چگونه می توان افراد معتاد را شناسایی کرد ؟

معتاد كسي است كه بر اثر مصرف مكرر و مداوم مواد مخدر يا دارو به آن متكي شده باشد. به عبارت ديگر، قرباني هر نوع وابستگي دارويي يا رواني به مواد مخدر، معتاد شناخته مي‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  از نظر جامعه شناسي، معتاد كسي است كه به مواد ايجاد‌كننده تغييرات غير قابل قبول اجتماعي و فردي وابستگي دارد و در صورتي كه دارو به بدن وي نرسد، اختلالات رواني و فيزيكي موسوم به سندرم محروميت در او ايجاد مي‌شود.

معتاد، فردي است كه بدون مصرف ماده مخدر يا داروي خاصي دچار علايم محروميت شود

علايم‌ و نشانه‌هاي‌ فيزيكي‌ و جسمي‌ که در صورت مشاهده آنها باید به سوء مصرف‌ مواد شک کنید:

–  سرخ‌ شدن‌ چشمها

– نگاه‌هاي‌ مات‌ به‌ مدت‌ طولاني‌

–  نامفهوم‌ و جويده‌ شدن‌ طرز صحبت‌

–  عدم‌ تعادل‌ در حركات‌

–  كم‌ شدن‌ توجه‌ به‌ نظافت‌

–  محلهاي‌ متعدد تزريق‌ سرنگ‌ در بدن‌

–  غيبت‌هاي‌ مكرر از كلاس‌ درس‌ و كاهش‌ علاقه‌ به‌ تحصيل‌

–  بي‌ قراري‌ شديد

–  تغييرات‌ ناگهاني‌ خُلق‌

–  به‌ مشام‌ رسيدن‌ بوهاي‌ غير عادي‌ از دهان‌ يا لباس‌

–  وجود سوزنها و سنجاقهاي‌ سياه‌ شده‌، قاشق‌ خميده‌ و دود گرفته‌ و ورِق آلومينيومي‌

–  لوله‌هاي‌ خالي‌ خودكار، كبريت‌ نيم‌ سوخته‌ در محل‌هاي‌ غير معمول‌

–  طولاني‌ شدن‌ زمان‌ ماندن‌ در دستشويي‌ و حمام‌

–  ناپديد شدن‌ بعضي‌ اشياء در خانه‌

–  خواب‌ آلودگي‌

–  تغيير دوستان‌

–  تأخير در حركات‌ و كند شدن‌ رفتارها

پنومونی مایکوپلاسمایی

مایکوپلاسما باکتری گرم منفی است که دیواره بسیار نازکی دارد. در انسان گونه مایکوپلاسما پنومونیه باعث سینه پهلو و یا  ذات الریه آتیپیک اولیه می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  در ابتدا مایکوپلاسما به سلولهای محافظ غشای مجرای هوایی نفوذ می‌کند. مایکوپلاسما با کشتن این سلولها شروع به ایجاد یک واکنش التهابی در سراسر ناحیه و در برخی از موارد نیز بدرون جریان خون نفوذ می‌کند

این بیماری بیشتر به صورت یک عفونت قسمتهای پایین دستگاه تنفس تظاهر می کند ولی گاهی هم به صورت فارنژیتی که پیشرفت کرده و به برونشیت یا ذات الریه انجامیده ، تظاهر می کند .

●   علائم :

نشانه های بیماری تدریجی با سردرد ، بی قراری ، سرفه ( اغلب با حمله های ناگهانی ) ، گلودرد و گاهی ناراحتی سینه ، که ممکن است بیشتر مربوط به پرده های جنب باشد ، برو زمی کند .  خلط که در مراحل اولیه کم است ممکن است بعداً زیاد شود.

نقاط ملتهب ریه که در رادیوگرافی سینه دیده می شود بسیار بیشتر از آنچه که علائم بالینی نشان می دهد می باشد .

یک هفته پس از آغاز بیماری در حدود یک سوم از بیماران دچار افزایش شمار گلبولهای سفید خون می شوند . دوره بیماری بین چند روز تا یک ماه و گاهی هم بیشتر ادامه خواهد داشت .

پنومونی مایکوپلاسمایی را بایستی از سایر پنومونیهای ناشی از عوامل غفونی مثل باکتریها ، آدنوویروسها ، آنفلوانزا ، ویروس سن سی شیال تنفسی ، پاراآنفلوانزا ، سرخک ، پستیاکوز ، تب کیو ، گروهی از قارچهای بیماریزا و سل تشخیص داد .

●   يافته هاي باليني :

پنوموني مايکوپلاسما، عموماً بيماري خفيفي است . عفونت ممکن است به صورت بدون علائم تا پنوموني شديد، گرفتار شدن سيستم عصبي و کم خوني ( مانند کم خوني هموليتيکي ) و ضايعات پوستي ظاهر شود . در موارد تجربي و باليني، التهاب پرده صماخ گوش هم مشاهده شده است .

دوره کمون اين پنوموني حدود يک تا سه هفته است . سپس بيماري به آهستگي به صورت سستي ، تب، سردرد، گلودرد و سرفه شروع مي شود . در ابتدا سرفه بدون خلط و ترشح است ولي گاهي به صورت حمله اي بروز مي کند .

بعدها خلط ممکن است داراي رگه هاي خون باشد و درد قفسه سينه بروز کند . در مراحل ابتدايي، بيمار کمي بد حال و ناخوش به نظر مي رسد و علائم فيزيکي تراکم ريوي در مقايسه با تراکم هاي مشاهده در راديوگرافي، بسيار ناچيز است . بعدا وقتي انفيلتراسيون در اوج خود است ، بيماري ممکن است شديد باشد .

پس از يک الي 4 هفته که ترشحات ريه حل و جذب شد ، علائم بيماري هم به تدريج رفع مي شود . با اين که دوره ي بيماري متفاوت است، اما ميزان مرگ کم بوده و اغلب با نارسايي قلبي ارتباط دارد .

عوارض بعد از بيماري معمولا وجود ندارد اما کم خوني هموليتيکي گاهي مشاهده مي شود . ضايعات آسيب شناسي به صورت پنوموني بينابيني ، پري پرونشيال و برونشيوليت نکروزه ظاهر مي شوند .

بيماري هاي ديگري که با مايکوپلاسما پنومونيه در ارتباط هستند، شامل اريتماي مولتي فرم ، گرفتار شدن سيستم عصبي مرکزي به صورت مننژيت، مننژوانسفاليت، مونو و پلي نوريت و همچنين ميوکارديت ، پري کارديت، آرتريت و پانکراتيت مي باشند .

علل عمده پنوموني باکتريال کسب شده از اجتماع ، علاوه بر مايکوپلاسما پنومونيه ، شامل استرپتوکوک پنومونيه ، لژيونلا پنوموفيلا ، کلاميديا پنومونيه و هموفيلوس آنفلوانزا هستند . ساير باکتري ها علل غيرمعمول پنوموني هستند و در شرايط خاصي رخ مي دهند :

پنوموني کلبسيلا پنومونيه در مردان الکلي مسن و پنوموني استافيلوکوک اورئوس تمايل دارد پس از عفونت هاي ويروس استافيلوکوک اورئوس تمايل دارد پس از عفونت هاي ويروس انفلوانزا بروز کند .

●   عامل عفونت :

مایکوپلاسما پنومونید

●   تشخيص آزمايشگاهي :

تشخيص پنوموني مايکوپلاسما پنومونيه بيشتر بر اساس شناسايي علائم باليني انجام مي گيرد و بررسي هاي آزمايشگاهي داراي ارزش ثانوي مي باشند . تعداد گلبول هاي سفيد خون ممکن است مختصري افزايش يابد . رنگ آميزي گرم از خلط با ارزش نبوده ، زيرا ساير باکتري هاي بيماري زا ( مانند استرپتوکوک پنومونيه ) را نشان مي دهد . مايکوپلاسماها را مي توان با کشت از ترشحات حلق و خلط بدست آورد، اما کشت آن بسيار اختصاصي بوده و براي شناسايي عفونت با مايکوپلاسما پنومونيه بکار نمي رود . در 50 درصد از بيماران درمان نشده ، هم آگلوتينين سرد در برابر گلبول هاي قرمز گروه Oانسان به وجود مي آيد.

اين ماده به تدريج افزايش يافته و در سومين يا چهرمين هفته ي بيماري به حداکثر مي رسد. تيتر  1/64  يا بيشتر اين ماده ، تشخيص عفونت مايکوپلاسمايي را تأييد مي کند . افزايش ميزان آنتي بادي اختصاصي در برابر مايکوپلاسما پنومونيه را به وسيله آزمايش هاي ثبوت کمپلمان (CF) مي توان اثبات کرد . سرم هاي مرحله حاد و دوره نقاهت براي اثبات 4 برابر افزايش در آنتي بادي CFضروري است .

EIA، براي مشاهده آنتي بادي در برابر مايکوپلاسما پنومونيه مصرف محدودي دارد . کيت هايي براي مشاهده RNA ريبوزومي مايکوپلاسما پنومونيه با استفاده از RNA برچسب دار شده همچنين مورد مصرف محدودي دارد .

●   وقوع :

وقوع این بیماری همه جایی است وبه صورت تک گیر ، بومی و گاهی همه گیر به خصوص در اجتماعات نظامی بروز می کند . همه گیری بیماری بیشتر در اواخر تابستان و پائیز است .

جنس و نژاد در ابتلا به این بیماری بی تأثیر است .

●   مخزن :

انسان مخزن این عامل عفونی است .

●   روش انتقال :

مايکوپلاسما پنومونيه از قطرات آلوده مجراي تنفسي از فردي به فرد ديگر انتقال مي يابد .

عفونت با اتصال باکتري بيماري زا به گيرنده هايي در سطح سلول هاي پوششي مجراي تنفسي آغاز مي گردد.

اتصال توسط يک پروتئين اتصالي اختصاصي روي ساختار انتهايي تمايز يافته ارگانيسم است، صورت مي گيرد . در هنگام عفونت ، ارگانيسم به صورت خارج سلولي باقي مي ماند .

انتقال از طریق تنفس قطرات معلق بزاق آلوده در هوا صورت می گیرد . تماس مستقیم با بیماران یا وسائل آلوده به ترشحات بینی و حلقی نیز منجر به انتقال بیماری می شود .

●   دوره کمون :

بین ۶ تا ۳۲ روز است .

●  واگیری :

احتمالاً کمتر از ۲۰ روز است . درمان بیماری ، مجاری تنفسی را عاری از عامل عفونی نکرده وممکن است میکوپلاسما تا ۱۳ هفته در بدن باقی بماند .

ممکن است ابتلای مجدد به این نوع ذات الریه نیز دیده شود ، مصونیت مربوط به حضور پادتنهای خونی که تا یکسال دوام خواهند داشت ، می باشد .

●  گندزدایی :

گندزدایی بینی و گلو و شستشوی نهایی صورت می گیرد .

* قرنطینه ومصون سازی تماسها : ندارد .

●   درمان اختصاصی :

شامل مصرف آنتی بیوتیک خاص با تجویز پزشک می باشد .

استفاده از تتراسايکلين يا اريترومايسين موجب بهبودي علائم بيماري مي شود ، اما مايکوپلاسما را از بدن فرد ريشه کن نمي کند .

چند توصیه بهداشتی برای زنانی که می خواهند مادر شوند

• چند توصیه بهداشتی در بارداری:

الف) برای کاهش تهوع و استفراغ صبحگاهی موارد زیر را رعایت کنید:

– مصرف مواد جامد به ویژه در ابتدای صبح

– کاهش مصرف غذاهای بودار، ادویه دار، تند، داغ و چرب

– استفاده از انواع ترکیبات زنجبیل

– پرهیز از تغییر وضعیت ناگهانی مانند سریع برخاستن از رختخواب

ب) برای کاهش ورم پاها:

– خودداری از آویزان نگه داشتن پاها به مدت طولانی طی روز

–  نگه داشتن پاها بالاتر از سطح زمین در هنگام استراحت

ج) رعایت نکات بهداشتی در موارد ترشح زیاد واژینال:

– تعویض روزانه لباس زیر

– شستن پرینه با آب معمولی و خشک نگه داشتن ناحیه تناسلی

• علائم خطر بارداری

– خونریزی یا لکه بینی

– کاهش یا نداشتن حرکت جنین

– آبریزش یا خیس شدن ناگهانی

–  درد و ورم یک طرفه ساق و ران

– درد شکم و پهلوها و یا درد سر دل

– سوزش یا درد هنگام ادرار کردن

– استفراغ شدید و مداوم یا خونی

– تب و لرز

– تنگی نفس و تپش قلب

– ورم دستها و صورت یا تمام بدن

–  سردرد و تاری دید

– افزایش وزن ناگهانی(یک کیلوگرم یا بیشتر در هفته)

– عفونت، آبسه و درد شدید دندان

• چند توصیه برای مراقبت از نوزاد:

الف) برای مراقبت از ناف نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– پیش و بعد از دست زدن به ناف، دستها را بشوئید.

– در مدت زمانی که بند ناف نیفتاده است، حمام کردن مانعی ندارد.

– کهنه نوزاد را زیر بندناف بپیچید.

– اگر ناف آلوده شد، با آب تمیز و صابون بشویید و با پارچه تمیز خشک کنید.

– شکم یا ناف را بانداژ نکنید.

– هیچ ماده یا دارویی (الکل، بتادین و …) روی ناف نگذارید.

– ناف را دستکاری نکنید.

• چند توصیه بهداشتی پس از زایمان:

رعایت بهداشت فردی:

تعویض مکرر نوار بهداشتی و لباس زیر،

شستشوی روزانه ناحیه تناسلی از جلو به عقب و خشک نگه داشتن ناحیه تناسلی،

نشستن در لگن آب گرم و یا استفاده از حرارت سشوار یا لامپ برای ترمیم محل بخیه،

پرهیز از مقاربت تا ترمیم کامل محل بخیه ها

• علائم خطر پس از زایمان

– خونریزی بیش از حد قاعدگی در هفته اول

–  درد و سوزش و ترشح از محل  بخیه ها

– درد شکم و پهلوها

– افسردگی شدید/ جنون پس از زایمان

–  سوزش یا درد هنگام ادرار کردن

–  خروج ترشحات چرکی و  بدبو از مهبل

– درد و  تورم و سفتی پستانها

– تب و لرز

–  درد و ورم یک طرفه ساق و ران

• چند توصیه برای مراقبت از نوزاد:

ب) برای خواباندن نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– نوزاد را به شکم نخوابانید. بهتر است نوزاد را به پهلو یا پشت بخوابانید.

پ) برای مراقبت از چشم نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– از هیچ ماده مانند سرمه و یا هیچ دارویی برای چشم بدون تجویز پزشک استفاده نکنید.

ت) برای پیشگیری از سوانح و حوادث به نکات زیر توجه کنید:

– نوزاد را با حیوانات خانگی تنها نگذارید.

– هرگز نوزاد را به کودکان نسپارید.

– نوزاد را بالا و پایین نیندازید.

– از بوسیدن مکرر و بغل کردن نوزاد توسط افراد مختلف خودداری کنید.

– محیط نوزاد عاری از دود به خصوص دود سیگار و قلیان و … باشد.

– نوزاد و مخصوصاً نوزاد کوچک را از بچه ها و بزرگسالان بیمار دور نگه دارید.

– نوزاد را در معرض مایعات داغ و وسایل سوزاننده(سماور، بخاری، کرسی، اتو و …) قرار ندهید.

– نوزاد را در تخت یا گهواره بدون حفاظ تنها نگذارید.

– نوزاد را در جاهای بلند (میز و صندلی و …) تنها رها نکنید.

– ساک حمل نوزاد را از زیر بگیرید.

ث) برای دریافت مراقبت های معمول نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– مراقبت نوبت اول نوزاد در هنگام تولد انجام می شود.

– در روزهای 3 تا 5 پس از زایمان برای دریافت مراقبت نوبت دوم نوزاد مراجعه کنید. در این زمان خون پاشنه پا نوزاد به منظور کنترل هیپوتیروئیدی گرفته می شود.

– در روز 30 تا 45 پس از زایمان برای دریافت مراقبت نوبت سوم نوزاد مراجعه کنید.

• علائم خطر نوزاد

– زردی 24 ساعت اول

–  تو کشیده شدن قفسه سینه

– ناله کردن

– رنگ پریدگی شدید یا کبودی

– استفراغ مکرر شیر

– قرمزی اطراف چشم

– تحرک کمتر از حد معمول و بی حالی

– بی قراری و تحریک پذیری

– ترشحات چرکی ناف یا قرمزی اطراف ناف

– خوب شیر نخوردن

– عدم دفع مدفوع و ادرار در روزهای اول

– جوشهای چرکی منتشر در پوست

– تب یا سرد شدن اندامها و بدن

– خروج ترشحات چرکی از چشم و تورم پلکها

سايتو مگالو ويروس ( CMV ) چيست ؟

CMV ويروسي است كه مي تواند به جنين در حال رشد انتقال پيدا كند عفونت CMV معمولا بي ضرر است و بندرت ايجاد بيماري مي كند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،   براي بيشتر افراد سالمي كه بعد از تولد دچار اين عفونت مي شوند عوارض و علائم كمي وجود دارد و اثر طولاني مدتي بر سلامتيشان نمي گذارد وقتي شخص براي بار اول دچار عفونت CMV مي شود ويروس بصورت ساكن و به اصطلاح در حال كمون در بدن او باقي مي ماند .

اين بيماري به دو نوع است :

عفونت اوليه و عفونت ثانويه  كه عفونت اوليه مشكلات بسيار جدي تري نسبت به نوع ثانويه ايجاد مي كند  . بهرحال اگر سيستم ايمني فرد ضعيف باشد ويروس مي توند فعال شود و بيماري ايجاد كند .

نشانه هاي CMV چيست ؟

بيشتر نوزادان و بالغيني كه دچار عفونت مي شوند علائم زيادي ندارند با اين حال ممكن است بعد از 3 تا 12 هفته بعد از مواجهه نشانه هاي ذيل را تجربه كنند .

تب

متورم شدن غده ها

تحليل رفتن نيروي جسماني بدن

ويژگي هاي CMV چيست ؟

CMV  عضو گروه هرپس ويروس هاست و مشخصه آن اين است كه توانايي باقي ماندن و سكون را در بدن افراد به مدت طولاني دارد. اين ويروس مي توانددر مايعات بدن افراد مثل ( ادرار ، بزاق ، خون ، اشك ، مايع مني و شير ) بطور متناوب جاري شود .

شيوع CMV چقدر است ؟

85-50 % از بالغين ايالات متحده به اين عفونت مبتلا مي شوند .

در كشور هاي در حال توسعه و مناطقي كه سطح اجتماعي – اقتصادي پاييني دارند بسيار قابل انتشار و گسترده است .

افراد زير احتمال خطر بيشتري دارند :

جنين هاي در درون رحم

افراديكه با كودكان سروكار دارند .

افراديكه سيستم ايمني بدنشان به علت هايي مثل ( پيوند اعضا و يا ابتلا به CMV ) به خطر افتاده است .

چگونه تشخيص داده مي شود ؟

در بيشتر مواقع عفونت ناشي از CMV بندرت تشخيص داده مي شود زيرا ويروس بندرت ايجاد نشانه و علائم مي كند . انجام آزمايش خون براي اندازه گيري ميزان آنتي باديهاي بدن افراد و يا كشت ويروس گرفته شده از ادرار ، سواپ دهان و نمونه بافت از كارهاي تشخيصي قابل اجراست . البته اين تست هاي آزمايشكاهي براي تشخيص CMV گران هستند و در دسترس عموم قرار ندارند . راه هاي كمي براي تشخيص ابتلاي جنين در مادراني كه به اين عفونت مبتلا مي شوند وجود دارد . آمنيوسنتز يكي از اين راه هاي تشخيصي است .

علائمي كه در اين جنين ها وجود دارد شامل : كاهش مايع آمنيوتيك ، كاهش رشد داخل رحمي ، افزايش بافت مغز . كه البته بعد از بدنيا آمدن نوزاد ، ادرار و خون او مورد آزمايش قرار مي گيرد .

CMV چه تاثيراتي بر بارداري دارد ؟

زنان حامله سالم در معرض خطر خاصي براي دچار شدن به عفونت CMV قرار ندارند در واقع شيوع عفونت اوليه CMV در زنان حامله آمريكايي از 4-7/0 % متفاوت است و ميزان انتقال بيماري به جنين اين مادران بين 75-24 درصد برطبق گزارش (OTIS ) متغير است . از حدود 40% نوزاداني كه دچار عفونت مي شوند تنها 10% نشانه هاي CMV مادرزادي را از خود بروز مي دهند .

همچنين زناني كه دست كم 6 ماه قبل از لقاح دچار عفونت شده اند ميزان عفونت نوزادشان در حدود 1% است و اين نوزادان هيچ بيماري مهم و يا ناهنجاري خاصي را ظاهر نمي كنند .
وقتي CMV در حين زايمان در اثر تماس نوزاد با ترشحات ناحيه تناسلي مادر و يا كمي بعد از آن در حين شيرخوردن انتقال پيدا كند علائم و عوارض خاصي در بدن نوزاد ايجاد نمي كند .

در ايلات متحده در حدود نيمي از مادران حامله هرگز به عفونت CMV دچار نمي شوند ولي در حدود 1تا4 درصد از آنان براي بار اول در طول بارداريشان به عفونت CMV دچار مي شوند . بيشتر اين بيماران علائمي ندارند ولي برخي از آنان علائم بيماري MONONUCLEOSIS  را از خود نشان مي دهند در حدود يك سوم مادراني كه براي بار اول در طول بارداري به اين بيماري دچار مي شوند عفونت را به جنين خود منتقل مي كنند .

همچنين دربيماراني كه قبل از حاملگي به اين عفونت دچار مي شوند نيزاحتمال انتقال ويروس وجود دارد كه البته شايع نيست .هرساله در ايالات متحده از هر 750 كودكي كه متولد مي شود يك نفر با ناتوانائي هاي وسيعي كه در نتيجه عفونت CMV بوجود مي آيد متولد مي شود .
اين عوارض وسيع شامل موارد ذيل هستند :

كاهش شنوايي

كاهش بينايي

عقب ماندگي ذهني

مشكلات ريه ، كبد ، طحال

مشكلات خونريزي

محدوديت رشد

اين عوارض 80-90 % در سال هاي اوليه زندگي بروز پيدا مي كنند و كساني كه در اوايل تولد هيچگونه علائمي ندارند در سال هاي بعد دچار درجات متغيري از ناتوانايي هاي ذهني و شنوايي مي شوند . خانم هاي باردار در حين  روابط جنسي ، انتقال خون ، تماس نزديك با افراد عفوني بخصوص بچه هاي كوچك به اين ويروس مبتلا مي شوند . كودكان نيز قبل از تولد ، در حين زايمان ، در حين شيرخوردن ، انتقال خون يا تماس با بچه هايي كه مبتلا به CMV هستند به اين بيماري دچار مي شوند

لازم به ذكر است كه كودكاني كه بعد از تولد به اين عفونت دچار مي شوند هيچ علائم يا عوارضي از خود بروز نمي دهند .

چه درمان هايي وجود دارد ؟

براي درمان مادراني كه به اين عفونت دچارند در موارد شديد از يك يا دو دارو استفاده مي كنند ولي در مراحل پيش از بارداري و پس از زايمان هيچ دارويي براي مقابله وجود ندارد و ساخت واكسن نيز براي درمان اين بيماري در مرحله تحقيق است .

چه توصيه هايي براي زنان باردار راجع به عفونت CMV وجود دارد ؟

اگر علائمي شبيه يك بيماري ويروسي در بدن شما وجود دارد حتما خود را از نظر عفونت CMV چك كنيد .

ديگران را از خوردن و نوشيدن در ظروف غذاي خود منع كنيد .

اگر در حال حاضر به عفونت CMV دچار شده ايد پزشك مي تواند آنتي باديهاي بدن شما را با انجام آزمايش خون تعيين كند .

شيردادن نوزاد خيلي مهم تر است از احتمال اندكي كه در انتقال CMV وجود دارد .
چه توصيه هايي براي افرادي كه از نوزادان و كودكان مراقبت مي كنند وجود دارد ؟

بيشتر زنان سالمي كه با نوزادان و كودكان كار مي كنند در معرض خطر عفونت CMV نيستند ولي بهرحال براي زناني كه در سن باروري هستند و سابقا به عفونت CMV دچار نشده اند يك احتمال خطر بالقوه وجود دارد تا ويروس را به درون رحم خود عبور دهند .

اين عفونت بطور شايع در ميان كودكان از طريق مايعات بدن مثل ادرار و بزاق انتقال مي يابد . بنابراين افرادي كه در مهد كودك ها كار مي كنند بايد در مورد اين عفونت آموزش ببينند . پوشيدن دست ها با آب و صابون و پوشيدن دستكش هنگام تعويض پوشك و لباس كودكان از جمله مواردي است كه بايد براي پيشگيري از اين بيماري انجام شود

منابع :

CDC – CENTERS FOR DISEASE CONTROL AND PREVENTION

كم كاری تيروئيد نوزادان

تيروئيد غده كوچكي است كه در جلو گردن قرار دارد.  وظيفه اصلي اين غده توليد و ترشح هورموني  به نام تيروكسين در بدن است كه اين هورمون اثرات مهمي در سوخت و ساز سلولهاي مختلف و رشد بدن دارد اثرات اين هورمون در رشد و تكامل مغز بسيار مهم و ضروري است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  در صورتي كه به هر دليلي اين هورمون در بدن توليد نشود، يا توليد آن كم يا بشكل غير طبيعي باشد، عوارض مختلفي در بدن پديدار ميگردد، اين عوارض در سنين مختلف متفاوت هستند. توليد بيش از حد اين هورمون نيز سبب بيماري ميشود.

کم کاری تیروئید نوزادان :

به مواردی از کم کاری تیروئید گفته می شود که قبل از تولد و یا در زمان تولد وجود داشته باشد

كم كاري تيروئيد نوزادان يك بیماری است که معمولا بدون علامت بوده و در روز های اول بعد از تولد بندرت تشخیص داده می شود. به طوری که تنها تعداد كمي از نوزادان در ماه اول زندگی شناسایی می شوند . بنابر این نوزاد مبتلا تشخیص داده نمی شود. و به علت این کم کاری غده تیروئید، عوارضي براي نوزاد ايجاد خواهد شد.

رشد و تكامل مغز تا حدود 3 سالگي ادامه دارد، با توجه به تاثير هورمون غده تيروئيد كم كاري تيروئيد نوزادان باعث عوارض جبران ناپذيري بر رشد و تكامل مغز و اعصاب مركزي ميشود. رشد طولي و قد نوزاد نيز تحت تاثير اين بيماري قرار گرفته و كند خواهد شد در نتيجه اين بيماري با عوارضي نظير عقب ماندگی ذهنی،  کوتاهی قد،  ناشنوایی،  لالی ،  بعضی از بیماریهای مغزی و عصبی همراه است.

با توجه به اينكه اين عوارض در صورت عدم تشخيص زودرس و عدم شروع درمان بموقع جبران ناپذير هستند، غربالگري نوزادان در سنين 5-3 روز بعد از تولد از اهميت بسيار زيادي برخوردار است، درمان به موقع و صحيح از بروز عوارض اين بيماري جلوگيري ميكند.

در ايران از هر 1000 نوزاد يك نفر  و در استان لرستان از هر 1000 نوزاد 3 نفر مبتلا به كم كاري تیروئید نوزادان است.

علت بیماری چیست؟

هرگاه به هر دلیلی غده تیروئید نوزاد قادر به تولید هورمون تیروئید (تیروکسین) به اندازه کافی نباشد یا هورمون تیروئید در بدن بدرستی فعالیت نکند کم کاری تیروئید اتفاق می افتد.علت اصلي بروز كم كاري تيروئيد نوزادان ناشناخته است، اما كمبود يد و ازدواجهاي فاميلي از عوامل مؤثر به شمار ميروند

غربالگری کم کاری تیروئید نوزادان

کم کاری تیروئید نوزادان شایعترین علت قابل پیشگیری عقب ماندگی ذهنی نوزدان میباشد ،در زمانی که عقب ماندگی ظاهر می شود درمان بی فایده است اما در موقع تولد به راحتی با یک آزمایش ساده در روز سوم تا پنجم بعد از تولد قابل شناسایی می باشد توجه داشته باشيم منظور از روز سوم 72 ساعت پس از تولد نوزاد است .

این آزمایش با گرفتن چند قطره خون از پاشنه پای نوزاد در مراكز بهداشتي درماني انجام می شود.

این نمونه گیری ساده، بی خطر و به حدی کم درد است که گاه حتی نوزاد از خواب بیدار نمی شود. بيماری هاي مثل سرما خوردگی، تب ناشی از تزريق واکسن و… که منجر به بستری شدن در بيمارستان نمی شود، مانع از انجام نمونه گيری نمی شوند.جهت نمونه گيري نياز به ناشتا بودن نوزاد نيست. در واقع هيچگونه آمادگي خاصي براي انجام آزمايش غربالگری وجود ندارد.  در عمل ديده شده است که وقتی نوزاد تازه شير خورده و سير است نمونه گيری راحت تر انجام شده و پاشنه پا بهتر خون می دهد.

نتیجه این آزمایش ۴۸ ساعت بعد از نمونه گيري مشخص شده و در صورت مثبت بودن جواب آزمايش كف پا بلافاصله نوزاد جهت اقدامات بعدي فراخوان ميشود

در بعضي نوزادان لازم است يك هفته پس از نمونه گيري اوليه مجددا نمونه گيري از پاشنه پا انجام شود. دلايل نمونه گيري مجدد عبارتند از :

 نوزادان نارس
 نوزادان با وزن کمتر از 2500 گرم
 نوزادان با وزن بيش از 4000 گرم
 دو قلوها یا چند قلو ها
 نوزاداني كه سابقه بستری در بيمارستان دارند
 نوزاداني كه داروهاي خاص مانند دوپامين مصرف مينمايند
 نوزادان با سابقه دريافت يا تعویض خون دارند

آزمايش تاييد تشخيص :

مثبت شدن آزمايش غربالگري (نمونه پاشنه پا) نشان ميدهد كه ممكن است اين نوزاد مبتلا به بيماري كم كاري تيروئيد باشد و بايستي آزمايش تكميلي  با استفاده از خون وريدي انجام شود كه تشخيص را قطعي كند و اگر نوزاد بيمار تشخيص داده شد جهت درمان و مراقبت به پزشك معالج معرفي ميگردد  يادمان باشد هرگونه تاخیر در درمان بيماري از ضریب هوشی و سلامتی نوزادان خواهد کاست .

ساير بيماريهاي مادرزادي قابل تشخيص در بدو تولد عبارتند از :

فاويسم  ، فنيل كتونوري (PKU) ، گالاكتوزمي (G6PD )
زمان در جلوگیری از عقب ماندگی ذهنی نوزادان مبتلا به کم کاری مادرزادی تیروئید از طلا باارزش تر است

زردی نوزادی

زردی فیزیولوژیک (گذرای) نوزادی چیست ؟

تعداد قابل توجهی از نوزادان به دلائل طبیعی (فیزیولوژیک) در چند روز اول بعد از تولد مبتلا به زردی می شوند . به این پدیده  زردی فیزیولوژیک گفته می شود زردی به علت تجمع  یک ماده  شیمیایی به  نام بیلی روبین در خون نوزاد ایجاد می شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  بیلی روبین در همه سنین به علت تخریب طبیعی گلبولهای قرمز خون که عمرشان به اتمام رسیده است ایجاد شده و معمولاً خیلی سریع از خون دفع می گردد . علت افزایش بیلی روبین و به موجود آمدن زردی در نوزادان این است که در چند روز اول زندگی میزان تولید بیلی
زردی

روبين بیش از توانائی کبد برای دفع آن است .

زردی ، نخست از صورت شروع شده سپس روی قفسه سینه و شکم و نهایتاً روی دست و پا ظاهر می شود در چند روز اول شدت آن افزایش یافته و سپس بدون درمان شروع  به کاهش می کند .

آیا زردی می تواند به علت پاتولوژیک (بیماری) نیز ایجاد می‌شود ؟

آری ، زرد علاوه بر علل فیزولوژیک که در بالا ذکر شد می تواند به علل متعدد دیگر نیز در نوزادان ایجاد شود که این علل می تواند ناشی از بیماریهای متعدد باشد. برخی از این علل به شرح زیر است:

• ناسازگاریهای گروه خونی و RH

• کمبود بعضی از آنزیمها در گلبولهای قرمز خون

• عفونتها از جمله عفونت ادراری

• بیماریهای متابولیک (گالاکتوزمی …)

• کمکاری غده تیروئید نوزاد

• ناهنجاری در شکل گلبولهای قرمز خون

• انسداد دستگاه گوارش

• بیماریهای کبدی

• بعضی از بیماریهای ارثی

معمولاً سیر طبیعی بروز زردی چگونه است ؟

در اکثر موارد از روز دوم یا سوم تولد مقدار کمی زردی در نوزادآشکار می شود و سپس تا روز پنجم افزایش یافته و پس از آن به تدریج در عرضه چند روز کم شده و از بین می رود اگرچه ممکن است سیر طبیعی باشد ولی باید دانست که به علت احتمال موارد شدید و اثرات سوء زردی به خصوص روی مغز باید بروز زردی در نوزاد را به پزشک اطلاع داد.

در چه مواردی بروز زردی ممکن است خطر بیشتری داشته باشد و گروههای پر خطر کدامند ؟

اگر چه در هر حال بروز زردی را باید به اطلاع پزشک رساند ، ولی گاهی اوقات زردی میتواند علامتی از یک بیماری زمینهای بالقوه خطرناک باشد و لازم است این موارد سریعاً بررسی شوند . بعضی از این موارد به شرح ذیل است :

• بروز زردی در 24 ساعت اول عمر

• تداوم زردی بیش از دو هفته

• بروز زردی نوزاد در مواردی که عدم سازگاری گروههای خونی و RH بین مادر و نوزاد وجود دارد ( به خصوص چنانچه مادر RH منفی بوده و در زایمان ها و یا سقوط های قبلی آمپول روگام دریافت نکرده باشد )

• بروز زردی در نوزاد خانواده هایی که فرزند قبلی آنها سابقه زردی یا بیلی روبین بالا و یا تعویض خون داشته اند .

• بروز زردی در نوزاد خانوادهایی که سابقه بیماری های متابولکی و یا مرگ در نوزادان یا شیرخواران قبلی دارند .

• بروز زردی در نوزاد نارس و یا کم وزن

• بیحالی ، خوب شیر نخوردن ، استفرغ ، یبوست ، نفخ شکم و غیره …

در چه صورت لازم است نوزاد مبتلا به زردی به وسیله پزشک معاینه شود ؟

با وجود اینکه در بیشتر موارد ، زردی می تواند پدیدهای فیزیولوژیک، گذار و بی خطر باشد و بدون درمان خاصی بهبود یابد ولی چون در موارد محدودی می تواند ناشی از بیماریهای بالقوه خطرناک باشد و نیز میزان آن به حد بالائی برسد و نهایتاً برای مغز نیز خطر آفرین باشد لازم است در هر موردی که زردی در نوزاد مشاهده شد به پزشک اطلاع بدهيد تا آزمایشات لازم را جهت تعیین بیلی روبین و نیز بررسی علل آن انجام داده و در صورت لزوم درمانهای لازم را توصیه نماید .

در چه مواردی زردی نوزادان نیاز به درمان دارد ؟

چنانچه سطح بیلی روبین بالا بوده و کاهش نيابد خطر آسیب مغزی وجود دارد . در این موارد پزشک متخصص کودکان دستور انجام آزمایش خون جهت تعیین مقدار بیلی روبین و نیز بررسی علل افزایش آن را توسعه نموده و درمان اختصاصی را پیشنهاد مینماید . یکی از راههای درمان زردی استفاده از فتوتراپی می‌باشد . در این روش نوزاد را برای چند روز زیر لامپهای مخصوص قرار می دهند تا اینکه کبد به اندازه کافی توانائی دفع بیلی روبین را پیدا نماید . در مدت درمان با فتوتراپی چشمهای نوزاد پوشانده می شود تا در مقابل صدمات احتمالی نور محافظت شود. یکی دیگر از راههای درمان زردی در نوزادان انجام تعویض خون است که این عمل بایستی به وسیله پزشک متخصص کودکان و در بیمارستان و در شرایط خاص انجام شود.

در موارد خاصی ممکن است پزشک متخصص استفاده از بعضی داروها را نیز جهت کاهش مقدار بیلی روبین جایز بداند .

آیا استفاده از لامپهای مهتابی معمولی تأثیری در درمان زردی نوزاد دارد ؟

خیر ، چون برای فتوتراپی ( درمان با تابش اشعه ) باید حتمأ از طول موج معینی که در لامپهای مخصوص وجود دارد استفاده شود . علاوه بر بی اثر بودن استفاده از لامپ مهتابی معمولی در منزل خطراتی نیز از قبیل سر یا گرم شدن بیش از حد نوزاد ، کم شدن آب بدن و یا شکستن لامپ روی نوزاد وجود دارد .

آیا تجویز موادی مانند پودر گلوکز یا ترنجبین و شیر خشت در درمان زردی نوزاد تاثیری دارد ؟

در گذشته هر کدام از این مواد با مکانیسمهای خاصی که برای آنها تصور می شد به کار گرفته می شده است . معذالک نه تنها بر زردی نوزاد تأثیری ندارد بلکه گاهی بعلت دفع آب بدن از طریق روده و  ایجاد کم آبی در بدن نوزاد و یا آلودگی سبب بروز مشکلاتی در نوزاد هم میشوند لذا از این موارد در زردی نوزاد نباید استفاده شود .

آیا اگر احتمال بروز زردی به علت شیر مادر مطرح باشد باید شیر مادر را قطع کرد ؟
خیر ، به طور کلی دو نوع از زردی در نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می شوند مشاهده می شود .

– نوع اول یا نوع زودرس :

علت این پدیده کم بودن شیرمادر در روزهای اول پس از تولد است که این مسئله به خصوص در نوزاد مادرانی که سزارین شده‌اند بیشتر اتفاق می‌افتد .

برای درمان این‌مورد که در روزهای سوم یا چهارم پس از زایمان اتفاق میافتد با تغذیه مکرر نوزاد با شیرمادر جریان شیر زیادتر می شود در نتیجه ضمن جبران کمبود کالری ، حرکات روده بیشتر و زردی نوزاد برطرف می شود .

– نوع دوم یا کلاسیک :

علت این پدیده که معمولاً از هفته دوم تولد به بعد اتفاق می‌افتد احتمالاً وجود موادی در شیر است که سبب مهار آنزیمهای کبدی شده و یا در روده نوزاد ، سبب باز جذب دوباره مواد صفراوی میشوند . برای درمان این مورد هم امروزه تاکید می شود که شیردهی حتماً ادامه یابد ولی چنانچه زردی نوزاد در حد نزدیک به حد تعویض خون است با صلاحدید پزشک متخصص و فقط برای مدتی کوتاه ( حداکثر 48 ساعت ) شیرمادر قطع و به جای آن از شیر دوشیده شده مادر دیگر و یا شیر خشک استفاده و یا علاوه بر ادامه تغذیه با شیرمادر به نوزاد شیر خشک یا شیر دوشیده شده نیز با قاشق یا فنجان داده می شود . بعد از اتمام این مدت مجددآً نوزاد می تواند به طور انحصاری از شیرمادر خود استفاده کند .

چه مواردی ممکن است نیاز به انجام تعویض خون باشد و چه خطراتی ممکن است برای نوزاد وجود داشته باشد ؟

تعویض خون هم مثل سایر اقدامات درمانی در موارد خاصی ضرورت پیدا می کند و پزشک زمانی از این اقدام درمانی استفاده می کند که نوزاد به علت مقادیر بالای بیلی روبین که ماده‌ای سمی است در خطر صدمه مغزی باشد ( رسوب در سلولها مغزی ) لذا در این موارد باید  با پزشک برای درمان به موقع همکاری لازم را مبذول داشت تا در شرایط و زمان مناسب این اقدام در صورت ضرورت انجام پذیرد .

عوارض زردی نوزاد چیست ؟

بیشتر موارد زردی نوزادی بی خطر و گذرا است و عارضه خاصی ایجاد نمی‌کند ولی در صورت افزایش سریع بیلی روبین و تجمع مقادیر زیاد این ماده در خون و رسوب آن در مغز امکان ایجاد عوارض عصبی خطرناک و غیرقابل برگشت وجود دارد . بعضی از این عوارض به قرار زیر است :

ناشنوایی عصبی حسی ، تشنج ، فلج مغزی ، کند ذهنی ، اشکال در تعادل حرکتی ، ناهنجاریهای دندانی ، بیش فعالی و ..

زردی در نوزاد نبایستی موجب نگرانی و تشویق خانواده‌ها بشود ولی به هر حال لازم است در صورت مشاهده زردی در نوزاد و به خصوص در موارد پرخطر که در بالا ذکر شد پزشک متخصص در جریان امر قرار بگیرد تا در صورت لزوم اقدامات تشخیصی و درمانی مناسب را انجام دهد.

حمام کردن نوزاد

اين جزوه به شما کمک می کند چگونه به طور صحيح نوزادتان را حمام کنيد و مراقبتهای بعد از آن را انجام دهيد. زمان حمام کردن لحظات خوشی برای والدين و نوزاد مي تواند باشد. در زمان حمام کردن، کودک بدون مزاحمتِ لباس می تواند راحت بازی کند. همچنين زمان حمام کردن بهترين لحظه ای است که مادر و نوزاد همديگر را بهتر می شناسند. مادر نوزاد را لمس می کند و تماس چشمی برقرار می کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اينکه کودک را کی حمام کنيد بستگي به وقت و برنامه شما دارد. در هنگام صبح يا موقع خواب می توان حمام کرد. با اين حال يک روش خوب اين است که حمام کردن قبل از شيردهی انجام شود. اگر کودک را بلافاصله پس از شيردهی حمام کنيد ممکن است کودک استفراغ کند.

پرستار يا آموزشيار نحوه حمام کردن کودک را به شما نشان می دهد. هر روز نياز نيست که نوزادتان را حمام کنيد. هر هفته 2 الی 3 بار حمام کردن کافی است. در روزهای ديگر (غيـر از روزهای حمام کردن) دستها، پاها، و محل کهنه را با آب و صابون بشوئيد. صورت کودک را فقط با آب بشوئيد. به محض اينکه بند ناف نوزاد افتاد و محل آن خوب شد شما می توانيد نوزاد را داخل تشت يا وان حمام کنيد. بند ناف بين10 روز تا دو هفته می افتد. تا موقع افتادن بند ناف، نوزادتان را با ابر يا  اسفنج بشوئيد.

اقلام مورد نياز :

• صابون معمولی بدون الکل يا بدون عطر و بو
• لباس نرم و تميز
• حوله های معمولی يا دارای کلاه
• ظرف آب کم عمق
• کهنه
• لباسها
• پتو
• شانه و برس مو
• قيچي ناخن يا ناخنگير

روشهای ايمن:

درجه حرارت بايد 5/37 درجه باشد تا از لرزش و سوختگی جلوگيری شود. وقتی که دماسنج برای کنترل دمای آب در دسترس نيست از مچ دست خود برای کنترل استفاده کنيد. آب ظرف بايد ولرم باشد و گرم و سوزان نباشد.

• پنجره ها و کولرها نبايد باز باشد و نبايد هوايی جريان داشته باشد. هرگز نوزادتان را حتی برای يک ثانيه تنها رها نکنيد. اگر تلفن زنگ زد يا کسی در بزند به آن توجه نکرده و به حمام کردن نـوزاد ادامـه دهيد. حـوادث خيـلی سريع اتفاق می افتند.
• با دست خود هميشه موقع حمام کردن، سر کودک را بگيريد. هميشه نوزاد را محکم نگه داريد. بدن کودکی که صابون زده ايد  ممکن است خيلی ليز باشد.

چگونه نوزاد خود را حمام کنيد:

تا زمانی که بند ناف نيفتاده است يا محل ختنه ترميم نشده است، به روشی که پرسـتارِ نـوزادتـان آموزش مـی دهد نوزادتان را روی يک حوله تا شده گذاشته و بوسيله يک اسفنج بدن نوزاد را بشوئيد.

بعد از اينـکه محـل بند نـاف يا محل ختنه بهبود يافت می توانيد نوزاد را در يک لگن يا تشت حمام کنيد.

1. وسايل را طوری بچينيد که دسترسی به آنها آسان باشد.
2. دستهايتان را بشوئيد.
3. لگن مخصوص حمام نوزاد را با آب ولرم پر کنيد.
4. درجه حرارت لگن را امتحان کنيد تا سرد يا زياد گرم نباشد.
5. لباسهای نـوزاد را درآوريد و او را در لگن آب قرار دهيد يا اگر با اسفنج او را می شوئيد روی پتو بگذاريد.

چشمها:

از آب خالی و با يک دستمال تميز برای تميز کردن چشمها استفاده کنيد. برای تميز کردن چشمها دستمال را از طرف داخل چشم به طرف گوش بکشيد. از قسمت ديگر پارچه برای تميز کردن چشم ديگر استفاده کنيد.

صورت:

صورت را نبايد با صابون شست. فقط بايد با آبِ خالی اين کار صورت گيرد.

گوشها:

پارچه تميز مرطوب را دور انگشت کوچک خود بپيچيد و گوش نوزاد را تميز کنيد هرگز برای اين کار از وسايل نوک تيز استفاده نکنيد.

مو و سر:

وقتی که نوزاد بر روی ملافه يا در لگن دراز کشيده است با استفاده از بازوی خود سر و پشت نوزاد را بلند کرده و محافظت نماييد. در اين روش علاوه بر اين که نوزاد احساس امنيت می کند شما نيز بدن نوزاد را محکم می گيريد.

سـر نوزاد را خيس کنيد. کف صـابون را با يک پـارچه تميز برداريـد و به سر نوزاد بزنيد. کف صابون را به طور آرام از جلو به پشت سربماليد و مراقب باشيد کف صابون به چشمهای نوزاد نرود. سر را با آب تميز بشوئيد و سپس با حوله به طور آرام خشک کنيد.

بدن :

کف صابون را با دستمال شستشو برداريد و شروع به شستن گردن، پشت، شکم، بازوها و انگشتان کنيد. دستمال شستشو را آب بکشيد و قسمت هايی را که صابون زده ايد با آب تميز بشوييد و دوباره دستمال شستشو را آب بکشيد. کف صابون را برداشته و محل کهنه نوزاد را از جلو به عقب و به طرف باسنها بشوئيد. بدن نوزاد را با آب تميز کنيد و با يک حوله نرم يا حوله کلاهدار او را خشک کنيد.

بعد از حمام:

1. نـوزاد را به خوبی خشک کنيد.
2. لباسهايش را بپوشانيد.
3. موهايش را شانه بزنيد.
4. ناخنهای دست و پاها را با يک دستمال شستشو تميز کنيد. از ناخن گير مخصوص برای گرفتن ناخنها استـفاده کنيد. اين مـهم است که ناخنهای نـوزاد را کوتاه نماييد تا خودش را خراش ندهد.
5. در صورت تمايل به جز برای صـورت نـوزاد می توان از محـلولها برای بدن نوزاد استفاده کرد (طبق نظر پزشک) اگر پودر بچه استفاده می کنيد، بايد هميشه پائـين تر از کمر بپاشيد. مخصوصا” درنـوزادانی که مشکل ريـوی دارند. هيچ وقت پودر و محلول را با هم استفاده نکنيد. زيرا استفاده همزمان آنها موجب سفت شدن و تحريک پوست می شود.

مراقبت ويژه:

اگر سر نوزاد پوسته پوسته، خشک يا کثيف به نظر می رسد به علت عفونت يا شستن ناکافی نيست بلکه به علت افزايش هورمونهای قبل از تولد بوده و بی ضرر می باشد و خود بخود رفع می گردد.

براي درمان آن می توان از مقدار کمی روغن بچه استفاده کرد. روغن را بخوبی بماليد و بگذاريد روغن تمام شب يا حداقـل 8 ساعت بر روی پوست سر نوزاد باقی بماند. برای جلوگيری از روغنی شدن ملافه ها و پتوی نوزاد سر نوزاد را با يک محافظ بپوشانيد با استفاده از يک شانه با دندانه های نرم موها را به آرامی شانه زده سپس با شامپو تميز کنيد. اگر بعد از شامپو زدن، سر نوزاد خوب نشد ممکن است نياز باشد هر روز اين کار صورت گيرد، تا موها معمولی و تميز به نظر برسند.

اگر بعد از چند روز از انجام اين کار موها تميز نشد به پزشک مراجعه کنيد. هميشه موها را بعد از حمام کردن با يک برس شانه بزنيد و بعد از هر بار استفاده، برس نوزاد را شسته و خشک کنيد.

• اگر نوزادتان ختنه شده است تميز کردن و مراقبت از محل ختنه را طبق جزوه مربوطه انجام دهيد. با احتياط قسمت باقی مانده از پوست آلت نوزاد را برای تميز کردن به عقب بکشيد. هرگز پوست ختنه شده را محکم به عقب نکشيد. تا وقتی که محل ختنه خوب نشده اجازه نداريد نوزاد را داخل لگن حمام کنيد. محل ختنه معمولا” در مدت 2 هفته بهبود می يابد.

• در دختر بچه ها به ياد داشته باشيد که اندام تناسلی نوزاد را از جلو به عقب بشوئيد. اين عمل موجب می شود که مدفوع از مقعد به طرف جلو و سوراخ مثانه هدايت نشود. عفونتهای دستگاه ادراری در دختر بچه ها شايع می باشد و علت آن تجمع باکتريهای مدفوع در مثانه است. هميشه به خاطر داشته باشيد که لابلای چين های اندام تناسلی نوزاد را خوب بشوئيد. مدفوع و تکه های کهنه را می توان در لابلای چين های اندام تناسلی نوزاد پيدا کرد، بنابراين خوب پاک کردن آنها مهم است.

ترجمه و جمع آوري:
رقيه دادروان

زير نظر:
دکتر حسن سلامي متخصص داخلی
دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني تبريز
مرکز آموزشي و درماني طالقاني

منابع:

جزوات آموزشي مركز پزشكي دانشگاه اوهايو

کولیک نوزادی

کولیک دردی است که روده ها یا روده بزرگ نوزاد را در بر می گیرد. نوزاد این درد را در سه ماهه اول زندگیش تجربه می کند.

●  علت نفخ چیست؟

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، کسی به درستی نمی داند اما نظریه های مختلفی در این باره وجود دارد. معقول ترین نظریه این است که روده های نوزاد هنوز به طور کامل رشد نیافته است و. بنابراین در قبال حرکت موادغذایی و هوا در درونشان بسیار حساس بوده و این جریان در آنها ایجاد درد می کند.

●  علایم نفخ چیست؟

• طول گریه نوزاد ممکن است بین 15 دقیقه تا چندین ساعت متغیر باشد. در این مدت آرام کردن او کار دشواری است.

• همان طور که گریه می کندٰ. ممکن است با دفع گاز و مدفوع نوزاد آرام شود.

• گریه های شدید و منظم بخصوص به هنگام عصر، که بدین سبب “کولیک عصر” نامیده می شود.

• این نوع گریه از حدود 2 هفتگی نوزاد آغاز می شود.پس هر گریه قبل از هفته دوم تولد نشانه نفخ نیست. در نوزادان نارس هم در ماه اول تولد کولیک وجود ندارد و گریه های ماه اول آنها قطعا علت دیگری دارد.

●  چه موقع نفخ برطرف می شود؟

معمولا بین سن 10 تا 12 هفتگی نوزاد متوقف می شود. پزشکان به آن کولیک سه ماهه اول می گویند، چون اغلب بعد از این سن دیگر متوقف می شود. اما گاهی ممکن است نوزاد تا چهار ماهگی هم به آن دچار شود.

●  چگونه می توان نفخ را در نوزاد کاهش داد؟

آروغ گرفتن نوزاد می تواند موثر باشد، چون بدین ترتیب میزان هوایی که در روده ها وجود دارد کم می شود و در نتیجه دل درد نوزاد هم کاهش می یابد. اگر نوزاد را با شیشه شیر می دهید، در طول شیردهی شیشه را طوری بگیرید که او اصلا هوا نخورد.می توانید سرشیشه مخصوص ضد نفخ خریداری کنید.

دقت کنید که سوراخ سر شیشه خیلی هم ریز نباشد، زیرا سوراخ خیلی ریز سر شیشه باعث می شود او برای مکیدن شیر نیروی بیشتری و برای خوردن آن نیز زمان طولانی تری را صرف کند که این مساله موجب اذیت نوزاد می شود.

همچنین این مساله باعث می شود که او طی مک زدن زیاد هوای بیشتری هم ببلعد.

● آیا دارویی برای برطرف کردن نفخ نوزاد وجود دارد؟

بله، چند دارو موجود است که حتما با نظر پزشک باید مصرف شود؛ از جمله قطره هایی وجود دارد که شامل دایمتیکن می باشند. این ماده اجازه نمی دهد محتویات درون شکم گاز تولید کنند. دقت کنید نباید داروهایی را که برای کودکان بزرگتر یا افراد بزرگسال تجویز می شوند به نوزاد داد مگر اینکه پزشک تجویز کرده باشد.

نوزادم یکسره گریه می کند، آیا می تواند علت آن مواد غذایی باشد که مصرف کرده ام؟
بله ممکن است. خوردن مرکبات یا نوشیدن آب آنها توسط مادر در نوزادی که از شیر مادر تغذیه می کند، ممکن است باعث ایجاد نفخ شود. نوشیدن شیر گاو توسط مادر هم ممکن است باعث این امر شود.

● درمان تکمیل کننده:

• لالایی و صدای موزیک نرم

• استفاده از حرکت نرم گهواره

• پیچیدن با یک پارچه، گذاشتن پارچه گرم زیر شکم نوزاد

• ماساژ دادن بدن نوزاد با روغن بچه معمولا او را آرام می کند، اما اگر نوزاد حساسیت پوستی داشته یا بیمار باشد، باید از این کار اجتناب کرد.

منبع:
پرورش و نگهداری نوزادان و کودکان
دکتر احمد شاه فرهت و همکاران

تهیه کننده:
مریم محمودی

دیابت تیپ یک و دو

ديابت يا بيماري قند به علت ناتواني بدن در توليد يا استفاده از انسولين پديد مي آيد. انسولين ماده اي است كه در بدن توسط غدة لوزالمعده توليد مي شود و باعث مي گردد قند يا به عبارتي مهمترين منبع انرژي بدن مورد استفاده قرار گيرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  دیابت به شماری از بیماریها که  با مشکلات هورمون انسولین درگیر میباشند، اطلاق میگردد. بطور طبیعی لوزالمعده و یا پانکراس با آزاد کردن هورمونهای انسولین (با کاهش قند خون) و گلوکاگون (با افزایش قند خون) قند خون بدن را تنظیم میکند.

●  انسولین :

یک هورمون پروتئینی است که از 51 آمینو اسید تشکیل شده است. این هورمون از سلولهای بتا در جزایر لانگرهانس پانکراس ترشح میگردد. اهداف اصلی آن سلولهای کبدی، عضلانی و چربی بوده و کارکرهای آن به قرار زیر است:

1- تحریک کبد و سلولهای عضلانی به ذخیره گلوکز بصورت گلیکوژن.

2- تحریک سلولهای چربی به سنتز چربی ها از اسید های چرب و گلیسرول.

3- تحریک سلولهای عضلانی و کبد به سنتز پروتئین از آمینو اسید ها.

4- بازداری کبد و کلیه از سنتز گلوکز از منابعی غیر از کربوهیدرات ها (مانند پیروئیک اسید، گلیسرول، اسید لاکتیک و برخی اسید های آمینه) که به آن گلیکونئوژنز میگویند.

●  عملکرد انسولین :

پس از صرف غذاگلوکز (قند) غذا باعث تحریک پانکراس به آزادسازی انسولین میشود. نقش اصلی انسولین کمک به ورود برخی مواد مغذی به ویژه گلوکز به درون سلولهای بدن میباشد.

سلولهای بدن گلوکز و دیگر مواد مغذی را بعنوان منبع انرژی مصرف میکنند هنگامی که گلوکز وارد سلولها میگردد میزان قند خون نیز کاهش می یابد. این کاهش قند خون به سلولهای بتا علامت میدهد تا ترشح انسولین را کاهش دهند، تا شما دچار افت بیش از اندازه قند خون یا همان هیپوگلیسمی نگردید.برعکس هنگامی که شما گرسنه هستید سلولهای آلفا واقع در پانکراس با آزاد سازی هورمون گلوکاگون باعث افزایش قند خون میگردند.

●  چگونه دیابت ایجاد میگردد :

1- پانکراس انسولین ترشح نمیکند.

2- پانکراس میزان اندکی انسولین ترشح میکند.

3- پانکراس انسولین به اندازه کافی ترشح میکند، اما سلولهای بدن به آن پاسخ نداده و قادر به تشخیص آن نیستند (مقاومت انسولین).

●  انواع دیابت ها  :

1-دیابت تیپ 1.

2-دیابت تیپ 2.

3-دیابت حاملگی.

●  دیابت (وابسته به انسولین) تیپ 1 :

یک بیماری خود ایمنی میباشد. در این حالت سیستم ایمنی بدن به اشتباه  به سلولهای بتا که انسولین تولید میکنند حمله ور شده و آنها را نابود می سازند. در افراد مبتلا به دیابت نوع 1، پانکراس قادر به ترشح انسولین نبوده و بایستی مادام العمر و بطور روزانه به خود انسولین تزریق کنند.

علت این امر ناشناخته بوده اما عوامل ژنتیکی و محیطی مانند یک سم و یا ویروس سبب میگردد سیستم ایمنی به اشتباه به سلولهای بتا هجوم آورند. فیبرزو کیستی، التهاب پانکراس، مصرف زیاد الکل و یا جراحی پانکراس نیز میتواند از علل دیگر آسیب به سلولهای بتا باشند. در دیابت تیپ 1 گلوکز وارد سلولها نمیشود، چراکه انسولین موجود نمیباشد.

هنگامی که گلوکز در خون تجمع می یابد، سلولهای بدن دچار بی غذایی گردیده و همچنین باعث افزایش سطح گلوکز خون یا همان هایپرگلیسمی میگردد.

مقدار  شیوع:

10-5 درصد موادر دیابتی ازنوع تیپ 1 میباشد. شیوع آن در مردان و زنان برابر میباشد. از آنجایی که بیشتر در سنین زیر 20 سال بروز می یابد به آن دیابت جوانان نیز اطلاق میگردد. البته دیابت نوع 1 میتواند در تمام سنین روی دهد. همچنین دیابت تیپ 1 در سفید پوستان بیشتر از سیاه پوستان شیوع دارد.

●  علایم دیابت تیپ 1:

1- افزایش احساس تشنگی.

2- افزایش احساس گرسنگی بویژه پس از مصرف غذا.

3- خشکی دهان.

4- تکرار ادرار.

5- کاهش وزن بدون علت.

6- خستگی.

7- تاری دید.

8- عفونت تکرار شونده پوست،مجاری ادرار و تناسلی.

9- درد شکم.

10- احساس تهوع و استفراغ.

11- تنفس دشوار، عمیق و کند. و تنفس بیمار بوی استون و میوه ای میگیرد.

12- از دست رفتن هشیاری، تشنج و لرز (نادر)

13- کند شدن روند التیام و ترمیم بریدگیها و جراحات.

14- خارش پوست به ویژه در نواحی تناسلی و کشاله ران.

15- کرختی و سوزن سوزن شدن دستها و پاها.

16- ناتوانایی جنسی در مردان.

17- کاهش اشتها.

نکته:علایم بطور ناگهانی و شدید خواهند بود.

●  دیابت (غیر وابسته به انسولین) تیپ 2 :

در این حالت انسولین تولید میگردد اما یا انسولین مترشحه مقدارش ناکافی بوده و یا سلولهای بدن قادر به استفاده از آن نیستند. عوامل ایجاد آن ناشناخته است اما عامل وراثت در آن دخیل است.

میزان شیوع:

شایعترین نوع دیابت است و 90 تا 95 درصد افراد دیابتی به این نوع دیابت دچار هستند.این دیابت بیشتر در افراد بالای 40 سال و دچار اضافه وزن بروز میکند، اما افراد لاغر نیز ممکن است به آن مبتلا گردند.

●  دیابت حاملگی :

این دیابت تنها در خانمهای  باردار بروز می یابد (بیشتر در 3ماهه سوم حاملگی). تغییرات هورمونی حین بارداری میتواند بروی عملکرد صحیح انسولین تاثیر گذارد.دیابت حاملگی در 4 درصد کل بارداریها مشاهده میگردد (بیشتر در زنان 25 سال به بالا، دچار اضافه وزن و یا دارای سابقه دیابت در خانواده).

چنانچه دیابت حاملگی درمان نگردد میتواند عوارض بارداری را افزایش دهد (به علت تولد نوزاد با وزن بیشتر از حد معمول). همچنین در اینگونه زنان ریسک ابتلا به دیابت نوع 2  در آینده بیشتر است.

سطح قند خون معمولا پس از 6 هفته از زمان زایمان به حالت طبیعی باز میگردد. کنترل وزن پیش از بارداری و تغذیه مناسب میتواند از آن پیشگیری کند.

●  نحوه تشخیص دیابت :

1- گلوکز ناشتا :سطح قند خون پس از 8 ساعت ناشتا بودن اندازه گیری میشود.

* سطح طبیعی: کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر.(100-70)

* پیش دیابتی: 100 میلی گرم در دسی لیتر.

* دیابت: بیشتر از 126 میلی گرم در دسی لیتر.

2- تست تحمل گلوکز خوراکی و مختل :پس از تست گلوکز ناشتا به بیمار یک آشامیدنی محتوی 75 میلی گرم گلوکز داده میشود و قند خون پس از 2 ساعت مجددا اندازه گیری میشود.

* حد نرمال: کمتر از 140 میلی گرم در دسی لیتر.

* پیش دیابتی: 140 میلی گرم در دسی لیتر.

* دیابت: بیش از 200 میلی گرم در دسی لیتر.

3- تست ادرار:برای تشخیص مشکلات کلیه ها ناشی از دیابت (دفع پروتئین آلبومین)

4- آزمایش هموگلوبین گلیکوزیله : گلوکز مازاد خون با هموگلوبین خون ترکیب میگردد که میتوان با اندازه گیری آن میزان متوسط قند خون را سنجید. این آزمایش در ارزیابی میزان قند خون در طول 3 ماه گذشته و موفقیت آمیز بودن کنترل دیابت صورت میگیرد.
افراد مبتلا به دیابت بایستی هر 3 ماه یکبار این تست را انجام دهند.

* مقدار نرمال در افراد سالم و  غیر دیابتی: 4 تا 6 درصد.

* کنترل ایده آل قند خون: کمتر از 7 درصد.

* شکست روش درمانی  فعلی و لزوم تغییر آن: بالاتر از 8 درصد.

نکته:سن شروع غربالگری دیابت در میان افراد واجد ریسک (چاق و یا دارای سابقه خانوادگی دیابت) از سن 30 سالگی است.

●  درمان دیابت :

درمان ندارد و تنها بایستی آن را کنترل کرد. راهکارهای کنترل دیابت به شرح زیر است:

1- نگه داشتن سطح گلوکز خون  در حد نرمال، به کمک رژیم متعادل، مصرف دارو و فعالیت بدنی.

2- کاهش تری گلیسیریدها و کلسترول خون و رساندن آنها به حد طبیعی.

3- کنترل فشار خون.

4- کاهش وزن.

5- عدم مصرف سیگار.

●  چگونگی پیدایش علایم و عواقب دیابت کنترل نشده :

1- کم آبی و تکرار ادرار: تجمع گلوکز در خون باعث افزایش تولید ادرار میگردد. وقتی گلوکز از طریق کلیه ها دفع میگردد، همراه با آن میزان قابل توجهی آب نیز از دست میرود و منجر به کم آبی میگردد.

2- کاهش وزن: از دست رفتن گلوکز خون به منزله از دست رفتن سوخت سلولهای بدن و بی غذایی آنها میشود که کاهش وزن را در پی خواهد داشت (البته کم آبی نیز در کاهش وزن موثر است). همچنین تجزیه چربی ها و پروتئین ها موجب کاهش وزن میگردد.

3- کتواسیدوز دیابتی  : فقدان انسولین و عدم توانایی مصرف گلوکز توسط سلولها سبب میگردد تا بدن از تجزیه سلولهای چربی به عنوان منبع انرژی استفاده کند.محصولات این تجزیه چربی شامل ترکیبات اسیدی موسوم به کتون ها میباشد، که میتواند به عنوان انرژی مصرف گردد. انباشت کتون ها در خون باعث افزایش اسیدیته خون میگردد. کبد برای جبران آن ذخایر قند را در خون آزاد میسازد، اما از آنجایی که بدن قادر به مصرف این قند بدون کمک انسولین نیست، بنابراین گلوکز بیشتری در خون تجمع می یابد. مجموعه گلوکز، کم آبی و تجمع اسید در خون کتواسیدوز نامیده میگردد. کتواسیدوز یک عامل تهدید کننده حیات بشمار آمده و بایستی فورا درمان گردد.

4- افزایش گلوکز خون: به خاطر عملکرد گلوکاگون میباشد. به علت عدم ورود گلوکز به سلولها بدن تصور میکند فاقد مواد غذایی در خون است، بنابراین گلوکاگون ترشح میشود.همچنین گلوکز مصرفی که قادر به انتقال به سلولهای بدن نیست توام با عملکرد گلوکاگون موجب افزایش قند خون میگردند.

5- وجود گلوکز در ادرار به خاطر افزایش فیلتر شدن آن توسط کلیه ها.

6- تشنگی دایمی: با افزایش فشار اسمزی خون(به علت کم آبی) و از دست رفتن سدیم بدن همراه ادرار گیرنده های تشنگی تحریک میگردند.

7- گرسنگی وخستگی: از آنجایی که سلولها گلوکز دریافت نمیکنند و برای تامین انرژی چیزی برای سوزاندن ندارند.

8- سرد شدن و سوزن سوزن شدن دستها و پاها: با افزایش فشار اسمزی خون، آب از بافتهای بدن بیرون کشیده میشود. آب نیز از طریق ادرار دفع شده و حجم خون کاهش می یابد. کاهش حجم خون، غلظت خون را افزایش میدهد. افزایش غلظت خون باعت میگردد گردش خون ناکارآمد گردیده (کاهش جریان خون به بافتها) و کرختی دستها و پاها، کند شدن روند التیام زخمها و افزایش عفونت ها ایجاد گردد.

9- سرکوب سیستم ایمنی بدن.

10- آسیب به کلیه ها (نفروپاتی)(nephropathy):35 تا 45 درصد افراد مبتلا به دیابت دچار نفروپاتی میگردند.احتمال آن در افرادی که 25-15 سال به دیابت مبتلا بوده اند بیشتر است.نفروپاتی به نارسایی کلیه ها و بیماریهای قلبی منجر میگردد.در نفروپاتی پروتئین آلبومین از کلیه دفع گردیده و کلیه ها دیگر قادر به دفع سموم از بدن نمیباشند.

11- گردش خون ناکارآمد: سخت شدن شریانها (آترواسکلروز) و آسیب به اعصاب(نوروپاتی) کاهش حواس و گردش خون در پاها را در پی دارد. این امر باعث افزایش زخمهای پا، به تاخیر افتادن بهبود زخمها، عفونت، نکروز و در نهایت قطع عضو میگردد. صدمه به اعصاب ممکن است به مشکلات گوارشی نظیر تهوع، استفراغ، سوزش سر دل، نفخ، یبوست و اسهال بیانجامد.

آسیب به اعصاب محیطی (تمام اعصاب غیر از مغز و نخاع) موسوم به نوروپاتی محیطی میتواند علایم زیر را نیز ایجاد کند: درد، کرختی، سوزن سوزن شدن، ضعف عضلانی، احساس سوزش، از دست رفتن حس (سرما، گرما و درد)، حساس به لمس شدن پوست، فلج عضلات، کاهش فشار خون و سرگیجه هنگام برخاستن، اسپاسم عضلات، سقوط اشیاء از دست، دشواری در راه رفتن، کاهش تعریق، کاهش وزن، افسردگی، تکرار ادرار، بی اختیاری ادرار، ناتوانایی جنسی در مردان، خشکی مهبل  و فقدان ارگاسم در زنان و نازک شدن پوست. هنگامی که پاها دچار جراحت میگردند، از آنجایی که فرد دیابتی به علت نوروپاتی حسی درد را احساس نمیکند، پاها عفونت کنند.

12- آسیب به بینایی (رتینوپاتی):  مشکلات چشم در 75 تا 90 درصد افرادی که بیش از 15 سال به دیابت مبتلا بوده اند رخ میدهد. تجمع گلوکز در خون باعث تورم عدسی چشم و تاری دید میگردد.

عروق خونی کوچک نسبت به تجمع گلوکز حساس و آسیب پذیر میشوند. هنگامی که مویرگهای داخل چشم نشت میکنند و این نشتی (خون و مایع) روی ماکولا (لکه زرد شبکیه که کمک میکند تا جزئیات ریز اشیاء را ببینیم) ایجاد میشود باعث تورم ماکولا میگردد. تورم ماکولا باعث تاری دید میگردد. به این پدیده ادم ماکولا   اطلاق میگردد. آسیب بیش از حد به عروق شبکیه باعث فقدان اکسیژن (ایسکمی) در شبکیه شده و به رتینوپاتی پرولیفراتیو منجر میگردد.

بطوری که با ادامه روند تخریب میکروآنوریسمها تشکیل شده و سپس انسداد عروق تغذیه کننده شبکیه ایجاد میشود. این امر موجب میگردد در شبکیه و زجاجیه عروق جدیدی رشد و تکثیر یابند. اما این عروق جدید شکننده و غیر طبیعی میباشند و با خونریزی باعث کدر شدن و از بین رفتن شبیکه و در نهایت نابینایی میگردند. همچنین ممکن است باعث ایجاد آب مروارید (کاتاراکت) و آب سیاه(گلوکوم) در بیماران دیابتی گردد.

پدیدار شدن لکه های خون و یا نقاطی که در میدان دید شما شناورهستند (مگس پران)، برق زدن نور در چشم، نقاط سیه رنگ در چشم ، ازعلایم رتینوپاتی میباشند. بمنظور پیشگیری از بروز رتینوپاتی ضروری است که افراد دیابتی حداقل سالی یک مرتبه به چشم پزشک مراجعه کنند و تحت معاینه دقیق شبکیه، اعصاب بینایی و فشار داخل چشم  قرار گیرند. لیزر درمانی و برداشتن زجاجیه (ویترکتومی) راههای درمان رتینوپاتی میباشند.

13- مشکلات بهداشت دهان و دندان: دیابت با کاهش جریان خون  لثه ها ،ریسک عفونت لثه ها و دندانها و خشکی دهان را افزایش میدهد.بنابراین افراد دیابتی بایستی نسبت به بهداشت دهان و دندان خود توجه بیشتری داشته و حداقل هر 6 ماه یکبار به دندانپزشک مراجعه کنند.

14- مشکلات قلبی-عروقی و سکته: دیابت ریسک ابتلا به سخت شدن رگها ، بیماریهای قلبی و سکته را افزایش میدهد.

15-عفونت: مقادیر بالای گلوکز در خون باعث میشود بدن در برابر عفونت آسیب پذیر تر گردد. محل های شایع عفونت پوست، پاها، مثانه، کلیه ها و مهبل میباشد.

16- مشکلات پوستی: 30 درصد افراد دیابتی به نوعی دچار مشکلات پوستی میباشند. مثل خشکی، خارش و عفونت قارچی و باکتریایی پوست.

●  هیپوگلیسمی :

به افت قند خون اطلاق میگردد. هنگامی که گلوکز خون به 70 میلی گرم در دسی لیتر و یا کمتر میرسد. علل آن در بیماران دیابتی شامل موارد زیر است:

1- تزریق بیش از حد و یا در فواصل زمانی نا مناسب انسولین.

2- ورزش بیش از حد و یا در فواصل زمانی نامناسب.

3- عدم مصرف غذای کافی و کمبود کربوهیدراتها در خون.

4- مصرف برخی داروها. مثل برخی داروهای خوراکی دیابت و یا مصرف الکل، آسپرین، وارفارین همراه با داروهای دیابت.

5- در پی مصرف غذای حاوی قندهای ساده فراوان که هیپوگلیسمی واکنشی نامیده میگردد.

●  علایم افت قند خون :

تغریق، بی قراری، سردرد، احساس گرسنگی، پوست سرد و مرطوب، تحریک پذیری، گیجی، افزایش ضربان قلب، تپش قلب، ضعف، سبک شدن سر، لرز، از دست رفتن هماهنگی بدن، کاهش تمرکز،  غش و اغما.

نکته: افراد مبتلا به دیابت بایستی همواره یک خوراکی شیرین همراه با خود داشته باشند.

ساس چیست ؟

ساس ها از انگل های خارجی حیوانات ساکن غار (احتمالا خفاشها) در زمان غارنشینی انسان تکامل پیدا کرده اند.  اولین بار توسط نویسندگان رومی و یونانی به عنوان یک مشکل در مدیترانه از آنها یاد شده است. این حشرات در قرن 11 در آلمان ،  قرن 13 در فرانسه و قرن 16 در انگلیس تعیین هویت شدند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  ساسها از انگل های خارجی حیوانات  ساکن غار ( احتمالا خفاشها ) در زمان غارنشینی انسان تکامل  پیدا کرده اند .

اولین بار توسط نویسندگان رومی و یونانی به عنوان یک مشکل در مدیترانه از آنها یاد شده است .  این حشرات در قرن 11 در آلمان ، قرن 13 در فرانسه و قرن 16 در انگلیس تعیین هویت شدند.

مشکلات بهداشتی ساسها:

ساسهای بستر متهم به انتقال تعداد زیادی از بیماریها شده اند ولی تاکنون موارد ذیل ثابت شده است.

1-ایجاد کم خونی(به علت خونخواری زیاد)

2- حساسیت در افراد حساس. در بعضی افراد ممکن است تاولهای هموراژیک بزرگی به وجود آید. و در بعضی ممکن است قرمزی و ادم مشاهده شود.

3-کم خوابی یا بیخوابی

4- خارش شدید و عفونت های ثانویه

5- بوی بد مکان ساس زده

چرخه زندگی:

در محل سکونت انسان مانند منازل،هتل ها، خوابگاهها، زندان ها،سرباز خانه ها، بیمارستان ها ، سرای سالمندان و … یافت میشود.

آنها در شکاف دیوار، کف خانه ها، اثاثیه، لابلای کار تنها، پشت کاغذ دیواری، کمد ها و درهای چوبی و قفسه کتابخانه ها مبلمان، تشکها و پشتی ها مخفی میشوند.

در شب و نور کم فعال هستند و از میزبان خفته تغذیه میکنند. اگر انسان در دسترس آنها نباشد از سایر حیوانات خونخواری میکنند.

ساسها هنگام خونخواری 3 یا 4 بار با فاصله چند دقیقه شخص را میگزند تا سیر شوند.
ماده بالغ روزی 2-3 تخم میگذارد. که در طول زندگی جمعاَ 200-500 تخم می رسد.

تخم های یک میلیمتری سفید مروارید شکل اند. در مکانهای یاد شده قرار داده میشوند.

زمان باز شدن تخم ها که معمولا 10-9 روز بعد از جنین دار شدن است به درجه حرارت بستگی دارد. 5 مرحله نمفی وجود دارد. که هر مرحله قبل از پوست اندازی به یک وعده خون نیاز دارد تا تبدیل به مرحله بعدی گردد.

مراحل تخم تا بلوغ کامل و تخم گذاری مجدد بسته به حرارت محیط بین 19-7 هفته متغیر است . در حرارت 27 درجه تخم ها در کمتر از یک هفته شکفته میشوند.

درطول سال چند نسل ساس بوجود می آید. در دسترس بودن منبع خون در زمان تولید مثل تاثیر میگذارد.

ساس های بالغ در تابستان هر هفته تغذیه میکنند. در ماههای سرد تر تغذیه آنها کمتر صورت میگیرد. در زمستان چیزی نمی خورند و در بهار برای تغذیه ظاهر میشوند.

ساس ها گرسنگی را تا 550 روز تحمل میکنند! خانه هایی که مستاجری هستند بیشتر در معرض آلودگی قرار دارند.

تشخیص:

*زخم های محل گزش پاپولهای سفتی بوده که از یکدیگر فاصله کمی داشته و دوتادوتا یا سه تا سه تا با هم ظاهر میشوند. شکل خوشه ای گزش ها در تمایز گذاشتن بین زخم ها با گزش سایر حشرات مهم است.

*دیدن ساس (مرده یا زنده) در محل خواب

* رد خون در روی ملحفه ها و مخفی گاههای ساسها

*روشن کردن ناگهانی برق در شب و مشاهده ساس ها

*جستجو در لابلای درزها و شکاف ها

درمان:

خارش ناشی از گزش ساس ها به درمانهای علامتی پاسخ می دهد.

کنترل:

1-بهسازی محیط

2- سمیاشی

بهسازی محیط:

*دور انداختن وسایل آلوده و سوزاندن آنها

*حذف درزها و شکاف ها و برداشتن کاغذ های دیواری

*گچ کردن ساختمان(در ساختمانهایی که گل – گچ هستند یا درز و شکاف در کف و دیوار دارند)

* دوغاب کف ساختمان با سیمان

* پهن کردن وسایل خانه در آفتاب

* بعضی از لباسها را با جوشاندن سالمسازی کنید .

*در صورتی که حجم آلودگی پایین باشد با رعایت مسائل ایمنی میتوان با مشعل های گازی شکاف ها و درزها را حرارت داد(باید مواظب اشتعال و سایل سوزنده و سیم کشی برق داخل و خارج دیوارها باشید)

*استفاده از جارو برقی میتواند مفید باشد به شرط اینکه از کیسه یکبار مصرف استفاده شود و در نهایت کیسه سوزانده یا جوشانده شود در صورتی که کیسه یکبار مصرف در دسترس نباشد. کیسه را فوراَ بعد از جاروکشی بجوشانید.

سموم موثر بر ساسها:

سم HCH و سم BHC سم دی اکساکارب و سم بندیو کارب ، سم ددت،سم دیازینون سم فن کلروفوس، یودفن فوس لیندین،مالاتیون و پرویوکسور،آیکون، سولفاک موثر میباشند.

اضافه کردن پیرترین یا پیرتروئیدهای ترکیبی مثل بیورزمترین مفید است چون باعث خارج شدن ساس از پناهگاههایشان میشود و تماس آنها را با سطوح سمپاشی شده افزایش میابد.

سمپاشی به صورت دستی یا کمپرسی روی دیوارها و کف اطاقها صورت میگیرد.

رختخواب کودکان و گهواره اطفال نباید سمپاشی شود. در این مورد لباس ها و .. را بجوشانید

در آخر نویسنده امیدوار است که با خواندن مطالب بالا د رعایت اصول بهداشتی خصوصا بهداشت محیط بتوانیم محیطی پاک و دور از دسترس این حشرات خوش آشام برای خود مهیا کنیم .

اینجانب توصیه ای که برای تمامی عزیزانی که در منزل یا محل سکونت خود با این حشره مواجه می شوند داشته قبل از انجام هرگونه عملیاتی با اینجانب تماس گرفته تا بعد از پرسش چند سئوال راه حل اساسی و موثر را برایتان بازگو نماییم .

شایان توجه است که مواردی که در بالا بدانها اشاره شده است حتما بایستی زیر نظر متخصص بهداشت یا دفع آفات انجام شود و از کاربرد خصوصا سموم توسط افراد غیر متخصص اجتناب کنید و سعی نمایید بدون مشاوره هیچگونه سمی را خریداری ننمایید.

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »