پزشکان بدون مرز درمان
خانه / اخبار پرستاری / عوارض حاد مرتبط با تزريق خون

عوارض حاد مرتبط با تزريق خون

هر نوع نشانه يا علامت ناخواسته يا نا مساعدي که در حين و يا به فاصله 24 ساعت از انتقال يک واحد خون يا فرآورده رخ مي دهد، ناشي از تزريق خون است مگر خلافش ثابت شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  يکي از اشتباهات شايعي که رخ مي دهد ،از فرد بيمار بر اساس فرم درخواست خون گيري مي شود، ولي مشخصات فرد ديگري روي برچسب لوله نمونه بيمار نوشته مي شود .

علائم و نشانه هاي عوارض حاد مرتبط با تزريق خون در بيماران هوشيار

* علائم عمومي :                        * علائم سيستم عصبي :
تب                                               گزگز اندام ها
درد قفسه سينه                           * علائم سيستم تنفسي :
درد کمر                                         تاکي پنه
درد عضلاني                                   تنگي نفس
سردرد                                            سرفه
احساس گرما در محل تزريق يا در طول رگ     ويز

* علائم قلبي – عروقي :                   * علائم گوارشي :
تغييرات ضربان                                تهوع
قلب (تاکي کاردي، براديکاردي)          استفراغ
خونريزي                                          کرامپ شکمي
* علائم جلدي :                               * علائم کليوي :
راش                                               تغييرات در حجم
کهير                                              ادرار (اليگوري، آنوري)
خارش                                            تغيير در رنگ ادرار

علائم در بيمار غير هوشيار :

* نبض ضعيف

* تب

* افت فشار خون يا افزايش فشار خون

* تغيير در رنگ ادرار

* افزايش خونريزي در محل جراحي

* تاکي کاردي، براديکاردي

* اليگوري، آنوري

واکنش هاي حاد تزريق خون در ابتداي امر ممکن است ، تظاهرات يکسان داشته باشند بنابراين هر نشانه اي بايد جدي گرفته شود و تزريق خون متوقف تا علت مشخص گردد.

بررسي نشانه هاي مهم عوارض حاد مرتبط با تزريق خون

تب :

افزايش 1 درجه سانتي گراد يا بيشتر در دماي پايه بدن طي تزريق خون و يا در طي 2-1 ساعت بعد از اتمام تزريق خون .

اقدامات فوري :

-قطع تزريق خون و باز نگاه داشتن مسير وريدي با نرمال سالين

-چک مجدد علائم حياتي

-تاييد هويت بيمار با توجه به مستندات موجود (کيسه خون – فرم درخواست خون و…) به جهت کسب اطمينان از تزريق فرآورده مورد نظر به بيمار مورد نظر.

-اطلاع به پزشک معالج

-اطلاع به بانک خون

-ارسال کيسه و ست تزريق خون – نمونه خون و ادرار جديد از بيمار بعد از وقوع عارضه به بانک

-پيگيري و تحت نظر گرفتن شديد بيمار

(ادامه تزريق (البته پس از قطع اوليه خون) در FNHTR مورد بحث مي باشد و بستگي به نظر پزشک معالج – وضعيت باليني بيمار و نتايج آزمايشات انجام شده از جمله رد واکنش هموليتيک داشته و در صورت ادامه تزريق بايد با نظارت دقيق و شديد پزشک معالج و پرستار انجام شود.

تنگي نفس

اقدامات فوري :

– قطع تزريق خون و باز نگاه داشتن مسير وريدي با نرمال سالين

-چک مجدد علائم حياتي

-تاييد هويت بيمار  با توجه به مستندات موجود (کيسه خون – فرم درخواست خون و …)به جهت کسب اطمينان از تزريق فرآورده مورد نظر به بيمار مورد نظر.

-اطلاع به پزشک معالج

-اطلاع به بانک خون

-ارسال کيسه و ست تزريق خون – نمونه خون و ادرار جديد از بيمار بعد از وقوع عارضه به بانک خون

کهير

کهیروساير علائم احتمالي همراه :

ادم صورت، ادم راههاي هوايي ، علائم و نشانه هاي سيستم تنفسي تحتاني ، افت فشار خون ، شوک

اقدامات فوري :

-قطع تزريق خون و بازنگاه داشتن مسير وريدي با نرمال سالين ،

-چک مجدد علائم حياتي

-تاييد هويت بيمار  با توجه به مستندات موجود (کيسه خون – فرم درخواست خون و …)به جهت کسب اطمينان از تزريق فرآورده مورد نظر به بيمار مورد نظر

-اطلاع به پزشک معالج

-اطلاع به بانک خون

-ارسال کيسه و ست تزريق خون – نمونه خون و ادرار جديد از بيمار بعد از وقوع عارضه به بانک خون

اقدامات مورد نياز :

* تجويز آنتي هيستامين مانند : ديفن هيدرامين

*ادامه تزريق خون با نظارت دقيق و شديد پرستار و پزشک معالج در صورتي که کهير پوستي کمتر از 3/2 سطح بدن باشد و بيمار علامت ديگري نداشته باشد و کهير بيمار به درمان جواب داده و فروکش کرده باشد

توجه :

در صورتي که کهير تمام سطح بدن را فرا گرفت و يا با ساير علائم سيستميک همراه شد بايستي بلافاصله تزريق خون مجدداً قطع و اقدامات حمايتي – درماني آغاز گردد .

افت فشار خون

تعريف :کاهش واضح فشارخون سيستوليک و يا دياستوليک

* در کم فشاري مرتبط با تزريق خون بيمار علائم و نشانه هاي عوارض ديگر انتقال خون مانند (تب – لرز – تنگي تنفس و…) وجودندارد . درجه کاهش فشار خون که براي تشخيص لازم است مورد بحث بوده و در کل کاهش30-10 مي ليتر جيوه را در فشار سيستول يا دياستول خون شرياني به نسبت مقدار پايه قبل از تزريق در نظر مي گيرند .

* کاهش فشار خون در خلل تزريق آغاز شده و با قطع تزريق خون بلافاصله بر طرف مي گردد.
* چنانچه افت فشار خون تا 30 دقيقه بعد از قطع تزريق خون بر طرف نگردد قطعاًتشخيص ديگري مطرح مي باشد .

اقدامات فوري :

-قطع تزريق خون و بازنگاه داشتن مسير وريدي با نرمال سالين ،

-چک مجدد علائم حياتي

-تاييد هويت بيمار  با توجه به مستندات موجود (کيسه خون – فرم درخواست خون و …)به جهت کسب اطمينان از تزريق فرآورده مورد نظر به بيمار مورد نظر

-اطلاع به پزشک معالج

-اطلاع به بانک خون

-ارسال کيسه و ست تزريق خون – نمونه خون و ادرار جديد از بيمار بعد از وقوع عارضه به بانک خون

عوارض حاد مرتبط با تزريق خون (آلودگي باکتريايي)

منشأ آلودگي :

1- ورود فلورنرمال از پوست اهداء کننده در هنگام اهداء خون
2- باکتريمي مخفي در اهداء کننده
3- ورود باکتري در حين جمع آوري – تهيه و ذخيره سازي فرآورده بيشتر با فرآورده هاي پلاکتي اتفاق مي افتد چون در دماي اتاق نگهداري مي شوند .

علائم :

* تب – لرز – تاکي کاردي – افت فشار خون – شوک – نارسايي کليه

درمان :

* تجويز آنتي بيوتيک وسيع الطيف

* عودت کيسه خون به بانک خون جهت انجام کشت و رنگ آميزي گرم

* حفظ برون ده ادراري

* بررسي عوارض احتمالي موجود نظير نارسايي کليوي و يا تنفسي و DIC

پيشگيري :

* بررسي کيسه خون قبل از تزريق از جهت وجود علائم، هموليز ، کدورت ، گاز ، تغيير رنگ ، لخته توسط پرسنل بانک خون و پرستار

* بهتر است تزريق فرآورده گويچه قرمز در طي دو ساعت و تزريق پلاکت يا پلاسما در خلال 60 – 30 دقيقه کامل شود .

* فرآورده RBC  حداکثر مي تواند 30 دقيقه در دماي اتاق (24-20) سانتي گراد پس از خروج از بانک خون در بخش نگهداري شود .

واکنش تب زاي غير همولتيک FNHTR

تعريف :

افزايش 1 درجه سانتي گراد يا بيشتر در دماي پايه بدن طي تزريق خون و يا در طي 2-1 ساعت بعد از اتمام تزريق خون .

مکانيسم :

* وجود آنتي بادي برعليه آنتي ژن سيستم HLA موجود بر روي گلبول هاي سفيد در گيرنده خون

* تجمع سيتوکين هاي تب زاي محلول در واحد اهداء شده در حين ذخيره سازي .

درمان :

استفاده از مسکن استامينوفن .

نکته:معمولأ در FNHTR مابقي فرآورده خوني دیگرتزريق نمي گردد. مگر در موارد استثناء (ادامه تزريق در FNHTR مورد بحث مي باشد و بستگي به نظر پزشک معالج -وضعيت باليني بيمار و نتايج آزمايشات انجام شده از جمله رد واکنش هموليتيک داشته و در صورت ادامه تزريق بايد با نظارت دقيق و شديدپزشک معالج و پرستار انجام شود . )

واکنش هموليتيک حاد (AHTR)

علت :

در اکثر موارد به علت تزريق خون نامنطبق از نظر سيستم ABO به علت اشتباهات انساني اتفاق مي افتد

علائم :

تب – لرز همراه باسفتی عضلات- تهوع- استفراغ-اسها ل- افت فشار خون – درد قفسه سينه-درد پشت –  DIC و نارسايي کليه-تنگی نفس-تاکیکاردی.

درمان :

* قطع فوري تزريق خون

* کنترل و حفظ برون ده ادراري به کمک مايعات و ديورتيک

*مُسکن

*درمان افت فشار خون

* ارسال کيسه و ست تزريق – خون نمونه خون و ادرار جديد از بيمار بعد از وقوع عارضه به بانک خون

واکنش آلرژي خفيف

علت :

حساسيت داشتن گيرنده خون به آنتي ژنهاي موجود در پلاسماي اهداء کننده

علائم:

کهير- خارش

درمان:

مصرف آنتي هيستامين

آنافيلاکسي

علت :

يکي از علل ان IgA deficiency مي باشد .

علائم:

تنگي نفس برونکو اسپاسم – ادم لارنکس- افزايش فشار خون- ويز و در نهايت شوک

درمان :

* اکسيژن درماني

* مصرف اپي نفرين

* قرار دادن بيمار در وضعيت TRENDELENBERG

* تجويز مايعات وريدي

* آنتي هيستامين (در صورت وجود کهير )

* مصرف کورتون با توجه به شدت علائم

آسيب حاد ريوي مرتبط با تزريق خون ترالي (TRALI)

تعريف :

شروع ناگهاني هيپوکسمي در حين تزريق خون و يا 6 ساعت پس از تزريق به همراه ادم دو طرفه ريوي با منشأ غير قلبي در بيماري که سابقه چنين مشکلي را قبل از تزريق نداشته است .

علت :

در بيشتر موارد علت وجود آنتي بادي برعليه آنتي ژن سيستم HLA موجود برروي گلبول هاي سفيد در اهداء کننده خون مي باشد .

علائم :

تنگي نفس – هيپوکسمي – تب – تاکي کاردي- سيانوز-لرز-ادم ریوی.

درمان :

* درمان حمايتي است .

* اکسيژن درماني در صورت هيپوکسي بيمار .

* مکانيکال و نتيلاسيون در موارد شديد .

– ديورز انديکاسيون ندارد .

– ارزش استروئيد ها در درمان ثابت شده نيست..

واكنش هاي هموليتيك تاخيري

بر طبق تعريف حد اقل 24 ساعت پس از تزريق خون اتفاق مي افتد. زمان بين تزريق خون تا تشخيص يك DHTR روزها تا هفته هاست . بيشتر بيماران طي دو هفته اول پس از تزريق خون علائم را نشان مي دهند . با اين حال علائم باليني DHTR شايد شش هفته بعد از تزريق تشخيص داده شوند .

علائم باليني :

* هموليز معمولأ به صورت خارج عروقي است اما هموليز داخل عروقي نيز ممكن است اتفاق بيفتد .
خوشبختانه ، اين واكنش ها نسبت به AHTR(واکنش حادهمولیتیک)با شدت كمتري رخ مي دهند ، بنابراين شايد مورد چشم پوشي قرار گيرد .

* كم خوني غير منتظره و تب به دنبال تزريق فرآورده گلبول قرمز مشخصه DHTR است .

* علائم باليني ديگر : زردي – درد قفسه سينه – تنگي نفس به ندرت ممكن است علائم نا رسايي حاد كليوي ايجاد شود .

* در بيماران مبتلا به بيماري سلول داسي شكل ممكن است ايجاد كريز كند .

علايم باليني

راش ماكولو پاپولر، انتروكوليت و اسهال ، تب ، اختلال علكرد كبدي و پان سيتو پني.
راش در تنه شروع شده و سپس و ممكن است به اندام ها هم برسد.

تشخیص

بيوپسي پوست

1- انفيلتراسيون لنفوسيتي دور عروقي سطحي
2- تشكيل بول هاي كراتينوسيتي نكروتيك

تشخيص افتراقي

• واكنش هاي دارويي
• بيماري هاي ويرا ل

از دیگرعوارض تزریق خون:

 هيپوترمي

 افزايش حجم داخل عروقي و نارسايي احتقاني قلب

 هپاتيت کلاسيک

 ايسکمي احشاء

 بيماري پيوند عليه ميزبان

 پورپورا: پورپورا عارضه‌ي نادري بوده و خود را 1 تا 2 هفته پس از تزريق خون به صورت ترومبوسيتوپني نشان مي‌دهد. 7/1% مردم فاقد آنتي‌ژن اختصاصي پلاکتي (Zwa) PLA1 بوده لذا در خون اين گروه آنتي‌بادي PLA1 وجود دارد. تزريق خون حاوي آنتي‌ژن PLA1 باعث جذب اين آنتي‌ژن‌ها روي پلاکتهاي گيرنده‌ي خون شده و اين پلاکتها بنوبه‌ي خود با آنتي‌باديهاي PLA1 گيرنده‌ي خون واکنش نشان داده و باعث تخريب پلاکتها در کبد و طحال مي شوند.

 افزایش تجمع آهن :هرواحدگلبول قرمز دارای250میلی گرم آهن است.ازآنجاکه هیچ مکانیسم فیزیولوژیکی برای دفع آهن اضافه دربدن وجودندارد(1میلی گرم درروز)بیمارانی که مکرراًخون دریافت میکنندپس ازمدتی دچار انباشتگی آهن میشوندوهموسیدروزیس درآنهابروزمیکند.

 هموسيدروز: هر واحد خون حاوي 250 ميلي‌گرم آهن بوده و در تزريق مکرر خون (به عنوان مثال در بيماران تالاسمي) آهن در تمام بافتها از جمله کبد، پوست، قلب و غدد داخلي رسوب کرده و باعث سيروز کبدي شده و نيز با کاتاليز نمودن پراکسيداسيون چربي غشاي سلولها و آزاد شدن آنزيم‌ها از ليزوزومها باعث تخريب و مرگ سلولي مي‌شود.

 هيپرکالمي :ميزان پتاسيم در خون ذخيره با عمر حدود سه هفته 5 تا 6 برابر مي‌شود.

تزريق آن با سرعت بيش از 120 ميلي ليتر در دقيقه باعث هيپرکالمي مي‌شود

 هيپوکلسمي و مسموميت سيترات: واحد خون سريعتر از 5 دقيقه يا بيش از 6 ليتر خون تزريق شود ممکن است مسموميت با سيترات (غلظت مسموميت mg/dl100) به وجودآید.

 اسيدوز: pH خون ذخيره به علت توليد اسيد لاکتيک، اسيد پيروويک و گاز CO2 و نيز وجود اسيدسيتريک، اسيدي و در حدود 6/6 تا 2/7 مي‌باشد

 انتقال عفونتها:

1- ويروس ايدز (HIV)

2- هپاتيت B,C,D,G

3- سيتومگالوويروس (CMV)

4- ابشتاين بار ويروس (EBV)

5- سيفيليس

6- تب مالت

7- يرسينيا

8- مالاريا

9- ليشمانيا

10- تريپتانوزومياز-

11- Yaws

12- E.Coli (اشريشياکولي)

13- استاف اپيدرميديس

14- باسيلوس سرئوس

15- پسودوموناز

 اقدامات آزمایشگاهی موردنیاز وقتی به واکنشهای ناشی از انتقال خون شک میکنیم:

1-بررسی مجددوقوع اشتباهات دفتری

2-ارسال نمونه خون جدید ازبیمارجهت:

=بررسی چشمی وجودهمولیزدرسوپرناتا نت نمونه قبل وبعدازتزریق
=تکرار آزمایشDATدرصورت حصول نتیجه مثبت انجام DATبرنمونه قبل از تزریق

3-ارسال نمونه ادرارجهت بررسی هموگلوبینوری
نتیجه گیری وجمع بندی

قبل ازتزریق خون:

=مراحل تزریق رابرای بیمار توضیح دهید.

=علائم حیاتی راطی15دقیقه اول وسپس بافواصل منظم در فرم نظارت برتزریق یادداشت کنید.
=درفرمهای مربوطه تاریخ وساعت-نوع ومقدارفرآورده –علائم حیاتی-عوارض مرتبط باتزریق خون راثبت نمایید.

=هیچ نوع دارویی نبایدبه کیسه خون اضافه گردد .زیراممکن است حاوی کلسیم باشندکه باسیترات موجوددرکیسه ایجادلخته کنند.محلول های دکستروز نیزباعث لیز گلبولهای قرمز میشود.

=تمام فرآورده هابایدتوسط یک ست تزریق که شامل فیلتر170-260میکرونی است تزریق شوند.

=استفاده ازBlood Warmerبرای گرم کردن خون فقط با صلاحدید پزشک قابل انجام است ودرضمن  استفاده از آب گرم وشوفاژو…به هیچ وجه جایز نیست.

=گرم کردن خون به میزان42درجه ممکن است باعث لیز خون شود.

تلگرام

مطلب پیشنهادی

بهبود روش درمان سرطان پانکراس با نانوذرات پپتیدی

با وجود پیشرفت‌های انجام شده برای افزایش امید به زندگی در بیماران سرطانی هنوز بیش …

درمان نوعی بیماری پوستی مزمن با دارو جدید

پزشکان در بررسی‌های خود به تاثیر یک دارو در بهبود علائم بیماری پوستی درماتیت (اگزما) …