پزشکان بدون مرز درمان
خانه / اخبار پزشكان بدون مرز / ۱۴‬نوامبر، مطابق با ‪ ۲۳‬آبان ماه، روز جهاني ديابت يا بيماري قند است

۱۴‬نوامبر، مطابق با ‪ ۲۳‬آبان ماه، روز جهاني ديابت يا بيماري قند است

پانزده سال است كه روز چهاردهم نوامبر با عنوان روز جهاني ديابت گرامي داشته مي‌شود و در هر سال به موضوعي پرداخته مي‌شود موضوع امسال “ديابت در ميان محرومان و افراد آسيب پذير” است.

روز جهاني ديابت در امسال با شعار “مراقبت در قبال ديابت براي همه” برگزار مي‌شود.

فقر و محروميت اجتماعي موجب افزايش خطر ابتلا به ديابت و احتمال مرگ زودهنگام ناشي از عوارض آن مي‌شود.

اكنون بيش از ‪ ۲۰۰‬ميليون نفر در سراسر جهان مبتلا به ديابت هستند و بر اساس تخمين فدراسيون بين‌المللي ديابت تا سال ‪ ۲۰۲۵‬اين تعداد به دو برابر رقم فعلي خواهد رسيد.

اكنون در هر ده ثانيه يك نفر در جهان جان خود را بر اثر ديابت از دست مي‌دهد و دو نفر نيز به ديابت مبتلا مي‌شوند و در هر سال هفت ميليون نفر به تعداد مبتلايان به ديابت اضافه مي‌شود.

همچنين پيش بيني‌هاي جهاني حاكي از آن است كه تا سال ‪ ،۲۰۲۵‬بيش از ‪۷۵‬ درصد كل جمعيت بيماران مبتلا به ديابت متعلق به كشورهاي در حال توسعه خواهد بود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرزبه نقل از ایرنا ، بر خلاف تصور عموم كه بيماري ديابت را مختص جوامع ثروتمند مي‌دانند، از نظر اقتصادي جوامع محروم داراي بيشترين استعداد براي ابتلا به ديابت و كمترين امكانات و مراقبت از ديابت و پيشگيري از عوارض اين بيماري هستند به گونه‌اي كه تا سال ‪ ۲۰۲۵‬بيش از ‪ ۷۵‬درصد مبتلايان به ديابت در جهان از ساكنان كشورهاي كم درآمد يا با درآمد متوسط خواهند بود.

يك فوق تخصص غدد مي‌گويد در كشورهاي در حال توسعه سرعت شيوع ديابت رو به افزايش است در حاليكه در كشورهاي صنعتي و توسعه يافته اين روند شتاب كمتري دارد.

دكتر”منوچهر نخجواني” در گفت و گو با خبرنگار علمي ايرنا گفت تا سال ‪ ۲۰۲۵‬بيش از ‪ ۳۵۰‬ميليون نفر مبتلا به ديابت خواهند شد كه بيشتر مبتلايان مربوط به كشورهاي در حال توسعه خواهند بود.

وي با اشاره به اينكه ديابت نوع دوم، فرم اصلي ديابت و نوع شايعتر ديابت است افزود: اين نوع از ديابت با افزايش سن در ارتباط است و هرچه سن بالاتر مي‌رود بروز آن هم بيشتر مي‌شود.

بنابراين با مسن‌تر شدن جمعيت كشورهايي مثل ايران كه بيشتر جمعيت آن جوان است طي سالهاي آينده، ديابت باز شيوع بيشتري خواهد داشت.

افراد فقير بيش از افراد با درآمد بيشتر در خطر ابتلا به ديابت نوع ‪ ۲‬قرار دارند.عوامل اجتماعي و اقتصادي در نوع تغذيه افراد بدون توجه به فعاليت فيزيكي كافي و يا دسترسي به مراقبت‌هاي بهداشتي مناسب تاثير بسزايي دارد.

در اغلب موارد اين افراد انتخاب محدودي در غذاي خود دارند از جمله انتخاب غذاي پرچرب و پركالري كه منجر به افزايش وزن و خطر ابتلا به بيماري‌هاي مزمن مانند ديابت نوع ‪ ۲‬مي‌شود.

افراد مسن از نظر اقتصادي محروم تر هستند و بيشتر نياز به مراقبت و درمان دارند در كشورهاي در حال توسعه حدود ‪ ۸۰‬درصد اين افراد درآمد منظمي ندارند.

تخمين زده مي‌شود كه افراد مبتلا به ديابت در برخي از كشورهاي در حال توسعه بيشتر از ‪ ۲۵‬درصد درآمد سالانه خود را صرف مراقبت و درمان از ديابت مي‌كنند.

تاثير سوء ديابت را مي‌توان كاهش داد به اينصورت كه مي‌توان ‪ ۸۰‬درصد روند ابتلا به ديابت نوع ‪ ۲‬را با تغيير شيوه زندگي به تاخير انداخت و يا حتي كاملا از روند پيشرفت آن جلوگيري كرد كه اين روند شامل رعايت رژيم غذايي مناسب و افزايش فعاليت منظم جسمي است.

دكتر نخجواني با اشاره به اينكه ديابت با افزايش وزن در ارتباط است افزود تغيير در شيوه زندگي كه منجر به كاهش تحرك مي‌شود و همينطور استفاده از غذاي پر كالري و افزايش ميزان دريافت كالري در شبانه روز منجر به “چاقي” و “ديابت” مي‌شود.

وي يادآور شد در جوامع روستايي، از آنجا كه شيوه زندگي بي‌تحرك ماشيني رايج نيست، هنوز هم شيوع ديابت كمتر است ولي بايد در نظر داشت كه با توسعه صنعتي در كشورهاي مختلف و تغيير در عادات زندگي و نوع تغذيه شيوع ديابت هم افزايش خواهد يافت.

دكتر نخجواني در خصوص راههاي درماني ديابت اظهار داشت: اساسي‌ترين درمان ديابت “كاهش وزن” است و نكته مهم در اين خصوص اين است كه تناسب قد و وزن حفظ شود.

وي افزود:مساله مهم ديگر مساله “چاقي شكمي” است كه معمولا با عوارض ديابت و خود ديابت ارتباط دارد كه در هر حالت بيماري محسوب مي‌شود.

در سالهاي اخير داروهاي خوراكي حساس‌كننده به انسولين با اشكال جديدي ساخته شده است اما اساسي‌ترين درمان كلاسيك موجود، تزريق انسولين است كه باعث پايين آمدن ميزان قند خون مي‌شود.

بالا بودن ميزان قند خون در بدن باعث عوارض چشمي و كليوي، اعصاب محيطي و احشايي و همينطور منجر به ايجاد عوارضي در عروق بزرگ مي‌شود كه نهايتا به سكته‌هاي قلبي و مغزي مي‌انجامد.

دكتر نخجواني گفت مهمترين عارضه‌اي كه با بالارفتن سن، بيمار مبتلا به ديابت را گرفتار مي‌كند، كاهش اعصاب محيطي و حس پاي فرد مبتلا به ديابت است كه در اين شرايط، با افزايش زمينه عفونت، منجر به زخم پاي فرد مبتلا به ديابت و نهايتا قطع عضو مي‌شود.

رييس انجمن ديابت ايران در خصوص افزايش ميزان ديابت مي‌گويد مهمترين و شايع‌ترين علت چاقي و ديابت كاهش فعاليت جسماني و تغذيه غلط است.

دكتر “اسدالله رجب” درگفت و گو با خبرنگار علمي ايرنا گفت تحرك و تغذيه سالم، بزرگترين عوامل در جلوگيري از ابتلا به ديابت هستند و اين مسائلي است كه از كودكي بايد آموزش داده شود.

دكتر رجب مي‌گويد طبق نتايج آخرين پژوهش‌ها در ايران، از هر پنج نفر يك نفر يا به ديابت مبتلا است و يا اينكه در معرض ابتلا به ديابت قرار دارد.

به گفته وي در ايران سالانه ‪ ۱۰۰‬هزار نفر به تعداد مبتلايان به ديابت افزوده مي‌شود و بطوركلي در جهان هر پانزده سال يكبار آمار مبتلايان به ديابت سه برابر مي‌شود.

دكتر رجب يادآور شد هزينه‌هاي درمان ديابت در ايران حدود ‪ ۹۰۰‬ميليارد تومان در سال است و اين در حاليست كه تنها ده درصد هزينه‌هاي درمان ديابت صرف ‪ ۷۰‬درصد افراد مبتلا به ديابت مي‌شود كه هنوز دچار عوارض اين بيماري نشده‌اند و بيشتر هزينه‌ها، به عوارض ناشي از ديابت مربوط مي‌شود.

به گفته وي كاهش هزينه‌هاي درمان ديابت فقط با ارتقاي سطح مراقبت و درمان به خصوص در زمينه “مراقبت از خود” و كنترل اين بيماري توسط بيمار امكان پذير خواهد بود.

دكتر رجب با تاكيد بر اينكه بايد ديابت و آموزش آن جدي تر گرفته شود تصريح كرد آموزش به عنوان يكي از اصول مهم درمان ديابت در كنترل قند و پيشگيري از تشديد عوارض ديابت به شمار مي‌رود.

آموزش، فعاليت جسمي، تغذيه صحيح، كنترل روزانه قند خون، استفاده صحيح از داروها و حمايت‌هاي روان شناختي و اجتماعي اصول مهم درمان ديابت به شمار مي‌روند.

به گفته دكتر رجب در مناطق روستايي و محروم كشور بسياري از افراد مبتلا به ديابت به دليل نداشتن آگاهي در مسايل كنترل قندخون و ساير موارد ديابت با مشكلات اساسي و عوارض ناشي از اين بيماري مواجه هستند.

به اعتقاد رييس انجمن ديابت ايران، تا زماني كه بيمار مبتلا به ديابت از نحوه صحيح استفاده از سرنگ‌ها و كنترل قند خون اطلاع درستي نداشته باشد، اين بيماري بطور كامل درمان نخواهد شد.

* نقش فست فودها در ابتلا به ديابت
فست فودها يا غذاهاي آماده به علت اينكه حاوي مقدار زيادي چربي و مواد افزودني هستند مقدار زيادي كالري به بدن وارد مي‌كنند كه منجر به چاقي و زمينه ساز ابتلا به ديابت مي‌شوند.

امروزه معيار و انگيزه تمايل افراد به غذا بر اساس نياز واقعي بدن نيست بلكه معيار انتخاب غذا را خوشمزه بودن آن مي‌دانند و از آنجا كه فست فود(همبرگر، چيز برگر، پيتزا و …) به علت مواد افزودني و نمك فراواني كه دارند خوشمزه‌ترند، افراد تمايل بيشتري به مصرف آنها دارند.

در گذشته افراد زمان بيشتري را صرف غذا پختن مي‌كردند و ضمن تحرك و فعاليت غذا را آماه مي‌كردند ولي امروزه مردم ضمن اينكه تحرك ندارند، غذاهاي آماده شده را بصورت غذاهايي چرب، خوشمزه و پركالري (فست فودها) به راحتي در دسترس آنها قرار مي‌گيرد.

رئيس انجمن ديابت ايران در اين زمينه مي‌گويد “فست فودها” به علت اينكه حاوي مقدار زيادي نمك هستند منجر به افزايش فشار خون كه يكي از عوامل خطر (ريسك فاكتورهاي) ابتلا به ديابت است مي‌شوند.

دكتر رجب در گفت و گو با خبرنگار علمي ايرنا با اشاره به اينكه مقدار مصرف نمك در ايرانيها بسيار بالاست افزود بدن انسان در طول روز فقط به حداكثر ‪ ۵‬گرم نمك نياز دارد در حاليكه بيشتر مردم اين ماده را تا ‪ ۱۲‬گرم در روز مصرف مي‌كنند.

به گفته وي با توجه به اينكه اغلب غذاها و بخصوص فست فودها خواه ناخواه داراي مقادير بسياري نمك و به عبارتي “نمك مخفي” هستند افراد بايد از مصرف نمك اضافي خودداري كنند.

رييس انجمن ديابت ايران با بيان اينكه حدود ‪ ۲۰‬درصد جمعيت كشور مبتلا به فشار خون هستند يادآور شد: فشار خون به عنوان يك عامل زمينه‌اي در ابتلا به ديابت همانند ديابت بيماري است كه “درد” ندارد و به همين خاطر بيشتر افراد از بيماري خود آگاهي ندارند و در بيشتر مواقع بصورت اتفاقي به بيماري خود پي مي‌برند.

دكتر رجب با اشاره به اينكه الگوهاي تغذيه‌اي غلط مهمترين علت افزايش ابتلا به ديابت است افزود:تغذيه غلط، افزايش فشارخون و چربي خون بالا را به دنبال دارد كه همين عوامل از ريسك فاكتورهاي عمده ابتلا به ديابت به شمار مي‌روند.

وي افزود عواملي همچون سابقه فاميلي، سيگار كشيدن، سقطهاي مكرر، به دنيا آوردن نوزادان بالاي چهار كيلو و در معرض استرس مداوم قرار داشتن از ديگر عوامل ابتلا به ديابت است.

وي با اشاره به اينكه فرهنگ تغذيه رايج در مردم نياز به تغيير دارد افزود: بايد اين آگاهيها به مردم داده شود كه نيازهاي تغذيه‌اي بدن شامل كربوهيدرات ها، پروتئين ها، چربيها و ويتامين‌ها به مقدار مورد نياز بدن و در فواصل منظم، بايد مورد استفاده قرار گيرد.

دكتر رجب اضافه كرد در انتخاب غذا نياز بدن در مقايسه با خوشمزه بودن غذا بايد در اولويت قرار گيرد و افراد غذاهاي خوشمزه و پركالري را به صرف خوشمزه بودن آنها انتخاب نكنند.

علت اصلي ديابت اين است كه در بدن انسولين ساخته نمي‌شود و يا اينكه مقدار آن به قدري ناچيز است كه نيازهاي بدن را برآورده نمي‌كند.

انسولين هورموني است كه از لوزالمعده (پانكراس) در جريان خون ترشح و وجود آن سبب ورود قند يا گلوكز موجود در بدن به سلول‌ها مي‌شود تا به عنوان انرژي مورد استفاده قرار گيرد.

انسولين در حقيقت كنترل‌كننده ميزان گلوكزي است كه وارد خون مي‌شود.

مهمترين مشكل يك بيمار مبتلا به ديابت استفاده و كنترل قند يا گلوكز است.

اگر قند خون وارد سلول‌هاي بدن نشود در نتيجه ميزان قند در جريان خون افزايش مي‌يابد و در پي آن علايم ديابت ظاهر مي‌شود.

ديابت عوارض مختلفي از جمله عوارض چشمي، نارسايي كليوي، عوارض عصبي، سكته مغزي، عوارض قلبي و قطع اعضاي بدن را به دنبال خواهد داشت.

امروزه ديابت به عنوان يك معضل بهداشتي اجتماعي مطرح است كه فشار خون بالا، افزايش چربيهاي خون و سيگار كشيدن از جمله ريسك فاكتورهاي اين بيماري محسوب مي‌شوند.

مطالعات گسترده حاكي از آنست كه با آموزش و به كارگيري ابزارهاي كنترلي و حمايتي مي‌توان تا حدود زيادي عوارض ناشي از اين بيماري را كاهش داد.

انجمن ديابت ايران، سالانه ‪ ۴۴‬دوره كلاس آموزش ديابت براي كودكان و نوجوانان مبتلا به ديابت، افراد ديابتي بزرگسال تحت درمان با قرص يا انسولين و همچنين افراد مبتلا به ديابت داراي فشار خون بالا برگزار مي‌كند.

دكتر رجب با بيان اينكه عوارض بيماري ديابت شامل عوارض زودرس و عوارض طولاني مدت است، افزود: كوري چشم، معلوليت‌هاي ناشي از قطع پا، نارسايي‌هاي كليوي، سكته‌هاي مغزي و قلبي از جمله عوارض ديررس بيماري ديابت است.

وي افزود مهمترين هدف از برگزاري دوره‌هاي آموزشي براي افراد مبتلا به ديابت اين است كه بيمار با تغذيه صحيح و كنترل بيماري خود، به مرحله عوارض ديررس بيماري نرسد.

وي توصيه كرد كه بيماران ديابتي در مصرف مواد غذايي خود دقت بيشتري داشته باشند و از استفاده از غذاهاي چرب و موادي كه قند خون را بالا مي‌برد، خودداري كنند.

وي تصريح كرد: در دوره‌هاي آموزشي كه توسط انجمن ديابت ايران براي بيماران برگزار مي‌شود نكات مهم مراقبت از فرد مبتلا به ديابت آموزش داده مي‌شود.

انجمن ديابت ايران از سال ‪ ۱۳۶۷‬با هدف حمايت‌هاي درماني، آموزشي و رفاهي براي افراد مبتلا به ديابت در كشور ، شروع به كار كرد.

رييس انجمن ديابت ايران گفت: يكي از پايه‌هاي اساسي و مهم در درمان بيماري ديابت “تغذيه صحيح” و استفاده از مواد غذايي بصورت منظم و تقسيم شده است.

وي با بيان اينكه تغذيه صحيح صرفا به معناي عدم مصرف قند و شكر، برنج، سيب زميني و مواد نشاسته‌اي نيست، افزود: بدن انسانها قبل از هر چيز نياز به گلوكز دارد تا انرژي مورد نياز او تامين شود ولي اين نياز بدن بايد به نحو صحيح و با استفاده از مواد غذايي مختلف تامين شود.

دكتر رجب تصريح كرد تا پيش از كشف انسولين در سال ‪ ،۱۹۲۲‬تغذيه بيمار مبتلا به ديابت “گرسنگي” بود زيرا هر ماده غذايي مورد استفاده حاوي مقداري قند است و افراد از خوردن منع مي‌شدند.

وي اظهار داشت: منظور از تغذيه صحيح در بيمار مبتلا به ديابت به معناي رژيم‌هاي غذايي سخت نيست بلكه منظور ما از عبارت “تغذيه صحيح” ترك عادت‌هاي نادرست غذايي است.

دكتر رجب تصريح كرد: بيمار بايد بداند مواد حاوي قند را بصورت حساب شده و تقسيم شده در طي روز مصرف كند و با رعايت يك نظم در رساندن مواد غذايي به بدن، با مشكلي مواجه نشود.

دكتر رجب با بيان اينكه “گلوكز” مهمترين ماده تامين‌كننده انرژي در بدن است، افزود: چنانچه بيمار بطور كامل از مصرف مواد قندي منع شود و اين ماده مهم را مصرف نكند مجبور مي‌شود براي جبران اين كمبود به چربيها، پروتئين‌ها و گوشتها روي آورد كه مصرف اينگونه مواد هم منجر به بروز بيماري‌هاي قلبي و عروقي خواهد شد.

وي تصريح كرد: تغذيه سنتي ايراني با توجه به اينكه شامل مصرف مواد غذايي از جمله ميوه، سبزي و نان است، از آنجا كه حاوي مقدار زيادي فيبر است، بهترين شيوه غذايي براي كنترل بيماري ديابت محسوب مي‌شود.

وي تصريح كرد: يكي ديگر از نكات قابل توجه در خصوص تغذيه صحيح در بيماران مبتلا به ديابت اين است كه بيمار از ساعت ‪ ۸‬شب به بعد از غذاهاي پخته شده كمتر استفاده كند.

در ايران براي نخستين بار اصول تغذيه صحيح در بيماري ديابت توسط مهندس “فاطمه طالقاني” بنيانگذاري شد.

تلگرام

مطلب پیشنهادی

جلوگیری از کوتاهی قد کودکان با مواد غذایی

جلوگیری از کوتاهی قد از طریق مواد غذایی امکان پذیر است کودکان می توانند با …

امکان جهشِ ویروس شایع‌شده در چین

مسئولان درمانی در چین هشدار دادند ویروس جدیدی که تاکنون به مرگ ۹ بیمار منجر …