خانه / اخبار علمی پزشکی / نکات کلیدی گزارش سالانه کنترل جهانی سل ، سال 2009 سازمان بهداشت جهانی ( WHO )

نکات کلیدی گزارش سالانه کنترل جهانی سل ، سال 2009 سازمان بهداشت جهانی ( WHO )

هدف و روشها

3454654657657
1-  این گزارش سیزدهمین گزارش سالانه جهانی کیترل سل است که توسط سازمان بهداشت جهانی منتشر شده  در مجموعه ایی که از سال 1997 آغاز شده است.هدف آن ارائه یک ارزیابی جامع و به روز از اپیدمی سل و پیشرفتهای صورت گرفته در کنترل سل در سطوح جهانی ، منطقه ایی و کشوری در چهارچوب اهداف جهانی تعیین شده برای سال2015می باشد.نتایج اولیه بر اساس گزارشاتی است که به WHO  ارائه شده از طریق فرمهای استاندارد گزارش اطلاعات tb که بین سالهای 1996 تا 2007 جمع آوری شده است. 196 کشور و سرزمینی که در محاسبه سال 2008 اطلاعاتشان را به سازمان بهداشت جهانی گزارش داده اند ، 99.6درصد از برآورد جهانی کل موارد سل را دارا می باشند و 99.7 درصد جمعیت جهان را تشکیل می دهند.
اهداف جهانی کنترل سل
2-  اهداف اصلی کنترل جهانی سل عبارت است از :
الف) میزان بروز سل باید تا سال 2015 روند نزولی پیدا کند.( اهداف توسعه هزاره(Millennium Development Goals MDGs
ب) میزان شیوع و مرگ و میر بیماری بایستی تا سال 2015 در مقایسه با سال 1999 به نصف کاهش یابد.
ج) حد اقل 70% موارد اسمیر مثبت در برنامه DOTS کشف و درمان شوند.
د) حد اقل 85% موارد اسمیر مثبت با موفقیت درمان شوند.
آخرین اطلاعات حاکی از آن است که :
1- میزان بروز بیماری از سال 2004 روند نزولی پیدا کرده است.
2- میزان شیوع و مرگ و میر حداقل در سه منطقه از مناطق شش گانه WHO در مقایسه با سال 1999 تا سال 2015 به نصف خواهد رسید.
3- شاخص کشف موارد در سال 2007 به 63% رسیده است.
4-  میزان موفقیت در درمان د ر سال 2006 به 85% رسیده است
بار اپیدمیولوژیک بیماری سل
3-  میزان بروز بیماری در سال 2007 در سطح جهان 9.27میلیون مورد برآورد شده و این در حالیست که در سال 2006 این رقم 9.24 میلیون مورد و در سال 2000 برابر 8.3 میلیون و در سال 1990 ، 6.6میلیون بوده است.اکثر موارد سال 2007 در آسیا (55%)، آفریقا (31%) و موارد کمتری در منطقه مدیترانه شرقی (6%) و اروپا (5%) و آمریکا(3%) بوده است.
5کشوری که رتبه اول تا پنجم را از نظر تعداد موارد بیماری در سال 2007 داشته اند عبارتند از: هند( 2میلیون نفر) ، چین (1.3 میلیون نفر) ، اندونزی (0.53 میلیون) ، نیجریه (0.46 میلیون) ، آفریقای جنوبی (0.46 میلیون نفر).
 از 9.27 میلیون  مورد در سال 2007 ، تخمین زده می شود که 1.37 میلیون (14 درصد) hiv+  باشند ؛ 79 ٪ از این موارد hiv+ در منطقه آفریقا و 11 % در جنوب شرق آسیا  بودند.

4-  اگر چه تعداد کل موارد سل رو به افزایش است اما با توجه به رشد جمعیت میزان موارد به سرانه جمعیت رو به کاهش است اما این میزان کاهش سرعت کمی معادل 0.1% در سال داشته است.میزان بروز جهانی سل در سال2004 به نقطه اوج خود یعنی 142 مورد در 100.000 نفر رسید این رقم در سال 2007 به 137 مورد در صدهزار نفر جمعیت رسیده است. میزان بروز در 5 منطقه از مناطق شش گانه who سیر نزولی داشته (به جز اروپا که تقریباً روند ثابتی داشته است).
5-  در سال 2007 میزان شیوع بیماری 13.7میلیون نفر برآورد شده است (206مورد در صد هزار نفر) و در سال 2006 این رقم 13.9میلیون نفر(210در صد هزارنفر) بوده است.

6- برآورد شده که 1.3 میلیون مورد مرگ اتفاق می افتداز میان موارد سل hiv- (20در صد هزار) و 456هزار مرگ در بیماران سلی hiv+  اتفاق می افتد، این مرگها در طبقه بندی بین المللی بیماریها در گروه ICD-10 دسته بندی شده اند . این 456 هزار مرگ برابر است با 33% کل موارد HIVمثبت و 23% از 2میلیون مرگ ناشی از HIV در سال 2007 .
7- میزان شیوع و مرگ و میربیماری در کل جهان (شش منطقه WHO ) سیر نزولی پیدا کرده است. منطقه آمریکا و نیز مدیترانه شرقی و جنوب شرق آسیا در مسیر دست یافتن به اهداف STOP-TB  قرار گرفته اند که همان کاهش شیوع و میزان مرگ و میر بیماری به 50% تا سال2015 در مقایسه با سال 1999. منطقه غرب آقیانوس آرام هم در میزان شیوع در این مسیر قرار گرفته اما درمورد میزان مرگ و میر نیاز به دقت عمل بیشتری دارد. در اروپا و آفریقا هم اهداف تا زمانهای مورد نظر محقق نخواهد شد. با توجه به فاصله زیاد فعلی (2007) تا رسیدن به اهداف برنامه در خصوص کاهش شیوع و مرگ و میر، بعید به نظر می رسد که در کل جهان تا سال 2015 به این هدف دست پیدا نمود.

8- آمار برآورد شده مرگ و میر موارد TB-hiv+  در سال 2007 نسبت به آمارهای منتشره سالهای گذشته 2 برابر شده است،این مسئله به این معنا نیست که آمار موارد  TB-hiv+  و مرگ ومیر آنها بین سالهای 2006 تا 2007 دو برابر شده است .
به منظور برآورد میزان مرگ و میر مذکور در سال 2007 و اصلاح و تجدید نظر در برآورد قبلی که در سال قبل ارائه شده بود اطلاعات جدید بدست آمده در سال 2008 بویژه پس از شروع استفاده ازانجام تستhiv   در منطقه آفریقا مورد استفاده قرار گرفت. پیک موارد TB-hiv+  و مرگ و میر آنها در سال 2005 بوده است که 1.39میلیون مورد ابتلا (15%  ازکل شیوع سل) و 480 هزار مورد مرگ و میر می باشد.
9- آخرین آمار برآورد موارد TB-hiv+  و مرگ و میر آنها معمولاً بر اساس برآوردهای آماری HIV منتشره توسط UNAIDS از شیوع بیماری در جمعیت عمومی صورت گرفته است.
اطلاعات جدید بدست آمده در سال 2008 از اندازه گیری مستقیم نسبت موارد TB که با HIV هم آلوده هستند در 64 کشوربدست آمده است.(بیشتر از 15 کشور در سال 2007) اندازه گیری این 64 کشور نشان می دهد که در کشورهای با اپیدمی عمومی HIV افراد HIV+ حدوداً 20 برابربیشتر از افراد HIV-  در گسترش بیماری سل موثرند(برآورد قبلی 6برابر بوده است) و در کشورهایی که شیوع HIV کمتر است این رقم بین 26 تا 37 برابر است.(برآورد قبلی30 برابر بوده)

10-  درسال 2007 وجود 5/0 میلیون مورد MDR-tb   برآوردشده است که 85% کل موارد آن در27 کشور بوده است (که 15 تای آن درمنطقه اروپا هستند) کشورهایی که رتبه اول تا پنجم را از نظرتعداد موارد MDR-tb   داشته اند عبارتند از:
1-  هند 131.000 نفر
2-  چین 112.000 نفر
3- فدراسیون روسیه 43.000
4- آفریقای جنوبی 16.000
5- بنگلادش 15.000
تا پایان سال 2008، 55 کشور حداقل یک موردXDR-tb گزارش داده اند.
11- WHO کارگروه جهانی ضربتی اندازه گیری tb تاسیس نموده و توصیه هایی در مورد پیشرفت درکاهش میزان  شیوع و بروز و مرگ ومیر سل ارائه نموده است .( سه شاخص عمده از طرح ضربتی )
این تجزیه تحلیلهای سیستماتیک شامل اطلاعات ملی وغیرملی بعلاوه نظام مراقبت توسعه یافته برای اندازه گیری میزان بروز ، بررسی شیوع بیماری سل در21 کشور انتخاب شده درجهان بین سالهای 2008 تا 2015 وتقویت نظام ثبت وقایع حیاتی برای تعیین میزان مرگ ومیر بیماری سل بین سایر علل مرگ ومیر ها انجام می شود. اجرای توصیه های این کارگروه برای توسعه اندازه گیری پیشرفت ها به سوی اهداف جهانی که برای سال 2015 تعیین شده است ضروری است و همچنین برای اندازه گیری پیشرفت در برنامه های کنترل بیماری سل درسالهای آتی .
اجرای استراتژی STOP-TB
12- استراتژی Stop-tb سازمان بهداشت جهانی خط ومشی هایی را توصیه می کند برای کاهش بار بیماری سل در راستای اهداف جهانی . شش جزء مهم این استراتژی عبارتنداز :
1- پیگیری افزایش کمی وکیفی DOTS

2- توجه به TB/HIV ، MDR-tb  وتامین نیازمندیهای جمعیتهای فقیر وآسیب پذیر.
3- کمک به تقویت پایه های نظام بهداشتی بر اساس مراقبت های بهداشتی اولیه.
4- تعهد همگانی برای مراقبت از بیماران.
5- توانمندسازی افرادمبتلا به سل ومشارکت جامعه.
6- فعال کردن و ترویج  پژوهش.
مشارکت STOP-TB دربرنامه جهانی کنترل بیماری (2015-2006) مقیاسهایی را که برای تحقق اهداف جهانی سال 2015 مورد نیاز است تعیین میکند.

13- در سال2007  ، 5/5 میلیون مورد  TBبوسیله برنامه DOTS  اعلام شد (99%  موارد اعلام شده ) که از این موارد 6/2  میلیون مورد اسمیر مثبت بوده اند.
میزان کشف موارد جدید اسمیر مثبت تحت DOTS ( که عبارت است از درصدی از میزان بروز که بوسیله برنامه DOTS  اعلام شده و تحت درمان  قرار گرفته اند ) 63%  بود ، کمی بیشتراز رقم سال 2006 که 62% بوده است اما 7% کمتر از هدف حداقل 70% که اولین بار برای سال 2000 بوسیله مجمع عمومی سازمان بهداشت جهانی(WHA) تعیین شده بود و مجدداً برای سال 2005 تعیین شد.
در74 کشورازمناطق آمریکا(73%) وغرب اقیانوس آرام(77%) هدف موردنظر محقق گردید.منطقه جنوب شرق آسیا نیز با 69% تقریبا به هدف رسیده ، درمنطقه مدیترانه شرقی میزان کشف مواردجدید60% بود دراروپا 51% ودرآفریقا 47%

14- درسطح جهانی میزان موفقیت در درمان موارد جدید اسمیر مثبت درمان شده دربرنامه DOTS درسال 2006 به هدف مورد نظر ( که توسط WHA درسال 1991 تعیین شده ) 85% رسیده است . سه منطقه مدیترانه شرقی با 86% ،غرب اقیانوس آرام 92% ، جنوب شرقی اسیا 87% به این هدف دست پیدا کرده اند (که 59 کشور می باشد) .
15-  درسالهای 2006 و2007 منطقه غرب اقیانوس آرام و36 کشور به هر دو هدف با هم رسیدند میزان کشف موارد جدید حداقل 70% ومیزان موفقیت در درمان موارد جدید اسمیر مثبت حداقل 85% .  منطقه جنوب شرق آسیا نزدیک است به هر دوهدف برسد.  درمنطقه زیر صحرای آفریقا کنیا اولین کشوری است که به هردوهدف فوق رسیده است.

 16-  دراجرای مداخلات برنامه سل پیشرفتهای مهمی بوجودآمده است مانند انجام آزمایش HIV جهت بیماران و میسر شدن درمان پیشگیری با کوتریموکسازول (CPT) و درمان ضد رتروویروسی( ART) بیماران TB/HIV.
درسطح جهان در سال 2007 یک میلیون بیمار TB از وضعیت خود از نظرHIV اطلاع پیدا نمودند (16%موارد اعلام شده ). بزرگترین پیشرفت در انجام تست HIV  در منطقه آفریقا بوده است که در آنجا 0.5 میلیون بیمار مسلول(37% کل موارد اعلام شده) از وضعیتHIV  خودشان اطلاع پیدا نمودند.
 از 250.000 بیمارTBبا +HIV 0.2میلیون برای درمان پیشگیری باکوتریموکسازول ( CPT)و0.1میلیون برای درمان ضد رتروویروسی ثبت شده اندکه درهر دومورد ارقام فوق از ارقام گزارش شده سالهای قبل بیشتراست .

17-  با وجود پیشرفتهایی که اتفاق افتاده دربرنامه های مشترک TB/HIV  ، آزمایش HIV بیماران ودرمان پیشگیری با کوتریموکسازول وART ، تعدادبیمارانTB/HIV+  تحت درمان با CPT و ART درمقایسه 0.3 میلیون بیمار TB/HIV+ شناخته شده کم است ودر مقایسه با موارد برآورد شده TB/HIV+ کمتر است (کسانی که بوسیله برنامه DOTS کشف نشده اند با توجه به میزان معین کشف موارد از47% )
کشف موارد دربرنامه DOTS و همچنین فعالیتهای مشترک TB/HIV  باید گسترش پیدا کند تا اطمینان حاصل نمودکه:
 1- تعداد بیشتری از بیماران از وضعیت HIV خود مطلع گردند.
2- افراد HIVبا TB یا بدون TB دسترسی مناسب و بموقع به مراقبت های درمانی پیدا کنند.

18- درسطح جهانی فقط کمتراز 30.000 مورد MDR- TB به سازمان جهانی بهداشت درسال 2007 اعلام شده که عمدتاً توسط کشورهای اروپایی وآفریقایی جنوبی بوده است که این رقم 8.5%  برآورد جهانی موارد اسمیر مثبت MDR-TB می باشد. ازموارد اعلام شده درمان 3681 مورد بوسیله برنامه های درمانی مورد تاییدGLC(green light committee) و درمانهای شناخته شده دستورالعمل های بین المللی شروع شده بود.  این رقم معادل 1% برآورد جهانی کل مورد  MDR-TB اسمیر مثبت است.
انتظار میرود بیمارانی که درمانشان بوسیله برنامه ها و پروژه های موردتاییدGLC شروع میشود درسال 2009  تا حدود 14.000  نفر برسد یعنی معادل 4% کل موارد برآورد شده جهانی اسمیرمثبت.
برای تحقق اهداف تعیین شده برنامه جهانی تشخیص ودرمان MDR-TB  لازم است که رشد موارد   MDR-TB روند نزولی پیدا کند به ویژه در سه کشور که برابر 57% کل مواردجهان را دارا می باشند یعنی چین ، هند و فدراسیون  روسیه .

19-  خدمات تشخیص و درمان سل در اکثر کشورها در مراقبت های  بهداشتی اولیه ادغام شده  است.

20-  طرحهای ملی برای کنترل بیماری سل با استراتژی های بهداشتی ملی در بیش از نیمی از 22 کشور HBCs(High Burden Countries) که بیشترین بیماران مسلول دنیا (حدود80%) را دارند در میانه راه قرار دارد.
 بیشتر برنامه های ملی کنترل سل ارتباط پیدا می کند با گسترش برنامه های سایر وزارتخانه ها ، موسسات وانجمن ها. با تاکید مجدد بر تقویت نظام بهداشت و درمان بر اساس همکاری قوی و نزدیک بر روی چالشهای کلیدی مانند تامین پایدار منابع مالی ، توسعه منابع انسانی ، کنترل عفونت وسیستمهای اطلاعات بهداشتی .

21–  تعیین سهم طرحهای ابتکاری مشترک با بخش های خصوصی در بیماریابی و درمان سل و کمیت آن کارمشکلی است اما به عنوان مثال درکشورهایی مثل پاکستان وفیلیپین ( که دراین کشورها سهم بخش فوق به ترتیب 19% و8% موارداعلام شده بود) پتانسیل شان را بکار بردند درکمک به افزایش کشف موارد بیماری . همچنین تعیین سهم جوامع درتشخیص ودرمان بیماری کارسختی است. بسیاری از کشورها نیازمند راهنمایی و حمایت  برای طراحی ،  اجرا و ارزیابی فعالیتهای همه جانبه می باشند .

Financing تامین مالی
22–  کلاً 3 میلیارد دلارآمریکا اختصاص داده شده به کنترل سل درسال 2009 در94 کشوری که داده هایی رادراین موردگزارش داده اند و93% موارد بیماری سل دنیا درآن کشورهاست.  ازاین مبلغ 87% کمک مالی از سوی دولت ها است ( ازجمله وام ) ، 9% کمک مالی از صندوق جهانی و4% کمک مالی از سایر اهدا کنندگان غیر از صندوق جهانی. بیشتراین بودجه به منطقه اروپا ( تقریبا 4/1 میلیارددلار در فدراسیون روسیه ) بعداز آن منطقه آفریقا ( 0.6 میلیارد دلار ) ومنطقه اقیانوس آرام (0.3 میلیارددلار ) اختصاص یافته است. کسربودجه شناسایی شده برای این 94 کشور2/1 میلیارددلارمی باشددرسال 2009 .
23-  به طورکلی بیشتر این 2/4 میلیارد دلار مورد نیاز برای اجرای کامل طرحها در این 94 کشور صرف اجرای DOTS می شود (3 میلیارد دلار یا70% آن ) وسهم دیگر اجزای اصلی یعنی    MDR-TB  ( 5/0میلیارددلار یا 12% که 76% از کل مبلغ MDR-TB صرف فدراسیون روسیه وآفریقای جنوبی شده ) و فعالیتهای مشترک TB/HIV  (120میلیون دلار یا 3% ) وحمایت ازبسیج ارتباطات اجتماعی  (Advocacy Communication and Social Mobilization)    ACSM
( 100 میلیون دلار یا 2%) می باشد  و11% باقیمانده شامل همکاری مشترک با بخش خصوصی ، بررسی شیوع بیماری سل وجامعه مبتنی برمراقبت سل وسایر فعالیتهای متفرقه دیگر.

24-  درسال 2009 ، 2/2 میلیارددلار از آن مبلغ اختصاص به آن 22 کشور(HBCs) که 80% مواردسل جهان را دارند یافته است ، 27 میلیون دلار بیشتراز سال 2008 اما به مراتب بیشتر از 2/1 میلیارددلاری که درسال 2002 به این 22 کشور اختصاص یافته بود ( زمانیکه سازمان بهداشت جهانی نظارت مالی خودش را در کنترل TB شروع کرد). مابقی بودجه سال 2002 درکشورهای برزیل ، چین وفدراسیون روسیه از منابع داخلی غیراز صندوق جهانی تامین شده است .
گزارش کسر بودجه در 22  کشور( کشورهای HBCs   ) جمعا 7/0 – 5/0 میلیارددلاراست (سطح بودجه  های ارائه شده دردولتهای محلی آفریقای جنوبی مطمئن نمی باشد)

25-  به طور کلی بیشتر2.5میلیارد دلار مورد نیاز برای اجرای کامل طرحهای کشوری در22 کشور  HBCs در سال 2009 عمده اش برای اجرای DOTS می باشد.( 2 میلیارد دلار یا 69% )  و برای سایر اجزاء مهم  MDR-TB  (0.4میلیارد دلار یا 14% ، که 88%از کل این مبلغ مربوط به فدراسیون روسیه بوده). TB/HIV (90 میلیون دلار یا 3% ). ACSM (70 میلیون دلار یا 2% ) و 12% باقیمانده شامل همکاری مشترک با بخش خصوصی ، بررسی شیوع بیماری ، جامعه مبتنی بر مراقبت سل و سایر فعالیتهای متفرقه دیگر.

26- از 2.2 میلیارد دلار در دسترس آن 22 کشور HBCs  در سال 2009 ، 88% آن از سوی دولتهایشان تامین شده و 8% آن (169میلیون دلار) توسط صندوق جهانی و 4% آن ( 94 میلیون دلار ) توسط منابع دیگر غیر از صندوق جهانی اهداء شده است.
توزیع منابع مالی در کشورهای روسیه و آفریقای جنوبی متفاوت است : سهم دولت از تامین اعتبار فوق به صورت تدریجی 70%  و 19%به وسیله صندوق جهانی و 11% به صورت وام بلا عوض توسط منابع دیگر در کنار صندوق جهانی.

27- کسر بوجه گزارش شده به وسیله 22 کشور HBCs  در سال 2009 برای اجرای برنامه جهانی برابر 0.8 میلیارد دلار می باشد. کسر بوجه 94 کشوری که 93% موارد جهانی سل را دارند برای اجرای طرحهای جهانی در این سال برابر 1.6 میلیارد دلار است.بسیاری از بوجه اضافی مورد نیاز، برای اجرای طرحهای جهانی  تشخیص و درمان MDR-TB در آفریقای جنوبی ،جنوب شرق آسیا و منطقه غرب اقیانوس آرام (بیشتر در هند و چین) و برای اجرای DOTS  و فعالیتهای مشترک TB/HIV در آفریقا می باشد.

28- بار جهانی بیماری سل بطور آهسته در حال کم شدن است و حداقل در 3 منطقه از مناطق ششگانه سازمان بهداشت جهانی در مسیر اهداف جهانی کاهش موارد و مرگ و میر بیماری که تا سال 2015 تعیین شده قرار گرفته ایم ، با این حال و با وجود افزایش تعداد موارد بیماران دسترسی با کیفیت بالا به درمان ضد سل وابسته است به مداخلاتی مانند:
– ART  (درمان ضد رتروویروسی موارد HIV+ ) 
–  37% مواردسل طبق برنامه DOTS درمان نمی شوند
–  تشخیص و درمان 96% موارد MDR-TB مطابق دستورالعملهای بین المللی انجام نمی شود
–  اکثر بیمارانTB/HIV+  که وضعیت HIV خود را می دانند به درمان ضد رترو ویروسی(ART) دسترسی ندارند
برای سرعت بخشیدن به کنترل جهانی سل و کاهش دادن این ارقام باید از مداخلات و رویکردهای موجود در استراتژی STOP-TB استفاده نمود.

ترجمه  : 

 نبی اله مهدوی پور – کارشناس بیماریها
 مرکز آموزش بهورزی و ضمن خدمت قم- آبان 88

همچنین بررسی کنید

چاقی و اضافه وزن موجب بروز درد مفاصل می شود

مطالعه جدید نشان می دهد اضافه وزن و چاقی ریسک دردهای مفصلی را در افراد …

تیروئید ریسک ابتلا به کرونا را افزایش می‌دهد؟

یک فوق تخصص غدد و متابولیسم بالغین با اشاره به اینکه بیماری تیروئید احتمال ابتلا …