راهنمای مراقبت از آنفلوانزای پرندگان

انفلوانزای حیوانی در اکثر گونه های پرندگان و اسب و خوک و بسیاری از پستانداران مشاهده می شود ولی بجهت امکان پرواز و تنوع سوشهای ویروس انفلوانزای مشاهده شده در پرندگان و خطر انتقال آن به انسان ، آنفلوانزای پرندگان دارای اهمیت خاص می باشد.

آنفلوانزای پرندگان یکی از بیماریهای عفونی شناخته شده گونه های مختلف پرندگان است که دراثر عفونت ناشی از برخی از سویه های تیپ A ایجاد می شود .

این بیماری حدود ۱۰۰ سال قبل در بین پرندگان ایتالیا حادث گردیده و سپس به سایر نقاط جهان نیز منتشرشده است به نظر می رسد کلیه پرندگان نسبت به این بیماری حساس بوده ولی میزان حساسیت آنها ممکن است متفاوت باشد .

طیف علائم بالینی درپرندگان مختلف متفاوت بوده و قادر به ایجاد بیماری خفیف تا بسیارشدید ، مسری و کشنده می باشد . شکل شدید و کشنده بیماری ، دارای شروع ناگهانی بوده ازشدت بالایی برخوردار است و سریعاً‌ منجر به مرگ می‌شود به طوری که میزان مرگ ناشی از آن در حدود۱۰۰% می باشد . همچنین مشخص شده است که ماکیان دریایی و مخصوصاً‌ اردک های وحشی ، مخازن طبیعی این ویروس ها بوده در مقابل ابتلاء به بیماری حاصله ، شدیداً مقاومند

و از طرفی ماکیان های اهلی و از جمله مرغ ها و بوقلمون ها بویژه در مقابل اشکال همه گیر و سریعاً کشنده بیماری ، حساس می باشند .حدود ۱۵ ساب تایپ از ویروسهای شناخته شده آنفلوانزا قادر به ایجاد بیماری در پرندگان بوده و لذا پرندگان به عنوان مخازن این ویروسها به حساب می آیند . ولی تاکنون کلیه طغیان های ناشی از سویه های شدیداً بیماریزای ویروس آنفلوانزای پرندگان ناشی از ساب تیپ های H5 و H7 بوده اند .

لازم به تأکید است که تماس مستقیم یا غیر مستقیم پرندگان اهلی با پرندگان مهاجر آبزی ، ، یکی از علل شایع وقوع همه‌گیری آنفلوانزا در بین پرندگان اهلی به حساب می آید و مراکز فروش پرندگان زنده نیز نقش مهمی در انتشار همه گیری، ایفا می نمایند . از طرفی قرنطینه کردن مرغداری های آلوده و معدوم نمودن پرندگان بیمار یا تماس یافته ، جزو اقدامات کنترلی استاندارد به منظور جلوگیری از انتشار به سایر مرغداری ها در سطح یک کشور به حساب می آید . زیرا این ویروس ها معمولاً‌ از قابلیت سرایت بالایی برخوردار بوده و به سرعت به مرغداریهای دیگر نیزمنتشر می شوند و علاوه بر این ها ممکن است به صورت مکانیکی و توسط وسایل و تجهیزات ، غذاها ، قفسه ها و لباس های آلوده ، نیز انتشار یابند و همه گیریهایی ایجاد کنند که در صورت عدم اجرای اقدامات کنترلی فوری و مراقبت دقیق به مدت چندین سال ادامه یابند . مثلاً

انفلوانزای پرندگان می تواند در اکثریت گونه های پرندگان روی دهد. پرندگان مهاجر (وحشی و اهلی) مخازن طبیعی و عمده ویروسهای انفلوانزا هستند.پرندگان وحشی معمولا بدون علامت می باشند و ویروس را برای مدت طولانی دفع می کنند .

خطر گستــرش جهانی آنفلوانزای بسیار بیماریــزای پــرندگــان: که بوسیله آنفلوانزای A ( H5N1 و H7 احتمالاً سایر موارد ) در جمعیت حیوانات بخصوص ماکیان ایجاد می گردد و می تواند به انسان منتقل شود ، توجه به بهداشت عمومی را طلب می کند . نه تنها این ویروس انسان را آلوده می کند و موجب بیماری شدید بامیزان مرگ بالا می گردد بلکه این توانایی را دارد که خود را با انسان تطبیق دهد و به عنوان یک عامل بالقوه بیماریزا برای انسان مطرح گردد یا با سایر ویروس های آنفلوانزای انسانی ترکیب و موجب پدیدار شدن یک عامل بیماریزا با توانایی ایجاد پاندمی شود .

ویروس های آنفلوانزای پرندگان به طور طبیعی غیراز پرندگان و خوک باعث ایجاد عفونت در سایر گونه ها نمی شوند ولی درسال ۱۹۹۷ برای اولین بار ابتلاء انسان به آنفلوانزای تایپ A نیز در هنگ کنگ به اثبات رسید و با ابتلاء ۱۸ نفر باعث مرگ ۶ نفر آنان شد . این همه گیری که نوپدیدی آنفلوانزای پرندگان در انسان نیز به حساب می آید مقارن با همه‌گیری آنفلوانزای بسیار کشنده پرندگان در آن کشور بوده و با معدوم کردن ماکیان اهلی ، به سرعت فروکش کرده و همچنین در آن همه گیری تماس بسیار نزدیک انسان‌های بیمار با پرندگان ، انتقال مستقیم از پرندگان بیمار به انسان و حالت مخزنی پرندگان به اثبات رسیده است .

اهداف مراقبت آنفلوانزای پرندگان در انسان:

۱-پیگیری موارداحتمالی آلودگی در انسان و هوشیار کردن نظام بهداشتی

۲-انجام اقدامات لازم بلافاصله پس از بروز در پرندگان

۳-پیگیری احتمال تغییر روند انتقال آنفلوانزای H5 /A ( آنفلوانزای A نوع H5 N1 ) از انسان به انسان

۴-انجام به موقع اقدامات پیشگیرانه بوسیله واکسن و دارو

۵-رعایت اصول محافظتی در کارکنان شاغل در مرغداریها

۶-ثبت و گزارش موارد مشکوک انسانی

۷-درمان موارد مشکوک انسانی

افراد تحت مراقبت آنفلوانزای پرندگان :

در ایران که هنوز آنفلوانزای A/H5 به عنوان یک عامل بیماریزا در انسان یا جمعیت حیوانات ثبت وگزارش نشده است مراقبت بیماران بر اساس بروز موارد آنفلوانزا در پرندگان و بخصوص مرغداری ها وافرادی که از مناطق آندمیک بیماری در پرندگان مراجعت کرده اند انجام می پذیرد . لذا بروز بیماری در مرغداریها بر اساس گزارشات اداره کل دامپزشکی پیگیری می شود .

موارد زیر درمعرض خطر ابتلاء از حیوانات هستند :

*تماس های شغلی ، مشاغل در معرض خطر شامل :‌کارگران مزارع یا ماکیان اهلی (مرغداری ها، پرورش اردک ، بوقلمون و شتر مرغ )‌و خوک ، سایر کارگران فعال درمزارع ماکیان اهلی شامل افرادی که آنها را می گیرند ودر قفس می گذارند ، یا پرندگان را حمل می کنند ، پرندگان مرده را معدوم می کنند ، افرادی که درمغازه های فروش حیوانات زنده کار می کنند .

*آشپزها و مشاغل مشابه که با ماکیان اهلی زنده یا اخیراً کشته شده سروکار دارند .

*فروشندگان پرندگان دست آموز

*دامپزشکان شاغل در صنعت طیور

*افرادی که در آزمایشگاه هایی که نمونه ها برای ویروس های آنفلوانزای A/H7 , A/H5 بررسی می شوند ، فعالیت دارند .

*کارکنان مراقبت های بهداشتی

*افراد ساکن در مناطقی که مرگ ماکیان خانگی و پرندگان وحشی بیش از حد مورد انتظار اتفاق افتاده است .

*افرادی که سابقه مسافرت ۱۰ روز قبل از شروع علائم به کشور یا منطقه ای که طغیان آنفلوانزا در جمعیت حیوانی گزارش شده به همراه حداقل یکی از موارد زیر را دارند :

تماس ( کمتر از یک متر ) با ماکیان مرده یا زنده ، پرندگان وحشی ، یا خوک در هر جایی از کشورهای آلوده

مراجعه به محلی که ماکیان اهلی یا خوک مبتلا ( تأئید شده ) در ۶ هفته قبل وجود داشته است .

تماس ( لمس کردن یا فاصله شنیدن صحبت معمولی ) با یک مورد انسانی تأئید شده آلوده به آنفلوانزای A/H5

تماس ( لمس کردن یا فاصله شنیدن صحبت معمولی ) بایک شخص مبتلا به بیماری حاد تنفسی با علت نامشخص که بعداً منجر به مرگ وی شده است .

چگونگی انتشار همه گیری آنفلوانزای پرندگان در سطح یک کشور:

در داخل یک کشور بیماری به آسانی از یک مرغداری به مرغداریهای دیگر انتقال می یابد زیرا تعداد زیادی ویروس در فضله پرندگان وجود دارد و باعث آلودگی گردوغبار و خاک می گردد و ضمناً ویروس از طریق هوا به آسانی از پرنده ای به پرنده دیگر منتقل می شود و لوازم و اشیاء آلوده ، غذاها ، قفسه ها ، لباس ها و بویژه کفش ها نیز موجب انتقال ویروس از محلی به محل دیگر می شوند و از طریق پاها و بدن حیواناتی نظیر جوندگان که نقش ناقل مکانیکی را ایفا می نمایند نیز ممکن است منتقل گردند و حتی شواهد محدودی حاکی از نقش کک ها به عنوان ناقل مکانیکی این ویروس می باشد

ویروس ممکن است از طریق فضولات پرندگان وحشی آلوده به ماکیان های اهلی انتقال یابد و خطر انتقال ویروس زمانی افزایش می یابد که ماکیان های اهلی خارج از قفس و آزاد بوده و یا از منابع آب آلوده به فضولات پرندگان وحشی ناقل ،استفاده نمایند . فروشگاههای مرغ زنده نیز در صورتی که وضعیت بهداشتی مناسبی نداشته باشند یکی دیگر از منابع انتشار ویروس خواهند بود . ویروس عامل آنفلوانزای پرندگان ممکن است از طریق تجارت جهانی

پرندگان زنده از کشوری به کشورهای دیگر انتقال یابد . همچنین پرندگان مهاجر و از جمله انواع آبزی ،دریایی و ساحلی قادربه حمل ویروس تا فواصل خیلی طولانی و انتقال به مناطق جدید می باشند و شواهدی هم در مورد انتشار جهانی برخی از ساب تایپ های این ویروس از این طریق وجود دارد . لازم به ذکر است که ماکیان های آبزی وبویژه اردک های وحشی مخازن طبیعی این ویروس بوده و از طرفی از مقاومت بالایی در مقابل عفونت حاصله برخوردارند و بدون اینکه به بیماری شدیدی مبتلا شوند قادرند ویروس را در محیط اطراف خود منتشر کنند .

اشکال بالینی بیماری در پرندگان :

این بیماری ممکن است در پرندگان به دو شکل بالینی عارض شود :

۱- ناخوشی خفیفی که گاهی فقط با ژولیدگی پرها یا کاهش تولید تخم مرغ مشخص می شود .

۲- شکل شدید که اصطلاحاً به آنفلوانزای شدیداً بیماریزای پرندگان ، موسوم است و برای اولین بار در سال ۱۸۷۸ در ایتالیا تشخیص داده شده و در پرندگان از قابلیت سرایت خیلی بالایی برخوردار بوده و تقریباً‌ در صددرصد موارد ، سریعاً‌ باعث مرگ آنها می شود .

کنترل آنفلوانزای پرندگان :

مهمترین اقدام کنترلی شامل معدوم کردن سریع کلیه پرندگان بیمار یا تماس یافته ، دفع مناسب لاشه ها و قرنطینه کردن و ضدعفونی کردن مرغداریها میباشد . لازم به ذکر است که ویروس مزبور در عرض ۳ ساعت در دمای ۵۶ درجه سانتیگراد یا نیم ساعت در دمای ۶۰ درجه سانتیگراد و همچنین در تماس با مواد ضد عفونی کننده رایج نظیر فرمالین و ید از بین خواهد رفت . ولی در دماهای پائین مقاوم بوده و حداقل تا سه ماه بعد ممکن است در کودهای آلوده ، زنده بماند . همچنین قادر است در محیط آب در دمای ۲۲ درجه سانتیگراد به مدت ۴ روز و در دمای صفر درجه سانتیگراد به مدت بیش از ۳۰ روز به حیات خود ادامه دهد . شایان ذکر است که مقدار یک گرم از کود آلوده به اشکال شدیداً بیماریزای ویروس آنفلوانزای پرندگان حاوی تعداد بسیار زیادی ویروس بوده و قادر به آلوده کردن حدود یک میلیون مرغ ،می باشد . یکی دیگر از اقدامات کنترلی مهم این بیماری در بین پرندگان ، محدودیت جابجایی پرندگان در داخل کشور و یا بین کشورها می‌باشد .

کنترل حرکات پرندگان در منطقه محافظت(حداقل به شعاع ۳ کیلومتر) و منطقه مراقبت(حداقل به شعاع ۱۰ کیلومتر) در اطراف محل آلوده باید تعیین و اعلام گردد.منطقه های مشخص شده حداقل تا ۳۰ روز بعد از پاک سازی و ضد عفونی محل باید محافظت شوند.

به نظر می رسد جلوگیری از تماس های ماکیان های اهلی با پرندگان وحشی و بویژه پرندگان آبزی باعث پیشگیری از انتشار ویروس های بیماریزا در بین پرندگان اهلی می گردد . ضمناً مشخص شده است که استفاده این پرندگان از منابع مشترک آب ، یکی از راههای انتقال حتمی ویروس است . زیرا این آب ها به وسیله فضولات پرندگان وحشی ، آلوده گردیده و به آسانی باعث انتقال ویروس به پرندگان اهلی می گردد. شایان ذکر است که آلودگی اینگونه آبها به دنبال تجمع پرندگان مهاجر ، از نظر آزمایشگاهی نیز به اثبات رسیده است و لذا محدود کردن اینگونه تماس ها ، از بین بردن پرندگان اهلی بیمار یا تماس یافته با ویروسهای H7 , H5 ( تنها سوش های با بیماریزایی بالا ) حتی در صورتی که این ویروس ها در ابتدای طغیان از پاتوژنیسیته پائینی برخوردار باشند توصیه شده است . زیرا در بسیاری از طغیانهایی که در پنسیلوانیا ، مکزیکو ، ایتالیا و ….. رخ داده است ، علیرغم اینکه ویروس عامل همه گیری در ابتدا از بیماریزایی کمی برخوردار بوده ولی تدریجاً‌ در عرض ۹-۶ ماه پس از چند بار عبور از بدن ماکیان ها به ویروس با بیماریزایی بالا و میزان کشندگی حدود ۱۰۰% تبدیل گردیده است .

سازمان جهانی بهداشت در رابطه با همه گیری آنفلوانزای A(H5N1) تأکید کرده است که با توجه به اینکه دلایل متقاعد کننده ای مبنی بر انتقال این ویروس از پرندگان وحشی به اهلی در دست نمی باشد نیازی به دفع پرندگان وحشی نمی باشد .

مراقبت آنفلوانزای پرندگان در انسان

تعاریف موارد مبتلاء به آنفلوانزای A/H7 و A/H5 :

بیمارانی که تحت بررسی قرارمی‌گیرند:

بایستی اطلاعات کامل از بیماران تب‌دار(درجه حرارت بیشتر از ۳۸ درجه سانتی‌گراد) با حداقل یکی از علائم سرفه، گلودرد و تنگی نفس ، کونژونکتیویت بدست آورد.

تعریف مورد مشکوک مبتلا به آنفلوانزای A/H7 و A/H5

I ـ هربیمار تب‌دار(درجه حرارت بیشتر از ۳۸ درجه سانتیگراد) به همراه حداقل یکی ازعلائم زیر:

v سرفه

v کلودرد

v تنگی نفس

v کونژونکتیویت

به همراه حداقل یکی از یافته های زیر:

الف) سابقه تماس در ۱۰ روز قبل از شروع علائم با پرندگان بخصوص مرغ که بدلیل یک بیماری مرده باشد.

ب) وجود سابقه تماس درطی ۱۰ روز قبل از شروع علائم با یک مورد تائید شده آنفلوانزای A/H7 و A/H5 که در مرحله واگیر داری بیماری بوده‌است(یک روز قبل از شروع علائم تا ۱۰ روز بعد از شروع علائم).

ج) سابقه تماس در طی هفت روز قبل از شروع علائم با سطوح و محیط آلوده به آنفلوانزای پرندگان

د) درطی ۱۰ روز قبل از شروع علائم سابقه کار در آزمایشگاهی که نمونه‌های انسانی یا حیوانی مشکوک به آلودگی آنفلوانزای پرندگان بسیار بیماریزا(HPAI) داشته‌اند.

و) جود یک تست آزمایشگاهی مثبت آنفلوانزای A که نتواند نوع ویروس رامشخص کند.

II ـ مرگ بدلیل بیماری حاد تنفسی با علت نامشخص(Unexplained) و حداقل یکی از موارد زیر:

الف) اقامـت در مناطقی که موارد مشکوک یا تائیدشده آلودگی با آنفلوانزای بسیار بیماریزا(HPAI) گزارش شده‌است.

ب) وجود سابقه تماس در طی ۱۰ روز قبل از شروع علائم با یک مورد تاییدشده انسانی آنفلوانزای A/H5 که در مرحله واگیر داری بیماری بوده‌است.

تعریف مورد احتمالی مبتلا به آنفلوانزایA/H7 و A/H5

هر بیمار مشکوک به همراه شواهد آزمایشگاهی محدود برای آنفلوانزای یا A/H5 ( جداسازی آنتی بادی اختصاصی H5 یا H7 در یک نمونه سرم )

تعریف مورد قطعی مبتلا به آنفلوانزایA/H7 و A/H5

مورد مشکوک یا محتمل به همراه حداقل یکی از آزمایشات زیر:

الف ) نتیجه کشت مثبت برای آنفلوانزای A/H5 یا A/H7

ب ) PCR مثبت برای آنفلوانزای A/H7 یا A/H7

ج ) روش آنتی بادی ایمنوفلورسانت با بکار بردن منوکلونال آنتی بادی آنفلوانزای A/H5 یا A/H7

د ) چهار برابر افزایش تیتر آنتی باید اختصاصی آنفلوانزای A/H5 یا A/H7 در دو نمونه سرم

پیگیری موارد مشکوک انسانی:

موارد مشکوک انسانی بایستی طبق لیست خطی پیوست از شهرستان به دانشگاه و سپس از دانشگاه به مرکز مدیریت بیماری‌ها گزارش گردند و ضمن تکمیل فرم بررسی اپیدمیولوژیک پس از بهبود یا فوت ارسال شود.

موارد مشکوک بایستی تا بیست و چهار ساعت پس از قطع تب در بیمارستان تحت نظر قرارگیرند، یا در صورتی که علت دیگری برای بیماری تشخیص داده‌شده زودتر مرخص گردد.

اقداما ت پیشگیری از انتقال تنفسی و بهداشت دست‌ها( شست و شوی دست‌ها با آب و صابون به مدت ۱۵ تا ۲۰ ثانیه) برای کاهش ریسک خطر انتقال ویروس بسیار با اهمیت است.

ارزیابی موارد مشکوک :
یک نمونه از مجرای تنفسی برای موارد مشکوک گرفته شود ( برای مثال سوآ‍پ نازوفارنگس ) نمونه باید برای آنفلوانزای A به روش RT-PCR بررسی شود و در صورت مثبت بودن برای H1 و H3 با همین روش بررسی شود .

دو نمونه سرم مرحله حاد(هفته اول شروع بیماری) و مرحله نقاهت(بعد از سه هفته ازشروع بیماری) جهت بررسی آنتی‌بادی آنفلوانزای پرندگان تهیه شود.

استراتژیهای پیشگیری آنفلوانزای پرندگان A(H5N1) در انسان در وضعیت غیرپاندمی :

الف ) احتیاطات جدا سازی در مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستان :

ب ) پرسنل بهداشتی درمانی در معرض تماس :

ج ) احتیاطات برای تماسهای نزدیک وخانگی :

د ) احتیاطات برای مسافرین :

الف ) احتیاطات جدا سازی در مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستان :

¨ بیماران باید در وضعیت ایزولاسیون استاندارد ، تماسی و قطره ای و Airborne قرار گیرند.

¨ بیماران باید به تنهایی در یک اتاق با فشار منفی بستری شوند در غیر اینصورت در یک اتاق یک تخته و درب بسته باشد .

¨ اگر اتاق یک تخته در دسترس نمی باشد ، بیماران مشابه با تشخیص یکسان ممکن است در اتاق چند تخته هم بستری شوند ولی تختها باید حداقل یک متر از همدیگر فاصله داشته باشند و بهتر است بین تختها پارتیشن بندی شود (حداقل با پرده)

¨ ماسکهای با تاثیر (با استاندارد NIOSH ،‌N-95 یا معادل) ، گان آستین بلند ، محافظ صورت یا عینک محافظ و دستکش برای پرسنل بهداشتی درمانی توصیه می شوند .

¨ وقتی میسر باشد ، پرسنل بهداشتی درمانی مسئول مراقبت بیمار محدود باشند و از تماس با سایر بیماران هم پرهیز نمایند.

¨ بیماران ممنوع الملاقات می باشند .

¨ شستشوی مکرر دست و رعایت بهداشت فردی و اجتماعی ضروری است .

¨ حتی الامکان از وسایل یکبار مصرف جهت بیمار استفاده شود .

¨ هنگام شستشو وسایل مورد استفاده رعایت تمام احتیاطات بهداشتی ایمنی ( ماسک ، دستکش ،عینک ) لازم است .

¨ ویروس حداقل تا ۲۴ ساعت در محیط زنده می ماند لذا پس از ترخیص بیماران حتی الامکان تا ۲۴ ساعت از بستری نمودن سایر بیماران در اطاق مربوطه اجتناب گردد . ضروری است در اطاق عملیات ضدعفونی و گندزدایی بعمل آید .

ب ) پرسنل بهداشتی درمانی در معرض تماس :

¨ پرسنل مراقبت بیماران باید دوبار روزانه درجه حرارت خود را چک کنند و هرگونه تب یا علائم مشکوک به آنفلوانزا را به مسئول کنترل عفونت گزارش دهند. اگر احساس بیماری کردند پس از بررسی توسط پزشک کنترل عفونت ، به هیچ وجه نباید در مراقبت مستقیم بیمار دخالت داده شوند . اگر تب کردند باید تستهای تشخیصی جهت تأیید تشخیص آنفلوانزا انجام شود و اگر علت دیگری متصور نمی باشد ، همزمان فوراً تحت درمان با اوسلتامیویر قرار گیرند .

¨ آنهائی که تماس احتمالی با ترشحات ، ذرات تنفسی آلوده بدون رعایت احتیاطات داشته اند باید پیشگیری بعد از تماس با ۷۵mg اوسلتامیویر روزانه به مدت ۱۰-۷ روز دریافت کنند .

¨ پرسنل بهداشتی که درگیر فرآیندهای پرخطر (فرآیندهایی که تولید ذرات آئروسل می کند نظیر استفاده از دستگاه ساکشن و عملیات احیاء و … ) هستند باید پیشگیری قبل از تماس دریافت کنند .

ج ) احتیاطات برای تماسهای نزدیک وخانگی :

موارد تماس خانگی باید با شستشوی کامل دستها بمدت ۳۰ ثانیه با آب و صابون ، عدم استفاده مشترک از ظروف غذاخوری ، پرهیز از تماس چهره به چهره با موارد احتمالی یا تائید شده بیماری را داشته

¨ باشند و از ماسک و وسایل حفاظت فردی استفاده کنند . از آنجا که احتمال دفع ویروس تا ۲۱ روز از شروع بیماری یا ۷ روز پس از قطع تب وجود دارد بهتر است در طی این مدت توصیه ها رعایت شود .

¨ موارد تماس با بیمار یا موارد تماس در محیط های بسته (محیط خانه ،‌خانواده ، بیمارستان و سایر مراکز نگهداری یا سرویسهای نظامی) باید روزانه دو مرتبه کنترل درجه حرارت شده و پیگیری علائم بیماری تا هفت روز از آخرین تماس انجام شود . در این افراد پیشگیری پس از تماس ۷۵ mg اوسلتامیویر روزانه به مدت ۱۰-۷ روز قابل توصیه است . دز دارو جهت کودکان و بیماران مزمن و یا شرایط خاص با نظر پزشک معالج تعدیل ( adjust) گردد .

¨ موارد تماس نزدیک و خانگی در صورتیکه دچار تب بالا ۳۸ درجه و سرفه ، تنگی نفس ، اسهال یا سایر علائم شوند بلافاصله تحت درمان داروهای ضدویروس قرار گرفته و تستهای تشخیصی انجام شود .

د ) احتیاطات برای مسافرین :

منعی برای مسافرت افرادبه مناطق که آلودگیH7 و A/H5 ثابت شده است وجود ندارد.

هیچگونه شواهدی که نشان دهد بیماری از انسان به انسان منتقل می شود وجود ندارد و افراد محدودی که مبتلا شده اند تماس مستقیم با پرندگان بیمار داشته اند .کشورهای که طغیان آنفلوانزای H7 وA/H5 تا آگوست سال۲۰۰۵ میلادی گزارش شده شامل: ویتنام ، چین ، لائوس ، تایلند ، کمبوج ، اندونزی ، سنگاپور ، کره ، هنگ کنگ ، ژاپن ، پاکستان ، مالزی ، روسیه و قزاقستان ، مغولستان می باشند. به افرادی که قصد مسافرت به این کشورها را دارند موارد زیر توصیه می شود:

¨ مسافرین ترجیحاً دو هفته قبل از مسافرت به مناطق آلوده (فعلا اندونزی تایلند ، ویتنام ، چین ، مالزی ، کره جنوبی ، ژاپن ، پاکستان ، لائوس ، قزاقستان روسیه ، کمبوجیه و ترکیه ) بایستی با واکسن موجود انسانی واکسینه شوند .

¨ مسافرین باید از تماس مستقیم با پرندگان شامل مرغ و خروس ، اردک و غاز که ظاهراً سالم هستند و مزارع پرورش و بازارهای فروش پرندگان زنده پرهیز نمایند و همچنین از لمس کردن سطوح آلوده با مدفوع و ترشحات پرندگان نیز پرهیز کنند .

¨ مسافرین باید با رعایت بهداشت فردی و شستشوی مرتب دستها یا استفاده از ژلهای حاوی الکل و عدم مصرف غذاهای نیم پخته مرغی و یا تخم مرغ نیم پز احتمال تماس با بیماری را کم کنند.

¨ حتماً بعد از جابجایی مرغ برای پخت و پز در آشپزخانه دستهایشان را با آب وصابون بشویند.

¨ در صورتیکه تا ۱۰روز پس از بازگشت از منطقه آلوده علائم تب و نشانه های تنفسی ظاهر گردد بایستی با پزشکان مشورت نمایند .

اقدامات لازم در هنگام بروز آنفلوانزای پرندگان در مرغداری‌ها برای افراد در معرض خطر :

براساس مصوبات کمیته کشوری پس از تأیید اولین مورد آلودگی ماکیان کشور به A/H5 کلیه کارکنان شاغل در مرغداریها و کشتارگاههای طیور و دامپزشکان طیور سراسر کشور بایستی تحت واکسیناسیون آنفلوانزای انسانی با هزینه کارفرما وزیر نظر مرکز بهداشت شهرستان قرار گیرند. همچنین پس از تائید اولین مورد آلودگی ماکیان به A/H5 در صورت بروز مورد مشکوک طیور به آنفلوانزا درهر مرغداری بر اساس گزارش اداره کل دامپزشکی استان، داروی ضد ویروس اوسلتامیویر به میزان ۷۵ میلی‌گرم روزانه برای کارکنان مرغداری و افراد شاغل در آن یا آمانتادین به میزان ۱۰۰ میلی گرم دوبار در روز شروع می گردد تا نتایج آزمایشگاهی نشان دهد که علت

ضمناً در صورت تائید وجود H5 در مرغداری استفاده از وسایل ایمنی شامل : دستکش یکبار مصرف،رو پوش یا لباس مناسب آستین بلند ، چکمه یا روکفشی یک بار مصرف عینک محافظ برای محافظت غشاء مخاطی چشم، کلاه، ماسک‌های یکبار مصرف (شامل N-100 یا N-99 یا N-95 که برای عوامل خطرناک دیگرمحیطی (برای مثال ذرات معلق یا گرد و غباربکار می رود ) توصیه شده است. کارکنانی که نمی‌توانند ماسکهای فوق را در صورت خود ثابت‌کنند بایستی از ماسک‌های با فیلتر استفاده نمایند.

پس از هربار استفاده همه وسایل باید بطور مناسب معدوم گردند شست و شوی دست‌ها با آب و صابون برای ۱۵ تا ۲۰ ثانیه یا محلول بتادین پس از درآوردن وسایل ایمنی یا هرگونه تماس مشکوک الزامی است. استفاده از وسایل و انجام اقدامات فوق با نظر اداره کل دامپزشکی استان و واحد بهداشت محیط برای همه افرادی که در مرغداری مشکوک کار می‌کنند و در معدوم‌کردن مرغ‌های مشکوک مشارکت دارند الزامی است و معدوم کردن آنها لازم است.

برای ضد عفونی کردن وسایل آلوده به خون و مایعات بدن بیماران مشکوک ، هیپوکلرید سدیم ۱% و برای ضد عفونی کردن سطوح فلزی صاف که مواد سفید کننده نمی توان استفاده کرد برای مثال روی میز ، از الکل ۷۰% استفاده می شود.

مام پرندگان نسبت به ابتلا به این بیماری حساس هستند اما پرندگان اهلی به مراتب آسیب پذیرتر می باشند و بیماری در آنها سریعتر به اپیدمی تبدیل می شود . بیماری در پرندگان دو مشکل دارد . در مشکل اول بیماری خفیف است و ممکن است فقط به صورت غیرعادی درآمدن پرها ( بصورت تاخورده و چروکیده ) و یا عدم تولید تخم باشد اما مشکل دوم که نگرانی شدیدی ایجاد می کند در اثر آنفلوانزاهای خیلی بیماری زای پرندگان ایجاد می شود . این شکل از بیماری در سال ۱۸۷۸ در ایتالیا شناخته شد که برای پرندگان سریعاً کشنده بود و مرگ و میر ناشی از آن در پرنده ها ۱۰۰٪ است . پرنده ها ممکن است در همان روز اول ابتلای به بیماری تلف شوند .

مهمترین اقدام کنترلی در چنین مواردی سربریدن و یا له کردن تمام پرندگان مبتلا به عفونت و همه پرندگان دیگری است که با آنها در تماس بوده اند . مرغداری باید قرنطینه شده و اقدامات ضدعفونی سازی شدیدی صورت گیرد . باید توجه داشت ویروس در درجه حرارت پایین راحت تر زنده می ماند . در کود و خاک مزرعه آلوده تا ۳ ماه زنده می ماند . در آب ۲۲ درجه تا ۴ روز زنده است و در آب صفردرجه تا ۳۰ روز باقی است . مطالعات نشان داده ویروس های خیلی بیماری زای موجود در یک گرم کود آلوده می توانند تا یک میلیون پرنده را آلوده کنند .

یکی دیگر از اقدامات مهمی که باید صورت گیرد توقف حمل و نقل پرندگان زنده از شهری به شهر دیگر و از کشوری به کشور دیگر است .

در یک شیوع آنفلوانزای پرندگان در ایالت پنسیلوانیا در آمریکا ۱۷ میلیون مرغ تلف شده و ۱۵ میلیون دلار خسارت این بیماری در مکزیک در سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ بود . بهمین دلیل بلافاصله پس از تشخیص باید در کشور و بخصوص صنعت پرورش طیور وضعیت فوق العاده اعلام شود . در داخل یک کشور بیماری بسرعت از مرغداری به مرغداری دیگر می رود . ویروس از طریق هوا از پرنده ای به پرنده دیگر منتقل می شود و پرندگان با استنشاق ویروس آلوده می شوند .

ابزار و لوازم ، وسایل نقلیه حمل و نقل مرغ ، ظروف غذا و مواد غذایی ،‌قفس و حتی لباس مرغداران می تواند عامل انتقال ویروس باشد ( بخصوص کفش مرغداران خیلی اهمیت دارد ) شواهد کمی وجود دارد که نشان می دهد بیماری ممکن است از طریق حشرات نیز انتقال یابد که در این انتقال نیز حشره به عنوان ناقل مکانیکی است .

قطرات تنفسی پرندگان آلوده می تواند پرندگان اهلی را در داخل مرغداری ها و حتی خارج از آنها آلوده کند . خطر انتقال عفونت از پرندگان وحشی به اهلی بیشتر است . در بازارهایی که مرغ زنده می فروشند و مملو از مرغ و پرندگان دیگر است و شرایط بهداشتی نامطلوب می باشد این خطر بیشتر می شود .

مرغان مهاجر دریایی بخصوص اردک های وحشی مخازن طبیعی ویروس محسوب می شوند و از سویی خود این پرندگان مقاومترین پرندگان نسبت به ابتلاء به بیماری محسوب می شوند . آنها می توانند تا مسافتهای طولانی ویروس را حمل کنند و عاملی برای انتقال ویروس از یک کشور به کشور دیگر شوند .

مقامات بهداشتی رسمی جهان معتقدند شیوع آنفلوانزا در پرندگان به دلایل مختلف می تواند علامت هشدار دهنده ای نسبت به قریب الوقوع این اتفاق در انسان باشد . اول آنکه اکثر اپیدمی های بزرگی که در آسیا رخ داده بواسط گونه بشدت بیماریزای آن بوده است . در ضمن شواهد فزاینده ای وجود دارد دال براینکه این زنجیره ظرفیت منحصر بفردی در جهش و عبور از سد بین انسان و پرنده داشته و باعث بیماری شدید و مرگباری در آینده در انسان خواهد شد . نگرانی بزرگتر امکان شیوع در انسان با همین ویروس است . اگر ویروسهای جدید ژنهای انسانی کافی داشته باشد انتقال می تواند بصورت مستقیم از انسان به انسان صورت گیرد ( یعنی انتقال انسان به انسان جایگزین انتقال پرنده به انسان می شود ) این واقعه یکبار در سال ۱۹۱۸ رخ داد که در آن هنگام ظرف ۲ سال چندین نوع بزرگ بیماری پدیدار شد و در نتیجه آن ۴۰ تا ۵۰ میلیون نفر جان باختند .

در میان سوشهای ویروس نوع H5N1 از همه خطرناکتر است ولی در بین انسانها بسیار نادر است .

بهرحال کنترل هر چه سریعتر آنفلوانزای پزندگان با هر زنجیره ای از ویروس که باشد حتی اگر در گروه بیماریزایی کم قرار گیرد نیز از اهمیت فوق العاده زیادی برخوردار است . بعضی از ویروسها که بیماری زایی آنها کم است اگر در میان پرندگان به چرخش درآیند تا ۹ ماه بشدت بیماریزا می شوند .

طبیعتاً با توجه به اینکه ویروسهای آنفلوانزا بشدت ناپایدار هستند و رفتار آنها غیرقابل پیش بینی است ، نمی توان صددرصد از شیوع آن جلوگیری کرد ، لیکن سازمان جهانی بهداشت معتقد است اگر اقدام صحیح و سریعی صورت گیرد می توان سرعت شیوع منطقه ای آنرا بشدت کاهش داد .

سازمان جهانی بهداشت کار تهیه واکسن آنفلوانزایی که محافظت علیه H5N1 را نیز ایجاد نماید شروع کرده است .

جالب اینکه مطالعات اولیه نشان می دهد ویروس H5N1 در سال ۲۰۰۴ نسبت به ویروس در سال ۲۰۰۳ جهش های متعددی پیدا کرده است . وقتی واکسنهای فعلی بدرستی برای گروههای در معرض خطر تجویز شوند ، مثلاً برای کسانی که پرندگان را سر می برند علیه ویروسهای آنفلوانزای انسانی در چرخش محافظت ایجاد می کنند .

**توصیه‌هایی برای پیشگیری از بیماری آنفلوانزای پرندگان **

بیماری آنفلوانزای پرندگان از طریق ترشحات بدن پرنده آلوده به ویروس این بیماری منتقل می شود بنابراین مهمترین اقدام برای پیشگیری از این بیماری خودداری از دست زدن به بدن پرنده آلوده به این بیماری است.

بیماری آنفلوانزای پرندگان انواع مختلفی دارد که اکثر آنها فقط در میان پرندگان قابل انتقال است فقط نوع فوق حاد آنفلوانزای پرندگان با عنوان آنفلوانزایH5N1 بین انسان و پرندگان مشترک است و امکان انتقال این بیماری از پرندگان به انسان وجود دارد.
ویروس آنفلوانزای پرندگان از طریق ترشحات بدن پرنده آلوده به ویروس این بیماری ممکن است به انسان منتقل شودبه همین علت پزشکان توصیه می کنند در صورتی که با جسد یک پرنده مرده مواجه شدید به هیچوجه به آن دست نزنید چون ممکن است علت مرگ آن آنفلوانزای فوق حاد پرندگان باشد و لمس آن موجب انتقال این بیماری می شود.
ویروس آنفلوانزای پرندگان از طریق خوردن گوشت پرنده منتقل نمی شود به خصوص اگر گوشت پرنده در حرارت بالای ۷۰ درجه پخته شده باشد، بنابراین توصیه پزشکان این است که در هر صورت گوشت پرندگان به صورت کاملا پخته مصرف شود و برای کندن پوست و پر آنها حتما از دستکش استفاده شود.
بیماری آنفلوانزای پرندگان به علت ماهیت آن بیشتر یک بیماری شغلی محسوب می شود و بیشتر شکارچیان و افرادی که در مرغداریها کار می کنند در معرض خطر این بیماری قرار دارند، این افراد باید حتما آموزشهای لازم را برای پیشگیری از این بیماری ببینند، حتما باید هنگام لمس پرندگان دستکش به دست داشته باشند و دهان و بینی خود را بپوشانند.
مهمترین توصیه پزشکان به مردم عادی به خصوص کودکان برای پیشگیری از بیماری آنفلوانزای پرندگان این است که به هیچوجه به پرندگان مرده دست نزنند و در صورت لمس هر پرنده‌ای بلافاصله دستهای خود را آب و صابون بشویند.
در زمان حاضر هنوز هیچ موردی از بیماری آنفلوانزای پرندگان در داخل کشور گزارش نشده است و وزارت بهداشت با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت جهاد کشاورزی به شدت مناطق آلوده به این بیماری را تحت کنترل دارند و هر مورد مرگ و مشکوک پرندگان را بلافاصله نمونه گیری می کنند.
از میان کشورهای همسایه ایران اکنون ترکیه بیش از بقیه با این بیماری درگیر شده است و تاکنون حداقل ۴ نفر بر اثر این بیماری در ترکیه مرده اند که دو نفر آنها کودکانی بوده اند که به پرنده مرده دست زده بودند.
اکنون نگرانی از ورود این بیماری به داخل کشور از مرزهای غربی افزایش یافته است به همین علت ترددهای یکروزه به ترکیه ممنوع شده و جوجه ها و مرغداریهای نزدیک مناطق مرزی تعطیل شده‌اند.
دستگاههای مسئول با همکاری وزارت کشور همه ترددها در مرزهای غربی کشور را کنترل می کنند خودروهای عبوری از مرز بارزگان ضدعفونی می شوند.
علاوه بر آن با توجه به وضعیت کشور عراق نگرانی از وجود این بیماری در این کشور نیز افزایش یافته است به همین علت به زائران و افرادی که به این کشور سفر می کنند نیز توصیه می شود اصول بهداشتی ذکر شده را با دقت بیشتری رعایت کنند و در صورتی که سفر آنها ضروری نیست آن را به تعویق بیندازند.
با وجود این به علت مهاجرت پرندگان در فصل زمستان از مرزهای شمالی و امکان استقرار آنها در هر جای کشور، خطر آنفلوانزای پرندگان فقط به مناطق غربی و شمالی کشور منحصر نمی شود و در هر نقطه ای ممکن است پرنده آلوده به ویروس«H5N1» وجود داشته باشد بنابراین توصیه های پیشگیرانه ذکر شده از قبیل خودداری از لمس پرندگان مرده یا مشکوک و شستن بلافاصله دستها در صورت لمس آنها، استفاده از دستکش هنگام ذبح یا پرکندن پرندگان و نیز پختن کامل مرغ و پرندگانی که مصرف خوراکی دارند الزامی است.
هنوز در مورد امکان انتقال ویروس آنفلوانزای پرندگان از انسان به انسان مطلب اثبات شده ای وجود ندارد و به نظر نمی رسد امکان انتقال این بیماری از انسان به انسان وجود داشته باشد با این حال با توجه به انتقال بیماری آنفلوانزای انسانی از انسان به انسان و این امکان که ممکن است فردی به طور همزمان آنفلوانزای انسانی و پرندگان را با هم بگیرد توصیه می شود، افرادی که در معرض خطر این بیماری هستند واکسن آنفلوانزای انسانی را تزریق کنند تا امکان جهش ژنتیکی ویروس این بیماری به نحوی که امکان انتقال انسان به انسان آن باشد، فراهم نشود.
بیماری آنفلوانزای پرندگان هنوز واکسن ندارد البته پژوهشگران در سطح دنیا مشغول تلاش برای کشف واکسن این بیماری هستند و پیش بینی می شود به زودی واکسن این بیماری نیز کشف شود، در حال حاضر فقط واکسن آنفلوانزای انسانی در اختیار پزشکان است و علاوه بر آن داروی درمان این بیماری نیز با عنوان داروی «تامیفلو» به میزان کافی در کشور خریداری شده و مقادیر بیشتری نیز این دارو به زودی از خارج کشور خریداری و توسط وزارت بهداشت برای مواجهه با خطر این بیماری دپو می شود.

همچنین بررسی کنید

احتمال سرایت بیماری کچلی از حیوانات خانگی

اگرچه از بیماری کچلی با پیشرفت‌های بهداشتی زمان حاضر دیگر چندان اثری باقی نمانده اما …

روش پیشگیری از بروز تبخال

قرار گرفتن در معرض نور خورشید، دوران قاعدگی در خانم ها،‌ جراحی های دندان یا …