پزشکان بدون مرز درمان
خانه / آموزش سلامت / نقش روی در بدن

نقش روی در بدن

روی  ( ZN ) به فراوانی در بدن انسان توزیع شده است و بعد از آهن ، فروانترین عنصر جرئی در بدن می باشد . قابل دسترس ترین شکل روی ، در گوشت حیوانات به خصوص گوشت قرمز و ماکیان وجود دارد ، شیر منبع خوبی از روی است ولی دریافت زیاد کلسیم از شیر می تواند با جذب آهن و روی تداخل کند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  جذب روی ZN  در بارداری و شیردهی کمی افزایش می یابد . عوامل متعدد غذایی بر جذب روی اثر دارند . فیتات سبب کاهش جذب روی می شود . مس و کارمیوم با روی رقابت می کنند بنابراین سبب کاهش جذب روی می شوند ، دریافت زیاد کلسیم غذایی ، جذب روی و تعادل آن را کاهش می دهد .

همچنین ، اسید فولیک ممکن است در صورت دریافت کم روی ، جذب آن را کاهش دهد . جذب روی ممکن است با گلوکز یا لاکتوز یا با پروتئین سویا به تنهایی یا مخلوط با گوشت گاو افزایش یابد .  روی مانند آهن در شیر مادر بهتر از شیر گاو جذب می شود .

عنصر روی ZN  :

کوتاهی قد بر خلاف تصور بسیاری از افراد ، بیش از آنکه تحت تاثیر ژنتیک باشد ، شدیداً تحت تاثیر تغذیه نامناسب است . در دهه های گذشته رشد باور نکردنی قد کودکان مهاجران آسیایی که در کشورهای اروپایی متولد و بزرگ شده بودند نشان داد که رشد ناکافی قد و والدین آنها به خاطر ژنتیک نبوده بلکه علت آن تغذیه نامناسب بوده است .

کوتاهی قد ممکن است در دو مرحله قبل از تولد( مرحله جنینی ) و پس از تولد و یا هر دو مقطع اتفاق بیفتد . در دوران بارداری نقش مادر اهمیت ویژه ای دارد ، به طوری که مشخص شده مصرف نا کافی ریز مغزی به علاوه نوشیدن الکل و استعمال دخانیات در دوران بارداری به رشد ناکافی و کم وزنی کودک در هنگام تولد می انجامد .

علاوه بر انرژی ( که بخش مهمی از آن از کربوهیدرات ها یعنی قندهای ساده و مرکب تامین می شود ) و چربی و پروتئین ( که این سه به نام درشت مغذی ها شناخته می شوند ) دریافت کافی ریز مغذی های مختلف یعنی ویتامین ها و املاح نیز برای رشد کافی و مناسب کودکان شناخته شده اما اینکه کدامیک از آنها بیشترین تاثیر را در رشد ناکافی کودکان دارند ، هنوز به طور کامل مشخص شده است .

برخی مطالعات نقش کمبود ( حتی کمبود متوسط یا خفیف ) روی ZN( یکی از ریز مغذی ها که از طریق غذا به بدن می رسد ) .  را در کاهش رشد قد ی نشان داده اند .

کمبود متوسط تا شدید ویتامین A  ، آهن ، کلسیم و ید نیز در عدم رشد کافی کودکان نقش شناخته شده ای دارند . کمبود روی تا حدود زیادی به ناکافی بودن آن در رژیم غذایی ، جذب ناکافی و اختلال در جذب و یا از دست رفتن روی در رژیم غذایی ( هنگام اسهال ) بستگی دارد .

در اوایل قرن بیستم ، کمبود شدید روی ZN  بدلیل عوارضی همچون کوتاهی قد ، کمی رشد غدد بدن ( بویژه غدد جنسی ) ، اختلال عملکرد ایمنی ، اختلالات پوستی ، نقض عملکرد شناختی و بی اشتهایی شناخته شد .

تخمین زده می شود که کمبود روی ZN حدود یک سوم از جمعیت دنیا را مبتلا کرده و 16% از عفونت های دستگاه تنفس تحتانی ، 18 % ابتلا به مالاریا ، 10% از بیماریهای اسهال و در مجموع 4/1 % ( 8/0 میلیون نفر ) از موارد مرگ و 28 میلیون مورد از رشد بازماندگی کودکان در دنیا مربوط به کمبود روی ZN  باشد . البته کمبود شدید این ماده نادر بوده و در اغلب موارد ، کمبود خفیف و متوسط است .

منابع مهم روی : گوشت ها ، حبوبات ، مغز دانه ها و غلات کامل می باشند .

لازم به یادآوری است که مصرف فراوان روی ( بصورت مکمل ) بدون رژیم غذایی مناسب برای کودک ، نه تنها موجب افزایش و تسریع رشد نمی شود بلکه با ایجاد مسمومیت و احتمالاً رقابت هنگام جذب مواد مغذی مختلف ، موجب بدتر شدن وضعیت رشدی نیز می گردد .

با توجه به مطالب گفته شده ، مصرف غذا در حد متعادل و مناسب و از تمام گروههای غذایی بسیار مهم است . غلات  ، از منابع با ارزش تامین کننده انرژی ، بخشی از پروتئین مورد نیاز ، برخی ویتامین های ضروری و بعضی املاح مهم برای بدن هستند .

متاسفانه در غلات و بویژه در پوست آنها ، علاوه بر تمام مواد با ارزش ، موادی هم به نام فیتات وجود دارند که از جذب آهن ، کلسیم و روی ZN  آنها تا حدود زیادی جلوگیری می کنند .

چنانچه نان های سبوسدار باشند و بخوبی  تجزیه  شوند ، مقدار زیادی از فیتیات تجزیه شده و به مواد قابل جذب تبدیل می گردد .

مصرف نان هایی که بخوبی تخمیر شده اند ، بعلت مداخله نا مناسب در جذب املاح و به ویژه روی ZN ممکن است باعث کوتاهی قد شده و یا این مشکل را تشدید کنند .

تهیه کننده : مریم محمد حسینی
کارشنا س تغذیه

منبع :

–  Food , Nutriton & Diet therapy keraus 2008
–  مجله دنیای تغذیه 77

تلگرام

مطلب پیشنهادی

هنگام قفل شدن زانو سریع بنشینید

ساییدگی‌های کشکک زانو یکی از مهمترین علل قفل شدن زانو می باشد اگر زانو در …

علت سرم مدام درد چیست؟

ممکن است زمانی که می خواهید روی چیزی نزدیک به صورتتان تمرکز کنید دچار سردرد …