خانه / تاریخ پزشکی / ۱۲‬فروردين (اول آوريل ‪‬) در چنين روزي، دكتر “جوزف ليستر” نخستين گزارش خود را مبني بر جراحي در شرايط ضد عفوني،منتشر كرد.

۱۲‬فروردين (اول آوريل ‪‬) در چنين روزي، دكتر “جوزف ليستر” نخستين گزارش خود را مبني بر جراحي در شرايط ضد عفوني،منتشر كرد.

۱۲‬فروردين برابر با اول آوريل ‪ ۲۰۰۷‬است . ‪ ۱۴۰‬سال پيش در چنين روزي، دكتر “جوزف ليستر” نخستين گزارش خود را مبني بر جراحي در شرايط ضد عفوني، روي ‪ ۱۱‬مورد شكستگي مركب منتشر كرد.

ليستر براي نخستين بار در سال ‪ ۱۸۶۵‬از ماده ضد عفوني‌كننده در انجام يك عمل جراحي، استفاده كرد.

ماده ضد عفوني‌كننده مورد استفاده ليستر، ” فنل” (كاربوليك‌اسيد) بود.

فنل به شكل كريستال‌هاي سوزني شكل بهم پيچيده يا جدا از هم، يا توده كريستالي بيرنگ يا كمي صورتي و با بوي مخصوص وجود دارد. آب، به نسبت ‪۱۰‬ درصد در فنل حل مي‌شود. اين ماده در اثر هوا كمي اكسيده مي‌شود و به وسيله حرارت نيز استرليزه شود.

فنل يكي از قديمي‌ترين آنتي سپتيك‌ها است كه در جراحي وارد شد. اثر فنل روي نسوج سمي است و خالص آن روي پوست اثر خورنده داشته و بسياري نسوج را ضايع مي‌كند.

لازم به ذكر است كه بعدها “رابرت وود جانسون” كارخانه‌دار آمريكايي و مخترع پانسمان‌هاي جراحي آماده استريل كه در سال ‪ ۱۸۷۶‬در سخنراني “جوزف ليستر” شركت كرده بود، پس از شنيدن ايده‌هاي ليستر در مورد ضد عفوني در جراحي به فكر ابداع و توليد انبوه پانسمان‌هاي استريل افتاد.

در چنين روزي در سال ‪” ۱۸۹۴‬شارل ادوارد براون – سكوارد” فيزيولوژيست متخصص غدد و نورولوژيست فرانسوي و يكي از پيشگامان بررسي فيزيولوژي نخاع نيز درگذشت.

او فهميد برش عرضي نيمي از نخاع (سندرم براون – سكوارد) باعث فلج عضلات همان طرف بدن اما بي‌حسي سمت مقابل مي‌شود.

او نخستين كسي بود كه هورمون‌هاي جنسي را به انسان تزريق و آثار آن را بررسي كرد و در ‪ ۱۸۵۶‬دريافت كه هورمون‌هاي غده آدرنال براي زندگي ضروري هستند.

در چنين روزي در سال ‪” ۱۶۵۷‬ويليام هاروي” پزشك انگليسي و كاشف ماهيت واقعي گردش خون و كاركرد قلب به عنوان يك پمپ نيز درگذشت.

هاروي، در يادداشت‌هاي خود چنين ، نوشت:” جابه جايي خون هميشه به صورت چرخه‌اي صورت مي‌گيرد و نتيجه تپش قلب است.” اين مشاهده، ديدگاه جالينوس را به طور كامل نفي مي‌كرد، اما “هاروي” اين مشاهده را تا ‪ ۲۵‬سال بعد به چاپ نرساند.

جالينوس ، تصور مي‌كرد خون در كبد ساخته مي‌شود، از طريق رگها به اندام مي‌رسد و در آنجا مصرف مي‌شود. همچنين، او معتقد بود قلب نوعي اندام ذخيره‌اي است و خون بطن راست و چپ از طريق منافذ ريزي باهم مخلوط مي‌شوند.

جالينوس به پشتوانه كليسا، نظريات خود را با نيروي تهديد تحميل مي‌كرد.

تا يك هزار و ‪ ۵۰۰‬سال كسي جرات نمي‌كرد، به نظريات او ايرادي وارد كند.

شواهد مغاير با نظريات او، مورد توجه قرار نمي‌گرفتند. حتي درقرون وسطي هر فردي كه نظريات جالينوس را زير سوال مي‌برد، با خطر اعدام روبه رو بود.

به عنوان مثال، ” ميشل سروتوس ” سال‌ها پيش از “هاروي” در كتاب خود به گردش خون ششي اشاره كرده و عقيده جالينوس را در مورد مخلوط شدن خون بطن راست و چپ ، زير سوال برده است. اما همين اظهارنظرها باعث شد ، او را با نسخه‌هاي كتابش درآتش بسوزانند.

بنابراين ” هاروي ” بايد به صحت نظريه‌اش اطمينان پيدا مي‌كرد . او سالها با دقت و وسواس، مشاهده و آزمايش كرد . با استفاده از سرنگ به درون رگهاي جانوران رنگ تزريق مي‌كرد . سپس كالبد جانوران را مي‌شكافت، تا ببيند خون از كجا مي‌آيد و به كجا مي‌رود . او قلب را شكافت ، دريچه‌هاي آن را مطالعه كرد و با استدلال دقيق خود، نتيجه گرفت كه قلب، خون را به سرتاسر بدن به جريان مي‌اندازد.

وي سرانجام در سال ‪ ۱۶۲۸‬كتاب “رساله‌اي پيرامون كالبد شناسي حركات قلب و جريان خون” را منتشر كرد ، ولي مورد تمسخر قرار گرفت.

بسياري از پزشكان ، او را با عبارت “مخش معيوب است” معرفي مي‌كردند.

“هاروي” نشان داد كه قلب از دو پمپ تشكيل شده است. خون از طريق سياهرگها از سرتاسر بدن به نيمه راست قلب مي‌آيد و به شش‌ها پمپ مي‌شود، تا در آنجا اكسيژن جمع كند. سپس ، خون به نيمه چپ قلب باز مي‌گردد، تا از طريق سياهرگها به سرتاسر بدن به گردش درآيد. دريچه‌هاي قلب ، مانع آن مي‌شوند ، كه خون مسير نادرستي را بپيمايد.

هر چند تلاش” هاروي” قابل تقدير است، اما او را نمي‌توان پيشگام كشف گردش خون دانست. چرا كه حدود ‪ ۳۵۰‬سال پيش از او، پزشك مسلماني به نام “ابن نفيس” ، در يكي از شرح‌هايي كه بر كتاب‌هاي بوعلي‌سينا نوشته، به گردش خون اشاره كرده است . ولي ديدگاه‌هاي وي به طور كامل به فراموشي سپرده شد ، نسخه خطي كتاب او تا قرن بيستم مورد توجه قرار نگرفت و در اين قرن بود كه فعاليت‌هاي او منتشر شد.

همچنین بررسی کنید

چارلز ديکنز” در رابطه با تغذيه ايتام در انگليس ( مانند اوليور تويست ) اغراق گويي کرده است

مروری بر تاريخچه علم ژنتيک و نقش گریگور مندل