خانه / اخبار علوم پايه / نشريه ساينس : اگر كروموزمها به شكل غير تصادفي توزيع شوند در آن صورت مي‌توانند مكانيزمي براي رشد بعدي همه سلولها بوجود آورند.

نشريه ساينس : اگر كروموزمها به شكل غير تصادفي توزيع شوند در آن صورت مي‌توانند مكانيزمي براي رشد بعدي همه سلولها بوجود آورند.

 زيستشناسان با بررسي نحوه تقسيم سلولهاي بدن در تراز مولكولي به نكات تازه‌اي در خصوص مكانيزم تقسيم سلولها برخورد كرده‌اند كه تاكنون براي دانشمندان ناشناخته بوده است.

وجه مشترك چپ دست بودن و راست دست بودن، اسكيزوفرني و نبود تقارن اعضا دروني بدن در نحوه توزيع كروموزومها در سلولهاي درون بدن است.

براساس آنچه كه دانشمندان تاكنون در اين زمينه دريافته‌اند و در كتابهاي درسي تحرير كرده‌اند كروموزومها قبل از تقسيم سلولي نسخه مكرري از خود توليد مي‌كنند.

اين دو نسخه همانند را “كروماتيد” مي‌نامند. اين دو نسخه همانند زماني كه سلول شروع به تقسيم شدن مي‌كند در دو راستاي مختلف كشيده و از هم جدا مي‌شوند به گونه‌اي كه دو سلول دختر كه از تقسيم سلول مادر بوجود مي‌آيند واجد تركيبي رندوم و تصادفي از كروموزومهاي تازه توليد شده و كروموزومهاي قديمي هستند كه براي توليد آنها به كار رفته است.

اما اكنون دو محقق به نامهاي “آتاناسيوس آرماكولاس” و “آمار كلار” از موسسه ملي مطالعات سرطان در شهر فردريك در ايالت مريلند با اين مدل قديمي به مخالفت برخاسته‌اند و با آزمايشهايي بر روي سلولهاي موشها نشان داده‌اند كه نحوه توزيع لااقل يكي از كروموزمها، يعني كروموزوم شماره هفت غير تصادفي است.

اين دو محقق به اين نكته پي‌برده‌اند كه آن دسته از سلولهاي روياني كه قرار است به قلب و پانكراس تبديل شوند داراي شمار مشتركي از نمونه‌هاي تصادفي كروموزومهاي قديم و جديد هستند اما در آن دسته از سلولهايي كه قرار است به روده و كبد تبديل شوند توزيع اين كروموزمها تصادفي و رندوم نيست.

سلولهاي اخير از ناحيه موسوم به “اندودرم “‪ endoderm‬يعني لايه دروني رويان كه بعدا تبديل به دستگاه گوارش و سلسله اعصاب مي‌شود و نيز ناحيه “اكتو درم” ‪ ectoderm‬يا ناحيه برون پوستي كه به سلولهاي عصبي تبديل مي‌شوند سرچشمه مي‌گيرند.

تحقيق جديد كه در نشريه ساينس به چاپ رسيده نتايج متعددي در بردارد.

به عنوان نمونه هرچند سلولهاي دختر كه از تقسيم سلول مادر حاصل مي‌شوند از نظر ژنتيكي يكسان باقي خواهند ماند اما بتدريج تفاوتهايي در ساختار مولكول دي.ان.آ آنها ظاهر مي‌شود و اين تفاوتها بر نحوه ظاهر شدن اثر ژنهايي كه در اين مولكولها جاي دارند تاثير مي‌گذارد.

به گفته كلار به ظاهر چنين به نظر مي‌رسد كه يافته تازه امر پيش پا افتاده‌اي است در حاليكه نتايج حاصل از آن مي‌تواند دامنه‌دار باشد.

در گذشته پديده‌اي مشابه اين امر در سلولهاي مخمرها مشاهده شده بود.

سلولهاي دختر در مخمرها كه داراي كروموزومهاي يكسان هستند مي‌توانند در مسيرهاي تكاملي متفاوت به پيش بروند و اين امر بستگي به آن دارد كه اين سلولها كدام رشته از دي ان آ را به ارث برده‌اند.

نظير همين امر مي‌تواند در انسان اتفاق بيفتد. تاكنون چنين تصور مي‌شد كه تنها ژنها هستند كه نحوه رشد رويان را كنترل مي‌كنند. اما اگر كروموزمها به شكل غير تصادفي توزيع شوند در آن صورت مي‌توانند مكانيزمي براي رشد بعدي همه سلولها بوجود آورند.

اين مكانيزم كاري مي‌كند كه اعضاي بدن به شكل غير متقارن در بخشهاي مختلف بدن جاي گيرند. به عنوان مثال قلب انسان در سمت چپ قرار مي‌گيرد و كبد در سمت راست. اين عدم تقارن در همان مراحل اوليه شكل‌گيري رويان تحقق پيدا مي‌كند.

به اعتقاد كلار فرايندي مشابه آنچه توضيح داده شد مي‌تواند عامل بروز تفاوت بين دو نيمكره راست و چپ مغز باشد. اين نوع تفاوتهاي ساختاري در زمره عواملي هستند كه موجب روان پريشي و بيماريهاي رواني در افراد مي‌شوند.

بخش بزرگي از كروموزوم شماره هفت در موشها و كروموزوم شماره ‪ ۱۱‬در انسانها با يكديگر شباهت دارد. اين دو كروموزوم مسوول رشد اعضاي بدن هستند. در انسان اين نكته دانسته است كه كروموزوم شماره ‪ ۱۱‬نحوه تقسيم بخشهاي مختلف مغز ‪ brain laterality‬را تعيين مي‌كند.

اگر اين كروموزوم به صورت غيرتصادفي تقسيم بندي‌هاي خود را انجام دهد، همانطور كه كروموزوم شماره هفت در موشها چنين عمل مي‌كند، آنگاه مي‌توان برخي تفاوتهاي مربوط به قرارگيري بخشهاي مختلف مغز را توضيح داد.

به گفته فيليپ كارپوويتز متخصص ژنتيك از دانشگاه تورنتو اگر عدم تقارن در به ارث بردن مولكول دي ان آ، چنانكه تحقيق اخير نشان مي‌دهد، برقرار باشد، آنگاه اين امر تفسير و تبيين بديلي براي تقسيمهاي سلولي از انواع مختلف ارايه مي‌دهد.

به اعتقاد اين محقق پژوهش اخير صرفا اين نكته را نشان داده كه در به ارث بردن كروموزومها تفاوتهايي به چشم مي‌خورد اما در اين خصوص كه اين تفاوتها چه آثاري به بار مي‌آورند هنوز تحقيق مستقلي به انجام نرسيده است.

همچنین بررسی کنید

استفاده موفقیت آمیز سلولهای بنيادين برای درمان آسيب نخاعی یک بیمار

شركت گرون تحت ليسانس سازمان غذا و داروي آمريكا(FDA) از نخستين نتايج موفقيت آميز درمان …

پروتئينی کشف شده که در صورت کاهش آن مي توان رشد تومور سرطاني را متوقف ساخت

دانشمندان دانشگاه كويينزلند  در استراليا به موفقيت مهمي در عرصه درمان سرطان سينه دست يافتند.  …