بوی بد دهان قابل درمان است

بوی بد دهان با توجه به تاثیرات اجتماعی آن از جمله مشکلاتی است که مورد توجه بوده و با یافتن علت آن بایستی در صدد رفع آن بر آمد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، مشکل بوی بد دهان می‏ تواند راهنمای خوب جهت یافتن بیماری‏هایی باشد که زمینه ساز آن بوده‏ اند و می‏توان به درمان بیماری زمینه پرداخت.

بوی بد دهان از موارد شایع بین افراد است و اغلب خود فرد هم متوجه آن نیست زیرا با آن تطبیق پیدا کرده است.

برای معالجه بوی بد دهان باید علت آن شناخته شود و اشکالات حفره دهان یکی از علتهای اصلی بوی نامطبوع دهان می باشد.

بوی بد دهان عمدتا به وسیله گازهای سولفوردار از قبیل سولفیدهیدروژن، متیل مزکاپتان و دی میتل سولفید مزکاپتان و دی میتل سولفید ایجاد می‏شود.

غذاها و پروتئین‏هایی که در دهان باقی می‏مانند توسط میکروگانیسم‏ها به ترکیبات سولفودار تبدیل می‏شوند.

محل تجمع این مواد در بین دندان‏ها و در قسمت پشتی و خلفی زبان می‏باشد. از طرفی هوای تنفس شده‏ای که در حین بازدم بیرون داده می‏شود از ریه برونش، نای، حنجره حلق بینی یا دهان می‏آید و بوی حاصل از تنفس از این مسیر می‏تواند منشاء بگیرد.

همچنین بو با منشاء دستگاه گوارش و یا در هنگام آروغ زدن نیز به مشام می‏رسد.

چند نمونه از بوهای مختلفی که ممکن است از دهان و تنفس متصاعد شود عبارتند از:

تنفس دهانی – پیری – رادیوتراپی – تب بالا – کم آبی – افسردگی – ترس اضطراب – هیجان مصرف زیاد ادویه جات – انسفالیت – تومور – صدمات مغزی – داروها – نارسایی قلبی – کم خونی – تعریق زیاد – اسهال یا استراع – کمبود هورمون و ویتامین‏ها.

جهت یافتن علت بوی دهان معاینات دقیقی از حفره دهان و حلق شامل دندان زبان لثه لوزه و کام سینوس‏ها و حفره بینی گاه رفتن عکس کشت میکروبی حال آزمایش‏های دیگر انجام می‏گیرد

همچنین اختلالات گوارشی مانند اختلال در مری و معده در افرادی که مرتبا ترش می کنند و یا عفونتها و آبسه های ریوی, التهاب حفره بینی, سینوزیت (التهاب سینوس ها), رنیت (التهاب مخاط بینی) والتهاب ناحیه حلق مثل گلودردهای چرکی نیز سبب بوی بد دهان شود.

بیماریهای لثه نظیر پیوره, التهاب لثه, لقی و پوسیدگی دندانها هم از شایعترین علل بوی بد دهان است .

همچنین تجمع میکروارگانیسمها و تخمیر قندها در محل پوسیدگی و موارد دیگر نیز سبب بدبویی دهان می شود.

ایجاد بار زبانی به علت کاهش اصطحکاک زبان با اطراف دهان نیز موجب بدبویی دهان است و کشیدن مسواک بر روی زبان باردار یکی از راههای برطرف کردن بار زبان و کاهش بوی بد دهان می باشد.

همچنین مصرف زیاد ادویه جات , نارسایی قلبی , کم خونی , ناراحتی دستگاه گوارش , کمبود ویتامین , التهاب سینوس ها و مشکلات دهان و دندان و تب بالا از عوامل بوی بد دهان هستند.

دوباره تکرار می کنیم که میکروارگانیسم ها غذاها و پروتیین هایی را که در دهان باقی می مانند به ترکیبات سولفوردار تبدیل می کنند و با رشد و تکثیر در عقب زبان و حفره های لثه باعث ایجاد بوی بد دهان می شوند.

ترکیباتی به نام پلی فنونل در چای وجود دارد که باعث توقف رشد باکتری های مسبب بوی دهان می شود.

و در انتها یادآور می شویم افرادی که از بوی بد دهان رنج می برند باید حتما به پزشک مراجعه کنند تا باتشخیص مناسب علل بوجود آورنده این بیماری در آنها رفع شود.

علل شایع بوی بد دهان

اگر از بوی بد دهانتان رنج می‌برید مراجعه به دندانپزشک یکی از موثرترین روش‌ها برای یافتن راهی برای حل این مشکل است. حضور نوعی باکتری در دندان‌های کرم خورده یکی از علت‌های این مشکل آزاردهنده است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، بسیاری از افراد حتی قبل از خواب هم دندان های خود را مسواک نمی زنند! همچنین اغلب آنها، در طول روز فقط برای یک وعده و آن هم برای ۱۰ ثانیه دندان های خود را مسواک می کنند.

در واقع، لازم است که حداقل روزی دو بار دندان های خود را به خوبی مسواک بزنید.

تمیز کردن بین دندان ها با نخ دندان و همینطور پاک کردن سطح زبان با استفاده از مسواک و زبان‌پاک‌کن نیز توصیه می شود.

باقی مانده مواد غذایی در بین دندان ها و روی زبان، نه تنها بوی بد دهان‌ را ناشی می شود، بلکه منجر به بروز عوامل جدی تری مانند پلاک و بیماری های لثه و دندان نیز می شود.

عوامل متعددی باعث بوی بد دهان می‌شوند که شامل موارد زیر است:

● حضور باکتری‌ها در دندان کرم خورده؛

این باکتری‌ها فقط توسط متخصص زدوده می‌شوند.

البته یکی از مهمترین دلایل بوی بد دهان‌ نیز، بیماری های لثه هستند. بسیاری از افراد تا وقتی که متوجه بوی بد دهان‌ خود نشوند، از ضایعاتی که در لثه شان در حال وقوع است، آگاهی ندارند.

● مشکلات بینی؛

ممکن است بوی بد ناشی از ترشحات بد بوی داخل بینی باشد که به علت مشکلات سینوسی به وجود می‌آید. برای رفع این مشکل می‌توان از محلول آب نمک برای شست‌وشوی بینی استفاده کرد. اما برای برطرف کردن دائم این مشکل باید به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کرد.

● مشکلات لوزه؛

گاهی اوقات لوزه که در انتهای گلو قرار دارد شکل طبیعی ندارد و مانند یک آلو شیاردار است. این شیار محل تجمع باکتری‌هاست.

هنگامی که باکتری‌های جمع شده در این شیار زیاد شوند خود تشکیل یک سنگ را می‌دهند که بوی بسیار بدی از خود تراوش می‌کند.

سنگ لوزه را می‌توان در مراکز تخصصی توسط دستگاهی به نام waterpik از بین برد. در این روش سنگ لوزه را با فشار آب از بین می‌برند.

● رژیم غذایی نامناسب؛

در سیر و پیاز موادی وجود دارد که از طریق گلبول‌های قرمز به ریه منتقل می‌شوند. این مواد بوی بسیار بدی دارند که نه تنها خود فرد از این بو احساس ناراحتی می‌کند بلکه اطرافیان هم از این بو معذب هستند.

تنها روش از بین بردن این بو استفاده از ماسک‌های خوشبوکننده و شستن دهان است.

● مشکلات معده؛

اگر علت بوی بد دهان شما هیچ کدام از موارد بالا نیست به پزشک خود مراجعه کنید چون گاهی اوقات مشکلات معده نیز می‌تواند باعث بوی بد دهان شود.

رسوب کردن اسید معده و محتویات آن در مجرای ورودی باعث رفلاکس اسید به سمت مری می‌شود که این مشکل را هم می‌توان به کمک آنتی اسیدها و داروهای دیگر برطرف کرد.

بازگشت اسید معده به سمت بالا و ورود آن به دهان یکی از دلایل بوی بد دهان‌ است. ریفلاکس معده، می تواند علاوه بر بوی بد دهان‌ ، منجر به حساسیت دندان ها در برابر سرما و گرما و همچنین بیماری های سینوسی شود.

غذا خوردن قبل از خواب و بد خوابیدن از عواملی هستند که می توانند منجر به ریفلاکس معده شوند. اما اگر موارد مشکوکی نیز در این زمینه وجود دارند که شما را آزار می دهند، بهتر است برای حل مشکل به یک متخصص گوارش مراجعه کنید.

● بوی دهان صبحگاهی؛

ناشی از کاهش جریان بزاق طی شب است. مسواک زدن قبل از خواب در کاهش بوی دهان صبحگاهی تاثیر زیادی دارد. سعی کنید پیش از صبحانه خوردن، زیاد صحبت نکنید و صورت تان را زیاد به کسی نزدیک نکنید،

● گرسنگی؛

بوی بد دهان در زمان گرسنگی با مسواک زدن هم از بین نمی رود. سعی کنید زمان غذا خوردن خود را منظم کنید یا در زمان گرسنگی قرار ملاقات ترتیب ندهید.

● خستگی و ضعف؛

در این حالت بدن نمی تواند محصولات فرعی زائد را با سرعتی بیش از سرعت تولید آنها دفع کند و امکان بوی بد دهان هست. سعی کنید آب فراوان بنوشید و از آدامس های شوگرفری استفاده کنید. در برخی موارد، وضعیت سلامتی یا دوره خاصی از زندگی باعث ایجاد بوی نامطبوع دهان می شود.

● دوران قاعدگی؛

دوران قاعدگی معمولاً بوی بد دهان را به دنبال دارد. در حاملگی، یائسگی و در بلوغ نیز به دلیل تغییرات هورمونی بوی بد دهان وجود دارد.

● کهولت سن؛

در افراد مسن بوی بد دهان به سبب تغییرات متابولیک و سایر علل نظیر کم آبی بدن ، کاهش مقاومت به عفونت، کاهش اشتها و… وجود دارد.

● سیگار

بوی سیگار، به اندازه کافی بد هست، اما نقش سیگار در بوی بد دهان‌ ، بسیار زیاد است. وقتی سیگار اینقدر برای ریه های شما مضر است، تصور کنید چه مشکلاتی را می تواند برای دهان و دندان های شما به وجود آورد.

دهان شما، اولین جایی است که دود سیگار به آن وارد می شود و همین مساله آسیب های زیادی را به دهان شما وارد می کند که از جمله آنها می توان به خشکی دهان، بیماری های لثه و عفونت های دهانی و سینوسی، اشاره کرد.

اگر شما در حال ترک سیگار هستید، بد نیست که از دندانپزشک خود نیز در خصوص دریافت برنامه هایی در خصوص ترک سیگار و درمان های ضدسیگار، کمک بخواهید.

● دندان های مصنوعی

دندان های مصنوعی، اغلب در بوی بد دهان‌ نقش داشته اند. اما در اغلب موارد، دلیل این بوی بد، عدم مراقبت صحیح از این دندان ها است.

دندان مصنوعی، هرگز جایگزین دندان های ما نمی شوند و می توانند محل مناسبی برای رشد قارچ ها، پلاک ها و باکتری ها باشند.

در خصوص نحوه نگهداری از دندان های مصنوعی از دندان پزشک خود سوال کنید. علاوه بر آن باید توجه داشته باشید که لازم است هر پنج تا هفت سال، دندان های مصنوعی خود را عوض کنید.

● داروها

بعضی از داروها با ایجاد خشکی دهان می‌توانند باعث ایجاد بوی بد شوند، سایر داروها با آزاد کردن مواد شیمیایی در بدن باعث بوجود آمدن این بوی بد می‌شوند.

● خشکی دهان

بزاق دهان به پاکی دهان و از بین بردن خورده‌های غذا در دهان کمک می‌کند. بیماری‌ای که در آن تولید بزاق کاهش می‌یابد و به آن خشکی دهان (xerostomia) می‌گویند، نیز با کاهش بزاق دهان باعث باقی ماندن خوراکیها و درنتیجه ایجاد بوی بد دهان می‌شود.

خارج شدن یا بیرون افتادن دندان

بیرون افتادن دندان از دهان یکی از شدیدترین صدماتی است که ممکن است طی بازی یا ورزش رخ دهد. هنگام بروز این حادثه شانس موفقیت درمان تا حد زیادی به دانش، مهارت و واکنش به موقع اطرافیان در برخورد با این مشکل ارتباط دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اگر دندان بیرون افتاده شیری باشد، نیازی به جایگزینی مجدد ندارد و فقط لازم است از شیری بودن آن اطمینان حاصل کرد. در صورتی که دندان بیرون افتاده دائمی باشد، امکان جایگزینی مجدد آن در محل وجود دارد. هر چقدر که شرایط انتقال دندان بهتر و فرد جوان تر باشد، شانس موفقیت درمان بیشتر و بهتر خواهد بود. مهم ترین نکاتی که در این زمینه وجود دارد محل نگهداری دندان و مدت زمان بیرون بودن دندان در خارج از دهان است.

سوانح دندانی معمولا به دلایل زیر ایجاد می شوند:

۱- صدمات ناشی از زمین خوردن و برخورد دندان به سطوح محکم
۲- تصادفات اتومبیل
۳- صدمات ورزشی
۴- نزاع و درگیری
۵- شکستن غذاها و اجسام سخت توسط دندان

هنگام مواجهه با این مشکل لازم است در مرحله اول خونسردی خود را حفظ و شرایط بیمار را از نظر بروز سایر صدمات بررسی کنید، اگر مشکلاتی دیگر و بخصوص خونریزی از سایر نواحی وجود دارد، لازم است به مشکلات جدی تر بیمار در مرحله اول رسیدگی شود. در صورتی که یک یا تعداد بیشتری از دندان ها از دهان بیمار خارج شده، بهتر است دندان ها را به آرامی و از محل تاج گرفته و آنها را در محلول مناسب قرار دهید.

کمک های اولیه:

دندان شکسته و یا کنده شده را سریعا و در عرض حداکثر ۳۰ دقیقه به دندانپزشک برسانید. با گذشت زمان، شانس موفقیت در کاشت مجدد دندان کاهش می یابد. برای تمیز کردن دندان ، ابتدا آن را توسط سرم نمکی یا شیر بشویید. به یاد داشته باشید برای جابجایی فقط تاج دندان را در دست بگیرید و از دست زدن به ریشه دندان جدا خودداری نمایید.

برای انتقال دندان کنده شده به مطب دندانپزشک یکی از راه های زیر را انتخاب کنید:

۱- سعی کنید که دندان را در دهان و در محل قبلی آن و هم ردیف با سایر دندان ها قرار دهید. برای نگه داشتن دندان کنده شده یک گاز تمیز یا چای کیسه ای مرطوب را روی آن قرار داده و به آرامی گاز بگیرید. مراقب باشید که دندان خود را نبلعید.
۲- دندان را بین لب پایین و لثه پایین و یا در زیر زبان قرار دهید.
۳- اگر روش های شماره ۱ و ۲ قابل انجام نبود، دندان را در یک ظرف تمیز قرار داده و با مقداری شیر یا بزاق روی آن را بپوشانید.
۴- در برخی از کیت های کمک های اولیه وسیله ای برای نگهداری و حمل دندان و محلول مخصوص آن وجود دارد که می توانید از این وسیله نیز برای انتقال دندان استفاده کنید.

نکته:

اگر قادر نیستید که دندان های بالا و پایین خود را به هم نزدیک کرده و روی هم قرار دهید، احتمالا دچار شکستگی استخوان فک شده اید. در این صورت فورا به دندانپزشک یا بیمارستان مراجعه کنید.

کارهایی که نباید انجام دهید:

۱- هرگز ریشه دندان کنده شده را لمس نکنید و برای جابجایی آن با تاج دندان تماس داشته باشید.
۲- هرگز ریشه دندان کنده شده را پاک و تمیز نکنید.
۳- هرگز دندان کنده شده را توسط مسواک یا الکل تمیز نکنید.

پیشگیری از شکستن و یا کنده شدن دندان:

۱- در هنگام ورزش از محافظ دهان استفاده کنید.
۲- از دعوا و درگیری و برخورد فیزیکی بپرهیزید.
۳- از خوردن غذاهای سخت مانند استخوان، نان خشک و بیات و یا شکستن پوسته خارجی مغزها توسط دندان خودداری کنید.
۴- در هنگام سوار شدن به اتومبیل حتما کمربند ایمنی خود را ببندید.

بهداشت بد دهان و استفاده زیاد از دهان شویه های حاوی الکل موجب بروز سرطان می شود

پژوهشگران علوم پزشکی در موسسه لایبنیتز در آلمان با همکاری محققان دانشکده پزشکی دانشگاه گلاسکو می گویند طی تحقیقات مشترک جدید آنان معلوم شده است که بهداشت بد دهان و استفاده زیاد از دهان شویه های حاوی الکل موجب بروز سرطان دهان می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، پژوهشگران بخش تحقیقات پیشگیری و اپیدمی شناسی موسسه لایبنیتز در آلمان با همکاری محققان دانشکده پزشکی دانشگاه گلاسکو در تحقیقی مشترک، هزار و ۹۶۲ بیمار سرطانی و هزار و ۹۹۳ داوطلب دیگر در ۹ کشور اروپایی را مورد بررسی قرار دادند.

نتایج این تحقیق که در نشریه آنکولوژی دهان چاپ شده است، نشان داد که عقب افتادن طولانی ویزیت دندانپزشک می تواند خطر سرطان را افزایش دهد.

این تحقیق همچنین ثابت کرد اگر استفاده از دهان شویه حاوی الکل بیش از روزی سه بار باشد خطر سرطان زیاد می شود.

محققان اعلام کردند که در مورد ارتباط استفاده از دهان شور و سرطان باید تحقیقات بیشتری انجام شود.

تعریف بهداشت بد دهان در این مطالعه نزدن مسواک، ندیدن دندانپزشک و همچنین شامل کسانی می شد که دندان های مصنوعی داشتند . یکی دیگر از نشانه های بد بهداشت دندان خونریزی زیاد لثه ها بود.

کارشناسان می گویند داشتن دندان مصنوعی به این معنی نیست که نیازی به دیدن دندانپزشک نیست بلکه برعکس، این افراد باید بیشتر برای کنترل دندانها و لثه (چکاپ) نزد دندانپزشک بروند.

متخصصان، زدن مسواک به صورت مرتب با خمیردندان حاوی فلوراید و کشیدن نخ دندان و معاینه دوره ای دندان ها را برای حفظ سلامت دهان توصیه می کنند.

دهان شویه ها و تاثیر آنها بر سلامت دهان و دندان

انواع و اقسام دهان شویه ها در بازار با بِرندهای مختلف وجود دارد. برخی از آنها حس طراوت و تازگی به دهان داده و بوی دهان را از بین می برند. این نوع را خوشبو کننده های دهان می نامند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این مواد می توانند باکتریهای دهان را کاهش دهند. فراموش نکنید اثر این دهانشویه ها بیش از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه باقی نمی ماند.

اگر از بوی دهان رنج می برید اینگونه دهانشویه ها مناسب شما نیست. شما باید علت اصلی بوی بد دهان را به کمک دندانپزشک کشف کنید و در پی رفع مشکل باشید. بیماریهای لثه، پوسیدگی دندان ها، سینوزیت مزمن و مشکلات دستگاه گوارش از دلایل اصلی ایجاد بوی بد دهان هستند.

دهان شویه های درمانی

دهان شویه هایی وجود دارند که با اهداف مختلفی از جمله درمانی، پیشگیری کننده و یا ضد درد استفاده می شوند. در مواردی مانند التهاب مخاط دهان، زخمهای دهانی، بوی بد دهان و … و نهایتاً پیشگیری از پوسیدگی های دندانی کاربرد دارند. این دهانشویه ها را حتما پزشک یا دندانپزشک برای شما تجویز می کند.

استفاده از این دهانشویه ها دستورالعمل ویژه ای دارد و شما نباید بیش از اندازه مجاز از آنها استفاده کنید چون عوارضی مانند سوختگی، سوزش مخاط، تغییر رنگ دندان ها و مسمومیت را به دنبال دارند.

دهانشویه های درمانی به دو گروه تقسیم می شوند:

یک گروه از این دهانشویه ها که ضد باکتری است برای درمان بیماریهای لثه و پس از جراحی دهان تجویز می شود و گروه دوم از این دهانشویه ها که که با هدف پیشگیری از پوسیدگی دندان ها استفاده می شود.

این نمونه حاوی فلوراید هستند و می توانند پوسیدگی را در مراحل اولیه متوقف کرده و ترمیم کنند و نیز از پوسیدگی بقیه دندانها جلوگیری کنند.

به کسانی که پوسیدگی دندانهایشان به کندی پیشرفت می کند توصیه می شود هفته ای یکبار، دهانشان را با دهان شویه فلوراید بشویند ولی اگر پوسیدگی دندانهایتان بسیار سریع پیشرفت می کند یک شب در میان از این دهانشویه ها استفاه کنید.

انتخاب دهانشویه

آب و نمک ساده ترین دهانشویه ای است که می توانید در منزل تهیه کنید و برای تهیه آن کافی است نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب ولرم بریزید. این دهانشویه فقط برای ضد عفونی دهان استفاده می شود.

در داروخانه ها دهانشویه های ایرانی و خارجی در دسترس هستند. دهانشویه های خارجی قیمتشان نسبت به انواع ایرانی گرانتر است.

در تولید دهانشویه های ایرانی نیز گام های بلندی برداشته شده است و دهانشویه های متنوعی تولید کرده اند که می توانید با سلیقه خودتان یکی را انتخاب کنید. نکته مهم این است که شما از دهانشویه استفاه کنید.

در ترکیبات دهانشویه از گیاه مسواک و گیاهانی مانند بومادران و نعنا استفاده می شود.

گیاه مسواک به دلیل میزان بالای کلراید موجب کاهش تشکیل پلاک میکروبی روی دندان ها می شود و عصاره بو مادران نیز اثر ضد باکتریایی دارد. به علاوه در کاهش خونریزی لثه موثر است.

بعضی دهانشویه ها برای ضد عفونی دهان و کاهش باکتریهای دهان مفید هستند و ترکیبات ضد عفونی کننده دارند و بعضی هم حاوی فلوراید بیشتری هستند.

طرز استفاده

مراحل زیر را به ترتیب اجرا کنید:

۱- به طرز صحیح مسواک بزنید. مسواک زدن غذاها و پلاک میکروبی را از سطح دندان ها و لثه ها بر می دارد و سطح آنها را آماده پذیرش مواد دهانشویه می کند.

۲- مقدار کافی از دهانشویه را مطابق دستور دندانپزشک یا دستور روی بطری، درون درب بطری دهانشویه بریزید(معمولاً در دهانشویه به عنوان پیمانه استفاه
می شود).

۳- دهانشویه را وارد دهان کنید و با فشار در دهانتان بچرخانید تا تمام سطوح دندان ها و لثه ها و سطوح بین دندانی با دهانشویه تماس یابد.

۴- معمولاً ۳۰ ثانیه تا ۱ دقیقه زمان برای نگه داشتن دهانشویه در دهان کافی است. پس از پایان این زمان بقیه دهان شویه را از دهان خارج کنید.

۵- پس از مصرف دهانشویه تا نیم ساعت دهانتان را نشویید. غذا نخورید و مایعات ننوشید تا مواد مؤثر آن در تماس با سطح دندان ها و لثه هایتان باقی بماند.

دهانشویه ضد میکروبی ایده آل

ویژگی های یک دهانشویه ضدمیکروبی ایده آل عبارت است از اینکه: سمی نباشد، فقط مختص باکتریهای بیماریزا بوده و باعث ازدیاد باکتریهای مقاوم و رشد بیش از حد ارگانیسم های بیماریزای فرصت طلب نگردد: موجب تحریک مخاط نشده و تغییر رنگ در دندانها ایجاد نکند.

جذب سیستمیک آن کم بوده و یا اصلاً جذب سیستمیک نداشته باشد و کاربرد آن آسان باشد. در خانه به صورت موقت زمانی که مسواک زدن امکان پذیر نیست می توان از دهانشویه به عنوان جانشین مسواک استفاده کرد و یا مثلاً وقتی که شما جراحی دهان یا جراحی لثه انجام

داده اید به دلیل وجود زخم و بخیه امکان مسواک زدن وجود ندارد می توان دهانشویه مصرف کرد.

چند نکته مهم در مورد دهانشویه ها

۱- بعضی از دندانپزشکان به عنوان درمان کمکی برخی از بیماریهای دهان و دندان یا پاک سازی و بهبود پس از جراحی های دهان و دندان، دهانشویه های حاوی آب اکسیژنه یا سرم شستشو تجویز می کنند. مصرف دراز مدت دهانشویه های آب اکسیژنه موجب تحریک بافت نرم، از دست رفتن کلسیم سطوح دندان ها و رویش موهای سیاه روی زبان می شود.

۲- استیل پیریدینویم از محلول های دهانشویه است که می توانید برای ضد عفونی یا خوش بو کردن دهان خود، ۲۰ قطره از آن را در نصف فنجان آب حل کنید و هر سه ساعت یک بار، دهانتان را با آن بشوئید.

۳- کلروهگزیدین از دیگر محلولهای دهانشویه است که می توانید روزی دوبار، در صبح و شب، پس از مسواک زدن مقداری از آن را به مدت ۳۰ ثانیه در دهان قرقره کنید. این محلول برای ضد عفونی کردن و التیام بخشیدن به التیام بافت لثه به کار می رود.

۴- برای تأثیر بهتر دهانشویه تا ۳۰ دقیقه پس از مصرف شستن دهان و نوشیدن مایعات پرهیز کنید.

۵- در صورت دوز بیش از حد مجاز، تهوع، استفراغ، دردهای شکمی، تنگی نفس و اختلال هوشیاری از عوارض بلع اتفاقی کلرهگزیدین و استیل پیریدینیوم است که بلافاصله با مرکز فوریت پزشکی تماس باید گرفت.

عفونت لثه

نشانه های بیماری لثه یا همان عفونت لثه

به صورتهای مختلفی پدیدار می شود در مرحلۀ اولیه بوی بد دهان بیمار می باشد. البته همیشه بوی بد دهان دلیل بر عفونت لثه نمی باشد. (ممکن است ترشحات مخاط بینی، دستگاه گوارش نیز باعث بوی بد دهان شود).

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در مراحل بعدی ممکن است باعث خونریزی لثه شود. در این مرحله شخص متوجه می شود که از لثه هایش خون می آید.

هنگام مسواک زدن یا هنگام بیدار شدن از خواب متوجه خونریزی لثه ها می شود.

مرحله بعدی لق شدن دندانها وتخریب استخوانها

می باشد. این مرحله که مرحله حاد نیز می باشد عفونت باعث میشود که استخوانهای اطراف دندانها تخریب می شود در نتیجه دندان لق می شود.

هنگامی که مریض در مرحله اول و دوم به پزشک متخصص لثه مراجعه می کند جای امیدواری است که دندانها آسیب ندیده باشند ولی در مرحله سوم متأسفانه دندانها آسیب دیده و ممکن است فرد تعدادی از دندانهای خود را از دست بدهد.

در صورتیکه فرد هیچ اقدامی برای عفونت لثه انجام ندهد منجر به لق شدن تمام دندانها می شود. حتی عفونت ممکن است به قسمتهای دیگر هم سرایت کند.

عوامل بیماری لثه

عفونت لثه عوامل مختلفی دارد. مهمترین عوامل آن:

۱- قند خون

۲- عوامل وراثتی

۳- ضعیف بودن بهداشت دهان

عکس OPG درمان اولیه را شروع کرده که درمان اولیۀ شامل:

جرم گیری کامل زیر لثه و بالای لثه ۳ مرحله ای و مصرف دارو می باشد.  بعد از یک ماه فرد مبتلا برای اولین بار به پزشک متخصص مراجعه کرده در صورتی که بیماری فرد بهبود نشده باشد پزشک متخصص یا جراح لثه برای فرد تصمیم جراحی می گیرد.

ولی در صورتی که بهبودی حاصل شده باشد نیازی به جراحی نیست و در هر دو صورت فرد باید زیر نظر پزشک متخصص خود باشد.

پوسیدگی دندان در عصر حجر بدون درمان و با درد بسیار شدید همراه بود

پژوهشگران می گویند طی تحقیقات بر روی دندان فسیلهای انسانی به جا مانده از  ۱۳ هزار و ۷۰۰ سال پیش اولین شواهد پوسیدگی را کشف کردند. این شواهد نشان می دهد که انسان های اولیه از دندان درد بسیار رنج می بردند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این پوسیدگی در بقایای اسکلت یک شکارچی عصر حجر که بیش از ۱۳ هزار سال قبل در منطقه ای در مراکش کنونی زندگی می کرده است، کشف شد.

در این پژوهش دانشمندان وضعیت دندانی ۵۲ اسکلت موجود در یک مجموعه فسیل با عنوان Grotte des Pigeons را مورد بررسی قرار دادند.

این فسیل ها که در شرق مراکش کشف شدند توسط محققان به مدت ۱۰ سال مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

به گفته محققان انسان های عصر حجر بیشتر از مواد غذایی با کربوهیدرات بالا تغذیه می کردند و به همین دلیل دندان های آنها پوسیدگی بسیاری را نشان می دهد.

به گفته محققان وضعیت بد دندان ها نشان می دهد این افراد اغلب از درد دندان رنج می بردند.

دکتر لوئیس هامفری از موزه تاریخ طبیعی لندن در این مورد گفت : در بیشتر دندان های این فسیل، عصب دندانی وجود ندارد و این مساله نشان می دهد دندان فرد در آن زمان با درد شدید همراه بوده است.

به گفته محققان پوسیدگی های بسیار شدیدی همراه با حفره ها و سایر ضایعات در دندان های این انسان ها مشاهده شد.

محققان می گویند نخستین شواهد دندان پزشکی از حدود ۶۵۰۰ سال پیش روی فسیل های انسانی یافت شد. در آن زمان از موم برای پر کردن حفره های دندان استفاده می کردند.

نتایج کامل این بررسی در نشریه پناس PNAS منتشر شده است.

بی دندانی

متاسفانه بسیاری از مردم نسبت به نداشتن دندان بی تفاوت هستند، وبه سادگی از کنار آن رد می شوند.  آنچه باید بدان توجه داشت جایگزین کردن نقاط بی دندانی از یک دندان تا بی دندانی کامل است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  در مواردی که بی دندانی زیاد یا به طور کامل باشد افراد معمولا مبادرت به درمان با پروتز متحرک می کنند، ولی چنانچه نقاط بی دندانی محدود به یک نقطه باشد، نسبت به درمان اقدامی صورت نمی گیرد ویا ضرورتی در این کار نمی بینند که اتفاقا بیشتر مشکلات بی دندانی در همین افراد دیده می شود.

به صورت کلی اهداف مورد توجه در جایگزینی نواحی بی دندانی عبارتند از :

۱- بازسازی انساج دهانی یا جایگزینی دندانها و انساج از بین رفته وابسته به آن
۲- تامین فانکشن و توانایی مضغ
۳- تامین فونتیک و تکلم راحت و صحیح
۴- تامین زیبایی
۵- تامین سلامتی و راحتی بیماران

 طرح درمان برای جایگزینی دندانهای از دست رفته :

نکته : انتخاب نوع پروتز به عوامل زیر بستگی دارد.

۱- بیومکانیک
۲- زیبایی
۳- وضعیت اقتصادی بیمار
۴- انتظارات بیمار
درمانی باید انجام شود که ساده تر و منطقی تر باشد .

موارد تجویز پروتزهای پارسیل متحرک ( Removable  partial  denture):

۱٫  جایگزینی ( بیش از دو دندان خلفی ، بیش از چهار دندان قدامی ، کانین و دو دندان مجاور آن )
۲٫ فضاهای بی دندانی متعدد.
۳٫ وسیع بودن طول فضاهای بی دندانی .
۴٫ عدم وجود دندان پایه در انتهای فضای بی دندانی ( نمی توان از بریج استفاده کرد )
۵٫ کاهش ساپورت پریودنتالی دندانهای باقی مانده ( که دندانها نمی تواند پایه پروتز ثابت شود )
۶٫ تحلیل شدید استخوان در ناحیه بی دندانی .
۷٫ تمایلات و خواسته های بیماران ( مسائل اقتصادی )
۸٫ بیمارانی که در سنین جوانی یا پیری هستند ( جوانان کمتر از ۱۷ سال به علت وسعت پالپ و کوتاه بودن ارتفاع تاج کلینیکی دندانها انتخاب مناسب برای درمانهای پروتز ثابت نیستند ، دربیماران سالخورده که ادامه زندگی برای آنها کمتر از ۵ سال پیش بینی می شود )

 موارد تجویز بریجهای معمولی حمایت شونده توسط دندان ( F.P.D )

۱- جایگزینی حداکثر ۲ دندان خلفی
۲- جایگزینی حداکثر ۴ دندان قدامی
۳- می تواند بصورت کانتی لیور هم استفاده شود

نکته : ساپورت استخوانی مطلوب دندانهای پایه ، نسبت ۱/۱ تاج به ریشه ، عدم موبلیتی پایه ها ، تحلیل متوسط و نه شدید بریج و عدم وجود نقص شدید بافت نرم ،tiltکمتر از ۲۵ درجه دندان پایه شرایط مورد قبول جهت درمان F.P.D می باشد.

 موارد تجویز F.P.D باند شونده بارزین با ساپورت دندانی :

۱- جایگزینی یک دندان و احیانا دو ثنایاها ( معمولا تنها ثنایاها و پره مولرها را می توان با این روش جایگزین کرد .

 موارد تجویز بریجهای ساپورت شونده توسط ایمپلنت :

۱- جایگزینی تک دندان
۲- در بی دندانی ۲ تا ۶ واحدی
۳- فقدان دندان پایه خلفی و عدم تمایل بیمار به پروتز متحرک
۴- تعداد اندک دندانهای پایه یا ضعیف بودن آنها

نکته : ریج تخت و پهن وضخیم با استخوان با دانسیته بالا و ردیف بودن ( alignment) بیشتر پایه ها در مقایسه با F.P.D با ساپورت دندانی لازم می باشد.

• طرح درمان برای رستوریشنهای تک واحدی

انتخاب نوع ماده وطرح رستوریشن به موارد زیر بستگی دارد :

۱- میزان تخریب ساختار دندان
۲- زیبایی
۳- کنترل پلاک
۴- ملاحظات مالی
۵- گیر ، گیر روکش کامل >8/7>4/3>انله MOD

• رستوریشنهای داخل تاجی

این رستوریشنها زمانی که مقدار کافی از نسج تاج برای نگهداری و حفاظت رستوریشن تحت استرس ها باقی مانده باشد کاربرد دارند.

۱- گلاس اینومر                     ۴- اینله فلزی
۲- کامپوزیت رزین                     ۵- اینله سرامیک
۳- آمالگام
۶- انله MOD
 موارد تجویز رستوریشنهای خارج تاجی :

۱- وجود نسج ناکافی تاجی برای نگهداشتن رستوریشن داخل تاجی
۲- تخریب شدید دیواره اگزیال
۳- نیاز به تغییر کانتور برای تامین اکلوژن مناسب یا زیبایی

پارسیل ونیرکراون :

– در مواردی که یک یا چند سطح سالم دندانی پوشانده نمی شود و بیش از نیمی از نسج دندان باقی مانده باشد کاربرد دارد

روکشهای تمام فلز :

– در مواردی که در چند سطح اگزیال ضایعه وجود داشته باشد کاربرد دارد .
نکته : نازیباست ، لذا در مولردوم و گاهی در مولر اول فک پایین کاربرد دارد ( گاهی نیز پره مولر دوم فک پایین )

 روکشهای متال سرامیک

–    در مواردی که وجود ضایعات متعدد در سطوح اگزیال دندان کاربرد دارد.
نکته : حداکثر گیر را ایجاد می کند و زیباست .

روکش تمام سرامیک

این رستوریشن تلفیق زیبایی و حداکثر پوشش دندان می باشد.
نکته :
– مانند مورد قبلی به شکستن مقاوم نیست، لذا باید در معرض استرسهای کم تا متوسط باشد.

– اغلب برای ثنایا کاربرد دارد .
– به تراش زیاد دندان نیاز دارد .

 سرامیک ونیر :

با حداقل تراش در دندانهای قدامی که تنها مشکل stain ، مشکل تکاملی یا chipping انیسنرال و ضایعات کوچک پروگزیمال دارند.

آموزش به بیماران دارای پروتز کامل :

۱- آموختن استفاده از دندان مصنوعی مستلزم صرف وقت و داشتن حوصله است .
۲- دندان مصنوعی جدید در دهان شما به نظرتان پر حجم و عجیب خواهد آمد و باعث پر شدن دهان و گونه شما خواهد شد که مدتی طول می کشد تا به آن عادت کنید.
۳- هرگز عادت نکنید که دندان مصنوعی را با حرکات زبان و لب لق کنید.
۴- امکان دارد روزهای اول استفاده از دندان مصنوعی ، ترشح بزاق در دهان شما زیاد باشد ، اما بعدا این مسئله رفع خواهد شد.
۵- صحبت کردن با دندان مصنوعی جدید احتیاج به تمرین دارد اما مشکل نیست. با ایستادن جلو آینه می توانید کلماتی را که برای تلفظ مشکل است مرتب تکرار نمائید.
۶- غذا خوردن با دندانهای مصنوعی رابا غذاهای نرم و لقمه کوچک شروع کنید.
بیمار باید یاد بگیرد که اول سبزیجات نرم و سپس سبزیجات سفت تر ونان ( نه نان سفید زیرا این نان خمیر شده و به دندانها می چسبد) ودر نهایت گوشت بخورد. غذا باید به آهستگی و با دو طرف دهان جویده شود. جویدن دو طرفه حداکثر ثبات را برای دست دندان فراهم می کند.
۷- دست دندان مصنوعی خود را هر روز با مسواک نرم و در صورت امکان روزی ۲ بار بشوئید.
۸- هنگام تمیز کردن دندان مصنوعی ، روی یک ظرف که پر از آب است ،کارکنید  ، چنانچه دست دندان مصنوعی از دست شما لغزید، به زمین نخورد و داخل آن بیافتد.
۹- شبها، دندان مصنوعی تان را از دهان بیرون آورید تا فرصت استراحت به بافت لثه بدهید و در این مدت دندان مصنوعی را در آب بگذارید.
۱۰- به هیچ وجه برای شستن دندانهای خود از آب جوش یا آب گرم استفاده نکنید که باعث ضربه به دندانها می گردد.
۱۱- حداقل سالی یکبار جهت کنترل دهان و دندان مصنوعی خود به دندانپزشک مراجعه کنید.
آموزش به بیماران دارای پروتز پارسیل :
۱- دست دندان پارسیل ممکن است ناراحتیهایی را برای شما ایجاد کند برای مثال بزرگی پروتز ممکن است برای زبان که هنوز به آن عادت نکرده است ناراحت کننده باشد.
۲- هم پروتز و هم دندانهای طبیعی را تمیز نگه دارید و برای جلوگیری از پوسیدگی باید بهداشت دهان، عالی باشد و از تجمع مواد غذایی دور دندانهای پایه و زیر اتصالات فریم تا جائیکه مقدوراست جلوگیری شود.
۳- به دلیل استفاده از آلیاژ کرم کبالت در پروتز، محلول هیپو کلریت سدیم به علت کدر کردن آلیاژ مذکور جهت تمیز کردن پروتز استفاده نمی شود.
۴- در بیمارانی که براکسیزم دارند ، دنچر در شب از دهان درآورده نمی شود.
۵- بیمار به صورت نرمال هر ۶ ماه یکبار جهت معاینه به دندانپزشک مراجعه کند. در صورتیکه احتمال پوسیدگی دندانی بالایی دارند و یا احتمال بیماری لثه در آنها زیاد است باید بیشتر تحت مراقبت دهان و دندان قرار گیرند.
۶- از بی دقتی در استفاده از دنچر که باعث شکستن و یا تغییر شکل آن میگردد بایستی اجتناب کند.
۷- به بیمار در خصوص اهمیت معاینات ادواری و نیاز به ریلاین کردن بیس پروتز در صورت نیاز جهت جلوگیری از تخریب پریودنشیوم دندانهای پایه و ساپورت نسجی تاکید گردد.

در معاینه کراونهای موجود در دهان موارد زیر مورد ارزیابی قرارمی گیرد:

۱- تماسهای پروگزیمالی مناسب با دندانهای مجاور
۲- اکلوژن مناسب
۳- کانتور مناسب کراون
۴- زیبایی
۵- تطابق مارجین

در صورتی که میزان لثه چسبنده حداقل باشد و لبه رستوریشن زیر لبه آزاد لثه باشد ممکن است سبب :

۱- از بین رفتن چسبندگی اپی تلیالی
۲- تورم مزمن لثه
۳- آبسه های پرودنتالی
۴- پایین رفتن لثه
۵- تحلیل استخوان آلوئل

در ارزیابی بیماران با پروتزهای کامل توجه به موارد ذیل صورت می گیرد :

۱- بررسی وضعیت ثبات دنچر فک بالا و پایین ( در زمان استراحت و جویدن )
۲- بررسی سلامت بافت مخاط دهان و ریج
۳- بررسی وجود مشکل در تکلم ، بلع و ادای صحیح حروف
۴- بررسی وجود تهوع و احساس سوزش
۵- بررسی وجود درد
۶- بررسی عملکرد جویدن

در ارزیابی بیماران با پروتزهای پارسیل توجه به موارد ذیل صورت گیرد :

۱- بررسی سلامت بافت مخاط دهان و ریج بی دندانی
۲- بررسی سلامت و عدم لقی دندانهای پایه
۳- بررسی دنچر پارسیل از نظر تطابق مناسب بیس دنچر ونسوج زیرین
۴- بررسی اتصال دهنده اصلی و فرعی پروتز پارسیل از نظر شکستگی، تغییر شکل و نیاز به ترمیم

بیماری خشکی دهان

احساس خشکی دهان گزروستومیا (Xerostomia) نامیده می شود. ولی خشکی دهان تنها یک نشانه است. با اینکه در اکثر موارد خشکی دهان ناشی از عملکرد غدد بزاقی است ولی در مواردی نیز غدد بزاقی عملکردی بی عیب دارند و به همین دلیل باید با دقت بررسی صورت گیرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  مواردی مانند دهیدراسیون، مشکلات حسی مرکزی، عصبی و فیزیولوژیکی نیز می تواند موجب احساس خشکی دهان شود. تغییر ترکیب بزاق مهمتر از تغییر در مقدار بزاق است. به همین دلیل مقدار کافی بزاق دلیل بر سلامت غدد بزاقی نیست. اولین قدم بررسی تاریخچه و سپس ارزیابی عمل غدد بزاقی و در انتها می توان از عکسبرداری، بیوپسی و ارزیابی آزمایشگاهی خونی نیز استفاده نمود.

علائم نارسایی غدد بزاقی:

علائم به دنبال کاهش میزان بزاق ظاهر می شود. بیماران از خشکی تمام سطوح بزاقی مانند گلو و دهان، اشکال در جویدن و بلعیدن و صحبت کردن شکایت دارند. بسیاری از بیماران برای بلعیدن غذا مجبور به نوشیدن مایعات هستند و عده ای برای راحتی صحبت و بلعیدن غذا دائماً با خود مایعات حمل می کنند و اکثراً در حین خوردن غذاهای تند و پر ادویه دچار درد می شود.

تاریخچه:

تاریخچه حال و گذشته پزشکی گاهی و به راحتی علت خشکی دهان را هویدا می کند. مصرف بسیاری از داروها، بیماریها وحتی مکملهای غذایی سبب بروز خشکی دهان میشود. چنانچه تاریخچه علت را مشخص نکند یک بررسی دقیق تر الزامی است. گاهی خشکی دهان تنها در حین صحبت کردن یا غذا خوردن باعث آزار بیمار می شود در حالیکه در حالت عادی خواب یا بیداری بیمار احساس خشکی در دهان ندارد که نشانه نقص عملکرد غدد بزاقی در حین فعالیت دهان می باشد.

همچنین سایر پوشش مخاطی مثل چشم، گلو و … باید بررسی شود که (خشکی در سایر مخاطات همراه با مخاط دهان دلیل بر بیماریهای سیستمیک همچون سندرم شوگرن می باشد).

معاینه بالینی: لمس غدد بزاقی طبیعی بدون درد است و حالت نرم و لاستیکی دارد و باید عاری از هرگونه توده سفتی باشد. اکثر بیماران مبتلا به نقص فعالیت غدد بزاقی غشاهای مخاطی خشکی دارند.

لبها: پر از ترک، رنگ پریده،‌ آتروفیک (ممکن است بیمار از چسبیدن لبها به دندانها شکایت کند)

مخاط باکال: رنگ پریده و موج دار

زبان: صاف و قرمز و خالی از پاپیلا

دندانها: پوسیدگی دندانها مخصوصاً سطح ریشه و اروژن (erosion) افزایش بی دلیل پوسیدگیهای دندانی و بیماریهای پریودنتالی می تواند ناشی از نقص عملکرد غدد بزاقی باشد.

ملاحظات:

عفونتهای کاندیدایی عموماً مشاهده می شود.

در بررسی نهایی برای خشکی دهان از رژلب و سوآپ استفاده می شود این دو تست بیانگر خشکی مخاطی هستند. دندانهای قدامی ماگزیلا نشانه ای بر کاهش بزاق می باشد. (در حالت عادی مخاط و دندانها توسط بزاق خیس و تمیز می شود).

در نشانه دوم یک سوآپ بر روی مخاط باکالی دندانپزشک باید حرکت دهد. مخاط باکال خشک به سوآپ چسبیده و با آن حرکت می کند.

گاهی غدد بزاقی به علت التهاب یانئوپلازم متورم می شوند. غدد بزاقی اصلی به وسیله لمس بررسی می‌شوند تا از لحاظ وجود توده های سخت و ترشح بزاق ارزیابی گردند.

با دوشیدن مجرای غدد بزاقی طبیعی، بزاق از دهانه آن خارج شده قوام ترشحات نیز بررسی می‌شود. بزاق دوشیده شده باید شفاف، آبدار و زیاد باشد.

نقص مزمن غدد بزاقی

 بزاق غلیظ و کم عفونت باکتریایی غدد بزاقی

 در برخی موارد هم آلودگی بزاق دیده می شود و غدد بزاقی متورم و دردناک هستند.

در صورت مشاهده بزاق کدر همراه با بزرگی غدد بزاقی کشت بزاق توصیه می شود.

ارزیابی یک توده بزاقی و یا غده بزاقی متورم:

تومورهای غدد بزاقی معمولاً به صورت یک توده بی علامت در غده بروز می کند. در تومورهای خوش خیم کیستها خونریزی و عفونت ممکن است موجب درد شود. جهت بررسی اینگونه ضایعات علاوه بر معاینه بالینی، تصویربرداری و بیوپسی نیز توصیه می گردد.

درمان خشکی دهان:

چهار روش درمانی برای افراد مبتلا به خشکی دهان وجود دارد:

۱) درمان پیشگیری کننده

۲) درمان نشانه ای

۳) تحریک موضعی (Local) و یا تاپیکال (Topical)

۴) تحریک سیستمیک غدد بزاقی

در صورت وجود بیماریهای سیستمیک درمان بیماری نیز از جمله روشهای درمانی محسوب می گردد.

۱) درمان پیشگیرانه:

• فلوراید تراپی یکی از روشهای پیشگیری کننده پوسیدگیهای دندانی ناشی از خشکی دهان می باشد. متناسب با شدت بیماری روش و میزان مصرف فلوراید از روزانه تا هفتگی متفاوت می باشد.

• بیمار مبتلا باید از وضعیت بهداشت دهانی خوبی برخوردار بوده و هر چهارهفته توسط دندانپزشک معاینه شود. کاهش فعالیت بزاق ممکن است موجب افزایش رمینرالیزاسیون و سرعت نابودی ساختارهای دندانی شود.

• استفاده از محلولهایی که موجب رمینرالیزاسیون می شود در چنین اشخاصی می تواند مفید باشد.

• عفونتهای دهانی از جمله کاندیدیاز در این بیماران شایع است ودر چنین مواردی داروهای ضدقارچ باید مصرف شود.

۲) درمان نشانه ای:

• بهترین درمان نشانه ای نوشیدن آب است.

• انواعی از ژلها و محلولها برای این بیماران وجود دارد.

• بیماران باید از خوردن غذاهای پرادویه، الکل و پرشکر که به راحتی به مخاط آسیب می زند دوری کنند.

• مصرف Vit.E و کرمهای مرطوب کننده نیز توصیه می شود.

• استفاده از بزاق مصنوعی نیز توصیه می شود ولی در بیمارانی که هیچ فعالیت بزاقی ندارند چندان مفید نیست.

تحریک غدد بزاقی:

۱٫ تحریک موضعی:

• تحریک غدد بزاقی از طریق جویدن و یا چشیدن مواد شیرین و ترش به راحتی انجام می شود. همراهی این دو روش در افرادی که غدد بزاقی نیمه توانا دارند مفید است.

• تحریک الکتریکی نیز علیرغم عوارض نامساعد خود گاهی اوقات مفید می باشد.

یک ولتاژ متوسط در زبان و کام می تواند موجب تحریک تولید بزاق در افراد مبتلاء به خشکی دهان شود.

۲٫  تحریک سیستمیک:

داروهای محرک ترشح بزاق متنوعی کشف شده اند که چهار مورد آنها مفید و مؤثر و بدون عوارض جانبی شناخته شده اند که عبارتند از :

• برم هگزین Bromhexine

• آنتولتریتیون Anetholetrithione

• پیلو کارپین هیدروکلراید (HCL) Pilocarpine Hydrochloride

• سویملین HCI (Cevimeline HCI)

ضایعات پیش سرطانی و سرطانهای دهان

ضایعات پیش سرطانی و ماقبل بدخیمی طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی (WHO) عبارت است از بافتهایی که از لحاظ مورفولوژی تغییر یافته اند و احتمال سرطانی شدن آنها وجود دارد و شامل لکوپلاکیا،اریتروپلاکیا و احتمالاً لیکن پلان می باشد.

لیکن پلان دهانی (OLP):‌

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  لیکن پلان دهانی یک بیماری مزمن التهابی ایمونولوژیک پوستی مخاطی است. ۲۸ درصد بیماران OLP ضایعات پوستی هم دارند.

اتیولوژی:

شامل دژنراسیون سلولهای طبقه بازال اپی تلیوم با واسطه ایمنی سلولی می باشد. لیکن پلان یک شاخه از گستره وسیعی از بیماریهای ایمنی تحت عنوان ضایعات لیکنوئیدی است.

عواملی چون استرس، دیابت، هپاتیت C، تروما و ازدیاد حساسیت به دارو و فلزات می توانند از کوفاکتورهای ایجاد کننده لیکن پلان باشند. تعدادی از مواد (مثل داروها، مواد شیمیایی، فلزات و غذاها) تظاهرات کلینیکی میکروسکوپی شبیه لیکن پلان ایجاد می کنند که این تظاهرات را واکنشهای شبه لیکن پلان می گویند.

چنانچه واسطه یا آنتی ژن آزاردهنده برداشته شود علایم و تظاهرات بر می گردند. مثالهایی از این واکنشها شامل واکنش نسبت به ترمیمهای دندان، دهان شویه ها، آنتی بیوتیکها و تزریقات طلا برای موارد آرتریت و حالات تضعیف ایمنی مثل واکنش پیوند علیه میزبان (GVHD) می باشد.

این تظاهرات کلینیکی پیچیده نیاز به پیگیری و بیوپسیهای پی درپی در طی تغییر در علائم می باشد.

نمای کلینیکی:

این بیماری به طور متوسط در دهه ۵ زندگی و اغلب در زنان دیده می شود. هیچ عامل اتیولوژیک آشکار یا فاکتور اتیولوژیک ثابت تشخیص داده نشده است. اگرچه ضایعات در هر ناحیه ای از مخاط دهان ایجاد می گردد ولی مخاط باکال شایع ترین ناحیه ابتلاست. ممکن است این ضایعات با درد و ناراحتی همراه باشند.

OLP را می توان به اشکال زیر طبقه بندی کرد:

۱) رتیکولار (اشکال مخاطی کراتوتیک، Lacelike یا نواری شکل)
۲) آتروفیک (تغییرات کراتوتیک به همراه اریتمای مخاطی)
۳) اروزیو (زخم پوشیده شده توسط غشاء کاذب به همراه کراتوز و اریتما)
۴) بولوز ( نمای وزیکولوبولوز به همراه الگوهای رتیکولار و اروزیو )

درمان:

هیچ درمانی برای OLP شناخته نشده است و کنترل علائم در معالجه بیمار کمک کننده می باشد. کورتیکواستروئیدها در کنترل علایم موفق و بسیار ارزشمند هستند.

• در صورت ابتلا فرد به ضایعات پیش سرطانی و هرگونه موارد مشکوک ارجاع به سطوح بالاتر الزامی است.

لکوپلاکیا:

• یک ضایعه سفید رنگ است که مخاط دهان را درگیر می کند و با کشش از بین نمی رود و از لحاظ هیستوپاتولوژی شبیه هیچ ضایعه دیگری نمی باشد.

• هر ناحیه ای از مخاط دهان را درگیر می کند

با تروما و مصرف تنباکو ارتباط (به خصوص با دفعات و مدت زمان مصرف تنباکو) دارد.

دیسپلازی بیشتر در لکوپلاکیایی که زبان و لبها و کف دهان را گرفتار می کند وجود دارد (وجود دیسپلازی در ضایعات لکوپلاکیا خطر بدخیمی را افزایش می دهد) و کمتر در لکوپلاکیای ناحیه کام و رترومولر ایجاد می‌شود.

لکوپلاکیای ناشی از مصرف تنباکو در صورت قطع مصرف تنباکو قابل برگشت است.

انواع لکوپلاکیا:

۱) لکوپلاکیای هموژن
۲) لکوپلاکیای ندولار یا Speckled
۳) لکوپلاکیای زگیلی شکل یا Verrucos
۴) لکوپلاکیای زگیلی پرولیفراتیو  در مردان بیشتر دیده می شود و خطر تبدیل شدن آن به SCC بیشتر است.

تشخیص و درمان:

بسیاری از ضایعات سفید از نظر کلینیکی شبیه لکوپلاکیا هست. از این رو قبل از تشخیص باید وجود این ضایعات را رد کرد.

چنانچه ضایعه ای به طور خودبخود یا طی حذف محرک از بین برود تستهای بعدی برای تشخیص قطعی لازم نمی باشند.

بیوپسی بافتی قطعی ترین روش برای تشخیص ضایعات معلوم لکوپلاکیا می باشد.

برنامه غذایی درمانی شامل دوزهای منفرد و ترکیبی از ویتامینهای  E, C,A ،بتا کاروتن، آنالوگهای ویتامین A و رژیمی سرشار از آنتی اکسیدانها و پروتئینهای متوقف کننده رشد سلولی (میوه ها و سبزیجات) می باشد.

پیش آگهی:

ضایعات خوش خیم بدون دیسپلازی باید برداشته شود چرا که احتمال تغییرات بدخیمی در این ضایعات ۴ تا ۶ درصد است بعد از برداشت ضایعه کنترل طولانی محل مهم است.

کاندیدیازیس غالباً با لکوپلاکیا ارتباط دارد اما شیوع بیشتر آن در اریتروپلاکیا دیده می شود. وجود کاندیدیازیس ممکن است بیانگر کلونیزاسیون ثانویه این قارچ باشد.

اریتروپلاکیا:

پلاک یا لکه (Patch) مخملی قرمز رنگ درخشان که از نظر کلینیکی و پاتولوژیکی به هیچ ضایعه دیگری شبیه نیست.

تشخیص:

تشخیص نهایی براساس بیوپسی است.

اتیولوژی
اتیولوژی اریتروپلاکیا هنوز نامعلوم است ولی بسیاری از موارد اریتروپلاکیا با مصرف زیاد سیگار و استفاده یا عدم استفاده از الکل همراهند.

نمای کلینیکی:

اریتروپلاکیا دارای اشکال کلینیکی متنوعی است ولی طبقه بندی جامع قابل قبولی در مورد آن وجود ندارد.

اریتروپلاکیا اکثراً در مردان مسن دردهه ۶ و ۷ عمر ایجاد می شود این ضایعه در کف دهان، ونترال (Ventral) زبان، کام نرم، لوزه های ناحیه گردن و به طور کلی در تمام نواحی مستعد به ایجاد کارسینوم شایع است. (این نواحی درصد بالایی از پیش بدخیمی و تغییرات بدخیمی را نشان می دهند).

تذکر:

تفاوت بین اریتروپلاکیا و ضایعات التهابی خوش خیم دهان با استفاده از محلول ۱ درصد تولوئیدین بلو که توسط سوآپ یا دهانشویه به طور موضعی استفاده می شود قابل شناسایی است.

درمان و پیش آگهی:

درمان اریتروپلاکیا شبیه لکوپلاکیاست:
• پیگیری ضایعات به مدت یک یا دو هفته بعد از برطرف کردن عوامل احتمالی
• بیوپسی جهت ضایعات مقاوم ضروری است
• ضایعاتی که بعد از حذف عوامل بیش از دو هفته پابرجا هستند احتمال بدخیمی دارند.
• دیسپلازی اپی تلیوم یا کارسینوم insitu باید به طور کامل برداشته شود.

سرطانهای دهان :

اپیدمیولوژی:

در سرتاسر جهان کارسینوم های دهانی یکی از شایعترین سرطانها و یکی از ده عامل معمول مرگ و میر می‌باشد. سرطان دهان یک بیماری مرتبط با افزایش سن میباشد تقریباً ۹۵ درصد موارد در افراد بالای ۴۰ سال بوده و سن متوسط تشخیص سرطانها ۶۰ سالگی است.
بیشترین سرطانهای دهان شامل سرطان  زبان ، حلقی- دهانی و کف دهان می باشد . لبها ، لثه، دورسال زبان و کام مکانهای با شیوع کمتر می باشند. افرادی که سابقه ابتلاء به سرطان را دارند بیشتر در معرض ابتلاء به سرطان حلقی- دهانی هستند.

اتیولوژی و ریسک فاکتورها:

• افزایش سن

• تنباکو و الکل (ریسک فاکتورهای اصلی سرطان دهان و حلقی- دهانی می باشند)
تنباکو از سرطان زاهای قوی میباشد

• ترومای مداوم همراه با سایر سرطان زاها ممکن است تغییر و شکل و ترانسفورمیشن     سلولها را تسریع کند.

• تابش آفتاب، سفیدی پوست، سابقه سوختگی، کشیدن پیپ (Pipe Smoking) و مصرف الکل در ایجاد سرطان لب دخیل دانسته شده اند.

بیماری زایی:

SCC یا سرطان سلولهای سنگفرشی دهان نتیجه یک فرایند چند مرحله ای است که بافت از حالت نرمال به ضایعات دیسپلاستیک و در نهایت به SCC  تبدیل می شود.

Next Page »