پزشکان بدون مرز درمان
خانه / آموزش سلامت / مشكل رشد در كودك پیش دبستانی

مشكل رشد در كودك پیش دبستانی

در اغلب موارد بچه ها مراحل مختلف رشد را به موقع و در زمان مورد انتظار پشتسر میگذارند، مراحلی كه با كارهایی از قبیل توالت رفتن و راندن سه چرخه مشخص میشوند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، از سوی دیگر ردگیری هرچه زودتر مشكلات احتمالی بهتر از این است كه دیر متوجه شویم كودك پیشدبستانیمان با تاخیر واقعی در رشد مواجه است.

«تاخیر در رشد» به چه معناست ؟

پزشكان این عبارت را زمانی به كار می برند كه كودكی نتواند در محدودهی زمانی نرمال به مرحله ی خاصی از رشد دست یابد.

این تاخیر می تواند در یك یا چند زمینه باشد : مهارتهای حركتی ضعیف یا درشت (مثل پریدن و چیدن بلوكها)؛ مهارتهای ارتباطی و زبانی (دو نوع «پذیرشی» مثل درك مطلب و «بیانی» مثل حرفزدن)؛ مهارتهای كمك به خود (مثل توالت رفتن و لباس پوشیدن)؛ و مهارتهای اجتماعی (مثل برقراری ارتباط چشمی و بازی كردن با دیگران).

باید به خاطر داشته باشیم علیرغم پیشرفت نوعیِ رشد در سیری معمولی و صعودی، كودكان با سرعتهای متفاوت و به طرق مختلف رشد میكنند .

پس مثلا یك كودك 25 ماهه ممكن است مهارتهای حركتی بسیار پیشرفتهای داشته باشد چون عاشق گشت و گذار و ارتباط برقرار كردن از طریق حركت بوده و علاقه ی چندانی به مداد نداشته؛ درحالی كه كودكی دیگر در همان سن خوب نقاشی كند ولی در مهارتهای حركتی توانایی كمتری داشته باشد. آنچه اهمیت دارد رشد رو به جلوی كودك در همهی زمینه هاست.

احتمال این كه كودك پیش دبستانی تاخیر در رشد داشته باشد چقدر است ؟

پزشكان دریافته اند كه حدود 9 درصد از بیماران زیر 36 ماهِ احتمالا با یك مشكل رشدی مواجه هستند مثل مشكل در یادگیری برقراری ارتباط بازی كردن یا انجام فعالیتهای فیزیكی یا مهارتهای عملی.

حدود 18 درصد از كودكان (از سن تولد تا 18 سالگی) ناتوانیهایی همچون اختلالات زبانی و حرفزدن عقبافتادگی ذهنی ناتوانیدر یادگیری و مشكلات احساسی و رفتاری را تجربه میكنند.

برخی از این ناتوانیها با رفتن كودك به مدرسه برطرف خواهند شد در حالی كه سایر نقایص تا كلاس دوم یا بعد از آن قابل تشخیص نیستند.

كمتر از 3 درصد از این كودكان ناتوانیهای گسترده و شدید دارند ناتوانیهایی چون عقب افتادگی ذهنی اوتیسم اختلالات مغزی یا مشكلات شدید دیداری یا شنیداری.

اغلب والدین نسبت به سنی كه كودكشان مهارتهای حركتی همچون راه رفتن و از پله بالارفتن را بدست میآورد، و به اینكه این موفقیت در رشد «زود» یا «دیر» حاصل شده، حساسیت زیادی نشان میدهند. ولی ممكن است شما روی مهارتهای حركتی ظریف كودكتان حساس باشید مثلا به توان یا عدم توانایی آنها در رسم یك دایره یا شستن دندانهایشان.

در عرصه ی زبان ممكن است متوجه شوید كه كودكتان با زبان پذیرشی (درك معنای كلمات و جمله ها) و یا زبان بیانی (بیان افكار در قالب كلمات و جمله ها) مشكل دارد.

آشنایی با محدودهی زمانی معمول برای رشد مهارتهای فیزیكی و شناختی بسیار مفید است و شما میتوانید به عنوان یك راهنمای مسیر روی آن حساب كنید.

بدین طریق خواهید دانست كه اغلب كودكان پیشدبستان مثلا تا 30 ماهگی قادر به شستن و خشككردن دستهای خود هستند و در 36 ماهگی میتوانند از 3 تا 4 كلمه در جمله استفاده كنند. خواهید دید كه تا 33 ماهگی اغلب آنها میتوانند رنگها را نام ببرند و تا 26 سالگی خواهند توانست 6 بلوك را روی هم سوار كنند.

به یاد داشته باشید كه اگر كودك شما نابهنگام به دنیا آمده باشد ممكن است برای رسیدن به مراحل متعدد رشد به زمان بیشتری نسبت به دیگر كودكان نیاز داشته باشد.

اغلب پزشكان رشد بچهای را كه زودتر از موعد به دنیا آمده است با توجه به تاریخ ی كه باید در آن به دنیا می آمد (تاریخ مقرر تولدش نه تاریخ حقیقی تولد) میسنجند و مهارتهای وی را تا دومین و سومین سال زندگیش بالا ارزیابی میكنند.

دلیل تاخیر در رشد کودک

برخی اوقات تاخیر در رشد علت پزشكی دارد مثل پیچیدگی های زایمان زودرس یا وضعیتی ژنتیكی مثل سندرم داون یا این تاخیر می تواند محصول یك بیماری شدید یا تصادفی جدی باشد.

تاخیر زبانی و كلامی ممكن است ناشی از اختلال شنیداری یا مشكلی در  حنجره گلو یا حفرههای دهان یا بینی باشد. مشكلات مربوط به « برقراری ارتباط» ممكن است در اثر مشكل سیستم مركزی اعصاب ایجاد شده باشند.

اغلب اوقات هیچ دلیل پزشكی برای توضیحِ تاخیر در رشد نمیتوان ارائه داد.

چه موقع باید به دكتر مراجعه كنم ؟

شما بهتر از همه كودك خود را میشناسید پس میتوانید مشكلات- یا مشكلات بالقوه او را خیلی زود پیدا كنید. اگر پرسش یا نگرانی داشته باشید به دنبال پاسخ آن بگردید حتی اگر تنها برای اطمینان بیشتر باشد.

یادداشت برداری از ملاحظاتتان پیش از قرار ملاقات با پزشك مفید است. آیا چیز بهخصوصی در راه رفتن یا حرفزدن كودكتان میبینید كه شما را ناراحت میكند آیا به نظر میرسد مرحلهای از رشد را كه باید زودترها از آن میگذشت جا انداخته است آیا نشانهای خاص از تاخیری فیزیكی یا تاخیر در زبانآموزی و ارتباطات مشاهده میكنید ؟

نوزادان و كودكان به صورت غیر رسمی در حین ویزیتهای معمول از نظر تاخیر در رشد مورد معاینه قرار گیرند و در سنین 9 ? 18 و 30 ماهگی نیز با استفاده از معاینات دورهای رسما مورد معاینهی رشد قرار گیرند. (اگر نمیخواهید معاینات 30 ماهگی را انجام دهید? میتوان معاینه 24 ماهگی را جایگزین آن نمود؛ زیرا كه برخی برنامههای كنترل سلامت معاینات 30 ماهگی را دربر نمیگیرند.)

دكتر موظف است از شما در مورد هر گونه نگرانی احتمالیتان سوال كند و با استفاده از آزمونهای ارزیابی رشد استاندارد به دنبال مهارتهای خاص حركتی زبانی ارتباطی و شناختی خواهد گشت.

اگر به چیز نگرانكننده ای بر بخورد شما را به یك دكتر اطفال كه در زمینهی رشد متخصص باشد ارجاع خواهد داد.

سپس از كوچولوی شما ارزیابی رشد به عمل خواهد آورد كه ارزیابی عمیقتری از مهارتهای او است. یا اگر به نظر آید كه كودك شما در رشد زبانی یا ارتباطی با تاخیر روبروست وی را به یك گفتاردرمان ارجاع خواهد داد تا او كودكتان را از لحاظ رشد زبان به طور خاص مورد ارزیابی قرار دهد.

البته ردگیری مشكلات دیداری و شنیداری كه میتوانند بر رشد كودك در سایر زمینهها اثر بگذارند بسیار مشكل است مگر اینكه در این كار متخصص باشید. پس معاینات مربوط به گوش و چشم نیز باید در برنامهی سلامت كودكتان گنجانده شود.

اگر نگران رشد كودك پیش دبستان خود هستید و بین دو ویزیت برنامهریزی شده قرار داریدتا وقت مقرر بعدی صبر نكنید. با دكتر كودكان تماس گرفته و نگرانی خود را با وی در میان بگذارید. او میتواند ترس شما را به سرعت فرونشاند ویا شاید بخواهد در همان زمان وقت ملاقاتی برای معاینهی كودك تنظیم كند.

چه كنم اگر دكتر بگوید كودكم مشكلی ندارد و من هنوز نگران هستم ؟

اگر پزشك كودك شما را معاینه كرده و هنوز نگرانید در مراجعه به كس دیگر و پرسیدن نظر او تردید نكنید. به دنبال پزشک اطفالی بگردید كه در مسائل مربوط به رشد متخصص باشد یا اگر در مورد تاخیر رشد زبانی كودكتان نگرانید با یك گفتار درمان مشورت كنید.

تلگرام

مطلب پیشنهادی

11 چیز مضری که هر روز بدون در نظر گرفتن عوارض آن، انجام می دهیم

در زندگی روزمره اکثر افراد عادات روزانه ای دارند که نمی دانند برای سلامتشان مضر …

با کمک این دستگاه؛ افراد لال می‌توانند صحبت کنند!

پژوهشگران” دانشگاه چینهوا” (Tsinghua University) چین موفق به توسعه دستگاهی شده‌اند که می‌تواند رؤیای همیشگی …