بوی بد دهان قابل درمان است

بوی بد دهان با توجه به تاثيرات اجتماعی آن از جمله مشكلاتی است كه مورد توجه بوده و با يافتن علت آن بايستی در صدد رفع آن بر آمد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، مشكل بوی بد دهان مي‏ تواند راهنماي خوب جهت يافتن بيماري‏هايي باشد كه زمينه ساز آن بوده‏ اند و مي‏توان به درمان بيماري زمينه پرداخت.

بوي بد دهان از موارد شايع بين افراد است و اغلب خود فرد هم متوجه آن نيست زيرا با آن تطبيق پيدا كرده است.

براي معالجه بوي بد دهان بايد علت آن شناخته شود و اشكالات حفره دهان يكي از علتهاي اصلي بوي نامطبوع دهان مي باشد.

بوي بد دهان عمدتا به وسيله گازهاي سولفوردار از قبيل سولفيدهيدروژن، متيل مزكاپتان و دي ميتل سولفيد مزكاپتان و دي ميتل سولفيد ايجاد مي‏شود.

غذاها و پروتئين‏هايي كه در دهان باقي مي‏مانند توسط ميكروگانيسم‏ها به تركيبات سولفودار تبديل مي‏شوند.

محل تجمع اين مواد در بين دندان‏ها و در قسمت پشتي و خلفي زبان مي‏باشد. از طرفي هواي تنفس شده‏اي كه در حين بازدم بيرون داده مي‏شود از ريه برونش، ناي، حنجره حلق بيني يا دهان مي‏آيد و بوي حاصل از تنفس از اين مسير مي‏تواند منشاء بگيرد.

همچنين بو با منشاء دستگاه گوارش و يا در هنگام آروغ زدن نيز به مشام مي‏رسد.

چند نمونه از بوهاي مختلفي كه ممكن است از دهان و تنفس متصاعد شود عبارتند از:

تنفس دهاني – پيري – راديوتراپي – تب بالا – كم آبي – افسردگي – ترس اضطراب – هيجان مصرف زياد ادويه جات – انسفاليت – تومور – صدمات مغزي – داروها – نارسايي قلبي – كم خوني – تعريق زياد – اسهال يا استراع – كمبود هورمون و ويتامين‏ها.

جهت يافتن علت بوي دهان معاينات دقيقي از حفره دهان و حلق شامل دندان زبان لثه لوزه و كام سينوس‏ها و حفره بيني گاه رفتن عكس كشت ميكروبي حال آزمايش‏هاي ديگر انجام مي‏گيرد

همچنين اختلالات گوارشي مانند اختلال در مري و معده در افرادي كه مرتبا ترش مي كنند و يا عفونتها و آبسه هاي ريوي, التهاب حفره بيني, سينوزيت (التهاب سينوس ها), رنيت (التهاب مخاط بيني) والتهاب ناحيه حلق مثل گلودردهاي چركي نيز سبب بوي بد دهان شود.

بيماريهاي لثه نظير پيوره, التهاب لثه, لقي و پوسيدگي دندانها هم از شايعترين علل بوي بد دهان است .

همچنین تجمع ميكروارگانيسمها و تخمير قندها در محل پوسيدگي و موارد ديگر نيز سبب بدبويي دهان مي شود.

ايجاد بار زباني به علت كاهش اصطحكاك زبان با اطراف دهان نيز موجب بدبويي دهان است و كشيدن مسواك بر روي زبان باردار يكي از راههاي برطرف كردن بار زبان و كاهش بوي بد دهان مي باشد.

همچنین مصرف زياد ادويه جات , نارسايي قلبي , كم خوني , ناراحتي دستگاه گوارش , كمبود ويتامين , التهاب سينوس ها و مشكلات دهان و دندان و تب بالا از عوامل بوي بد دهان هستند.

دوباره تکرار می کنیم که ميكروارگانيسم ها غذاها و پروتيين هايي را كه در دهان باقي مي مانند به تركيبات سولفوردار تبديل مي كنند و با رشد و تكثير در عقب زبان و حفره هاي لثه باعث ايجاد بوي بد دهان مي شوند.

تركيباتي به نام پلي فنونل در چاي وجود دارد كه باعث توقف رشد باكتري هاي مسبب بوي دهان مي شود.

و در انتها یادآور می شویم افرادي كه از بوي بد دهان رنج مي برند بايد حتما به پزشك مراجعه كنند تا باتشخيص مناسب علل بوجود آورنده اين بيماري در آنها رفع شود.

علل شایع بوی بد دهان

اگر از بوی بد دهانتان رنج می‌برید مراجعه به دندانپزشک یکی از موثرترین روش‌ها برای یافتن راهی برای حل این مشکل است. حضور نوعی باکتری در دندان‌های کرم خورده یکی از علت‌های این مشکل آزاردهنده است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، بسیاری از افراد حتی قبل از خواب هم دندان های خود را مسواک نمی زنند! همچنین اغلب آنها، در طول روز فقط برای یک وعده و آن هم برای ۱۰ ثانیه دندان های خود را مسواک می کنند.

در واقع، لازم است که حداقل روزی دو بار دندان های خود را به خوبی مسواک بزنید.

تمیز کردن بین دندان ها با نخ دندان و همینطور پاک کردن سطح زبان با استفاده از مسواک و زبان‌پاک‌کن نیز توصیه می شود.

باقی مانده مواد غذایی در بین دندان ها و روی زبان، نه تنها بوی بد دهان‌ را ناشی می شود، بلکه منجر به بروز عوامل جدی تری مانند پلاک و بیماری های لثه و دندان نیز می شود.

عوامل متعددی باعث بوی بد دهان می‌شوند که شامل موارد زیر است:

● حضور باکتری‌ها در دندان کرم خورده؛

این باکتری‌ها فقط توسط متخصص زدوده می‌شوند.

البته یکی از مهمترین دلایل بوی بد دهان‌ نیز، بیماری های لثه هستند. بسیاری از افراد تا وقتی که متوجه بوی بد دهان‌ خود نشوند، از ضایعاتی که در لثه شان در حال وقوع است، آگاهی ندارند.

● مشکلات بینی؛

ممکن است بوی بد ناشی از ترشحات بد بوی داخل بینی باشد که به علت مشکلات سینوسی به وجود می‌آید. برای رفع این مشکل می‌توان از محلول آب نمک برای شست‌وشوی بینی استفاده کرد. اما برای برطرف کردن دائم این مشکل باید به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کرد.

● مشکلات لوزه؛

گاهی اوقات لوزه که در انتهای گلو قرار دارد شکل طبیعی ندارد و مانند یک آلو شیاردار است. این شیار محل تجمع باکتری‌هاست.

هنگامی که باکتری‌های جمع شده در این شیار زیاد شوند خود تشکیل یک سنگ را می‌دهند که بوی بسیار بدی از خود تراوش می‌کند.

سنگ لوزه را می‌توان در مراکز تخصصی توسط دستگاهی به نام waterpik از بین برد. در این روش سنگ لوزه را با فشار آب از بین می‌برند.

● رژیم غذایی نامناسب؛

در سیر و پیاز موادی وجود دارد که از طریق گلبول‌های قرمز به ریه منتقل می‌شوند. این مواد بوی بسیار بدی دارند که نه تنها خود فرد از این بو احساس ناراحتی می‌کند بلکه اطرافیان هم از این بو معذب هستند.

تنها روش از بین بردن این بو استفاده از ماسک‌های خوشبوکننده و شستن دهان است.

● مشکلات معده؛

اگر علت بوی بد دهان شما هیچ کدام از موارد بالا نیست به پزشک خود مراجعه کنید چون گاهی اوقات مشکلات معده نیز می‌تواند باعث بوی بد دهان شود.

رسوب کردن اسید معده و محتویات آن در مجرای ورودی باعث رفلاکس اسید به سمت مری می‌شود که این مشکل را هم می‌توان به کمک آنتی اسیدها و داروهای دیگر برطرف کرد.

بازگشت اسید معده به سمت بالا و ورود آن به دهان یکی از دلایل بوی بد دهان‌ است. ریفلاکس معده، می تواند علاوه بر بوی بد دهان‌ ، منجر به حساسیت دندان ها در برابر سرما و گرما و همچنین بیماری های سینوسی شود.

غذا خوردن قبل از خواب و بد خوابیدن از عواملی هستند که می توانند منجر به ریفلاکس معده شوند. اما اگر موارد مشکوکی نیز در این زمینه وجود دارند که شما را آزار می دهند، بهتر است برای حل مشکل به یک متخصص گوارش مراجعه کنید.

● بوي دهان صبحگاهي؛

ناشي از كاهش جريان بزاق طي شب است. مسواك زدن قبل از خواب در كاهش بوي دهان صبحگاهي تاثير زيادي دارد. سعي كنيد پيش از صبحانه خوردن، زياد صحبت نكنيد و صورت تان را زياد به كسي نزديك نكنيد،

● گرسنگي؛

بوي بد دهان در زمان گرسنگي با مسواك زدن هم از بين نمي رود. سعي كنيد زمان غذا خوردن خود را منظم كنيد يا در زمان گرسنگي قرار ملاقات ترتيب ندهيد.

● خستگي و ضعف؛

در اين حالت بدن نمي تواند محصولات فرعي زائد را با سرعتي بيش از سرعت توليد آنها دفع كند و امكان بوي بد دهان هست. سعي كنيد آب فراوان بنوشيد و از آدامس هاي شوگرفري استفاده كنيد. در برخي موارد، وضعيت سلامتي يا دوره خاصي از زندگي باعث ايجاد بوي نامطبوع دهان مي شود.

● دوران قاعدگي؛

دوران قاعدگي معمولاً بوي بد دهان را به دنبال دارد. در حاملگي، يائسگي و در بلوغ نيز به دليل تغييرات هورموني بوي بد دهان وجود دارد.

● كهولت سن؛

در افراد مسن بوي بد دهان به سبب تغييرات متابوليك و ساير علل نظير كم آبي بدن ، كاهش مقاومت به عفونت، كاهش اشتها و… وجود دارد.

● سیگار

بوی سیگار، به اندازه کافی بد هست، اما نقش سیگار در بوی بد دهان‌ ، بسیار زیاد است. وقتی سیگار اینقدر برای ریه های شما مضر است، تصور کنید چه مشکلاتی را می تواند برای دهان و دندان های شما به وجود آورد.

دهان شما، اولین جایی است که دود سیگار به آن وارد می شود و همین مساله آسیب های زیادی را به دهان شما وارد می کند که از جمله آنها می توان به خشکی دهان، بیماری های لثه و عفونت های دهانی و سینوسی، اشاره کرد.

اگر شما در حال ترک سیگار هستید، بد نیست که از دندانپزشک خود نیز در خصوص دریافت برنامه هایی در خصوص ترک سیگار و درمان های ضدسیگار، کمک بخواهید.

● دندان های مصنوعی

دندان های مصنوعی، اغلب در بوی بد دهان‌ نقش داشته اند. اما در اغلب موارد، دلیل این بوی بد، عدم مراقبت صحیح از این دندان ها است.

دندان مصنوعی، هرگز جایگزین دندان های ما نمی شوند و می توانند محل مناسبی برای رشد قارچ ها، پلاک ها و باکتری ها باشند.

در خصوص نحوه نگهداری از دندان های مصنوعی از دندان پزشک خود سوال کنید. علاوه بر آن باید توجه داشته باشید که لازم است هر پنج تا هفت سال، دندان های مصنوعی خود را عوض کنید.

● داروها

بعضی از داروها با ایجاد خشکی دهان می‌توانند باعث ایجاد بوی بد شوند، سایر داروها با آزاد کردن مواد شیمیایی در بدن باعث بوجود آمدن این بوی بد می‌شوند.

● خشکی دهان

بزاق دهان به پاکی دهان و از بین بردن خورده‌های غذا در دهان کمک می‌کند. بیماری‌ای که در آن تولید بزاق کاهش می‌یابد و به آن خشکی دهان (xerostomia) می‌گویند، نیز با کاهش بزاق دهان باعث باقی ماندن خوراکیها و درنتیجه ایجاد بوی بد دهان می‌شود.

خارج شدن یا بیرون افتادن دندان

بيرون افتادن دندان از دهان يكي از شديدترين صدماتي است كه ممكن است طي بازي يا ورزش رخ دهد. هنگام بروز اين حادثه شانس موفقيت درمان تا حد زيادي به دانش، مهارت و واكنش به موقع اطرافيان در برخورد با اين مشكل ارتباط دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اگر دندان بيرون افتاده شيري باشد، نيازي به جايگزيني مجدد ندارد و فقط لازم است از شيري بودن آن اطمينان حاصل كرد. در صورتي كه دندان بيرون افتاده دائمي باشد، امكان جايگزيني مجدد آن در محل وجود دارد. هر چقدر كه شرايط انتقال دندان بهتر و فرد جوان تر باشد، شانس موفقيت درمان بيشتر و بهتر خواهد بود. مهم ترين نكاتي كه در اين زمينه وجود دارد محل نگهداري دندان و مدت زمان بيرون بودن دندان در خارج از دهان است.

سوانح دندانی معمولا به دلایل زیر ایجاد می شوند:

1- صدمات ناشی از زمین خوردن و برخورد دندان به سطوح محکم
2- تصادفات اتومبیل
3- صدمات ورزشی
4- نزاع و درگیری
5- شکستن غذاها و اجسام سخت توسط دندان

هنگام مواجهه با اين مشكل لازم است در مرحله اول خونسردي خود را حفظ و شرايط بيمار را از نظر بروز ساير صدمات بررسي كنيد، اگر مشكلاتي ديگر و بخصوص خونريزي از ساير نواحي وجود دارد، لازم است به مشكلات جدي تر بيمار در مرحله اول رسيدگي شود. در صورتي كه يك يا تعداد بيشتري از دندان ها از دهان بيمار خارج شده، بهتر است دندان ها را به آرامي و از محل تاج گرفته و آنها را در محلول مناسب قرار دهيد.

کمک های اولیه:

دندان شکسته و یا کنده شده را سریعا و در عرض حداکثر 30 دقیقه به دندانپزشک برسانید. با گذشت زمان، شانس موفقیت در کاشت مجدد دندان کاهش می یابد. برای تمیز کردن دندان ، ابتدا آن را توسط سرم نمکی یا شیر بشویید. به یاد داشته باشید برای جابجایی فقط تاج دندان را در دست بگیرید و از دست زدن به ریشه دندان جدا خودداری نمایید.

برای انتقال دندان کنده شده به مطب دندانپزشک یکی از راه های زیر را انتخاب کنید:

1- سعی کنید که دندان را در دهان و در محل قبلی آن و هم ردیف با سایر دندان ها قرار دهید. برای نگه داشتن دندان کنده شده یک گاز تمیز یا چای کیسه ای مرطوب را روی آن قرار داده و به آرامی گاز بگیرید. مراقب باشید که دندان خود را نبلعید.
2- دندان را بین لب پایین و لثه پایین و یا در زیر زبان قرار دهید.
3- اگر روش های شماره 1 و 2 قابل انجام نبود، دندان را در یک ظرف تمیز قرار داده و با مقداری شیر یا بزاق روی آن را بپوشانید.
4- در برخی از کیت های کمک های اولیه وسیله ای برای نگهداری و حمل دندان و محلول مخصوص آن وجود دارد که می توانید از این وسیله نیز برای انتقال دندان استفاده کنید.

نکته:

اگر قادر نیستید که دندان های بالا و پایین خود را به هم نزدیک کرده و روی هم قرار دهید، احتمالا دچار شکستگی استخوان فک شده اید. در این صورت فورا به دندانپزشک یا بیمارستان مراجعه کنید.

کارهایی که نباید انجام دهید:

1- هرگز ریشه دندان کنده شده را لمس نکنید و برای جابجایی آن با تاج دندان تماس داشته باشید.
2- هرگز ریشه دندان کنده شده را پاک و تمیز نکنید.
3- هرگز دندان کنده شده را توسط مسواک یا الکل تمیز نکنید.

پیشگیری از شکستن و یا کنده شدن دندان:

1- در هنگام ورزش از محافظ دهان استفاده کنید.
2- از دعوا و درگیری و برخورد فیزیکی بپرهیزید.
3- از خوردن غذاهای سخت مانند استخوان، نان خشک و بیات و یا شکستن پوسته خارجی مغزها توسط دندان خودداری کنید.
4- در هنگام سوار شدن به اتومبیل حتما کمربند ایمنی خود را ببندید.

بهداشت بد دهان و استفاده زیاد از دهان شویه های حاوی الکل موجب بروز سرطان می شود

پژوهشگران علوم پزشکی در موسسه لایبنیتز در آلمان با همکاری محققان دانشکده پزشکی دانشگاه گلاسکو می گویند طی تحقیقات مشترک جدید آنان معلوم شده است که بهداشت بد دهان و استفاده زیاد از دهان شویه های حاوی الکل موجب بروز سرطان دهان می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، پژوهشگران بخش تحقیقات پیشگیری و اپیدمی شناسی موسسه لایبنیتز در آلمان با همکاری محققان دانشکده پزشکی دانشگاه گلاسکو در تحقیقی مشترک، هزار و 962 بیمار سرطانی و هزار و 993 داوطلب دیگر در 9 کشور اروپایی را مورد بررسی قرار دادند.

نتایج این تحقیق که در نشریه آنکولوژی دهان چاپ شده است، نشان داد که عقب افتادن طولانی ویزیت دندانپزشک می تواند خطر سرطان را افزایش دهد.

این تحقیق همچنین ثابت کرد اگر استفاده از دهان شویه حاوی الکل بیش از روزی سه بار باشد خطر سرطان زیاد می شود.

محققان اعلام کردند که در مورد ارتباط استفاده از دهان شور و سرطان باید تحقیقات بیشتری انجام شود.

تعریف بهداشت بد دهان در این مطالعه نزدن مسواک، ندیدن دندانپزشک و همچنین شامل کسانی می شد که دندان های مصنوعی داشتند . یکی دیگر از نشانه های بد بهداشت دندان خونریزی زیاد لثه ها بود.

کارشناسان می گویند داشتن دندان مصنوعی به این معنی نیست که نیازی به دیدن دندانپزشک نیست بلکه برعکس، این افراد باید بیشتر برای کنترل دندانها و لثه (چکاپ) نزد دندانپزشک بروند.

متخصصان، زدن مسواک به صورت مرتب با خمیردندان حاوی فلوراید و کشیدن نخ دندان و معاینه دوره ای دندان ها را برای حفظ سلامت دهان توصیه می کنند.

دهان شویه ها و تاثیر آنها بر سلامت دهان و دندان

انواع و اقسام دهان شویه ها در بازار با بِرندهای مختلف وجود دارد. برخی از آنها حس طراوت و تازگی به دهان داده و بوی دهان را از بین می برند. این نوع را خوشبو کننده های دهان می نامند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این مواد می توانند باکتریهای دهان را کاهش دهند. فراموش نکنید اثر این دهانشویه ها بیش از 10 تا 15 دقیقه باقی نمی ماند.

اگر از بوی دهان رنج می برید اینگونه دهانشویه ها مناسب شما نیست. شما باید علت اصلی بوی بد دهان را به کمک دندانپزشک کشف کنید و در پی رفع مشکل باشید. بیماریهای لثه، پوسیدگی دندان ها، سینوزیت مزمن و مشکلات دستگاه گوارش از دلایل اصلی ایجاد بوی بد دهان هستند.

دهان شویه های درمانی

دهان شویه هایی وجود دارند که با اهداف مختلفی از جمله درمانی، پیشگیری کننده و یا ضد درد استفاده می شوند. در مواردی مانند التهاب مخاط دهان، زخمهای دهانی، بوی بد دهان و … و نهایتاً پیشگیری از پوسیدگی های دندانی کاربرد دارند. این دهانشویه ها را حتما پزشک یا دندانپزشک برای شما تجویز می کند.

استفاده از این دهانشویه ها دستورالعمل ویژه ای دارد و شما نباید بیش از اندازه مجاز از آنها استفاده کنید چون عوارضی مانند سوختگی، سوزش مخاط، تغییر رنگ دندان ها و مسمومیت را به دنبال دارند.

دهانشویه های درمانی به دو گروه تقسیم می شوند:

یک گروه از این دهانشویه ها که ضد باکتری است برای درمان بیماریهای لثه و پس از جراحی دهان تجویز می شود و گروه دوم از این دهانشویه ها که که با هدف پیشگیری از پوسیدگی دندان ها استفاده می شود.

این نمونه حاوی فلوراید هستند و می توانند پوسیدگی را در مراحل اولیه متوقف کرده و ترمیم کنند و نیز از پوسیدگی بقیه دندانها جلوگیری کنند.

به کسانی که پوسیدگی دندانهایشان به کندی پیشرفت می کند توصیه می شود هفته ای یکبار، دهانشان را با دهان شویه فلوراید بشویند ولی اگر پوسیدگی دندانهایتان بسیار سریع پیشرفت می کند یک شب در میان از این دهانشویه ها استفاه کنید.

انتخاب دهانشویه

آب و نمک ساده ترین دهانشویه ای است که می توانید در منزل تهیه کنید و برای تهیه آن کافی است نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب ولرم بریزید. این دهانشویه فقط برای ضد عفونی دهان استفاده می شود.

در داروخانه ها دهانشویه های ایرانی و خارجی در دسترس هستند. دهانشویه های خارجی قیمتشان نسبت به انواع ایرانی گرانتر است.

در تولید دهانشویه های ایرانی نیز گام های بلندی برداشته شده است و دهانشویه های متنوعی تولید کرده اند که می توانید با سلیقه خودتان یکی را انتخاب کنید. نکته مهم این است که شما از دهانشویه استفاه کنید.

در ترکیبات دهانشویه از گیاه مسواک و گیاهانی مانند بومادران و نعنا استفاده می شود.

گیاه مسواک به دلیل میزان بالای کلراید موجب کاهش تشکیل پلاک میکروبی روی دندان ها می شود و عصاره بو مادران نیز اثر ضد باکتریایی دارد. به علاوه در کاهش خونریزی لثه موثر است.

بعضی دهانشویه ها برای ضد عفونی دهان و کاهش باکتریهای دهان مفید هستند و ترکیبات ضد عفونی کننده دارند و بعضی هم حاوی فلوراید بیشتری هستند.

طرز استفاده

مراحل زیر را به ترتیب اجرا کنید:

1- به طرز صحیح مسواک بزنید. مسواک زدن غذاها و پلاک میکروبی را از سطح دندان ها و لثه ها بر می دارد و سطح آنها را آماده پذیرش مواد دهانشویه می کند.

2- مقدار کافی از دهانشویه را مطابق دستور دندانپزشک یا دستور روی بطری، درون درب بطری دهانشویه بریزید(معمولاً در دهانشویه به عنوان پیمانه استفاه
می شود).

3- دهانشویه را وارد دهان کنید و با فشار در دهانتان بچرخانید تا تمام سطوح دندان ها و لثه ها و سطوح بین دندانی با دهانشویه تماس یابد.

4- معمولاً 30 ثانیه تا 1 دقیقه زمان برای نگه داشتن دهانشویه در دهان کافی است. پس از پایان این زمان بقیه دهان شویه را از دهان خارج کنید.

5- پس از مصرف دهانشویه تا نیم ساعت دهانتان را نشویید. غذا نخورید و مایعات ننوشید تا مواد مؤثر آن در تماس با سطح دندان ها و لثه هایتان باقی بماند.

دهانشویه ضد میکروبی ایده آل

ویژگی های یک دهانشویه ضدمیکروبی ایده آل عبارت است از اینکه: سمی نباشد، فقط مختص باکتریهای بیماریزا بوده و باعث ازدیاد باکتریهای مقاوم و رشد بیش از حد ارگانیسم های بیماریزای فرصت طلب نگردد: موجب تحریک مخاط نشده و تغییر رنگ در دندانها ایجاد نکند.

جذب سیستمیک آن کم بوده و یا اصلاً جذب سیستمیک نداشته باشد و کاربرد آن آسان باشد. در خانه به صورت موقت زمانی که مسواک زدن امکان پذیر نیست می توان از دهانشویه به عنوان جانشین مسواک استفاده کرد و یا مثلاً وقتی که شما جراحی دهان یا جراحی لثه انجام

داده اید به دلیل وجود زخم و بخیه امکان مسواک زدن وجود ندارد می توان دهانشویه مصرف کرد.

چند نکته مهم در مورد دهانشویه ها

1- بعضی از دندانپزشکان به عنوان درمان کمکی برخی از بیماریهای دهان و دندان یا پاک سازی و بهبود پس از جراحی های دهان و دندان، دهانشویه های حاوی آب اکسیژنه یا سرم شستشو تجویز می کنند. مصرف دراز مدت دهانشویه های آب اکسیژنه موجب تحریک بافت نرم، از دست رفتن کلسیم سطوح دندان ها و رویش موهای سیاه روی زبان می شود.

2- استیل پیریدینویم از محلول های دهانشویه است که می توانید برای ضد عفونی یا خوش بو کردن دهان خود، 20 قطره از آن را در نصف فنجان آب حل کنید و هر سه ساعت یک بار، دهانتان را با آن بشوئید.

3- کلروهگزیدین از دیگر محلولهای دهانشویه است که می توانید روزی دوبار، در صبح و شب، پس از مسواک زدن مقداری از آن را به مدت 30 ثانیه در دهان قرقره کنید. این محلول برای ضد عفونی کردن و التیام بخشیدن به التیام بافت لثه به کار می رود.

4- برای تأثیر بهتر دهانشویه تا 30 دقیقه پس از مصرف شستن دهان و نوشیدن مایعات پرهیز کنید.

5- در صورت دوز بیش از حد مجاز، تهوع، استفراغ، دردهای شکمی، تنگی نفس و اختلال هوشیاری از عوارض بلع اتفاقی کلرهگزیدین و استیل پیریدینیوم است که بلافاصله با مرکز فوریت پزشکی تماس باید گرفت.

عفونت لثه

نشانه های بیماری لثه یا همان عفونت لثه

به صورتهای مختلفی پدیدار می شود در مرحلۀ اولیه بوی بد دهان بیمار می باشد. البته همیشه بوی بد دهان دلیل بر عفونت لثه نمی باشد. (ممکن است ترشحات مخاط بینی، دستگاه گوارش نیز باعث بوی بد دهان شود).

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در مراحل بعدی ممکن است باعث خونریزی لثه شود. در این مرحله شخص متوجه می شود که از لثه هایش خون می آید.

هنگام مسواک زدن یا هنگام بیدار شدن از خواب متوجه خونریزی لثه ها می شود.

مرحله بعدی لق شدن دندانها وتخریب استخوانها

می باشد. این مرحله که مرحله حاد نیز می باشد عفونت باعث میشود که استخوانهای اطراف دندانها تخریب می شود در نتیجه دندان لق می شود.

هنگامی که مریض در مرحله اول و دوم به پزشک متخصص لثه مراجعه می کند جای امیدواری است که دندانها آسیب ندیده باشند ولی در مرحله سوم متأسفانه دندانها آسیب دیده و ممکن است فرد تعدادی از دندانهای خود را از دست بدهد.

در صورتیکه فرد هیچ اقدامی برای عفونت لثه انجام ندهد منجر به لق شدن تمام دندانها می شود. حتی عفونت ممکن است به قسمتهای دیگر هم سرایت کند.

عوامل بیماری لثه

عفونت لثه عوامل مختلفی دارد. مهمترین عوامل آن:

1- قند خون

2- عوامل وراثتی

3- ضعیف بودن بهداشت دهان

عکس OPG درمان اولیه را شروع کرده که درمان اولیۀ شامل:

جرم گیری کامل زیر لثه و بالای لثه 3 مرحله ای و مصرف دارو می باشد.  بعد از یک ماه فرد مبتلا برای اولین بار به پزشک متخصص مراجعه کرده در صورتی که بیماری فرد بهبود نشده باشد پزشک متخصص یا جراح لثه برای فرد تصمیم جراحی می گیرد.

ولی در صورتی که بهبودی حاصل شده باشد نیازی به جراحی نیست و در هر دو صورت فرد باید زیر نظر پزشک متخصص خود باشد.

پوسیدگی دندان در عصر حجر بدون درمان و با درد بسیار شدید همراه بود

پژوهشگران می گویند طی تحقیقات بر روی دندان فسیلهای انسانی به جا مانده از  13 هزار و 700 سال پیش اولین شواهد پوسیدگی را کشف کردند. این شواهد نشان می دهد که انسان های اولیه از دندان درد بسیار رنج می بردند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این پوسیدگی در بقایای اسکلت یک شکارچی عصر حجر که بیش از 13 هزار سال قبل در منطقه ای در مراکش کنونی زندگی می کرده است، کشف شد.

در این پژوهش دانشمندان وضعیت دندانی 52 اسکلت موجود در یک مجموعه فسیل با عنوان Grotte des Pigeons را مورد بررسی قرار دادند.

این فسیل ها که در شرق مراکش کشف شدند توسط محققان به مدت 10 سال مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

به گفته محققان انسان های عصر حجر بیشتر از مواد غذایی با کربوهیدرات بالا تغذیه می کردند و به همین دلیل دندان های آنها پوسیدگی بسیاری را نشان می دهد.

به گفته محققان وضعیت بد دندان ها نشان می دهد این افراد اغلب از درد دندان رنج می بردند.

دکتر لوئیس هامفری از موزه تاریخ طبیعی لندن در این مورد گفت : در بیشتر دندان های این فسیل، عصب دندانی وجود ندارد و این مساله نشان می دهد دندان فرد در آن زمان با درد شدید همراه بوده است.

به گفته محققان پوسیدگی های بسیار شدیدی همراه با حفره ها و سایر ضایعات در دندان های این انسان ها مشاهده شد.

محققان می گویند نخستین شواهد دندان پزشکی از حدود 6500 سال پیش روی فسیل های انسانی یافت شد. در آن زمان از موم برای پر کردن حفره های دندان استفاده می کردند.

نتایج کامل این بررسی در نشریه پناس PNAS منتشر شده است.

بی دندانی

متاسفانه بسیاری از مردم نسبت به نداشتن دندان بی تفاوت هستند، وبه سادگی از کنار آن رد می شوند.  آنچه باید بدان توجه داشت جایگزین کردن نقاط بی دندانی از یک دندان تا بی دندانی کامل است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  در مواردی که بی دندانی زیاد یا به طور کامل باشد افراد معمولا مبادرت به درمان با پروتز متحرک می کنند، ولی چنانچه نقاط بی دندانی محدود به یک نقطه باشد، نسبت به درمان اقدامی صورت نمی گیرد ویا ضرورتی در این کار نمی بینند که اتفاقا بیشتر مشکلات بی دندانی در همین افراد دیده می شود.

به صورت کلی اهداف مورد توجه در جایگزینی نواحی بی دندانی عبارتند از :

1- بازسازی انساج دهانی یا جایگزینی دندانها و انساج از بین رفته وابسته به آن
2- تامین فانکشن و توانایی مضغ
3- تامین فونتیک و تکلم راحت و صحیح
4- تامین زیبایی
5- تامین سلامتی و راحتی بیماران

 طرح درمان برای جایگزینی دندانهای از دست رفته :

نکته : انتخاب نوع پروتز به عوامل زیر بستگی دارد.

1- بیومکانیک
2- زیبایی
3- وضعیت اقتصادی بیمار
4- انتظارات بیمار
درمانی باید انجام شود که ساده تر و منطقی تر باشد .

موارد تجویز پروتزهای پارسیل متحرک ( Removable  partial  denture):

1.  جایگزینی ( بیش از دو دندان خلفی ، بیش از چهار دندان قدامی ، کانین و دو دندان مجاور آن )
2. فضاهای بی دندانی متعدد.
3. وسیع بودن طول فضاهای بی دندانی .
4. عدم وجود دندان پایه در انتهای فضای بی دندانی ( نمی توان از بریج استفاده کرد )
5. کاهش ساپورت پریودنتالی دندانهای باقی مانده ( که دندانها نمی تواند پایه پروتز ثابت شود )
6. تحلیل شدید استخوان در ناحیه بی دندانی .
7. تمایلات و خواسته های بیماران ( مسائل اقتصادی )
8. بیمارانی که در سنین جوانی یا پیری هستند ( جوانان کمتر از 17 سال به علت وسعت پالپ و کوتاه بودن ارتفاع تاج کلینیکی دندانها انتخاب مناسب برای درمانهای پروتز ثابت نیستند ، دربیماران سالخورده که ادامه زندگی برای آنها کمتر از 5 سال پیش بینی می شود )

 موارد تجویز بریجهای معمولی حمایت شونده توسط دندان ( F.P.D )

1- جایگزینی حداکثر 2 دندان خلفی
2- جایگزینی حداکثر 4 دندان قدامی
3- می تواند بصورت کانتی لیور هم استفاده شود

نکته : ساپورت استخوانی مطلوب دندانهای پایه ، نسبت 1/1 تاج به ریشه ، عدم موبلیتی پایه ها ، تحلیل متوسط و نه شدید بریج و عدم وجود نقص شدید بافت نرم ،tiltکمتر از 25 درجه دندان پایه شرایط مورد قبول جهت درمان F.P.D می باشد.

 موارد تجویز F.P.D باند شونده بارزین با ساپورت دندانی :

1- جایگزینی یک دندان و احیانا دو ثنایاها ( معمولا تنها ثنایاها و پره مولرها را می توان با این روش جایگزین کرد .

 موارد تجویز بریجهای ساپورت شونده توسط ایمپلنت :

1- جایگزینی تک دندان
2- در بی دندانی 2 تا 6 واحدی
3- فقدان دندان پایه خلفی و عدم تمایل بیمار به پروتز متحرک
4- تعداد اندک دندانهای پایه یا ضعیف بودن آنها

نکته : ریج تخت و پهن وضخیم با استخوان با دانسیته بالا و ردیف بودن ( alignment) بیشتر پایه ها در مقایسه با F.P.D با ساپورت دندانی لازم می باشد.

• طرح درمان برای رستوریشنهای تک واحدی

انتخاب نوع ماده وطرح رستوریشن به موارد زیر بستگی دارد :

1- میزان تخریب ساختار دندان
2- زیبایی
3- کنترل پلاک
4- ملاحظات مالی
5- گیر ، گیر روکش کامل >8/7>4/3>انله MOD

• رستوریشنهای داخل تاجی

این رستوریشنها زمانی که مقدار کافی از نسج تاج برای نگهداری و حفاظت رستوریشن تحت استرس ها باقی مانده باشد کاربرد دارند.

1- گلاس اینومر                     4- اینله فلزی
2- کامپوزیت رزین                     5- اینله سرامیک
3- آمالگام
6- انله MOD
 موارد تجویز رستوریشنهای خارج تاجی :

1- وجود نسج ناکافی تاجی برای نگهداشتن رستوریشن داخل تاجی
2- تخریب شدید دیواره اگزیال
3- نیاز به تغییر کانتور برای تامین اکلوژن مناسب یا زیبایی

پارسیل ونیرکراون :

– در مواردی که یک یا چند سطح سالم دندانی پوشانده نمی شود و بیش از نیمی از نسج دندان باقی مانده باشد کاربرد دارد

روکشهای تمام فلز :

– در مواردی که در چند سطح اگزیال ضایعه وجود داشته باشد کاربرد دارد .
نکته : نازیباست ، لذا در مولردوم و گاهی در مولر اول فک پایین کاربرد دارد ( گاهی نیز پره مولر دوم فک پایین )

 روکشهای متال سرامیک

–    در مواردی که وجود ضایعات متعدد در سطوح اگزیال دندان کاربرد دارد.
نکته : حداکثر گیر را ایجاد می کند و زیباست .

روکش تمام سرامیک

این رستوریشن تلفیق زیبایی و حداکثر پوشش دندان می باشد.
نکته :
– مانند مورد قبلی به شکستن مقاوم نیست، لذا باید در معرض استرسهای کم تا متوسط باشد.

– اغلب برای ثنایا کاربرد دارد .
– به تراش زیاد دندان نیاز دارد .

 سرامیک ونیر :

با حداقل تراش در دندانهای قدامی که تنها مشکل stain ، مشکل تکاملی یا chipping انیسنرال و ضایعات کوچک پروگزیمال دارند.

آموزش به بیماران دارای پروتز کامل :

1- آموختن استفاده از دندان مصنوعی مستلزم صرف وقت و داشتن حوصله است .
2- دندان مصنوعی جدید در دهان شما به نظرتان پر حجم و عجیب خواهد آمد و باعث پر شدن دهان و گونه شما خواهد شد که مدتی طول می کشد تا به آن عادت کنید.
3- هرگز عادت نکنید که دندان مصنوعی را با حرکات زبان و لب لق کنید.
4- امکان دارد روزهای اول استفاده از دندان مصنوعی ، ترشح بزاق در دهان شما زیاد باشد ، اما بعدا این مسئله رفع خواهد شد.
5- صحبت کردن با دندان مصنوعی جدید احتیاج به تمرین دارد اما مشکل نیست. با ایستادن جلو آینه می توانید کلماتی را که برای تلفظ مشکل است مرتب تکرار نمائید.
6- غذا خوردن با دندانهای مصنوعی رابا غذاهای نرم و لقمه کوچک شروع کنید.
بیمار باید یاد بگیرد که اول سبزیجات نرم و سپس سبزیجات سفت تر ونان ( نه نان سفید زیرا این نان خمیر شده و به دندانها می چسبد) ودر نهایت گوشت بخورد. غذا باید به آهستگی و با دو طرف دهان جویده شود. جویدن دو طرفه حداکثر ثبات را برای دست دندان فراهم می کند.
7- دست دندان مصنوعی خود را هر روز با مسواک نرم و در صورت امکان روزی 2 بار بشوئید.
8- هنگام تمیز کردن دندان مصنوعی ، روی یک ظرف که پر از آب است ،کارکنید  ، چنانچه دست دندان مصنوعی از دست شما لغزید، به زمین نخورد و داخل آن بیافتد.
9- شبها، دندان مصنوعی تان را از دهان بیرون آورید تا فرصت استراحت به بافت لثه بدهید و در این مدت دندان مصنوعی را در آب بگذارید.
10- به هیچ وجه برای شستن دندانهای خود از آب جوش یا آب گرم استفاده نکنید که باعث ضربه به دندانها می گردد.
11- حداقل سالی یکبار جهت کنترل دهان و دندان مصنوعی خود به دندانپزشک مراجعه کنید.
آموزش به بیماران دارای پروتز پارسیل :
1- دست دندان پارسیل ممکن است ناراحتیهایی را برای شما ایجاد کند برای مثال بزرگی پروتز ممکن است برای زبان که هنوز به آن عادت نکرده است ناراحت کننده باشد.
2- هم پروتز و هم دندانهای طبیعی را تمیز نگه دارید و برای جلوگیری از پوسیدگی باید بهداشت دهان، عالی باشد و از تجمع مواد غذایی دور دندانهای پایه و زیر اتصالات فریم تا جائیکه مقدوراست جلوگیری شود.
3- به دلیل استفاده از آلیاژ کرم کبالت در پروتز، محلول هیپو کلریت سدیم به علت کدر کردن آلیاژ مذکور جهت تمیز کردن پروتز استفاده نمی شود.
4- در بیمارانی که براکسیزم دارند ، دنچر در شب از دهان درآورده نمی شود.
5- بیمار به صورت نرمال هر 6 ماه یکبار جهت معاینه به دندانپزشک مراجعه کند. در صورتیکه احتمال پوسیدگی دندانی بالایی دارند و یا احتمال بیماری لثه در آنها زیاد است باید بیشتر تحت مراقبت دهان و دندان قرار گیرند.
6- از بی دقتی در استفاده از دنچر که باعث شکستن و یا تغییر شکل آن میگردد بایستی اجتناب کند.
7- به بیمار در خصوص اهمیت معاینات ادواری و نیاز به ریلاین کردن بیس پروتز در صورت نیاز جهت جلوگیری از تخریب پریودنشیوم دندانهای پایه و ساپورت نسجی تاکید گردد.

در معاینه کراونهای موجود در دهان موارد زیر مورد ارزیابی قرارمی گیرد:

1- تماسهای پروگزیمالی مناسب با دندانهای مجاور
2- اکلوژن مناسب
3- کانتور مناسب کراون
4- زیبایی
5- تطابق مارجین

در صورتی که میزان لثه چسبنده حداقل باشد و لبه رستوریشن زیر لبه آزاد لثه باشد ممکن است سبب :

1- از بین رفتن چسبندگی اپی تلیالی
2- تورم مزمن لثه
3- آبسه های پرودنتالی
4- پایین رفتن لثه
5- تحلیل استخوان آلوئل

در ارزیابی بیماران با پروتزهای کامل توجه به موارد ذیل صورت می گیرد :

1- بررسی وضعیت ثبات دنچر فک بالا و پایین ( در زمان استراحت و جویدن )
2- بررسی سلامت بافت مخاط دهان و ریج
3- بررسی وجود مشکل در تکلم ، بلع و ادای صحیح حروف
4- بررسی وجود تهوع و احساس سوزش
5- بررسی وجود درد
6- بررسی عملکرد جویدن

در ارزیابی بیماران با پروتزهای پارسیل توجه به موارد ذیل صورت گیرد :

1- بررسی سلامت بافت مخاط دهان و ریج بی دندانی
2- بررسی سلامت و عدم لقی دندانهای پایه
3- بررسی دنچر پارسیل از نظر تطابق مناسب بیس دنچر ونسوج زیرین
4- بررسی اتصال دهنده اصلی و فرعی پروتز پارسیل از نظر شکستگی، تغییر شکل و نیاز به ترمیم

بیماری خشكی دهان

احساس خشكي دهان گزروستومیا (Xerostomia) ناميده مي شود. ولي خشكي دهان تنها يك نشانه است. با اينكه در اكثر موارد خشكي دهان ناشي از عملكرد غدد بزاقي است ولي در مواردي نيز غدد بزاقي عملكردي بي عيب دارند و به همين دليل بايد با دقت بررسي صورت گيرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  مواردي مانند دهيدراسيون، مشكلات حسي مركزي، عصبي و فيزيولوژيكي نيز مي تواند موجب احساس خشكي دهان شود. تغيير تركيب بزاق مهمتر از تغيير در مقدار بزاق است. به همين دليل مقدار كافي بزاق دليل بر سلامت غدد بزاقي نيست. اولين قدم بررسي تاريخچه و سپس ارزيابي عمل غدد بزاقي و در انتها مي توان از عكسبرداري، بيوپسي و ارزيابي آزمايشگاهي خوني نيز استفاده نمود.

علائم نارسايي غدد بزاقي:

علائم به دنبال كاهش ميزان بزاق ظاهر مي شود. بيماران از خشكي تمام سطوح بزاقي مانند گلو و دهان، اشكال در جويدن و بلعيدن و صحبت كردن شكايت دارند. بسياري از بيماران براي بلعيدن غذا مجبور به نوشيدن مايعات هستند و عده اي براي راحتي صحبت و بلعيدن غذا دائماً با خود مايعات حمل مي كنند و اكثراً در حين خوردن غذاهاي تند و پر ادويه دچار درد مي شود.

تاريخچه:

تاريخچه حال و گذشته پزشكي گاهي و به راحتي علت خشكي دهان را هويدا مي كند. مصرف بسياري از داروها، بيماريها وحتي مكملهاي غذايي سبب بروز خشكي دهان ميشود. چنانچه تاريخچه علت را مشخص نكند يك بررسي دقيق تر الزامي است. گاهي خشكي دهان تنها در حين صحبت كردن يا غذا خوردن باعث آزار بیمار مي شود در حاليكه در حالت عادي خواب يا بيداري بيمار احساس خشكي در دهان ندارد كه نشانه نقص عملكرد غدد بزاقي در حين فعالیت دهان مي باشد.

همچنين ساير پوشش مخاطي مثل چشم، گلو و … بايد بررسي شود كه (خشكي در ساير مخاطات همراه با مخاط دهان دليل بر بيماريهاي سيستميك همچون سندرم شوگرن مي باشد).

معاينة بالیني: لمس غدد بزاقي طبيعي بدون درد است و حالت نرم و لاستيكي دارد و بايد عاري از هرگونه توده سفتي باشد. اكثر بيماران مبتلا به نقص فعاليت غدد بزاقي غشاهاي مخاطي خشكي دارند.

لبها: پر از ترك، رنگ پريده،‌ آتروفيك (ممكن است بيمار از چسبيدن لبها به دندانها شكايت كند)

مخاط باكال: رنگ پريده و موج دار

زبان: صاف و قرمز و خالي از پاپيلا

دندانها: پوسيدگي دندانها مخصوصاً سطح ريشه و اروژن (erosion) افزايش بي دليل پوسيدگيهاي دنداني و بيماريهاي پريودنتالي مي تواند ناشي از نقص عملكرد غدد بزاقي باشد.

ملاحظات:

عفونتهاي كانديدايي عموماً مشاهده مي شود.

در بررسي نهايي براي خشكي دهان از رژلب و سوآپ استفاده مي شود اين دو تست بيانگر خشكي مخاطي هستند. دندانهاي قدامي ماگزيلا نشانه اي بر كاهش بزاق مي باشد. (در حالت عادي مخاط و دندانها توسط بزاق خيس و تميز مي شود).

در نشانه دوم يك سوآپ بر روي مخاط باكالي دندانپزشك بايد حركت دهد. مخاط باكال خشك به سوآپ چسبيده و با آن حركت مي كند.

گاهي غدد بزاقي به علت التهاب يانئوپلازم متورم مي شوند. غدد بزاقي اصلي به وسيله لمس بررسي مي‌شوند تا از لحاظ وجود توده هاي سخت و ترشح بزاق ارزيابي گردند.

با دوشيدن مجراي غدد بزاقي طبيعي، بزاق از دهانة آن خارج شده قوام ترشحات نيز بررسي مي‌شود. بزاق دوشيده شده بايد شفاف، آبدار و زياد باشد.

نقص مزمن غدد بزاقي

 بزاق غليظ و كم عفونت باكتريايي غدد بزاقي

 در برخي موارد هم آلودگي بزاق ديده مي شود و غدد بزاقي متورم و دردناك هستند.

در صورت مشاهده بزاق كدر همراه با بزرگي غدد بزاقي كشت بزاق توصيه مي شود.

ارزيابي يك توده بزاقي و يا غده بزاقي متورم:

تومورهاي غدد بزاقي معمولاً به صورت يك توده بي علامت در غده بروز مي كند. در تومورهاي خوش خيم كيستها خونريزي و عفونت ممكن است موجب درد شود. جهت بررسي اينگونه ضايعات علاوه بر معاينه باليني، تصويربرداري و بيوپسي نيز توصيه مي گردد.

درمان خشكي دهان:

چهار روش درماني براي افراد مبتلا به خشكي دهان وجود دارد:

1) درمان پيشگيري كننده

2) درمان نشانه اي

3) تحريك موضعي (Local) و يا تاپيكال (Topical)

4) تحريك سيستميك غدد بزاقي

در صورت وجود بيماريهاي سيستميك درمان بيماري نيز از جمله روشهاي درماني محسوب مي گردد.

1) درمان پيشگيرانه:

• فلورايد تراپي يكي از روشهاي پيشگيري كننده پوسيدگيهاي دنداني ناشي از خشكي دهان مي باشد. متناسب با شدت بيماري روش و ميزان مصرف فلورايد از روزانه تا هفتگي متفاوت مي باشد.

• بيمار مبتلا بايد از وضعيت بهداشت دهاني خوبي برخوردار بوده و هر چهارهفته توسط دندانپزشك معاينه شود. كاهش فعاليت بزاق ممكن است موجب افزايش رمينراليزاسيون و سرعت نابودي ساختارهاي دنداني شود.

• استفاده از محلولهايي كه موجب رمينراليزاسيون مي شود در چنين اشخاصي مي تواند مفيد باشد.

• عفونتهاي دهاني از جمله كانديدياز در اين بيماران شايع است ودر چنين مواردي داروهاي ضدقارچ بايد مصرف شود.

2) درمان نشانه اي:

• بهترين درمان نشانه اي نوشيدن آب است.

• انواعي از ژلها و محلولها براي اين بيماران وجود دارد.

• بيماران بايد از خوردن غذاهاي پرادويه، الكل و پرشكر كه به راحتي به مخاط آسيب مي زند دوري كنند.

• مصرف Vit.E و كرمهاي مرطوب كننده نيز توصيه مي شود.

• استفاده از بزاق مصنوعي نيز توصيه مي شود ولي در بيماراني كه هيچ فعاليت بزاقي ندارند چندان مفيد نيست.

تحريك غدد بزاقي:

1. تحريك موضعي:

• تحريك غدد بزاقي از طريق جويدن و يا چشيدن مواد شيرين و ترش به راحتي انجام مي شود. همراهي اين دو روش در افرادي كه غدد بزاقي نيمه توانا دارند مفيد است.

• تحريك الكتريكي نيز عليرغم عوارض نامساعد خود گاهي اوقات مفيد مي باشد.

يك ولتاژ متوسط در زبان و كام مي تواند موجب تحريك توليد بزاق در افراد مبتلاء به خشكي دهان شود.

2.  تحريك سيستميك:

داروهاي محرك ترشح بزاق متنوعي كشف شده اند كه چهار مورد آنها مفيد و مؤثر و بدون عوارض جانبي شناخته شده اند که عبارتند از :

• برم هگزين Bromhexine

• آنتولتريتيون Anetholetrithione

• پيلو كارپين هيدروكلرايد (HCL) Pilocarpine Hydrochloride

• سويملين HCI (Cevimeline HCI)

ضایعات پیش سرطانی و سرطانهای دهان

ضايعات پيش سرطانی و ماقبل بدخيمي طبق تعريف سازمان بهداشت جهاني (WHO) عبارت است از بافتهايي كه از لحاظ مورفولوژي تغيير يافته اند و احتمال سرطاني شدن آنها وجود دارد و شامل لکوپلاكيا،اريتروپلاكیا و احتمالاً ليكن پلان مي باشد.

ليكن پلان دهاني (OLP):‌

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  ليكن پلان دهاني يك بيماري مزمن التهابي ايمونولوژيك پوستي مخاطي است. 28 درصد بيماران OLP ضايعات پوستي هم دارند.

اتيولوژي:

شامل دژنراسيون سلولهاي طبقه بازال اپي تليوم با واسطه ايمني سلولي مي باشد. ليكن پلان يك شاخه از گستره وسيعي از بيماريهاي ايمني تحت عنوان ضايعات ليكنوئيدي است.

عواملي چون استرس، ديابت، هپاتيت C، تروما و ازدياد حساسيت به دارو و فلزات مي توانند از كوفاكتورهاي ايجاد كننده ليكن پلان باشند. تعدادی از مواد (مثل داروها، مواد شيميايي، فلزات و غذاها) تظاهرات كلينيكي ميكروسكوپي شبيه ليكن پلان ايجاد مي كنند كه اين تظاهرات را واكنشهاي شبه ليكن پلان مي گویند.

چنانچه واسطه يا آنتي ژن آزاردهنده برداشته شود علايم و تظاهرات بر مي گردند. مثالهايي از اين واكنشها شامل واكنش نسبت به ترميمهاي دندان، دهان شويه ها، آنتي بيوتيكها و تزريقات طلا براي موارد آرتريت و حالات تضعيف ايمني مثل واكنش پيوند عليه ميزبان (GVHD) مي باشد.

اين تظاهرات كلينیكي پيچيده نياز به پيگيري و بيوپسيهاي پي درپي در طي تغيير در علائم مي باشد.

نماي كلينيكي:

اين بيماري به طور متوسط در دهه 5 زندگي و اغلب در زنان ديده مي شود. هيچ عامل اتيولوژيك آشكار يا فاكتور اتيولوژيك ثابت تشخيص داده نشده است. اگرچه ضايعات در هر ناحيه اي از مخاط دهان ايجاد مي گردد ولي مخاط باكال شايع ترين ناحيه ابتلاست. ممكن است اين ضايعات با درد و ناراحتي همراه باشند.

OLP را مي توان به اشكال زير طبقه بندي كرد:

1) رتیكولار (اشكال مخاطي كراتوتيك، Lacelike يا نواري شكل)
2) آتروفيك (تغييرات كراتوتيك به همراه اریتمای مخاطي)
3) اروزيو (زخم پوشيده شده توسط غشاء كاذب به همراه كراتوز و اريتما)
4) بولوز ( نماي وزيكولوبولوز به همراه الگوهاي رتيكولار و اروزيو )

درمان:

هيچ درماني براي OLP شناخته نشده است و كنترل علائم در معالجة بيمار كمك كننده مي باشد. كورتيكواستروئيدها در كنترل علايم موفق و بسيار ارزشمند هستند.

• در صورت ابتلا فرد به ضايعات پيش سرطاني و هرگونه موارد مشكوك ارجاع به سطوح بالاتر الزامي است.

لکوپلاكيا:

• يك ضايعه سفيد رنگ است كه مخاط دهان را درگير مي كند و با كشش از بين نمي رود و از لحاظ هیستوپاتولوژي شبيه هيچ ضايعه ديگري نمي باشد.

• هر ناحيه اي از مخاط دهان را درگير مي كند

با تروما و مصرف تنباكو ارتباط (به خصوص با دفعات و مدت زمان مصرف تنباكو) دارد.

ديسپلازي بيشتر در لكوپلاكیايي كه زبان و لبها و كف دهان را گرفتار مي كند وجود دارد (وجود ديسپلازي در ضایعات لكوپلاكیا خطر بدخيمي را افزايش مي دهد) و كمتر در لكوپلاكیاي ناحيه كام و رترومولر ايجاد مي‌شود.

لكوپلاكياي ناشي از مصرف تنباكو در صورت قطع مصرف تنباكو قابل برگشت است.

انواع لكوپلاكيا:

1) لكوپلاكياي هموژن
2) لكوپلاكياي ندولار يا Speckled
3) لكوپلاكياي زگيلي شكل يا Verrucos
4) لكوپلاكياي زگيلي پروليفراتيو  در مردان بيشتر ديده مي شود و خطر تبديل شدن آن به SCC بيشتر است.

تشخيص و درمان:

بسياري از ضايعات سفيد از نظر كلينيكي شبيه لكوپلاكيا هست. از اين رو قبل از تشخيص بايد وجود اين ضايعات را رد كرد.

چنانچه ضايعه اي به طور خودبخود يا طي حذف محرك از بین برود تستهاي بعدي برای تشخیص قطعی لازم نمی باشند.

بيوپسي بافتي قطعي ترين روش براي تشخيص ضايعات معلوم لكوپلاكيا مي باشد.

برنامه غذايي درماني شامل دوزهاي منفرد و تركيبي از ويتامينهاي  E, C,A ،بتا كاروتن، آنالوگهاي ويتامين A و رژيمي سرشار از آنتي اكسيدانها و پروتئينهاي متوقف كننده رشد سلولي (ميوه ها و سبزيجات) مي باشد.

پيش آگهي:

ضايعات خوش خیم بدون دیسپلازی بايد برداشته شود چرا كه احتمال تغييرات بدخیمی در اين ضايعات 4 تا 6 درصد است بعد از برداشت ضايعه كنترل طولاني محل مهم است.

كانديديازیس غالباً با لكوپلاكیا ارتباط دارد اما شيوع بيشتر آن در اريتروپلاكيا ديده مي شود. وجود كانديدیازیس ممكن است بيانگر كلونيزاسيون ثانويه اين قارچ باشد.

اريتروپلاكيا:

پلاك يا لكه (Patch) مخملي قرمز رنگ درخشان كه از نظر كلينيكي و پاتولوژيكي به هيچ ضايعه ديگري شبيه نيست.

تشخيص:

تشخيص نهايي براساس بيوپسي است.

اتيولوژي
اتيولوژي اريتروپلاكيا هنوز نامعلوم است ولي بسياري از موارد اريتروپلاكيا با مصرف زياد سيگار و استفاده يا عدم استفاده از الكل همراهند.

نماي كلينيكي:

اريتروپلاكيا داراي اشكال كلينيكي متنوعي است ولي طبقه بندي جامع قابل قبولي در مورد آن وجود ندارد.

اريتروپلاكيا اکثراً در مردان مسن دردهه 6 و 7 عمر ايجاد مي شود اين ضايعه در كف دهان، ونترال (Ventral) زبان، كام نرم، لوزه های ناحیه گردن و به طور كلي در تمام نواحي مستعد به ايجاد كارسينوم شايع است. (اين نواحي درصد بالایي از پيش بدخيمي و تغييرات بدخيمي را نشان مي دهند).

تذكر:

تفاوت بين اريتروپلاكيا و ضايعات التهابي خوش خيم دهان با استفاده از محلول 1 درصد تولوئيدين بلو كه توسط سوآپ يا دهانشويه به طور موضعي استفاده مي شود قابل شناسايي است.

درمان و پيش آگهي:

درمان اريتروپلاكيا شبيه لكوپلاكياست:
• پيگيري ضايعات به مدت يك يا دو هفته بعد از برطرف كردن عوامل احتمالی
• بيوپسي جهت ضايعات مقاوم ضروري است
• ضايعاتي كه بعد از حذف عوامل بيش از دو هفته پابرجا هستند احتمال بدخيمي دارند.
• ديسپلازي اپي تليوم يا كارسينوم insitu بايد به طور كامل برداشته شود.

سرطانهای دهان :

اپيدميولوژي:

در سرتاسر جهان كارسينوم هاي دهاني يكي از شايعترين سرطانها و يكي از ده عامل معمول مرگ و مير مي‌باشد. سرطان دهان يك بيماري مرتبط با افزايش سن ميباشد تقريباً 95 درصد موارد در افراد بالاي 40 سال بوده و سن متوسط تشخيص سرطانها 60 سالگي است.
بيشترين سرطانهاي دهان شامل سرطان  زبان ، حلقی- دهانی و كف دهان مي باشد . لبها ، لثه، دورسال زبان و كام مكانهاي با شيوع كمتر مي باشند. افرادي كه سابقة ابتلاء به سرطان را دارند بيشتر در معرض ابتلاء به سرطان حلقی- دهاني هستند.

اتيولوژي و ريسك فاكتورها:

• افزايش سن

• تنباكو و الكل (ريسك فاكتورهاي اصلي سرطان دهان و حلقی- دهاني مي باشند)
تنباکو از سرطان زاهای قوی میباشد

• تروماي مداوم همراه با سایر سرطان زاها ممكن است تغيير و شكل و ترانسفورمیشن     سلولها را تسريع كند.

• تابش آفتاب، سفيدي پوست، سابقه سوختگي، كشيدن پيپ (Pipe Smoking) و مصرف الكل در ايجاد سرطان لب دخيل دانسته شده اند.

بيماري زايي:

SCC يا سرطان سلولهاي سنگفرشي دهان نتيجه يك فرايند چند مرحله اي است كه بافت از حالت نرمال به ضايعات ديسپلاستيك و در نهايت به SCC  تبديل مي شود.

برگه‌ی بعد »