پروتز کامل یا پارسیل پیشرفت می‌کند.
• در افرادیکه به بیماریهای تضعیف کننده مانند سل، سرطان خون، ایدز یا دیابت مبتلا هستند یا شیمی درمانی می‌شوند.
• در افرادیکه بهداشت دهان آنها ضعیف می‌باشد.
• گاهی در دوران بارداری.
• در کسانی که تغییرات مشخصی در مجموعه میکروبی طبیعی داخل دهان آنها ایجاد گردیده است؛‌ مثل افرادیکه مکرراً از آنتی بیوتیکها یا دهانشویه های ضد باکتری استفاده می‌کنند. برفک در این افراد معمولاً با احساس داغی در دهان و گلو بدنبال ظهور ضایعات سفید همراه می‌باشد.

در صورت مشاهده برفک در دهان بیماران، توصیه‌های زیر را در نظر داشته باشید:
• در نوزاد شیرخوار استفاده از قطره و برای پستان مادر استفاده از پماد نیستاتین  (نحوه درمان طبق دستور عمل اداره سلامت کودکان وزارت بهداشت و درمان است).
o مادر روزی یکبار پستان خود را با آب خالی بشوید.
o مادر قبل از شیر دادن، دستهای خود را با آب و صابون خوب بشوید.
o قبل از استفاده نوزاد از شیشه شیر یا پستانک، حتماً توسط مادر بخوبی شسته شود.
در موارد زیر ارجاع بیمار به مرکز بهداشتی درمانی ضروری است:
• وجود برفک روی لوزه‌ها و حلق کودک
• اگر با وجود انجام توصیه‌های لازم توسط مادر، به مدت ۵ روز، برفک نوزاد برطرف نشود.
• همراهی تب، سرفه یا تنگی نفس با برفک
• وقوع برفک در جوانانی که بیماری خاصی ندارند و یا داروهای خاصی مصرف نمی‌کنند.
• افرادیکه از دندان مصنوعی استفاده می‌کنند.

 تبخال:
تبخال یک بیماری ویروسی و قابل انتقال می‌باشد. این بیماری بصورت تاولهای پر از آب (بیشتر در اطراف دهان و گوشه لب‌ها) دیده می‌شود
در هنگام مشاهده تبخال توصیه می‌شود که موارد زیر را در نظر داشته باشید:
• تاولها را نباید ترکاند؛ چون قابل انتقال به دیگر نقاط بدن شخص یا دیگر افراد است.
• اگر تاولها ترکیدند، سریعاً منطقه با آب فراوان و سپس صابون یا بتادین شستشو داده شود.
• تا زمانیکه ضایعه تبخال روی لب وجود دارد، باید از بوسیدن دیگران خودداری کرد.
• در صورت درد زیاد بایستی بیمار را به پزشک ارجاع داد.
• نباید افرادی را که مبتلا به تبخال هستند، تا زمان خوب شدن معاینه کنید. در صورت داشتن درد و ناراحتی بیمار را به مرکز بهداشتی درمانی ارجاع دهید تا با استفاده از دستکش معاینه شوند

 آفت:
آفت زخمی ساده و دردناک است که در نقاط مختلف دهان مثل داخل لب، گونه یا کف دهان ظاهر می‌گردد (شکل ۱۶-۳). این ضایعه بصورت زخمی بزرگ یا چند زخم کوچک دیده می‌شود و معمولاً در زنها (بخصوص در طی دوران قاعدگی) بیشتر دیده می‌شود.

فاکتورهای مؤثر در ایجاد آفت‌های دهانی عود کننده بشرح زیر معرفی شده اند:
• ارث
• اختلالات خونی مانند کمبود آهن و ویتامین B
• نقص سیستم ایمنی بدن
• ضربه
• استرس
• اضطراب
• حساسیت‌های غذایی مثل حساسیت به شیر و پنیر و…

در هنگام مواجه با بیمار دارای آفت، موارد زیر را در نظر داشته باشید:

• اگر بیمار از درد آفت خیلی رنج می برد، او را به مرکز بهداشتی درمانی ارجاع دهید.
• چون زخمهای آفت شبیه تبخالهای داخل دهانی است، بهتر است معاینه اینگونه بیماران با احتیاط و با استفاده از چوب زبان انجام شود تا دست با ضایعه تماس نیابد.

 سرطان دهان:
سرطان دهان در سراسر جهان یکی از شایعترین سرطانها و از ده عامل معمول مرگ و میر می باشد (شکل ۱۷-۳). این بیماری با افزایش سن نسبت مستقیم دارد و در ۹۵% موارد در افراد بالای ۴۰ سال گزارش می‌شود. شایعترین سرطانهای دهانی در نواحی زبان، حلق و کف دهان رخ می‌دهد

عوامل مؤثر در ایجاد سرطان دهان بشرح زیر معرفی شده اند:

• افزایش سن
• ضعف سیستم ایمنی بدن
• تنباکو
• نیکوتین سیگار
• پیپ
• مصرف الکل

بنابراین اگر در ناحیه لب یا دهان تورم یا توده‌ای غیرطبیعی، زخم، تغییر رنگ واضح (سفیدی، قرمزی،‌ کبودی و سیاهی) مشاهده نمودید که هر کدام از علائم زیر را داشته باشد، بیمار را به مرکز بهداشتی درمانی ارجاع دهید:
• در موقع لمس کردن سفت باشد
• با علائم عمومی مثل تب، بیحالی، ضعف، سرفه، رنگ پریدگی و کاهش وزن همراه باشد.
• رشد سریع داشته باشد یا بتدریج بزرگ شود.
• بعد از سه هفته بهبود نیابد.
لازم به ذکر است که هر گونه درد یا مشکل در هنگام بلع و خونریزی غیر طبیعی دهانی نیاز به پیگیری و ارجاع خواهد داشت.

همچنین بررسی کنید

۷ روش موثر کشتن باکتری‌های دهان و رفع بوی بد دهان

برای رفع و درمان بوی بد دهان راه‌های ساده و مفیدی وجود دارد که در …

دندان شیری کودک چه اهمیت و نقشی دارد ؟

راقبت از کودک مراحل زیادی دارد که یکی از آن ها مرحله مربوط به دندان …