خانه / آموزش سلامت / آشنایی با روشهای پیشگیری و درمان گرمازدگی

آشنایی با روشهای پیشگیری و درمان گرمازدگی

گرما زدگي بيشتر در آب و هواي گرم و بعد از فعاليت‌هاي سنگين رخ مي‌دهد، و سالخورده‌ها، شيرخواران و کودکان، ورزشکاران و سربازان مهمترين افرادي هستند که در معرض خطر گرمازدگي قرار دارند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  گرمازدگي از لحاظ شدت به سه نوع خفيف، متوسط و شديد تقسيم مي شود که در صورت عدم درمان نوع خفيف، گرمازدگي به نوع متوسط و يا شديد منجر و فرد را به فاز سنکوپ گرما مي‌کشاند .

برای جلو گیری از گرما زدگی باید از پوشیدن لباسهای ضخیم و غیر قابل نفوذ در فصل گرم که مانع تبخیر عرق و دفع گرما می شود، خودداری کرد،

هنگام فعالیت شدید بدنی به قدر کافی مایعات بنوشید،هنگام فعالیت شدید بدنی به قدر کافی مایعات بنوشید فعالیت بدنی خود را در مناطق یا ماه های بسیار گرم به تدریج طی 3 تا 4 هفته بمنظور عادت کردن بدن به گرما، افزایش دهید، در فعالیتهای ورزشی گروهی، گرما زده شدن یکی از افراد به معنای در خطر بودن دیگران است، در چنین مواقعی به سرعت اقدامات احتیاطی برای خود و سایر افراد را انجام دهید، در روزهای بسیار گرم مرتب آب بنوشید و صبر نکنید تا تشنه شوید وسپس آب بنوشید، اگر تعرق زیاد با ادرار کم شد، مقدار مصرف آب را با ید افزایش داد .

1- وقتي که براي مدت طولاني در معرض تابش آفتاب يا در يک محيط گرم هستيد و همچنين قبل و بعد و در طي ورزش، آب زيادي بنوشيد.

قبل از اينکه کاملاً احساس تشنگي کنيد، آب بنوشيد (يعني منتظر نباشيد تا احساس تشنگي کنيد و سپس آب بنوشيد) و هنگام نوشيدن آب بيشتر از آن حدّي که فکر مي کنيد نياز به آب داريد، آب و مايعات بنوشيد، مخصوصاً وقتي که خيلي عرق کرده ايد.

2- موقعي از روز را که هوا خيلي گرم است (مثل سر ظهر و بعد از ظهر) در منزل يا يک جاي خنک استراحت کنيد و بيرون نياييد.

3- قبل از فعاليت زياد و ايستادن در معرض آفتاب، سعي کنيد به هواي گرم تابستان عادت کنيد. سيستم تنظيم دماي بدن شما هنگامي که به گرما عادت کرده باشد، بهتر عمل خود را انجام خواهد داد.

4- اگر يک دونده ي استقامتي يا يک دوچرخه سوار هستيد و مي دانيد که مسابقات شما در شرايط آب و هوايي گرم برگزار خواهد شد، بايستي قبل از شروع مسابقه، خود را با اين شرايط وفق دهيد ( يعني در هواي گرم، تمرين کنيد ) . اين عمل باعث مي شود بدنتان به گرما عادت کند. مواقع انجام تمرين به مقدار کافي آب و مايعات بنوشيد.اگر اولين بار است که به شرايط آب و هوايي جديد رفته ايد، تمرينات خيلي سنگين و سخت را انجام ندهيد.

5- کمتر جلوي نور خورشيد بايستيد.

6- وقتي جلوي آفتاب کار مي کنيد، روي سرتان کلاه بگذاريد که بهتر است لبه دار باشد تا روي صورتتان سايه ايجاد کند . سر شما نسبت به گرما حساس است.

7- در هواي گرم لباس هاي گشاد ، نازک و رنگ روشن بپوشيد. لباس کتان از همه بهتر است ، زيرا باعث مي شود هوا به راحتي از آن عبور کند و عرق شما خشک شود.

8- در هواي گرم پنجره ها را باز کنيد يا از يک سيستم خنک کننده مثل پنکه، کولر و فن استفاده کنيد.

9- سعي کنيد وعده هاي غذايي تان را سبک و به مقدار کم ميل کنيد.

10- در آب و هواي گرم يا مرطوب فعاليت شديدي انجام ندهيد به خصوص اگر به اين آب و هوا عادت نداريد.

11- اگر در هواي گرم ورزش مي کنيد، به ترتيب زير آن را انجام دهيد تا بدن شما به اين آب و هوا عادت کند :ابتدا تمرينات کوتاه مدتي انجام دهيد و به تدريج و در طي دو هفته مدت آن را افزايش دهيد.

سعي کنيد تمرينات شديد را صبح زود که هوا خنک است يا هنگام عصر انجام دهيد.

هر نيم ساعت يک بار ، به مدت 5 تا 10 دقيقه در سايه استراحت کنيد و اگر احساس خستگي کرديد، سرعت ورزش خود را کاهش دهيد.

12- در صورتيکه دارو مصرف مي کنيد، از پزشک خود سئوال کنيد که آيا اين دارو با تنظيم دماي بدن شما تداخل مي کند يا خير؟

اگر داروي مصرفي شما در تنظيم دماي بدنتان مداخله مي کرد، بايد فعاليت بدني تان را در هواي گرم کاهش دهيد و به مقدار کافي آب و مايعات بنوشيد.

13- بايد از علائم خطر گرمازدگي آگاه باشيد تا هنگام بروز اين علائم ، اقدامات لازم را انجام دهيد. به خاطر داشته باشيد که اين علائم مي توانند به تدريج و در طي چند روز يا اينکه بطور ناگهاني بعد از يک فعاليت شديد بروز کنند.

14- ادم ( آماس ) ناشي از گرما و عرق سوز شدن نشان مي دهند که بدن شما تحت استرس ناشي از گرماست.در حالت ادم ناشي از گرما ، رگ هاي خوني بدن گشاد شده و باعث مي شوند مايعات زير پوست بدن جمع شوند که در اين صورت دست ها و پاها متورم مي شوند.

ممکن است ابتدا با احساس تنگ شدن انگشتر يا کفش ها متوجه اين تورم شويد. در حالت عرق سوز، منافذ خروج عرق بسته مي شوند و شما احساس خارش مي کنيد که معمولاً زير لباس است.

اگر لباس شما خيلي کلفت و گرم باشد ممکن است اين حالت رخ دهد.ادم و عرق سوز شدن خطرناک و مضر نيستند ، ولي نشان مي دهند که بايد براي پيشگيري از عوارض جدي گرمازدگي ، دماي بدنتان را کاهش دهيد.

15 – از آب و هوايي که باعث بروز بيماري‏هاي ناشي از گرما مي‏شود يعني دماي 32 درجه سانتي‏گراد و بيشتر و رطوبت نسبي بالا شناخت داشته باشید .
16- به ميزان کافي بخوابيد و ميوه‏ها و سبزي‏هاي سرشار از پتاسيم را به ميزان زياد مصرف کنيد تا بدن‏تان خودش را با گرما تطبيق دهد.
17- بدن خود را خنک نگه داريد. اگر مي‏توانيد جلوي آفتاب نرويد، در سايه راه برويد يا از يک سايبان مثل ‏چتر استفاده کنيد، کرم ضدآفتاب بزنيد، کلاه لبه‏دار روي سرتان بگذاريد، عينک آفتابي بزنيد و لباس‏هاي نخي و نازک و گشاد با رنگ روشن بپوشيد. سعي کنيد فعاليت‏ها و کارهاي بيرون خود را در اوقات خنک‏تر روز انجام دهيد.
18- ورزش و فعاليت بدني کمتري در گرما انجام دهيد، مخصوصاً اگر باعث مي شود عرق زيادي کنيد.

اگر قطرات عرق از سر و صورت و بدن شما مي چکيد، نشان مي‏دهد عرق شما به مقدار کافي از سطح پوست شما تبخير نمي‏شود تا آن را خنک نگه دارد.
19- اگر ناچار هستيد در گرماي روز فعاليت کنيد، اجازه دهيد بدنتان با اين شرايط کنار بيايد، به اين صورت که يک ساعت در هواي گرم کار کنيد يا هر 10 روز يک بار اين عمل را انجام دهيد.  به‏تدريج مدت فعاليت در هواي گرم را افزايش دهيد تا بدنتان با گرما تطابق يايد.
20- هميشه آب و مايعات کافي بنوشيد. حداقل 3 ليتر در روز مايعات بنوشيد و اگر ميزان فعاليت‏تان زياد است، کم‏کم آن را به 4 تا 5 ليتر برسانيد. اگر فعاليت‏ ورزشي شديد داريد يا خيلي عرق مي‏کنيد، مصرف آب به تنهايي کافي نيست، بلکه بايد به ازاي هر يک ساعت ورزش، يک ليتر نوشابه‏هاي ورزشي که حاوي الکتروليت‏ها و املاح هستند، را استفاده کنيد.
21- از مصرف داروهاي آمفتامين، آنتي هيستامين ، ضدافسردگي‏ها و ساير داروهايي که روي اعمال حياتي بدن شما تاثير مي‏گذارند، خودداري کنيد.
تذکرات:
1- تشنگي، شاخص مناسبي براي نشان دادن گرمازدگي نيست. به توصيه‏ي شماره 6 عمل کنيد و توجه داشته باشيد که ادرار کم و پُررنگ نشان مي‏دهد که به مصرف آب و مايعات بيشتري نياز داريد.
2- کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بيماري‏هاي پوستي و غدد از گروه هاي مستعد براي ابتلا به بيماري‏هاي ناشي از گرما هستند.
3- اگر شخصي نشانه‏هاي گرمازدگي را بروز داد (مثل گرفتگي عضلاني، خستگي، سردرد، سرگيجه، تهوع و تعريق بيش از حدّ) فورا او را به يک مکان خنک ببريد.
اگر فردي در اثر گرما دچار تهوع، گيجي، غش و ضعف، پوست داغ و قرمز يا سرد و مرطوب، تب ، افزايش ضربان قلب، تنگي نفس شد، او را هر چه سريع‏تر به بيمارستان يا درمانگاه برسانيد. گرما‏زدگي شديد، مي‏توند فرد را بکشد.
4- اطلاعات فوق نمي‏تواند جايگزين توصيه‏ها يا درمان پزشکي شود.

* توصيه هاي سازمان بهداشت جهاني براي پيشگيري از گرما زدگي :

از انجام فعاليت بدني سنگين پرهيز کنيد کودکان يا سالمندان را در وسيله نقليه پارک شده خاموش، نگه نداريد. در محيط بيرون، در سايه قراربگيريد.مرتبا” مايعات بنوشيد و از مصرف نوشيدني هاي شيرين خود داري کنيد
سازمان جهاني بهداشت براي پيشگيري از گرمازدگي در زمان مواجهه با موج گرما در فصل تابستان توصيه هايي را ارائه مي کند:

خانه هاي خود را خنک نگهداريد:· در طول روز پنجره ها را ببنديد و در صورت تابش آفتاب به داخل منزل کرکره ها را پايين بکشيد.

در شب، هنگامي که درجه حرارت محيط بيرون کاهش مي يابد پنجره ها را باز کنيد.· اگر در محل زندگي شما دستگاه تهويه هوا روشن است، درها و پنجره ها را ببنديد.·

پنکه هاي برقي ممکن است کمي در فرار از گرما کمک کننده باشند ولي در درجه حرارت بالاتر از 35 درجه سانتي گراد ممکن است در پيشگيري از گرمازدگي خيلي مفيد نباشند. در اين حالت مصرف مايعات اهميت زيادي دارد.2. خود را دور از گرما نگهداريد:· در خنک ترين اتاق خانه (مخصوصا” در هنگام شب) اقامت کنيد.·

اگر برايتان مقدور نيست که خانه خود را خنک نگهداريد، 2 تا 3 ساعت در روز را در يک محيط خنک سپري کنيد(مانند ساختمانهاي اماکن عمومي که داراي دستگاههاي تهويه و خنک کننده هستند).·

از رفتن به محيط بيرون در طول گرمترين ساعات روز خودداري کنيد.·

از انجام فعاليت بدني سنگين پرهيز کنيد.· در محيط بيرون، در سايه قرار بگيريد.· کودکان يا سالمندان را در وسيله نقليه پارک شده خاموش، نگه نداريد.3. بدن را خنک نگهداريد و آبرساني نماييد:· دوش يا حمام آب سرد بگيريد.·

بجاي حمام يا دوش آب سرد مي توانيد از کيسه آب سرد يا حوله يا اسفنج حاوي آب سرد و شستشوي پاها استفاده کنيد.· از لباسهاي سبک، گشاد و به رنگ روشن از جنس الياف طبيعي استفاده کنيد.

اگر مجبور به رفتن به محيط بيرون هستيد، از کلاه لبه دار بزرگ و عينک آفتابي استفاده کنيد.·

مرتبا” مايعات بنوشيد و از مصرف نوشيدني هاي شيرين خود داري کنيد.4. به ديگران کمک کنيد:· اگر فردي را مي شناسيد که در خطر گرمازدگي قراردارد، به او کمک کنيد و حمايتش کنيد. بايد از افراد سالمند و بيماراني که تنها زندگي مي کنند حداقل روزانه يکبار عيادت کرد.·

اگر فردي را مي شناسيد که دارو مصرف مي کند، با پزشک معالج او صحبت کنيد تا بتوانيد به روش مناسبي درجه حرارت بدن آنها را تنظيم و تعادل مايعات را براي آنها برقرار کنيد.5. اگر مشکلي در سلامتي خود (مانند بيماري)داريد:· داروهايتان را در درجه حرارت کمتر از 25 درجه سانتي گراد يا در يخچال نگهداري کنيد (به دستور نگهداري دارو و درجه حرارت تعيين شده روي بسته بندي يا دستورالعمل دارو توجه نماييد).·

توصيه هاي پزشکي را در صورتي که بيماري مزمني داريد يا چند نوع دارو مصرف مي کنيد از پزشک خود بخواهيد.6. اگر خودتان يا اطرافيانتان احساس خوبي نداريد: · در صورتي که احساس گيجي، ضعف، اضطراب، تشنگي شديد يا سردرد مي کنيد سعي کنيد از ديگران کمک بگيريد، در اسرع وقت به مکان خنکي برويد و درجه حرارت خود را اندازه بگيريد.·

مقداري آب يا آب ميوه طبيعي براي آبرساني به بدن خود بنوشيد.· اگربه دنبال تمرينات ورزشي مداوم در طول يک روز گرم احساس گرفتگي عضلاني دردناک (اغلب در ران، بازوها يا شکم) مي کنيد سريعا” در محيط خنکي استراحت کنيد و از محلولهاي خوراکي ORS استفاده کنيد. اگر گرفتگي عضلات بيش از يک ساعت ادامه پيدا کند لازم است که زير نظر پزشک، مداوا صورت گيرد .

اگر يکي از اعضاء خانواده شما يا فردي که تحت حمايت شما قرار دارد، پوست خشک و داغ داشت يا دچار هذيان، تشنج و يا عدم هوشياري شد، سريعا” با اورژانس تماس بگيريد.

در مدت زماني که منتظر رسيدن کمک پزشکي هستيد، فرد را به محل خنکي ببريد و او را در وضعيت خوابيده و پاها و لگن او را در سطحي بالاتر قرار دهيد.

لباسهاي او را از تن خارج کنيد و انتها هاي بدن او را خنک کنيد:

کيسه آب سرد را روي گردن، شانه و کشاله ران او قرار دهيد، مرتبا” او را باد بزنيدو آب سرد ( 25 تا 30 درجه سانتيگراد) را به بدن او اسپري کنيد. درجه حرارت بدن او را اندازه بگيريد.

از دادن هرگونه داروي تب بر مانند استامينوفن به فرد خود داري کنيد. اگر فرد فاقد هوشياري است، او را به پهلو بخوابانيد

همچنین بررسی کنید

ترفندهای خانگی برای تقویت ریه

مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین A و ویتامین C از ارزش غذایی بالایی برخوردار بوده …

تداوم علائم کرونا تا چند هفته پس از بهبودی!

مطالعه انجام شده حاکیست حتی یک ماه پس از مرخص شدن از بیمارستان و بهبود …