پزشکان بدون مرز درمان
خانه / آموزش سلامت / مشاهد خون در ادرار

مشاهد خون در ادرار

عوامل متعددی در بروز مشکل وجود خون در ادرار نقش دارند. عادت ماهیانه، ورزش بیش از حد، فعالیت جنسی، ابتلا به بیماری‌های ویروسی، ضربه و عفونت و… می‌توانند باعث ظاهرشدن خون در ادرار شوند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، البته عوامل خطرناک دیگری نیز در ایجاد این مشکل نقش دارند؛ از سرطان کلیه و مثانه گرفته تا وجود التهاب در کلیه، مثانه، مجرا و پروستات و ابتلا به بیماری پلی‌کیستیک کلیه.

علائم ادرار خونی

علامت قابل مشاهده ادرار خونی، ادرار صورتی یا قرمز یا قهوه ای رنگ است که در اثر وجود گلبول های قرمز خون است. ادرار خونی معمولا دردی ندارد، ولی اگر لخته های خونی همراه با ادرار از بدن دفع شود می تواند درد هم ایجاد کند.

در برخی موارد در هنگام ادرار یا آزمایش خون متوجه وجود خون در ادرار می شویم که به آن ادرار خونی می گویند.

وجود خون در ادرار به دو صورت می تواند باشد:

• ادرار خونی میکروسکوپیک:

یعنی این که با چشم قابل رؤیت نمی باشد و فقط در آزمایش ادرار و با میکروسکوپ تشخیص داده می شود.

• ادرار خونی آشکار:

یعنی این که قرمز شدن یا تیره شدن رنگ ادرار با چشم هم قابل رؤیت است. البته تغییر رنگ ادرار علل دیگری مثل بعضی از داروها، غذاها هم می تواند داشته باشد. لذا حتی در این موارد هم حتما بایستی وجود خون در ادرار با آرمایش نیز تائید شود. خونشاشی واضح معمولا بعث بروز ترس در بیمار شده و او را سریعا به اورژانس و بیمارستان یا مطب پزشکان می کشاند.

ادرار خونی را هرگز نباید نادیده گرفت واز کنار آن بی اهمیت گذشت و در بزرگسالان حتما باید از نظر بدخیمی ها و سرطان بررسی شوند.

نکاتی که در ادرار خونی باید به آن دقت شود عبارتند از:

• ادرار خونی میکروسکوپیک است یا آشکار؟

• آیا همرا با درد است؟

• آیا دفع لخته هم وجود دارد؟

• در صورت دفع لخته آیا لخته ها شکل خاصی دارند؟ بطور مثال آیا لخته ها کرمی شکل هستند؟

نکته مهم دیگر که در تشخیص منشا احتمالی خونریزی کمک می کند زمانی است که خون در ادرار دیده شود:

• اگر فقط ابتدای ادرار خونی باشد منشاء آن معمولا مجرای ادرار یا همان پیشابراه است. این حالت خیلی نادر بوده و معمولا ناشی از التهاب است.

• اگر تمام ادرار خونی باشد به احتمال زیاد منشاء آن مثانه، حالب ها یا کلیه ها می باشد. این حالت شایع ترین نوع ادرار خونی است.

• اگر خون در ادرار فقط در انتهای ادرار دیده شود معمولا ناشی از التهاب در گردن مثانه یا پروستات می باشد.

همانطور که گفته شد ادرار خونی،به ویژه در افراد بزرگسال، بایستی به عنوان نشانه ای از بدخیمی تلقی شود مگر این که خلاف آن ثابت شود لذا این افراد حتما باید از بلافاصله توسط ارولوژیست بررسی شوند. بهتر است بدانید شایع ترین علت ادرار خونی در افراد بالای ۵۰ سال سرطان مثانه است.

وجود خون در ادرار را می‌توان با آزمایش ادرار تشخیص داد. در آزمایشگاه ظرف مخصوصی به فرد داده می‌شود تا نمونه ادرار را در آن جمع‌آوری کند.

روش‌ دیگر، استفاده از نوارهای مخصوص است. این نوارهای باریک قسمت‌های مختلف رنگی دارند که هر قسمت مخصوص تشخیص یک مورد خاص در ادرار، مثل میزان قند و تعداد گلبول‌های قرمز است. اگر ادرار حاوی گلبول قرمز (خون) باشد، قسمت مربوط تغییر رنگ می‌دهد. اگر خون واضح در ادرار دیده شود یا تست نواری از نظر وجود خون مثبت باشد، آزمایشگاه بررسی میکروسکوپی انجام می‌دهد تا تشخیص تایید شود.

وجود خون در ادرار باید ۴۸ ساعت بعد با آزمایش دوم تایید شود. برای تشخیص علت، معمولا به اقدام‌های اضافی مثل روش‌های تصویربرداری، سیستوسکوپی (که در آن با آندوسکوپ مجرای ادرار، پروستات و مثانه بررسی می‌شوند) و گاهی نمونه‌برداری از کلیه نیاز است.

مردان بالای ۵۰ سال که علت خاصی برای یافتن خون در ادرارشان پیدا نشده، باید از نظر سرطان پروستات، آزمایش آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) بررسی شوند.

البته تمام این اقدام‌ها لازم نیست برای یک فرد انجام شود و در هر مرحله که پزشک به تشخیص برسد، اقدام‌های بیشتر ضرورتی ندارد.

در افرادی که دچار ادرار خونی می شوند انجام اقدامات زیر توصیه می شود:

• عکس برداری از سیستم ادراری

• انجام سیتولوژی ۳ نوبته ادرار

• سیستوسکوپی (نوعی آندوسکوپی مثانه و مجرای ادراری با دستگاه و دوربین می باشد)

*** علل شایع وجود خون در ادرار :

● عفونت مجرای ادراری

ورود میکروب (باکتری) به داخل بدن از طریق مجرای خروج ادرار و تکثیر آنها در مثانه باعث ایجاد عفونت ادراری می شود. علائم عفونت ادراری شامل تکرر ادرار، درد و سوزش موقع ادرار کردن و بدبو شدن ادرار است. در برخی افراد بخصوص افراد مسن، تنها علامت عفونت ادراری، مشاهده میکروسکوپی خون در ادرار است.

● سنگ مثانه یا کلیه

املاح موجود در ادرار تغلیظ شده برخی اوقات رسوب می کنند و باعث تشکیل کریستال هایی در دیواره کلیه و مثانه می شوند. این کریستال ها با گذشت زمان به سنگ های کوچک و سختی تبدیل می شوند.

این سنگ ها اغلب باعث درد می شوند. سنگ کلیه یا مثانه باعث پیدایش خون در ادرار نیز می شود.

● عفونت کلیه

عفونت کلیه یا پیلونفریت، در اثر ورود باکتری به داخل کلیه از طریق جریان خون و یا بالا آمدن باکتری از طرف مثانه و از طریق میزنای به داخل کلیه است. علائم عفونت کلیه اغلب شبیه علائم عفونت مثانه است، گرچه عفونت کلیه، بیشتر باعث تب و درد پهلوها می شود.

● بزرگ شدن پروستات در مردان

غده پروستات در مردان اغلب بعد از سنین میانسالی بزرگ می شود و این امر طبیعی است. وقتی پروستات بزرگ می شود، روی میزنای فشار وارد می کند و مسیر جریان ادرار را می بندد. علائم بزرگی پروستات شامل به سختی ادرار کردن، نیاز فوری به دفع ادرار، تکرر ادرار و مشاهده خون در ادرار (با چشم و یا میکروسکوپ) است. عفونت پروستات (پروستاتیت) هم این علائم را ایجاد می کند.

مشاهده خون در ادرار می تواند در اثر سرطان پیشرفته کلیه، مثانه و یا پروستات باشد

● بیماری های کلیه

گلومرونفریت (التهاب سیستم تصفیه کردن کلیه ها) باعث ادرار خونی (میکروسکوپی) می شود. گلومرونفریت می تواند در اثر یک بیماری سیستمیک مثل دیابت و یا به تنهایی اتفاق بیفتد.

گلومرونفریت می تواند در اثر یک عفونت ویروسی یا استرپتوکوکی، بیماری عروق خونی (واسکولیت) و مشکل ایمنی مثل نفروپاتی ایمونوگلوبولین A رخ دهد که همگی روی مویرگ هایی که خون را در کلیه ها تصفیه می کنند (گلومرولی) تأثیر می گذارند.

● سرطان

مشاهده خون در ادرار می تواند در اثر سرطان پیشرفته کلیه، مثانه و یا پروستات باشد. متأسفانه ممکن است در مراحل ابتدایی (شروع) این سرطان ها علامتی وجود نداشته باشد. در حالیکه در مراحل ابتدایی و شروع سرطان، امکان درمان بیشتر است.
کم‌خونی داسی‌شکل

● اختلالات ارثی

کم خونی داسی شکل (کمبود ارثی هموگلوبین در گلبول قرمز خون) باعث پیدایش خون در ادرار می شود (قابل مشاهده با چشم و یا میکروسکوپ).

همچنین یک اختلال ارثی به نام سندرم آلپورت (alport) با تأثیر برروی غشای فیلتر کردن گلومرولی در کلیه ها باعث ادرار خونی می شود.

● آسیب کلیه

برخورد ضربه به کلیه ها در اثر تصادف و یا یک حرکت ورزشی، باعث پیدایش خون در ادرار می شود.

● داروها

داروهایی که باعث پیدایش خون آشکار در ادرار می شوند شامل آسپیرین، پنی سیلین، هپارین رقیق کننده خون و داروی ضد سرطان سیکلوفسفامید (سیتوکسان) است.

● ورزش شدید و سخت

هنوز علت دقیق ایجاد ادرار خونی در اثر ورزش معلوم نشده است. شاید در اثر آسیب مثانه، کم آبی بدن یا شکسته شدن گلبول های قرمز خونی باشد که در ورزش هوازی تند و ثابت رخ می دهد.

ورزشکاران دونده بیشتر دچار ادرار خونی می شوند، اگر چه هر ورزشکاری می تواند بعد از یک تمرین سخت ورزشی دچار ادرار خونی شود.

تلگرام

مطلب پیشنهادی

یک قاشق سرشیر چقدر کالری دارد؟

سرشیر از فرآوده‌های لبنی پر چرب محسوب می‌شود. کالری سرشیر زیاد است به طوری‌که یک …

کاهش کربوهیدرات در رژیم غذایی چه عوارضی دارد

یکی از اولین توصیه هایی که برای رژیم های غذایی کاهش وزن انجام می شود …