سالَک ،لیشمانیوز پوستی یا “سال دانه”

“سال دانه” یا “دانه سال” شایع ترین نوع بیماری پوستی لیشمانیاز است که بر اثر گزش جنس ماده نوعی پشه خاکی به انسان منتقل می شود. عامل این بیماری انگلی به نام لیشمانیا است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، سالک نوعی بیماری پوستی است که بیشتر در مناطق گرمسیری مشاهده می شود.

این بیماری از راه گزش نوعی پشه خاکی که در مکان های گرم و مرطوب مثل زیر زمین خانه ها، فضاهای متروک، پشت لوازم و اشیای ثابت منزل و… زندگی می کنند، به انسان منتقل می شود. یکی دیگر از راه های انتقال این بیماری، تماس زخم های عادی با ترشحات زخم سالک است.

عامل بیماری سالک انگلی به نام لیشمانیا است که در زخم های سالک وجود دارد که با خونخواری پشه از محل زخم سالک، وارد بدن پشه می شود و چرخه انتقال آن طی می شود.

زخم سالک به دو نوع خشک و مرطوب تقسیم می شود. در سالک خشک تعداد زخم ها کم و بدون درد است و زخم ها از نظر ظاهری هم خشک هستند اما سالک مرطوب دردناک است یا گستره وسیع تری از زخم ها که این نوع سالک بیشتردر دست و پا دیده می شود.

سالک خشک به نوعی بیماری مشترک انسان و سگ به شمار می رود به طوری که سگ ها مقالات پزشکی و بهداشتی – این بیماری به شمار می روند.

مهم ترین مقالات پزشکی و بهداشتی – بیماری سالک مرطوب جوندگانی مثل موش های صحرایی هستند.

در ایران 2 نوع از این بیماری وجود دارد که توسط 2 گونه انگل ایجاد می شود. نوع خشک یا شهری و نوع مرطوب یا روستایی.

• سالک خشک یا شهری که توسط گونه انگل لیشمانیا تروپیکا ایجاد می شود. در این نوع پس از یک دوره کمون بیش از دو ماه، ندول کوچکی درمحل گزش به رنگ قرمز قهوه ای ظاهر می شود و بتدریج طی 6 ماه بزرگتر می شود و معمولا در مرکز آنها زخم سطحی ایجاد می شود و دلمه می بندد. در صورت عدم درمان معمولا طی 12-8 ماه ضایعه روبه بهبودی می رود و از خود جوشگاه به جای می گذارد دوره زمانی این نوع سالک از نوع مرطوب طولانی تر است.

• سالک مرطوب یا روستایی توسط گونه لیشمانیا ماژور ایجاد می شود. در این بیماری پس از دوره کمون کمتر از دو ماه در محل گزش دانه جوش مانندی ایجاد می شود. طی 3-2 ماه زخم بزرگتر شده و گاهی اطراف آن ندول های کوچک و متعدد ظاهر می شود که از عوارض این بیماری محسوب می شود. گاهی ممکن است انگل از طریق مسیر لنفاتیک گسترش پیدا کند. بهبود معمولا طی 6-2 ماه دیده می شود و جوشگاهی از آن باقی می ماند.

روشهای تشخیص

در صورت پیدایش یک یا چند زخم جلدی در مناطقی که سالک به عنوان بیماری بومی وجود دارد و در مناطقی که پشه خاکی دیده می شود بایستی به احتمال وجود بیماری توجه شود.تشخیص قطعی بر اساس مشاهده انگل لیشمانیا در ضایعات حاصله  پس از تهیه نمونه و رنگ آمیزی و همچنین استفاده از محیط کشت مخصوص می باشد.

روشهای پیشگیری از بیماری سالک

در حال حاضر اقدامات پیشگیری کننده شامل موارد زیر می باشد:
1- حذف عوامل مساعد کننده
· بهسازی و ترمیم شکاف دیوارها در مناطق مسکونی و نگهداری دام و طیور
· بهسازی کانالهای روباز،دفع صحیح فاضلاب و تفاله های ساختمانی
· جمع آوری و دفع صحیح فاضلاب و نخاله های ساختمانی
· اتلاف سگهای ولگرد و مبارزه با جوندگان
· تخریب و تسطیح اماکن مخروبه و متروکه

2- محافظت در برابر نیش پشه

· نصب توری ریز بر روی پنجره ها و دربهای ورودی
· استفاده از پشه بند معمولی و ترجیحا آغشته به حشره کش که برای مدت طولانی اثر آن باقی می ماند.

· استفاده از پمادها و مواد دور کننده حشرات هنگام استراحت و خواب در مناطق آلوده
· پوشانیدن زخمهای سالکی به منظور جلوگیری از آلوده شدن پشه خاکی های جدید و انتشار بیماری به دیگران

3- سمپاشی

با توجه به عوارض زیست محیطی سم و تاثیر کم آن در کنترل بیماری فقط در نوع شهری می توان در کنار دیگر اقدامات بهسازی و پیشگیری در شرایط خاص گاهی از این روش استفاده نمود. معمولا سمپاشی موجب مهاجرت پشه ها به مناطق مجاور و پیدا شدن انواع مقاوم ناقل می شود و بهترین راه برای از بین بردن رشد و تکثیر پشه خاکی بهسازی محیط است.

چگونه از انتقال بیماری به افراد خانواده و سایرین پیشگیری کنیم؟

درمان منظم و به مدت لازم موجب از بین رفتن انگل در زخم و بهبودی می شود و مانع از انتقال بیماری به دیگران می شود. بعلاوه پیشگیری ازگزش پشه و پوشاندن دائمی زخم می باشد. سایر اقدامات لازم شامل استفاده از دورکننده های حشرات در اطراف زخم، اسپری حشره کش داخل خانه،استفاده از پشه بند آغشته به سم بخصوص در زمان غروب و طلوع خورشید، نصب توری در پنجره ها، استفاده از پرده های آغشته به سم در مقابل پنجره ها و دربهای ورودی، معدوم و مدفون کردن صحیح زباله ها و نخاله های ساختمانی ، بهسازی محیط.

درمان سالک

انتخاب روش درمان در صلاحیت پزشک متخصص پوست مو است. بهتر است هم زمان از چند روش بهره گرفته شود تا از ایجاد مقاومت دارویی جلوگیری شود. داروهای موثر به اجمال عبارتند از : تزریق آمپول گلوکانتیم در حاشیه زخم، سرمادرمانی یا کرایوتراپی ، تزریق عضلانی آمپول گلوکانتیم و پمادپارومومایسین.

واکسن و لشمانیزاسیون

هنوز واکسن موثری برعلیه سالک وجود ندارد.لشمانیزاسیون به معنی تلقیح انگل زنده و ایجاد زخم در مناطق پوشیده بدن است .با این روش از بروز زخم در صورت پیشگیری می شود. بیماری که یک بار به سالک مبتلا می شود تا 90% نسبت به انگل ایمنی پیدا می کند.

تب خال

تب خال عبارت است از یك عفونت ویروسی مسری و شایع که بوسیله ویروس هرپس سیمپلكس رخ می دهد تبخال گاهی با زرد زخم اشتباه گرفته میشود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در این بیماری، معمولاً لبها، لثه ها و ناحیه دهان، ندرتاً قرنیه، و گاهی ناحیه تناسلی گرفتار میشوند.

عوامل افزایش دهنده خطر ابتلا به تب خال

تب، آنفلوآنزا ، سرماخوردگی، فشارهای روحی و روانی ، صدمات به لب یا جراحی‌های روی نواحی دهان و لب، قاعدگی، سوء تغذیه ،مراجعه به دندانپزشكی كه معمولاً دهان حین انجام كار بیش از حد معمول باز میشود و قرار گرفتن در معرض نورخورشید از جمله شرایطی هستند که فرد را مستعد بروز تب خال می کند

علائم بیماری تب خال : پیدایش تاولهای بسیار كوچك و دردناك معمولاً در اطراف دهان، و گاهی روی ناحیه تناسلی. این تاولها گروهی ظاهر میشوند و در اطراف هر كدام یك حلقه قرمز وجود دارد. داخل این تاولها مایع وجود دارد اما پس از مدتی تاولها خشك شده و ناپدید میشوند. اگر چشم نیز دچار عفونت شود، علایمی چون درد و قرمزی چشم، احساس این كه در چشم چیزی وجود دارد، حساسیت به نور، و اشك ریزش بروز میكنند

بهبود خود به خودی در عرض چند روز تا یك هفته و گاهی بیشتر اتفاق می افتد عود تبخال امری معمول است. ویروس برای تمام عمر در بدن باقی میماند اما معمولاً در حالت خفته قرار دارد.

برای درمان بیماری:

1- مایعات خنك بنوشید یا بستنی یخی بجوید تا ناراحتی كمتر شود.

2- در 24 ساعت اول پس ظاهر شدن ضایعات پوستی، یك تكه یخ را تا حدود یك ساعت روی محل قرار دهید. این كار ممكن است باعث تسریع بهبودی شود.

3- به هیچ وجه چشم دچار عفونت هرپسی را نمالید

4- برای پیشگیری از عود مجدد بیماری، زمانی كه قرار است مدت زیادی را در بیرون از خانه بگذارنید، روی لبهای خود پماد اكسید روی یا كرم ضدآفتاب بمالید.

5- استفاده از كرم ضد ویروس آسیكلوویر و قرار دادن لایه نازكی از آن با استفاده ازگوش پاك كن بر روی تب خال هر شش ساعت در بهبود آن موثر است.

6- دستكاری نكردن ضایعات یکی از راههای درمان بیماری است

7- از خود درمانی چشم دچار عفونت با ویروس هرپس اجتناب کنید

8- دراین حالت مسواكی نو برای شستشوی دندانها انتخاب كنید و بعد از بهبود بیماری حتماً آن را دور بیندازید.

9- مصرف لبنیات و سیب زمینی به دلیل دارا بودن لیزین باید افزایش یابد و از خوردن شكلات، كاكائو، غلات، بادام زمینی و ژله خودداری كنید.

10- در نهایت ورزش، تمدد اعصاب و دوركردن افكارمنفی و كاهش فشارعصبی واسترس در درمان و پیشگیری از تب خال موثرند

اگر در موقع زدن تب خال این شرایط را داشتید به پزشك مراجعه نمائید: ۱. ظاهر شدن ضایعاتی روی پوست ناحیه تناسلی، شبیه آنچه در اطراف دهان زده است.

اگر یكی از موارد زیر همراه با تبخال رخ دهد: علایم عفونت باكتریایی ثانویه، مثل تب، وجود چرك به جای مایع روشن در داخل تاولها، سردرد، و درد عضلانی.

نکاتی درباره تبخال ناحیه تناسلی عفونت اعضاء تناسلى و نواحى مقعد با ویروس تبخال ساده یکى از شایع‌ترین بیمارى‌هاى مقاربتى است. علائم ۴ تا ۷ روز بعد از تماس جنسى شروع مى‌شود که ابتدا به‌صورت سوزش موضعى است. مدت کوتاهى بعد از آن تاول‌هاى کوچک پر از مایعى بروز مى‌کنند که در صورت پارگی زخمى مى‌شوند. این زخم‌ها دردناک هستند و پوست ختنه‌‌گاه، نوک و جسم آلت در مردان و لب‌هاى فرج، کلیتوریس، مهبل، و دهانه رحم در زنان ظاهر مى‌شوند.

تاول‌ها ۳ تا ۵ روز باقى مى‌مانند و طى ۱۰ روز با گذاشتن اثر زخم یا بدون آن ناپدید مى‌شوند. هنگام عفونت، غدد لنفاوى کشاله ران ممکن است متورم و دردناک شوند. علائم عمومى مثل تب و کوفتگى ممکن است با این عفونت همراه باشند. بعد از بهبودى ویروس در عقده‌هاى عصبى ناحیه مخفى مى‌شود و و در فواصل زمانى مختلف پوست را دوباره عفونى کند. حملات عود بیمارى ممکن است توسط تب بالا، بیماری، آفتاب سوختگی، یا فشارهاى روحى برانگیخته شوند.

درمان بیماری تب خال

براى درد ناشى از تبخال مسکن‌هائى مثل آسپیرین و استامینوفن مناسب هستند. کمپرس با سرم نمکى (یک قاشق چایخورى نمک در یک لیوان آب تسکین‌دهنده است و به پاکیزه نگه داشن تاول‌ها کمک مى‌کند. پزشک داروى آسیکلوویر را به‌صورت موضعى یا خوراکى تجویز خواهد کرد. این دارو در کاهش شدت علائم در عفونت‌هاى اولیه و ثانویه مؤثر است .

علت بوجود آورنده بیماری تب خال: عفونت با ویروس هرپس كه به پوست تهاجم میكند و غالباً پیش از ایجاد عفونت فعال، تا ماه ها یا سالها در آنجا باقی می ماند ویروس از طریق تماس فرد به فرد یا تماس با ترشحات بزاقی، چشمی، ادرار یا مدفوع انتقال می یابد. تاولها و زخمهای تبخال تا زمانی كه بهبود نیافته باشند مسری هستند، چه در موقع اولین بروز تبخال و چه در بروز مجدد آن
برای پیشگیری از بیماری تب خال باید :

از تماس فیزیكی با افرادی كه ضایعات فعال دارند خودداری كنید. به هنگام تبخال، برای جلوگیری از انتقال ویروس، دستان خود را مرتب بشویید. با مالیدن روزانه داروی آسیكلوویر می توان بیماری درمن کرد .

کرم آسکاریس

آسكاريس مشهورترين كرم حلقوي است كه بعد از کرمک بالاترين نسبت آلودگي را در سطح جهان دارا مي باشد. كرمي است بزرگ و گرد شبیه کرم خاکی ، به رنگ زرد كه در درون روده كوچك بسر مي برد و اندزه آن بين 35 . 15 سانتيمتر است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  كرم‌هاي‌ گرد در لوله‌ گوارش‌ رشد مي‌كنند اين‌ انگل‌ها مسري‌ بوده‌ و در همه‌ سنين‌ ديده‌ مي‌شوند، ولي‌ در كودكان‌ شايعترند.

عوارض آسکاریس

وجود تعداد زیاد کرم آسکاریس ،‌ مهاجرت و یا تجمع آنها در روده‌ها گاهی سبب ایجاد عوارض شدید می‌شود. این عوارض عبارتند از انسداد روده‌ها ، ابتلای کیسه صفرا ، آپاندیست و سوراخ شدن روده‌ها. علایم انسداد روده ها شامل درد ناگهانی و پیچش شکم همراه با استفراغ و مشاهده انسداد در عکس‌برداری است

سير تکاملي

اگر تخمهاي بوسيله ميزبان ضمن غذا يا آب خورده شود، به طرف معده حرکت مي‌کند و در آنجا لاروها از تخم بيرون مي‌آيند و به داخل سياهرگها يا عروق ديواره روده نفوذ مي‌نمايند.

سپس به طرف کبد و قلب و ريه به گردش در مي‌آيند ظرف چند روز لاروها به داخل راهها يا گذرگاههاي هوايي آمده از ناي ، مري و معده مجددا به طرف روده حرکت مي‌کنند.

در روده به صورت کرم رسيده و بالغ در مي‌آيند. براي تکميل و اتمام دوره زندگي کرم روده ميزبان واسطه لازم نيست.
علائم را به دو مرحله تقسيم كرد :
1 – مسير حمله و مهاجرت لارو

عبور لاروها از كبد بر اين عضو تأثير مي گذارد و گاهي باعث بزرگي و دردناكي آن مي شود ،‌جايگزني آنها در ريه ، ناراحتي هاي تنفسي ايجاد مي كند علائم آن عبارتند از سرفه هاي خشك ،‌تنگي نفس و ‌تب. اين مسير بيشتر از دو هفته طول نمي كشد .

در طي مهاجرت ريوي ،‌لارو ممكن است با توليد حساسيت ميزبان سبب بروز تظاهرات آلرژيك مانند ‌حملات آسمي گردد .

2 – مرحله استقرار كرم بالغ در روده

علائم معمولي اين مرحله درد ناحيه شكم ، بي اشتهايي و سوء‌هاضمه مي باشدعلائم دیگر شامل بيخوابي ، تشويش و ساييدن دندانها هنگام خواب است . شايعترين شكايت بيماران مبتلا به آسكاريس ، درد مبهم شكمي است .

نکاتی در باره انگل آسکاریس

1. تشخيص دقيق بر دیدن تخم در مدفوع يا دفع كرم بالغ استوار است
2. آسكاريس در مناطق معتدل و گرم شايعتراست
3. در مناطقي كه بهداشت ناكافي است شيوع فراواني دارد .
4. بيشترين در سن 5 تا 9 سال يعني كودكان سنين دبستان و قبل از دبستان دیده می شود
5. شيوع آلودگي در دختر و پسر تقريباً يكسان است
6. طبقات فقيرتر شهري و روستا بدليل بهداشت نامناسب ‌بيشتر مبتلا مي شوند
7. در صورتی که یک فرد خانواده مبتلا شود بقیه هم مبتلا می شوند .
8. در مناطقي  كه از كود انساني در مزارع سبزيجات استفاده مي شود ، آلودگي در تمام سنين از مصرف سبزيجات آلوده ایجاد میشود
9. تخمها به  نور مستقيم خورشيد و گرما حساسند
‌پیشگیری و کنترل انگل آسکاریس : موثرترين راه كنترل انگل آسکاریس تأمين بهداشت عمومي ،تامین آب بهداشتی و سالم ، دفع مناسب  فاضلاب و رعايت اصول زير می باشد
1 – دفع بهداشتي مدفوع و جلوگيري از آلودگي خاك ، بخصوص در اطراف محل بازي و ورزش كودكان
3 – محفوظ نگه داشتن غذاها از آلوده شدن با فضولاتي كه امكان دارد به تخم انگل آلوده باشند .
4 – كوتاه كرد ن مرتب ناخن ها بخصوص در كودكان،و جلوگیری از وارد کردن دست به دهان در کوردکان
5 – از آنجا كه انسان ميزبان نهايي آسكاريس مي باشد تشخيص و درمان افراد آلوده نه تنها موجب بهبود آنان مي شود ، بلكه اقدام موثري در جهت قطع زنجيره انتقال بیماری است.
اصول كلي درمان
6- نواحي مقعد و تناسلي را حداقل روزي دوبار با صابون و‌ آب گرم بشوييد
7- در صورت امكان همه لباسهاي راحتي ، لباسهاي خواب ،‌زير پوشها و حوله هاي آلوده را كه توسط فرد مبتلا استفاده شده بجوشانيد
در صورت تشخیص آلودگی به آسکاریس درمان در منزل امكان پذير بوده و شامل داروهاي ضد كرم مانند مبندازول و لواميزول و ساير مراقبتهاي بهداشتي زیر نظر پزشک است

سیاه سرفه

سیاه سرفه یكی از خطرناك ترین بیماری های كودكان بخصوص در سنین زیر یك سال است. این بیماری توسط یك باكتری به نام بوردتلاپرتوسیس ایجاد می شود. این باكتری سبب انسداد مجاری هوایی توسط ترشحات مخاطی ( موكوس ) می گردد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این بیماری شديداً مسري بوده و شدت عارضه در اين بيماري در ريه ها و به شكل التهاب مجاری هوایی مي باشد

علائم و نشانه ها :

علائم : اين بيماري با علائم سرماخوردگي شروع مي شود که شامل آبريزش بيني ،‌قرمزي و آبريزش چشم ، تب خفيف و سرفه خشک مي باشد .

پس از ۲-۱ هفته سرفه هاي خشک تبديل به سرفه خلط دار مي شود . در طول سرفه هاي پشت سرهم که به بيمار دست مي دهد بيمار دچار قرمزي حتي سياه شدن مي شود . کودکان درانتهاي سرفه هاي خود دچار تنفس تندتند به همراه ايجاد صدايي فرياد مانند مي شوند .

سرفه هاي شديد منجر به استفراغ در کودکان و سختي نوشيدن مايعات و خوردن غذا مي شود . سرفه ها براي هفته ها مي تواند ادامه يابد . در بزرگسالان و نوجوانان علائم خفيف تر است به طور شايع کودکان ۲ هفته علائم سرماخوردگي ، ۲ هفته علائم توأم با سرفه شديد و ۲ هفته هم دوره نقاهت را مي گذرانند که ۲ هفته دوره نقاهت گاهي تا ماهها طول مي کشد .

عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر

· افراد واکسینه‌نشده‌
· همه‌گیری‌های‌ اواخر زمستان‌ و بهار گسترش‌ باکتری‌ها باعث‌ افزایش‌ شدت‌بیماری‌ زایی‌ آنها می‌گردد.
· شرایط‌ زندگی‌ شلوغ‌ یا غیربهداشتی‌
·  بارداری‌

پیشگیری و کنترل بیماری سیاه سرفه :تزريق واکسن مؤثرترين روش حفاظت در برابر سیاه سرفه است در کشور ما از دوماهگی واکسن سیاه سرفه به نوزادان در قالب واکسن ثلاث در خانه های بهداشت و پایگاه های بهداشتی بصورت رایگان تزریق می شود این واکسن می تواند نوزاد را علیه سه بیماری دیفتری ،کزاز و سیاه سرفه ایمن کند این واکسن در 5 نوبت داده می شود .

این واکسن در دو ، چهار ،شش ،هجده ماهگی زده می شود و در 6 سالگی آخرین نوبت واکسن تزریق می شود .واکسن سیاه سرفه ممکن است بعد از تزریق در کودکان با عوارضی همراه باشد از جمله :

درد محل تزریق، تورم و قرمزی و واكنش های سیستمیك مثل تب، گریه مداوم ، گیجی و استفراغ، بسیار به ندرت دیده می شود. این عوارض در طی چند ساعت پس از تزریق واكسن مشاهده می شوند و خود بخود و بدون بر جای گذاشتن عارضه ای پایدار برطرف می شوند.

به مادران توصیه می شود برای کاهش این عوارض به کودک قطره استامینوفن بدهند میزان قطره بستگی به وزن بچه دارد به این ترتیب که اگر کودک 10 کیلوگرم وزن داشته باشد به او 20 قطره استامینوفن هر 6 ساعت داده می شود

همچنین ممكن است از هر 1750 نفر دچار تشنج شود. تشنج معمولاً 48 ساعت پس از تزریق واكسن رخ می دهد و خود به خود محدود شونده است و تقریباً در تمام موارد در كودكان تب دار دیده می شود. این عارضه در كودكانی كه سابقه فامیلی تشنج دارند بیشتر رخ می دهد.

موارد منع مصرف واكسن

سیاه سرفه:  سابقه فامیلی تشنج- سابقه فامیلی عوارض به دنبال واكسن- سابقه فامیلی مرگ ناگهانی نوزاد- در كودكانی كه یك بیماری عصبی زمینه ای شناخته شده یا مشكوك دارند.

نکته مهم : واکسن سياه سرفه نبايستي پس از پايان ۵ سالگي تزريق شود .

نخستین اقداماتی كه شما می توانید در زمینه سیاه سرفه انجام دهید:

1- اگر مشكوك به سیاه سرفه در كودك هستید، هر چه سریعتر با پزشك تماس بگیرید
3- اگر مشكوك به سیاه سرفه در كودك هستید تا قبل از مشاوره با پزشك، از رفتن وی به مدرسه ممانعت كنید
4- اگر كودك دچار حملات سرفه قطاری شده ، او را مستقیم بنشانید و كمی به جلو خم كنید، سپس ظرفی را زیر دهان وی قرار دهید تا بتواند خلط خود را خارج كند.
5- سعی کنید کودک را آرام نگهدارید زیرا اضطراب و وحشت، حملات سرفه را بدتر می كند. همچنین كودك را تشویق كنید تا خلط خود را خارج كند زیرا این كار به پاك سازی مجاری تنفسی كمك می كند
6- اگر كودك به دنبال یك حمله سرفه استفراغ كرد، پس از آن كمی غذا و مایعات به وی بدهید تا به این ترتیب مواد ضروری و مایعات به بدن وی برسد
7- تا زمان بهبود كامل اجازه بازی های سنگین به كودك ندهید زیرا فعالیت زیاد مجدداً حملات سرفه را تحریك كرده و وی را خسته می كند
8- كودك را از دود سیگار و هوای آلوده دور نگه دارید

كيست هيداتيك چیست؟

بيماري كيست هيداتيك يكي از خطرناكترينبيماريهاي قابل انتقال از حيوانات به انسان است واژه هيداتيس به معني يك قطره آب است بیماری توسط نوزاد یک انگل روده ای  سگ که وارد بدن  انسان و دام می شود بروز می کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، کرم بالغ در روده سگ و نوزاد در بدن انسان و حیوانات اهلی نشخوارکنندهزندگی می کند.

عامل ایجاد بیماری مرحله نوزادی انگل اکینوکوکوس گرانولوزوس است.

اهمیت بیماری کیست هیداتیک:

پراکندگي انگل در سطح جهان وسيع بوده ولي شايعترين مناطق درگير ساحل مديترانه، جنوب روسيه ، ايران، استراليا وبلغارستان ميباشد. ميزبانان اصلي آن گوشتخواران بويژه سگ سانان هستند اما انگل در ساير حيوانات اهلي و وحشي از جمله گاو، گوسفند، روباه، خوك و شتر نيز ديده مي شود
چرخه زندگی انگل کیست هیداتیک :

چرخه زندگي اين انگل بين سگ سانان و گياهخواران تكميل مي شود. كرم بالغ در رودة كوچك گوشتخواران مخصوصا سگ ها زندگي مي كند و تخم هاي خود را از طريق مدفوع به محيط بيرون مي رساند. تخم هاي دفع شده در مدفوع سگ بلافاصله براي دام و انسان آلوده كننده است.

گوسفند، گاو و بز نيز به هنگام چريدن و خوردن علف های آلوده تخم هاي اكينوكوك را همراه علوفه آلوده وارد دستگاه گوارش خود مي كنند و تخم ها پس از ورود به دستگاه گوارش ميزبان باز شده و جنين قلابدار به درون بافت روده مهاجرت نموده و از طريق عروق روده يا مجاري لنفاوي، به كبد مي رسند.

تعدادي از آنها در كبد مي مانند و تعدادي به ريه مي رسند، تعداد كمتري نيز به ساير ارگانها مانند كليه، طحال، عضلات و مغز حمل مي شوند در اين مرحله انگل پس از استقرار در بافت شروع به رشد و نمو كرده و طي چند ماه كيست هاي در اندازه هاي مختلف ايجاد مي كنند حال درصورتی که سگ سانان از احشاء آلوده به اين كيست نشخوار کنندگان تغذیه نمایند دوباره سیکل بیماری تکرار می شود

علائم بیماری کیست هیداتیک :

پس از بلع تخم هر اندامی از بدن می تواند محلبوجود آمدن کیست باشد و بسته به اینکه در چه اندامی کیست ایجاد شده اختلال درعملکرد همان عضو را داریم.

کیست های ریوی و کبدی شایع تر هستند. علايم اين بيماري از دردساده در محوطه راست شكمي گرفته تا تنگی نفس ، سرفه های خشک، عفونتهای ثانویه بدنبال پاره شدن کیست در اعضای داخلی و شوک آنافیلاکسی متغییر است گاهي تعداد اين كيست ها به حدي در كبد افزايشمي يابند كه موجب از كار افتادن كبد خواهد شد که در صورت درمان نشدن منجر به مرگ می شود.

علائم اين بيماري بستگي به محل استقرار كيست (كبد، ريه، مغز، استخوان) ، بزرگي كيست و موقعيت كيست دارد. به عنوان مثال در مغز و چشم سريعاً ايجاد علامت مي كند در حاليكه در كبد سالها طول مي كشد تا ايجاد علامت نمايد.

در حال حاضر جراحي كيست هاي هيداتيك در انسان تنها راه اساسي معالجه بيماري است اما این بیماری به راحتی از طریق جلوگيري از كشتار دام به روش غير بهداشتي، كنترل تعداد سگهاي ولگرد، درمان مستمر سگهاي گله، جلوگيري از ورود سگهاي ولگرد به زمينهاي كشاورزي و آموزش همگاني مردم به پيشگيري و كنترل اين بيماري قابل پیشگیری است.
نكات ساده پيشگيري از اين بيماري:
1-      رعایت بهداشت فردی و محیط
2-      ضد عفونینمودن سبزیجاتبا توجه به اينكه سبزيجات،صيفي جات و ميوههاي بوته دار زميني مثل توت فرنگي از عمده ترين فاكتورهاي آلودگي به تخم اين انگلمي باشند حتما بايد قبل از مصرف به خوبي با آب شستشو گرديده و براي اطمينان از جداشدن تخم انگل از سبزيجات، چند قطره مايع ظرفشوپي به داخل ظرف شستشو اضافه شود،سبزيجات چند لحظه در داخل آب تكان داده شود تا آب كف نمايد.

نکته :

يكي از اشتباهاتي كهدر موقع شستشوي سبزيجات وجود دارد اين است كه بعد از شستشو ،كل ظرف محتوي سبزيجاترا روي آبكش ميريزند كه با اين كار تخمهاي انگل ته نشين شده در داخل ظرف دوباره رويسبزيجات پخش ميشود،بايد سبزيجات را از سطح آب برداشته شوند و آب باقيمانده دورريخته شود.

3- در صورتی که سگ دارید داروهای ضد انگلی به سگها داده و برای آنها شناسنامه تهیه نمایید و هر چند وقت یکبار آنها به دامپزشک ببرید

4- اگر كشتار دام مثل قرباني كردن و نذري داريد در صورت مشاهده كيست هاي كبدي در گاو و بخصوص گوسفند هرگز آنها را پاره نكنيد چون باعث كيست هيداتيك چشمي در انسان ميشوند و همچنين كبد حيوان را بطور بهداشتي دفن كنيد چون اگر سگي اين احشاء آلوده را بخورد دوباره سيكل انگل تكرار مي گردد.

5-محصور نمودن مزراع و جلوگیری از ورود سگ ها به آنها

6-عدم تماس با سگ ها

بیماری بروسلوز یا تب مالت

بیماری تب مالت (بروسلوز) میکروبی واگیردار مشترک بین انسان و دام است که از گاو، گوسفند و یا بزهای آلوده به انسان انتقال می یابد. این بیماری به نام ˈدیوید بروسˈ پزشک اسکاتلندی کاشف این بیماری بروسلوز و به علت مشاهده اولین مورد در جزیزه مالت، بیماری تب مالت نامیده گرفته است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  تب مالت شایعترین بیماری مسری در کشور ما تب مالت و سل است که به ترتیب 300 نفر و 6 هزار نفر به آن مبتلا هستند.

تب مالت از جمله شایع ترین بیماری های واگیردار در کشور ما به شمار می رود به طوری که به گفته دکتر ایرج خسرونیا رییس انجمن متخصصان داخلی تعداد 300 نفر به آن مبتلا هستند.

به رغم شیوع این بیماری در کشورما، خوشبختانه تعداد کمی به آن مبتلا هستند؛ این بیماری از سالیان قبل به صورت بومی در ایران وجود داشته و اکنون بیشتر در مناطق کردنشین و لرستان شایع است.

تب مالت در صورتی که به موقع تشخیص داده و درمان شود، به سرعت در 10 تا 15 روز درمان می شود و جلوی انتقال آن به افراد دیگر گرفته می شود.

اما اگر تشخیص و درمان آن با تاخیر مواجه شود به گفته خسرونیا درمان آن حتی ممکن است تا حدود 3 ماه به طول انجامد.

مهمترین راه ورود میکروب عامل بروز تب مالت به بدن حیوان از طریق دستگاه گوارش است که به وسیله علوفه آلوده و زباله به حیوان سرایت می کند و سبب شیوع بیماری می شود. همچنین این بیماری از طریق مصرف شیرآلوده به صورت خام و فرآورده های شیری آلوده مانند پنیر تازه، سرشیر، خامه و بستنی به انسان سرایت می کند.

این بیماری در دام ها به صورت سقط جنین و در انسان به صورت تب ظاهر می شود.

● علایم تب مالت

مهمترین علامت این بیماری تب بین 38 تا 40 درجه است که با احساس سرما یا لرز همراه باشد. دردهای عضلانی و استخوانی، سر درد، تعریق شدید به ویژه در هنگام شب، ضعف و خستگی، بی اشتهایی، لاغری و افسردگی، بزرگ شدن کبد و طحال نیز ازجمله علایم تب مالت به شمار می رود.

درصورتی که این بیماری مزمن شود، حالاتی مانند خستگی های دایمی، دردهای عضلانی، کمردرد، یبوست، کاهش وزن، افسردگی و ناتوانی جنسی نیز به تدریج ظاهر و مزمن می شود.

تب مالت به لحاظ ویژگی های عامل مولد آن که نوعی میکروب است، به بیماری هزار چهره معروف است، بنابراین شناخت، مبارزه و ریشه کنی آن با دشواری های خاصی همراه است.

یکی از دلایل شیوع این بیماری در کشورما عدم رعایت اصول بهداشتی در بین برخی روستائیان و دامداران است؛ کشاوری و دامپروری با زندگی روستایی و عشایری مردم ما بسیار آمیخته است. هنوز آغل و چادر دام ها در کنار اتاق و چادر صاحبان آنها دایر می شود و به محض تولد دامی جدید، کودکان خردسال آنها را در آغوش می گیرند و نوازش می کنند.

هنوز لبنیات محلی غیرپاستوریزه در روستاها و حتی شهرها خریدار فراوان دارد و همین امر به عنوان عامل دیگری در انتشار این بیماری همچنان حتی در بین افراد تحصیلکرده جامعه خودنمایی می کند.

● عوارض تب مالت

بیماری تب مالت عوارض متعددی دارد که ازجمله آن می توان التهاب مفاصل را به عنوان شایع ترین عارضه این بیماری برشمرد.

کبد و کیسه صفرا نیز در اثر این بیماری متاثر می شوند؛ کبد همیشه در بیماری تب مالت درگیر می شود و معمولا بزرگ می شود.

التهاب کیسه صفرا ناشی از بروسلوز نیز یکی دیگر از عوارض نادر این بیماری است.

حالاتی مانند تهوع، استفراغ، کاهش وزن، یبوست، اسهال و درد شکم نیز ازجمله عوارضی است که دستگاه گوارش را درگیر می کند.

علایم بروسلوز شامل کم خونی، کاهش پلاکت ها، کاهش سلول های سفید خون و اختلالات انعقادی نیز از عوارض این بیماری به شمار می رود.

التهاب پوشش داخلی قلب (اندوکاردیت) در کمتر از 2 درصد بیماران بروسلوزی اتفاق می افتد و شایع ترین عارضه ای است که سبب مرگ این بیماران می شود.

تب مالت همچنین سبب بروز سردرد و افسردگی در بیشتر بیماران می شود؛ سندرم های عصبی شامل التهاب پرده های مغزی و اختلالات اعصاب محیطی نیز در بروسلوز دیده شده است.

بروز مشکلات پوستی مانند راش های سرخکی شکل یا کهیری شکل و خارش دار، بروز اختلالات کلیوی، عوارض چشمی مانند التهاب صلبیه، شبکیه و اعصاب بینایی از دیگر عوارض این بیماری به شمار می رود.

● راه های پیشگیری

مصرف شیر و لبنیات پاستوریزه و عدم تماس با حیوانات آلوده به تب مالت از عمده ترین راه های پیشگیری از ابتلا به این بیماری به شمار می رود.

عدم مصرف شیر دامی که تازه سقط جنین کرده و به ابتلا به این بیماری مشکوک است، شستن ظروف مخصوص دوشیدن شیر، ضدعفونی کردن اصطبل های آلوده، واکسیناسیون دام ها علیه این بیماری، مصرف گوشت حیوانات مبتلا به این بیماری به صورت کاملا پخته شده

و رعایت کامل اصول بهداشتی در دامداری ها از دیگر راه های پیشگیری از این بیماری است.

آشنایی با بیماری سل

سل یک بیماری عفونی واگیر می باشد . بیماری سل از سال های بسیار دور وجود داشته و افراد بسیار مشهوری نیز در دنیا به این بیماری مبتلا شده اند. این بیماری از قدیم در کشور ما شناخته شده بود. در گذشته به اشتباه تصور می کردند که نفرین کسی و یا شدت غم و غصه علت اصلی ابتلا به بیماری سل است .در کتاب های غربی به این بیماری توبرکولوز (Tuberculosis) و به اختصار «تی بی» (TB) گفته می شود.

بیماری سل یکی از مهمترین بیماریهای عفونی قرن حاضر می باشد که توانائی درگیر نمودن کلیه ارگان های بدن را دارد ولی ریه ها بیشتر به سل مبتلا می شوند.

از سال 1982 همه پزشکان دنیا معتقد بودند که این بیماری تا سال 2000 کنترل و بحث آن فقط محدود به کتب پزشکی خواهد بود، ولی این امید ده سال بیشتر به طول نیانجامد، به طوری که در سال 1993 این بیماری از طرف سازمان بهداشت جهانی به عنوان یک فوریت جهانی اعـــــلام می گردد.

بروز 10 میلیون مورد جدید سل و درمان تنها دو سوم از آنها که متأسفانه در بیش از 50 درصد موارد درمان ناقص بوده ، عمق فاجعه را در این سالها نشان می دهد.

بروز سه همه گیری از این بیماری در دو دهه اخیر دور نمای کنترل این بیماری را در آینده نزدیک بسیار مبهم نشان می دهد. ایجاد همه گیری بیماری ایدز و متعاقب آن سل مقاوم به دارو ، جهان کنونی را با تمام پیشرفت های عظیم در علم پزشکی از نظر کنترل بیماری سل ، بیش از یک قرن به عقب برگردانده است . امروزه در دنیا هر ساله بیش از 8 میلیون نفر به این بیماری مبتلا می شوند و تاکنون یک سوم مردم جهان بدون آنکه احساس بیماری کنند به میکروب این بیمــــــــــاری آلوده شده اند.

عامل بیماری سل چیست ؟

میکروبی میله ای شکل (شبیه مداد) و بسیار کوچک به اندازه 000003/0 متر وارد بدن شما شده که تنها توسط میکروسکوپ دیده می شود. به این میکروب میله ای شکل «باسیل سل» می گویند . باسیل سل چون بسیار کوچک می باشد ، به راحتی در هوا شناور می ماند . چون عامل این بیماری میکروب می باشد ، لذا ممکن است این بیماری از شما به افراد سالم منتقل گردد.

سل چگونه از بیمار به فرد سالم منتقل می شود ؟

میکروب سل به صورت ذرات ریز وارد هوا شده و نظیر سرماخوردگی منتقل می شود . این ذرات در صورتی که مبتلا به سل ریوی باشید توسط سرفه ،عطسه ، صحبت ، خنده و یا فریاد شما ، ایجاد و در هوا پخش می شوند . یک سرفه می تواند 3000 ذره میکروبی وارد هوا نماید و 5 دقیقه صحبت کردن نیز همین تعداد ذره تولید می کند و عطسه نیز تعداد بیشتر ایجاد می نماید.

این ذرات میکروبی چون بسیار کوچک هستند ، در هوای موجود در هر فضای بسته برای مدت طولانی می توانند به طور معلق باقی بمانند. میکروب سل در خلط کاملاً خشک شده و یا در گرد و غبار معلق پس از 8 تا 10 روز از بین می رود. این میکروب در خاک سرد و سایه دار حداقل 6 ماه زنده مانده و در خلط در حال پوسیدن و تجزیه ، هفته ها و ماهها مقاومت دارد. لذا هوای اطاق آلوده شده به میکروب سل توسط شما ، می تواند حتی در زمان غیاب شما نیز موجب انتقال بیماری گردد.

زمانی که فرد سالم در هوای آلوده به این ذرات میکروبی تنفس کند، میکروب سل را وارد ریه خود کرده و این میکروب خود را در عرض 48 ساعت به نقاط مختلف بدن می رساند. ولی بعد از آن بدن دفاع کرده و اجازه گسترش و فعالیت را به میکروب سل نمی دهد.جهت انتقال بیماری سل ، تماس های طولانی و ورود تعداد زیاد میکروب سل نیاز است .انتقال میکروب سل از شما به اطرافیان بستگی به سه عامل واگیر بودن بیماری سل شما ، محیطی که تماس در آن اتفاق می افتد و مدت زمان تماس دارد. بهترین راه برای توقف انتقال، دوری شما از اطرافیان و شروع درمان دارویی می باشد.

شروع درمان دارویی در کاهش انتقال بیماری بسیار موثر می باشد به طوری که واگیری بیماری سل شما را سریعاً بعد از دوهفته از شروع درمان حتی در صورت مثبت بودن آزمایش خلط شما کاهش داده و در طول زمان مصرف دارو ادامه خواهد داد.

افرادی که به مدت طولانی در تماس نزدیک با بیماران مسلول واگیر می باشند بیشترین میزان خطر ابتلاء به سل را دارا هستند.

تماس نزدیک بیمار معمولاً با اعضای خانواده، هم اطاقی ، دوستان و همکاران رخ می دهد. این افراد به دلیل تماس با میکروسکوپ سل، در معرض خطر ابتلاء به عفونت سل می باشند.
مکان های پرازدحام ، کوچک ، سربسته ، کم نور ، بدون تهویه مناسب و مرطوب بهترین شرایط را برای تسهیل انتقال عفونت ایجاد می کنند.

تابش مستقیم آفتاب در عرض 5 دقیقه باسیل سل را از بین می برد. لذا در کشورهای گرمسیر تماس مستقیم اشعه آفتاب روش مناسبی برای از بین بردن میکروب سل است . به همین دلیل گسترش و سرایت بیماری بیشتر در خانه ها یا کلبه های تاریک اتفاق می افتد.

آیا تمام افرادی که با میکروب سل آلوده شده اند به این بیماری مبتلا می شوند ؟

خیر. ورود میکروب سل به ریه ها مساوی با ابتلاء به سل نیست ، چون سیستم ایمنی بدن در مقابل این میکروب دفاع کرده و اطراف آن را یک دیواره محکم دفاعی کشیده و آن را غیرفعال و خفته می کند . لذا در این حالت در اکثر موارد فرد حتی متوجه ورود میکروب به بدن خود و این دفاع بدن در ریه های خود نمی شود. به خاطر همین است که تاکنون یک سوم مردم به این میکروب آلوده شده اند ولی خود از این موضوع اطلاع ندارند.

تنها در 10% موارد این دیواره دفاعی به دلائل مختلف تخریب شده و میکروب های خفته و غیرفعال سل بیدار شده و شروع به تکثیر می کنند . در این زمان به دلیل فعالیت شدید میکروب سل بیمار دچار علائم بیماری سل می شود و در این مرحله به این فرد «بیمار مسلول» می گویند . پس فرد آلوده شده به میکروب سل (عفونت یافته) بیمار نبودهو کاملاً سالم می باشد. این فرد حتی میکرووب سل به دیگران منتقل نمی کند و احساس ناخوشی نیز نمی کند . رادیوگرافی ریه این افراد نیز کاملاً طبیعی خواهد بود. ولی این افراد تست پوستی سل (تست توبرکولین) مثبت دارند.

چه افرادی بیشتر ممکن است مبتلا به سل شوند؟

گروهی ازافراد جامعه نسبت به دیگران بیشتر در معرض ابتلا به بیماری سل هستند .این گروه از افراد را می توان به دو دسته تقسیم کرد، یک گروه افرادی هستند که بیشتر در معرض تماس با میکروب و گرفتن عفونت سل هستند و گروه دیگر افرادی را شامل میشوند که دچـــار عفونت شده اند و شانس بیشتری برای ابتلا به بیماری دارند.

گروه اول شامل :

– فرد در تماس نزدیک و مستمر با بیمار مبتلا به سل ریوی واگیر
– جوامع کم درآمد با خدمات بهداشتی ضعیف
– اشخاص متولد شده در مناطقی از جهان که بیماری سل شایع می باشد.
– افرادی که به مدت طولانی در مراکز خاص نگهداری می شوند (نظیرزندان ها و آسایشگاه های سالمندان ، پناهگاهها و …)
– افراد معتاد به مواد مخدر تزریقی
– گروههای دیگری از افراد جامعه که شیوع بالای بیماری سل دارند (نظیر کارگران مهاجر از کشورهای با شیوع بالا یا افراد بی خانمان)
– افرادی که تماس شغلی با بیماران مبتلا به سل دارند

گروه دوم شامل :

– افراد مبتلا به عفونت HIV (ایدز).
– افرادی که در دوسال اخیر مبتلا به عفونت سل شده اند.
– افرادی که معتاد به مواد مخدر تزریقی هستند.
– افرادی که سابقه درمان ناکافی سل دارند.
– افرادی که در موقعیت های خاص طبی نظیر موارد زیر هستند :
– دیابت (بیماری قند)- بیماری سیلیکوز
– درمان طولانی با داروهای کورتن
– مصرف داروهای پیوند اعضاء (کاهنده سیستم ایمنی)
– سرطان سر و گردن
– سرطان خون و غدد لنفاوی
– نارسائی مزمن کلیوی
– پائین بودن وزن بدن (10% یا بیشتر زیر میزان ایده آل)
– عفونت HIV(ایدز)، معتادان به مواد مخدر تزریقی ، عفونت در دو سال اخیر با میکروب سل
– افراد مبتلا به دیابت (بیماری قند) 2 تا 4 برابر افراد عادی مستعد به پیشرفت عفونت ســـل می باشند. بخصوص بیماران دیابتی وابسته به انسولین که به خوبی کنترل نمی شوند بیشتر در معرض خطر هستند.

سل کدام عضو بدن را مبتلا می کند و انواع آن کدام است ؟

این بیماری قادر است تمام اعضای بدن را مبتلا کند . بیشترین عضوی که در بدن مبتلا می شود ریه ها (شش ها) می باشند . لذا سل ریوی شایعترین نوع سل است. در صورتی که سل اعضای دیگر بدن را به جز ریه ها درگیر کند به آن سل خارج ریوی گفته شده که تحت نام همان عضو درگیر نامیده می شود. نظیر سل غدد لنفاوی یا سل استخوان یا سل ادراری یا سل مغز (مننژیت سلی) و غیره و …

انواع سل ریوی کدام است ؟

در سل ریوی اغلب خلط ایجاد می شود. اگر در آزمایش میکروسکوپی خلط بیمار میکروب سل مشاهده شد به آن سل ریوی خلط مثبت و اگر میکروب سل مشاهده نشود به آن سل ریوی خلط منفی می گویند .

آیا تمام انواع سل مسری بوده و به اطرافیان منتقل می شود؟

خیر . تنها بیمار مبتلا به سل ریوی خلط مثبت می تواند میکروب را در هوا پخش کرده و بیماری را به اطرافیان منتقل نماید. لذا در اکثر موارد سل ریوی خلط منفی و انواع سل خارج ریوی مسری نبوده و به دیگران منتقل نمی شوند.

بیماری افراد مبتلا به سل ریوی خلط مثبت تا چه زمانی به اطرافیان سرایت می کند؟

بیماری این افراد از زمانی که دچار سرفه و خلط شده اند تا 2 هفته از شروع درمان دارویی ضد سل برای اطرافیان خطر سرایت دارد. بعد از آن این افراد هیچگونه خطری برای اطرافیان ندارند.

علائم انواع سل کدام است ؟

بیماری سل خود را به هر شکل ممکن است نشان دهد. در کشور ما که این بیماری شیوع نسبتاً زیادی دارد در بسیاری از موارد در تشخیص بیماری ، باید سل را به خاطر داشت . بیماری سل ممکن است شبیه بیماریهای دیگر تظاهر نماید. این تظاهرات ممکن است شبیه بیماریهای دیگر نظیر ذات الریه برونشیت ، آبسه ریوی ، سرطان و عفونت های قارچی باشد.
بیمار مبتلا به بیماری سل می تواند دارای علائم عمومی ، ریوی یا وابسته به ارگان های دیگر بدن و یا ترکیبی از این موارد باشد.

علائم و نشانه های عمومی

بیماری سل معمولاً ایجاد علائم بیماری می نماید ، ولی بسیاری از بیماران حتی آنهایی که بیماری پیشرفته دارند، علائم خفیف و آهسته ای داشته که ممکن است به طور معمول در نظر گرفته نشود. تعدادی از بیماران مبتلا به سل خارج ریوی نیز در حقیقت ممکن است بدون علامت باشند. معمولاً بایددر بیماران یا افراد بدون علامت که علائم خفیف یا غیرواضح دارند، از طریق بررسی سابقه تماس، رادیوگرافی غیرطبیعی ریه ، واکنش مثبت تست سل و یا کشت مثبت میکروب سل پی به بیماری برد.

تعدادی از بیماران ممکن است در ابتدا برای مدت چند هفته تا چند ماه احساس خستگی ، بی اشتهایی ، کاهش وزن ، ضعف عمومی ، تعریق شبانه بخصوص در نیمه فوقانی بدن ، قاعدگی نامنظم یا تب های خفیف نمایند. این علائم و نشانه ها اغلب در زمان فعالیت کاری شدید یا استرس های هیجانی تشدید می گردند.

سل در بیماران دیگر ممکن است به صورت یک بیماری تب دار حاد، به همراه لرز و علائم عمومی شبیه آنفولانزا بروز نماید. در این حالت بیماران تا زمانی که احساس می کنند ، این علائم مربوط به یک عفونت ساده نظیر سرماخوردگی بوده و خودبخود برطرف می شود ، به پزشک مراجعه نمی نمایند. علائم حاد ممکن است طولانی و مزمن شوند.

گاهی اوقات علائم عمومی غیراختصاصی به صورت تب بدون علت مشخص ، تنها تظاهرات بیماری سل می باشد. برای تشخیص معمولاً یک سری بررسی های تخصصی نظیر رادیوگرافی و تصویرنگاری های متعدد از قفسه سینه ، نمونه برداری از ضایعات ، کشت از نمونه های ریه ، پرده ریه و قلب، کبد و صفاق انجام می شود که ممکن است بیانگر نتایج غیرطبیعی باشد.

در بعضی از مواقع نمونه برداری و کشت مغز استخوان و حتی جراحی شکم برای تشخیص لازم می گردد.

علائم و نشانه های سل ریوی و پرده ریه

سل ریوی به طور مشخص همواره با یک سرفه مختصر آغاز می شود. این علامت به طور آهسته در بیش از سه هفته شدت یافته منجربه تولید خلط چسبنده یا چرکی می گردد. در برخی از موارد رگه های خونی در خلط وجود دارد. گاهی اوقات یک درد مبهم و یا شدید در قفسه سینه احساس می شود.

تنگی نفس شایع نیست اما معمولاً وجود آن بیانگر درگیری شدید ریه ها ، تجمع مایع فراوان در فضای پرده های ریه و یا همراهی با بیماریهای قلبی ریوی دیگر می باشد . تعدادی از بیماران علائم خود را شبیه علائم و نشانه های آنفولانزا و سرماخوردگی شدید نظیر سرفه های خلط دار، تب ، لرز ، درد عضلانی و تعریق ، برونشیت حاد یا ذات الریه تجربه می نمایند.

جمع شدن آب در ریه معمولاً یک طرفه است و ممکن است همراه درد قفسه سینه با کیفیت خرد کننده باشد. بسیاری از بیماران مبتلا به این نوع سل که به آن سل پرده ریه می گویند ، علائم عمومی مختصر دارند.

علائم و نشانه های سل خارج ریوی

1- سل غدد لنفاوی :

بیماری سل ممکن است هر یک از غدد لنفاوی بدن را درگیر نماید . سل عدد لنفاوی گردن و فوق ترقوه شایع می باشد. علائم شامل بزرگی غدد لنفاوی و یا احتمالاً خروج چرک از ضایعه می باشد. معمولاً بیمار به دلیل ایجاد یک توده در گردن سریعاً متوجه آن شده و جهت تشخیص مراجــعه می نماید. تخلیه خود بخودی از این غدد ممکن است دیده شود. جهت آزمایش تشخیص می توان از مایع چرکی کشیده شده توسط سوزن یا نمونه برداری جراحی و یا مایع تخلیه شده از محل خروج چرک استفاده کرد .

2- سل ادراری تناسلی :

به دنبال یافته هایی نظیر عفونت عود کننده ادراری با کشت منفی از نظر میکروب های بیماریزای شایع ، وجود بدون دلیل خون در ادرار، تب های عود کننده بدون منشأ مشخص یا شواهدی در عکس کلیه ها دال بر علائم غیرطبیعی در لگنچه های ، لگن ، میزراه یا مثانه بخصوص اگر نواحی متعددی از درگیری وجود داشته باشد، باید سل ادراری تناسلی را در نظر گرفت .

مردان ممکن است بیماری را به صورت یک برجستگی تسبیح مانند در مجرای برنده اسپرم در لمس، مجرای ترشحی در کیسه بیضه یا سفتی پروستات تجربه نمایند. در زنان ممکن است تظاهرات به صورت قاعدگی نامنظم یا قطع کامل آن، بیماریهای التهابی لگن یا نازائی باشد.

تشخیص به طور معمول توسط کشت های مکرر از نمونه های اولین ادرار صبحگاهی یا براساس آزمایش های کشت و بافت شناسی از نمونه های آسیب شناسی به دست می آید.

3- سل استخوان و مفاصل :

درگیری استخوانی معمولاً به صورت التهاب مفاصل و عفونت استخوان دیده می شود . تب و درد موضعی در درگیری استخوان شایع می باشد. مهره های تحتانی قفسه سینه و مفاصلی که وزن زیادی را تحمل می نمایند معمولاً درگیر می گردند. در برخی از موارد این ضایعات در عکس برداری های معمولی نیز دیده نمی شود. نیمی از این بیماران سابقه درگیری ریوی نیز ندارند. بیماری استخوانی سل اکثراً در سنین کهولت دیده می شود.

4- سل مغز و اعصاب :

رفتار غیرطبیعی ، سردرد و تشنج نشان دهنده مننژیت سلی می باشد و اکثراً به دلیل انتشار خونی ایجاد می شود. مننژیت اکثراً در نوزادان و کودکان کم سن و سال به صورت نخستین عارضه اولین عفونت سلی دیده شده ، اما ممکن است در هر گروه سنی دیگر نیز رخ دهد.

5- سل صفاق (روده بند):

سل شکمی یا صفاق خود را به صورت تجمع آب در محوطه شکم و تب نشان داده و گاهی اوقات در لمس شکم حالت خمیری شکل داشته و یا حاوی توده خواهد بود .

6-سل منتشر (ارزنی):

انتشار خونی (سل ارزنی) می تواند در هر سنی رخ دهد . بیماری ممکن است به صورت حاد به همراه تب، تنگی نفس و سیاهی انتهای دست و پا و لبها بروز نموده و یا به صورت یک بیماری مزمن به همراه علائم عمومی خود را نشان دهد.

تشخیص بیماری سل چگونه است ؟

تشخیص بیماری سل ریوی در قدم اول در افراد مشکوک (بیش از سه هفته سرفه داشته و یا خلط خونی دارند) سه نوبت آزمایش خلط می باشد.

در آزمایشگاه سل با بررسی خلط در زیر میکروسکوپ می توانند میکروب سل را مشاهده نمایند. اگر میکروب سل در آزمایش خلط مشاهده نشد آنگاه پزشک با عکس برداری (رادیوگــرافی) از ریه های بیمار می تواند پی به وجود بیماری سل در بیمار ببرد.انواع سل دیگر را می توان با آزمایش ادرار ،آب جمع شده در ریه ها و یا شکم و نمونه برداری از غدد لنفاوی و دیگر ضایعات شناسایی کرد.

برای آزمایش خلط چه باید کرد؟

ترشحات بینی و بزاق خلط نبوده بلکه خلط عبارت است از موادی که از ریه ها بعد از یک سرفه عمیق خارج می شود . شما می توانید راهنمایی لازم را در خصوص چگونگی جمع آوری نمونه خلط از مسئولین آزمایشگاه بپرسید . افرادی که مشکوک به سل ریوی می باشند باید حداقل سه آزمایش بر روی نمونه خلط انجام دهند. بهتر است که این سه نمونه خلط به شکل سه نمونه خلط صبحگاهی در سه روز متفاوت جمع آوری گردد.

باید از تحویل ترشحات بینی ، گلو و یا بزاق که نمونه های نامناسب می باشند پرهیز نمایید.توصیه می شود مراحل زیر را جهت تهیه یک نمونه خلط خوب به ترتیب زیر انجام دهید :

1- نظافت و شستشوی دهان توسط آب جوشیده سرد شده
2- رفتن به فضای باز مثلاً حیاط و بدور از افراد دیگر
3- تنفس عمیق سه بار پشت سرهم
4- بعد از سومین تنفس عمیق ، سرفه محکم و سعی در خارج کردن خلط از عمق ریه ها
5- خروج خلط به اندازه یک قاشق مرباخوری در داخل ظرف تحویلی توسط آزمایشگاه
6- ماندن در فضای باز تا زمانی که سرفه متوقف گردد.
در صورتی که نمی توانید خلط خود را خارج نمایید تنفس بخار آب و شربت های خلط آور ممکن است در تحریک تولید خلط موثر باشند. در این حالت چندین تنفس طبیعی در بخار مرطوب انجام داده ، سپس یک دم عمیق کشیده و سرفه محکم نمایید ، سپس خلط خود را پس از خارج کردن از عمق ریه به داخل ظرف جمع آوری نمونه بریزید.

معمولاً جهت جمع آوری نمونه خلط توسط سرفه های عمیق 15 دقیقه زمان لازم است . به دلیل این که ایجاد خلط از این طریق بسیار آبکی و نظیر بزاق می باشد باید در این رابطه به آزمایشگاه تذکر لازم را بدهید.

نمونه خلط باید در ظروف مورد اطمینان که توسط آزمایشگاه در اختیار شما گذاشته شده جمع آوری نمایید . مشخصات شما و تاریخ جمع آوری باید بر روی بدنه آن الصاق شده باشد . ظرف را در یک کیسه پلاستیکی تمیز قرار داده و آن را سریعاً به آزمایشگاه برسانید. نمونه های خلطی که بیش از 24 ساعت نگهداری شده اند مناسب نیستند.

برای آزمایش ادرار چه باید کرد ؟

ابتدا باید محل خروج ادرار را با آب و صابون به خوبی شستشو دهید . نمونه وسط ، اولین ادرار صبحگاهی جهت آزمایش مناسب می باشد. معمولاً حداقل 3 نمونه ادرار صبحگاهی در سه روز متفاوت در ظروف استریل جداگانه توصیه شده توسط آزمایشگاه ، جهت بررسی وجود میکروب سل نیاز می باشد . به دلیل این که آنتی بیوتیک ها باعث مهار رشد میکروب سل در ادرار می شوند ، مناسب است که بیمار قبل از دادن نمونه آنتی بیوتیک مصرف نکرده باشد.

نمونه هایی که کمتر از 40 میلی لیتر بوده و یا بیش از 24 ساعت نگهداری شده باشند برای کشت مناسب نخواهند بود .

آیا بیماری سل درمان پذیر است ؟

بلی . اگر شما نکات درمانی توصیه شده در این کتاب را به خوبی رعایت نمایید، خوشبختانه امروزه با داروهای موجود در بازار نزدیک به 100% بهبودی کامل پیدا می نمایید . اکثر داروهای ضد سل خوراکی بوده و نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد.

شما می توانید در منزل داروهای خود را مصرف کرده و بعد از مدت کوتاهی به کار قبلی خود بازگردید.

اصولی را که باید در درمان دارویی بیماری سل خود رعایت نماییم تا بهبودی یابیم کدامند ؟

1- حتماً تمام انواع داروهای تجویز شده را مصرف نمایید.
2- از کم و زیاد کردن خودسرانه مقدار هر یک از داروها با هر بهانه ای پرهیز نمایید.
3- نظم در مصرف داروها را رعایت نمایید و آنها را به همان روشی که توسط مسئولین مربوطه توصیه شده مصرف نمایید (مثلاً اگر باید داروها را هر روز مصرف نمایید آن را حتماً رعایت نمایید)
4- طول دوره درمانی را که حداقل 6 ماه است ، کاملاً رعایت نمایید و مصرف داروها را به بهانی اینکه بهبودی حاصل کرده و دیگر نیازی به ادامه داروها نیست ، بطور خودسرانه قطع نکنید.

اگر اصول درمان سل را رعایت نکنیم چه اتفاقی ممکن است بیفتد؟

اگر شما حتی یکی از موارد ذکر شده در بالا را رعایت نکیند ، تعدادی از میکروب های سل زنده مانده و در نقاط دور دست ریه ها پنهان می شوند . این میکروب های زنده قوی تر شده و نسبت به داروهای ناقص مصرف شده مقاومت پیدا می کنند . بطوری که این میکروب ها بسیار خطرناکتر و کشنده تر از میکروب های معمولی سل خواهند بود.

این میکروب های قوی در زمان کوتاهی تکثیر پیدا کرده و فرد را مجدداً دچار بیماری می کنند . با این تفاوت که این بار مبتلا به بیماری سل مقاوم به داروها شده و داروهای قبلی در مورد او دیگر موثر نبوده و به دلیل نبودن داروی دیگر ضد سل، محکوم به مرگ خواهد بود. لذا رعایت نکات فوق و عدم سهل انگاری در این رابطه بخصوص برای بیماران مسلول ریوی جنبه حیاتی دارد. متأسفانه این بیماران علاوه بر ابتلای مجدد ، اطرافیان خود را به سلی مبتلا خواهند ساخت که هرگز درمان نمی شوند . لذا مسئولیت اطرافیان بیمار، در رعایت نکات درماین بیمار خود ، برای حفظ سلامت ایشان نیز بسیار حائز اهمیت می باشد.

مسئولین جهت رعایت اصول درمانی توسط بیمارانی که ممکن است این نکات را رعایت نکنند چه تمهیداتی در نظر گرفته اند ؟

برای اینکه احتمال عدم رعایت یکی از این اصول توسط شما به حداقل برسد، مسئولین بهداشتی یک ناظر درمانی را برای نظارت بر مصرف داروها ، به شما توصیه می کنند.
ناظر بهداشتی درمان شما ، زمان معینی را در روز مشخص می کند که در آن ساعت شما باید به مرکز بهداشتی نزدیک منزل خود بطور روزانه مراجعه کرده و داروی خود را در مقابل این ناظر بهداشتی مصرف نمایید . در برخی مواقع ممکن است ناظر به محل سکونت شما آمده و داروهای همان روز را به شما داده تا در مقابل او بلع نمایید. به این روش «درمان کوتاه مدت با نظارت مستقیم» و یا به اختصار داتس (DOTS) می گویند .

درمان بیماری سل چگونه است ؟

اگر شما قبلاً به دلیل ابتلاء به بیماری سل داروهای ضد سل مصرف نکرده اید ، به مدت حداقل 6 ماه ، از 4 نوع داروی خوراکی مخصوص درمان سل که به صورت قرص و کپسول می باشند ، برای شما تجویز خواهند کرد . این داروها را شما می توانید به راحتی با نظارت یک فرد دیگر استفاده نمایید . لذا نیازی به بستری شدن در بیمارستان و یا آسایشگاه نخواهد بود.
در صورتیکه شما قبلاً به دلیل ابتلا به بیماری سل به مدت 6 ماه داروهای ضد سل مصرف کرده باشید ، برای شما به مدت حداقل 8 ماه ، از 5 نوع داروی مخصوص درمان سل که به صورت خوراکی و تزریق می باشند ، تجویز خواهند کرد .

ممکن است در ابتدا تعداد زیاد داروها که ممکن است به حدود نه تا ده قرص و کپسول در روز برسد، کمی برای شما غیر منتظره و ناراحت کننده بنظر آید ، ولی این نکته را باید درنظر داشت که استفاده از تمام آنها برای بهبودی شما لازم بوده و تاکنون بسیاری از بیماران به راحتی همین تعداد دارو را روزانه مصرف کرده و بهبودی کامل یافته اند.

اسامی داروهای ضد سل کدام است ؟

قوی ترین داروی ضد سل «ایزونیازید» نام دارد که به صورت قرص سفید رنگ در دواندازه کوچک و بزرگ ساخته می شود.قرص کوچک یکصد میلی گرمی بوده و قرص بزرگتر سیصد میلی گرمی است .این دارو تنها در بیماری سل استفاده می شود. بر روی یک طرف قرص بزرگ حروف لانین d.P مشاهده می شود.حداکثر میزان مصرف این قرص که توسط پزشک و یا مسئولین بهداشتی برای افراد 60 کیلوگرم وزن تجویز می شود یک قرص بزرگ (300 میلی گرمی) بطور روزانه است .این قرص را باید همراه دیگر داروهای ضد سل یک ساعت قبل و یا 2 ساعت بعداز غدا با آب مصرف کرد. قرص و یا شربت های سفید رنگ ضد اسید معده (آنتی اسید) که حاوی آلمیــنیوم می باشند نباید در زمان مصرف داروهای ضد سل بخصوص ایزونیازید استفاده نمود، چون موجب می شود اثر داروی ضد سل کاهش یابد.

داروی قوی دیگر ضد سل «ریفامپین» نام دارد که به صورت کپسول تمام قرمز و یا دو رنگ قرمز و آبی و قطره در ایران وجود دارد.کپسول قرمز سیصد میلی گرمی و کپسول دو رنگ یکصد و پنجاه میلی گرمی می باشد.این دارو در بیماری های دیگر نیز مصرف می شود. حداکثر میزان مصرف این کپسول که توسط پزشک و یا مسئولین بهداشتی برای افراد بالای 60 کیلوگرم وزن تجویز می شود دو کپسول قرمز رنگ (300 میلی گرمی) بطور روزانه است . این کپسول را باید همراه دیگر داروهای ضد سل یک ساعت قبل و یا 2 ساعت بعد از غذا با آب مصرف کرد. این کپسول موجب نارنجی رنگ شدن ادرار، لباس زیر و ترشحات بدن و یا لنز چشمی می شود.

داروی دیگری که در درمان سل مصرف می شود «اتامبوتول» است که به صورت قرص خاکستری رنگ با طرفین کمی محدب و برجسته (400 میلی گرمی) در ایران ساخته می شود.این دارو تنها در بیماری سل استفاده می شود. حداکثر میزان مصرف این قرص که توسط پزشک و یا مسئولین بهداشتی برای افراد بالای 60 کیلوگرم وزن تجویز می شود 3 یا 4 قرص (400 میلی گرمی) بطور روزانه است . این قرص را باید همراه دیگر داروهای ضد سل یک ساعت قبل و یا 2 ساعت بعد از غذا با آب مصرف کرد.

داروی ضد سل دیگر «پیرازینامید» بوده که به صورت قرص سفید رنگ (500 میلی گرمی) در ایران موجود است . این قرص از نظر اندازه و ظاهر شبیه قرص بزرگ (سیصد میلی گرمی) ایزونیازید می باشد. به همین دلیل در برخی موارد به اشتباه این دو دارو به جای هم مصرف می شوند و موجب عوارض بسیار خطرناک خواهند شد. لذا توصیه می شود در مصرف این دو دارو دقت کافی نمایید .

تنها اختلاف ظاهری این دو دارو بر روی نوشته لاتین d.P بر روی یک طرف قرص ایزونیازید می باشد . بطوری که در دو طرف قرص پیرازینامید ساده بوده و هیچ حروفی نوشته نشده است .این دارو نیز تنها در بیماری سل استفاده می شود .

حداکثر میزان مصرف این قرص که توسط پزشک و یا مسئولین بهداشتی برای افراد بالای 60 کیلوگرم وزن تجویز می شود 3 یا 4 قرص (500 میلی گرمی) بطور روزانه است . این قرص را باید همراه دیگر داروهای ضد سل یک ساعت قبل و یا 2 ساعت بعد از غذا با آب مصرف کرد.

داروی دیگر ضد سل «استرپتومایسین» است که به صورت آمپول (ویال) تزریقی یک گرمی در ایران موجود است . این دارو در اکثر موارد به عنوان داروی پنجم در درمان بیمارانی استفاده می شود که قبلاً به مدت حداقل 6 ماه دارو مصرف کرده اند . این دارو تنها به صورت عضلانی در باسن تزریق می شود.این دارو در بیماریهای دیگر نیز مصرف می شود.

حداکثر میزان مصرف آن که توسط پزشک و یا مسئولین بهداشتی برای افراد بالای 60 کیلوگرم وزن تجویز می شود یک آمپول یک گرمی بطور روزانه برای حداکثر 2 ماه می باشد. در بیماران بالای 60 سالگی ، دو سوم آمپول (750 میلی گرم) روزانه مصرف می شود.

قرص ویتامین ب 6 داروی ضد سل نیست ، ولی در برخی از موارد مصرف آن را به همراه قرص ایزونیازید توصیه می کنند.

داروهای ضد سل را در طی درمان چگونه استفاده می کنند؟

اگر شما قبلاً داروهای ضد سل مصرف نکردید، باید در آغاز درمان به مدت 2 ماه ، چهار داروی ایزونیازید ، ریفامپین ، اتامبوتول و پیرازینامید را به طور روزانه مصرف نمایید . سپس به مدت 4 ماه تنها از داروهای ایزونیازید و ریفامپین استفاده کنید . این دوره درمانی که حداقل 6 ماه خواهد بود باید بطور کامل و منظم مصرف گردد.

در صورتیکه شما قبلاً به دلیل ابتلاء به بیماری سل به مدت 6 ماه داروهای ضد سل یاد شده را مصرف کرده باشید ، باید در آغاز درمان مجدد به مدت 2 ماه ، از 5 داروی ایزونیازید ، ریفامپین ، اتامبوتول ، پیرازینامید و استرپتومایسین به طور روزانه مصرف کرده سپس بر حسب توصیه پزشک و یا مسئولین بهداشتی داروها را با میزان کمتری به مدت حداقل 8 ماه مصرف نمایید.

چگونه می توان پی برد که بیمار در حین درمان در حال بهبودی است ؟

علاوه بر اینکه شما در چند هفته اول درمان احساس بهبودی می کنید ، تب قطع شده و اشتهای شما زیاد خواهد شد. بطوری که در این زمان ممکن است افزایش وزن نیز پیدا کنید. لذا توزین ماهانه و افزایش وزن نشانه پیشرفت بهبودی می تواند باشد. اما ممکن است این افزایش وزن در تمام افراد مشاهده نشود. از طرف دیگر سرفه های شما کم و یا قطع شده و خلط شما کــــــم می گردد.

اما برای اطمینان از سیر بهبودی بیمار مسلول ریوی در حین درمان ، بهترین راه آزمایش خلط می باشد. به همین خاطر به شما توصیه می شود در پایان ماه دوم ، ماه پنجم و پایان دوره درمانی خود، آزمایش خلط انجام دهید . در اکثر موارد در آزمایش خلط پایان ماه دوم درمان شما دیگر میکروب سل دیده نخواهد شد.

جهت بهبودی کامل خود ، چه نکاتی را باید در مصرف داروها رعایت کرد ؟

1- دستورات دارویی توصیه شده توسط پزشک و یا مسئولین بهداشتی را به موقع و مداوم اجرا نمایید.
2- طول درمان بیماری شما حداقل 6 ماه است ، در طی این مدت داروها را به هیچ عنوان خودسرانه قطع نکنید.
3- به خاطر تعدد داروها و کاهش احتمال فراموشی مصرف آنها، مناسب است کلیه داروها را با فاصله چند ثانیه از هم در صبحگاه قبل برخواستن از رختخواب (یک ساعت قبل از صبحانه) و یا در شب قبل از خوابیدن (دو ساعت بعد از شام) به همراه آب فراوان بلع نمایید ، مگر اینکه پزشک سل شما ، و یا مسئولین بهداشتی نحوه مصرف دیگری را توصیه کرده باشند.
4- چون نظم در درمان بسیار حائز اهمیت است مناسب است جهت جلوگیری از فراموش کردن مصرف داروها ، یک نفر از مسئولین بهداشتی، آشنایان و یا اعضاء خانواده بر مصرف و بلع دارو توسط شما نظارت کامل و مستقیم داشته باشند. جدول مصرف روزانه دارو را می توانید از مرکز بهداشتی مربوطه بخواهید. با تکمیل خانه های این جدول بطور روزانه، ناظر درمان شما می تواند متوجه تکمیل دوره درمان بیمار خود شود و احتمال خطا را به حداقـــــــل می رساند.
5- در صورتیکه داروها را خودتان به تنهایی مصرف می کنید مناسب است جهت کاهش احتمال اشتباه در مصرف داروها ، قرص و کپسول مصرفی هر روز را در بسته های جداگانه قرار داده و هر روز یکی از بسته ها را باز و مصرف نمایید.
6- در صورت عدم تحمل مصرف هم زمان داروها باید با پزشک سل خود و یا مسئولین بهداشتی مربوطه مشورت نمایید.
7- در صورت بروز تهوع خفیف می توانید داروها را قبل از خواب مصرف نمایید.
8- از مصرف داروهای ضد اسید معده (آنتی اسید) نظیر شربت و یا قرص حاوی آلمینیوم جداً پرهیز نمایید . چون این داروها موجب می شود که داروهای ضد سل اثر خود را از دست بدهند.
9- آمپول ، قرص های خوراکی و یا کاشنی پیشگیری از حاملگی ، در زمان مصرف داروهای ضد سل اثر خود را از دست می دهند . لذا باید در حین مصرف داروهای ضد سل از روش های دیگر پیشگیری نظیر کاندوم و یا دستگاه داخل رحمی (آی یو دی) I I U D استفاده نمایید.
10-هیچگاه به توصیه های افراد غیر مسئول و ناوارد در رابطه با بیماری خود و درمان آن توجه نکنید. تمام اطلاعات و یا راهنمایی های لازم را از پزشک سل خود و یا مسئولین بهداشتی کسب نمایید.
11-جهت کمک به تقویت ایمنی بدن و تسریع بهبودی در حین درمان از مواد غذایی پرپروتئین نظیر گوشت و لبنیات بیشتر استفاده نمایید.

قبل از آغاز درمان چه نکاتی را باید در نظر داشت ؟

قبل از مصرف داروها باید نکات زیر را به پزشک سل خود و یا مسئولین بهداشتی متذکر شوید.
1- داشتن سابقه بیماری خاص دیگر نظیر (بیماری قند یا دیابت- نارسایی کلیه – بیماری های کبدی – اعتیاد به مواد مخدر- بیماریهای خونی – صرع یا تشنج – نقرس – کاهش شنوایی ویا بینایی – سابقه قبلی ابتلاء به سل – بیماری ایدز – سرطان – پیوند اعضاء – بیماریهای نقص ایمنی بدن و…)
2- لیست کاملی از داروهای دیگری که هم اکنون مصرف می کنید . (داروهای ضد سل اثر بسیاری از داروهای دیگر را کاهش می دهند)
3- حاملگی

عوارض داروهای سل کدام است و در صورت بروز چه باید کرد ؟

در صورت بروز هر یک از علائم زیر مصرف داروها را فوراً قطع کرده و سریعاً به پزشک سل حود و یا مسئولین بهداشتی مربوطه مراجعه کنید:

1- ایجاد زردی در سفیدی چشم ها (تمام داروها را قطع کنید)
2- اشکال در دیدن (قرص اتامبوتول را قطع کنید)
3- وزوز گوش و یا کاهش شنوایی (آمپول استرپتومایسین را قطع کنید)
4- استفراغ ، گیجی و درد شکمی بسیار شدید (تمام داروها راقطع کنید)
در صورت بروز هر یک از علائم زیر، مصرف داروها را ادامه داده و در اسرع وقت به پزشک سل خود و یا مسئولین بهداشتی مربوطه اطلاع دهید :
1- خارش بدن
2- ایحاد لکه پوستی
3- درد مفاصل
4- احساس گزگز یا بی حسی در پاها و یا دست ها
5- تهوع ساده
6- درد مختصر در ناحیه معده
7- بی اشتهایی

نکته مهم:

رنگ نارنجی ادرار و دیگر ترشحات بدن به دنبال مصرف کپسول ضد سل ریفامپین ایجاد شده که طبیعی بوده و احتیاج به مراجعه به پزشک ندارد.

جهت جلوگیری از انتقال میکروب سل به اطرافیان خود چه باید کرد ؟

یادآوری می گردد که اگر مبتلا به سل ریوی هستید، میکروب سل توسط شما از طریق سرفه، عطسه ، خنده و صحبت کردن در فضای اتاق پراکنده می شود . اگر مبتلا به سل غیر ریوی (خارج ریوی) هستید، از نظر انتقال میکروب سل و مسری بودن برای اطرافیان خود مشکلی ایجـــــاد نمی کنید.

توجه :

در صورتیکه مبتلا به سل ریوی از نوع واگیر هستید، قدرت سرایت بیماری شما معمولاً پس از دو تا سه هفته از شروع درمان دارویی ضد سل از بین می رود ، لذا نکات زیر در مورد کاهش انتقال میکروب سل از شما به اطرافیان ، تنها در اوایل شروع درمان سل توصیه می شود :

1- در صورتیکه بیشتر سرفه می کنید واگیردارتر از دیگر بیماران هستید. لذا توصیه می شود در محیط های بسته کمتر صحبت ، خنده، عطسه و یا سرفه نمایید.
2- در چند هفته اول درمان دارویی باید همواره بخصوص در فضاهای بسته از ماسک بینی – دهانی چند لایه غیرکاغذی استفاده نمایید.
3- باید به هنگام سرفه و یا عطسه جلوی دهان خود را با دستمال کاغذی پاکیزه بپوشانید.
4- خلط خود را پس ازخارج کردن از دهان در پاکت یا دستمالی ریخته و سپس آن را بسوزانید. لذا باید از انداختن خلط در معابر و زمین ، چه در خانه و چه در بیرون جداً خودداری نمایید.
5- هوای اتاق آلوده به میکروب سل حتی در زمان غیاب شما نیز خطر سرایت دارد. لذا نکات ایمنی را باید در هر حالت رعایت گردد.
6- اتاق شما باید رطوبت کم داشته و آفتابگیر و با تهویه مناسب بوده بطوریکه جریان هوا از داخل ساختمان به داخل اتاق و از داخل اتاق به فضای باز بیرون ساختمان باشد.
7- نور مستقیم آفتاب در کشتن میکروب سل بسیار موثر است ، لذا توصیه می شود اتاق شما طوری انتخاب شود که حداکثر زمان آقتاب گیری را داشته باشد.
8- البسه ، ظروف غذا ، در و دیوار اتاق ، نقشی در انتقال میکروب سل ندارند. لذا نیازی به جدا سازی آن نبوده و آنها را می توان بطور معمول نظافت و شستشو کرد . ولی توصیه می شود که از تکاندن السه و ملحفه بیمار قبل از شستشو خودداری کنید.
9- در صورت ریختن خلط بر روی سطوح اشیاء و یا کف زمین مناسب است کمی ماده ضدعفونی نظیر ساولن و یا مایع سفید کننده البسه (نظیر وایتکس) بر روی آن ریخته و آن را طبق معمول تمیز نمایید.
10-مناسب است شما بیشتر از حالت عادی نظافت فردی را رعایت نمایید.
11-کودکان نسبت به عفونت سل حساس هستند ، لذا توصیه می شود از نزدیک شدن به آنها و یا ورود اطفال به داخل اتاق خود جداً جلوگیری کنید.
12-در صورتیکه از اطرافیان شما کسی دچار سرفه طولانی مدت است ، حتماً او را جهت معاینه به پزشک معرفی نمایید.
13-در صورتیکه با کودکی زیر شش سال در یک منزل زندگی می کنید ، او را به مسئولین بهداشتی معرفی نمایید تا تحت درمان دارویی پیشگیری از ابتلاء به سل قرار گیرد.

هم اکنون درمان سل برای بیمار چقدر هزینه دارد؟

کلیه خدمات مبارزه با سل اعم از تشخیص ، آزمایش خلط ، رادیوگرافی ، ویزیت پزشک ، دارو ، پیگیری و کنترل اطرافیان بیمار در سراسر کشور ازطریق مراکز بهداشتی به طور رایگان ارائـــــه می شود.

لذا بیمار هیچگونه وجهی بابت ارائه این خدمات در طور درمان خود نمی پردازد.

گلو درد چرکی چیست ؟

گلودرد چرکی وجود ترشحات سفید چرکی بر روی لوزه‌های کامی است. مهمترین عاملی که باعث گلودرد چرکی می‌شود و نیاز به درمان آنتوبیوتیکی پیدا می‌کند باکتری از خانواده استرپتوکوک است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، گلو درد چرکی عفونت گلو و لو زه ها به وسیله باکتریهای از نوع استرپتوکوک می باشد که به نام گلو درد نوع استرپتوکوکی شناخته می شود .

گلودرد استرپتوکوکی از طریق تماس نزدیک با فرد بیمار منتقل می‌شود. گرچه برای تایید ابتلای فرد به گلودرد استرپتوکوکی، لازم است آزمایشی موسوم به کشت حلق انجام گیرد. اما معمولا بدون این آزمایش، موارد احتمالی گلودرد استرپتوکوکی را می‌توان از روی نشانهها تشخیص داد. مصرف آنتی بیوتیک می‌تواند برای فرد مبتلا به گلودرد استرپتوکوکی مفید باشد.

آنتی بیوتیک‌ها داروهایی هستند که باکتری‌ها را از بین می‌برند. این داروها اغلب برای پیشگیری از بروز عوارضی نظیر تب رماتیسمی استفاده می‌شوند و کمتر برای کاستن از دوره بیماری مصرف می‌شوند.

گلودرد استرپتوکوکی بدون درمان معمولاً چند روز باقی می‌ماند. درمان با آنتی بیوتیک معمولاً باعث می‌شود تا نشانه‌ها ۱۶ ساعت زودتر ناپدید شوند. دلیل اصلی درمان با آنتی بیوتیک، کاستن از احتمال ابتلا به بیماری‌های خطرناک‌تر است. مثلاً، نوعی بیماری قلبی به نام تب رماتیسمی یا تجمع چرک در گلو موسوم به ورم پشت حلقی. مصرف آنتی بیوتیک در بازه زمانی ۹ روز از شروع بروز نشانه‌ها بیشترین کارآیی را دارد.

نشانه های گلو درد چرکی چیست ؟

1- گلو درد و سوزش در ناحیه گلو به خصوص در هنگام قورت دادن غذا

2- تب

3- تورم و دردناک شدن غدد لنفاوی در ناحیه گردن

4- احساس خستگی و کوفتگی بدن

5- لوزه ها متورم شده و اغلب با نقاط چرکی پوشیده می شوند .

6- ناحیه سقف دهان قرمز رنگ و ملتهب می شوند .

* توجه : سرفه ، گرفتگی صدا، آبریزش بینی از نشانه های گلو درد چرکی نبوده و بیشتر ویروسی می باشد .

نحوه انتقال گلودرد چرکی چیست ؟

انتقال عفونت استرپتوکوکی ازطریق ریز قطرات ، هنگام عطسه و سرفه در فرد دارای گلو درد چرکی صورت  می گیرد

.مدت زمان دوره کمون  ( دوره پنهان) چه مدت می باشد ؟

دوره کمون ( از زمانی که عفونت وارد بدن می شود تا زمانیکه علائم دیده می شود ) این بیماری 3-1 روز می باشد .
جهت تشخیص نوع استرپتوکوک می توانیم از گلو یک نمونه کشت گرفته شود .

بعد از 2 روز جواب قطعی کشت آماده می شود .

درمان گلودرد چرکی نوع استرپتوکوکی چیست :

1- درمان یا به صورت تزریقی و یا به صورت خوراکی است .

اگر درمان بصورت تزریقی باشد یک دوز پنسیلین تزریقی و در صورت درمان به صورت خوراکی به  مدت 10 روز پنی سیلین خوراکی تجویزمی شود .

طول مدت بیماری گلو درد چرکی چند روز می باشد ؟

در صورت مصرف آنتی بیوتیک 24 ساعت بعد از شروع مصرف آنتی بیوتیک علائم کاهش می یابد .

اما در صورتی که آنتی بیوتیک جهت بیمار شروع نشود علائم ممکن است چند هفته به طول بینجامد .

قابل توجه والدین محترم :

در صورت بروز گلو درد در کودکان تا 24 ساعت از رفتن به مدرسه خودداری شود.

در صورتی که درمان گلو درد چرکی به صورت ناکامل و یا درمان با آنتی بیوتیک انجام نشود عواقب آن چه  می باشد ؟

1- تب روماتیسمی

2- آسیب به کلیه ها

3- آسیب به قلب

تب روماتیسمی چیست ؟

تب روماتیسمی یک مشکل بسیار جدی است که می تواند به دنبال درمان نامناسب گلو درد چرکی و یا عدم در یافت  آنتی بیوتیک ایجاد گردد .

علائم تب روماتیسمی شامل نشانه های زیر می باشد :

1- نارسایی دریچه های قلب

2- درد و تورم مفاصل

3- حرکات غیر ارادی بدن

4- تب

5- راشهای پوستی

تب روماتیسمی معمولاً 5-2 هفته بعد از عفونت گلو ایجاد می شود .

آسیب به کلیه ها چگونه است ؟

از عوارض دیگر گلو درد چرکی صدمه به کلیه ها می باشد که این مشکل 10 روز بعد از عفونت استرپتوکوکی درمان نشده خود را نشان می دهد که ممکن به نارسایی موقت و یا دائم کلیه بینجامد .

نشانه های آن شامل :

1- کاهش میزان ادرار

2- ادرار تیره رنگ

3- ورم خفیف اطراف چشم ها

4- خستگی

چگونه از عوارض عفونت استرپتوکوکی جلوگیری نماییم ؟

1- جهت تشخیص به پزشک مراجعه نماییم و از خود درمانی بپرهیزیم .

2- در صورت تجویز آنتی بیوتیک تزریقی قبل از تزریق حتماً تست پنی سیلین انجام شود .

نکته :

در صورت سابقه ی حساسیت به پنی سیلین حتماً  به پزشک معالج خود اطلاع دهید .

3- توجه داشته باشید در صورتیکه ازآنتی بیوتیکها ی خوراکی استفاده می کنید

طول مدت درمان 10 روز    می باشد دارو را طبق دستور پزشک و سر ساعت مشخص شده مصرف کنید . اگر علائم بیمار شما در ابتدای درمان بهبود یافت طول  مدت درمان را کامل کنید .

4- در صورتی که پزشک تشخیص دهد عامل ایجاد گلو درد ویروسی است نیاز به درمان با آنتی بیوتیک نمی باشد . لذا جهت جلوگیری از مقاومت میکروبی به پزشک پیشنهاد تجویز آنتی بیوتیک ننمائید .

5- افرادی که دچار تب روماتیسمی شده اند باید جهت پیشگیری از مشکلات بعدی تا 40 سالگی  و یا تا پایان عمر طبق نظر پزشک به صورت دوره های مشخص از آنتی بیوتیک ها استفاده نمائید .

مروری بر سرماخوردگی

سرماخوردگی که عفونت دستگاه تنفس فوقانی نیز نامیده می‌شود توسط بیش از 200 نوع ویروس ایجاد می‌گردد.این ویروس‌ها به سلول‌های فرش‌کننده بینی و گلو حمله می‌کنند و در آنجا تکثیر پیدا می‌کنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، شایع‌ترین راه انتقال این ویروس‌ها تماس دست با شیء آلوده به ویروس یا دست دادن با فرد آلوده به ویروس سرماخوردگی است. حتی اگر فرد علائم سرماخوردگی نداشته باشد. بعد از آلوده شدن تماس دست با چشم و بینی باعث انتقال ویروسهای سرماخوردگی می‌گردد.

اگر چه ویروس سرماخوردگی می‌تواند توسط سرفه کردن و عطسه کردن فرد مبتلا هم منتقل گردد.

علائم سرماخوردگی:

– درد عمومی بدن و تب ضعیف
– گلو درد یا احساس سوزش در گلو
– عطسه؛ آب ریزش صاف بینی
– گرفتگی بینی
– ریزش اشک
– احساس پری در گوش‌ها
– سرفه خشک یا به همراه ترشحات سفید و روان
– احساس خستگی عمومی

علائم سرماخوردگی معمولاً یک هفته طول می‌کشد. یادتان باشد در صورت بروز علائم بالا بیماری شما سرماخوردگی ویروسی می‌باشد و نیاز به تجویز هیچگونه آنتی‌بیوتیک از جمله تزریق پنی‌سیلین ندارید.

پیشگیری:

با راههای ذکر شده زیر می‌توانید از ابتلا به سرماخوردگی پیشگیری کنید.

1- دست‌های خود را مرتباً بشویید؛ خصوصاً بعد از دست دادن با افراد و بعد از تماس با سطوح عمومی، گوشی تلفن، درها، میزها و … اشیایی که همه افراد آنها را لمس می‌کنند. سعی کنید به صورتتان خصوصاً چشم‌ها و بینی دست نزنید

2- مصرف مداوم میوه؛ سبزیجات و انواع سالاد را فراموش نکنید. دریافت کافی پروتئین و ویتامین ها باعث تقویت سیستم ایمنی شما در مقابل ویروسها می گردد.

3- از تماس طولانی با افرادیکه سرماخوردگی دارند اجتناب کنید.

4- با دوری از عوامل استرس زا سیستم ایمنی خود را تقویت کنید.

5- هوای محل زندگی خود را مرطوب نگه دارید. (با استفاده از دستگاه بخور و یا جوشیدن یک کتری).

درمان سرماخوردگی:

1- استفاده از ویتامین c در بعضی از مردم می تواند مسیر بهبودی را تسریع کند اما حتی در این مورد اختلاف نظر وجود دارد. استفاده از مایعات گرم و سوپ گرم بصورت موقت می تواند گرفتگی بینی و درد گلو را تسکین بدهد.

بهترین درمان سرماخوردگی بالا بردن قدرت دفاعی سیستم ایمنی با تغذیه مناسب، مایعات گرم، استراحت، دوری از استرس می باشد. هیچ داروئی نمی تواند مستقیماً به ویروس های سرماخوردگی حمله کند. و آنتی بیوتیکها هم فقط بر روی باکتری ها موثر هستند و نه ویروسها.

در یک عفونت سرماخوردگی ساده نیاز به تجویز و مصرف هیچگونه آنتی بیوتیک وجود ندارد. بنابر این وقتی دچار سرماخوردگی می شوید از پزشکان درخواست تجویز آنتی بیوتیک نکنید مگر آنکه به تشخیص پزشک دچار یک عفونت ثانویه شده باشید.

2- سیگار نکشید:

سیگار کشیدن به همراه سرماخوردگی شما را در معرض ابتلا به برونشیت و یا سینه پهلو قرار می دهد.

3- به مقدار زیاد مایعات غیر الکلی استفاده کنید . خصوصاً مایعات گرم گلو درد را تسکین می دهد و ترشحات را رقیق می کند و احتقان بینی را بهبود می بخشد. یادتان باشد مصرف کافئین (قهوه) و نوشیدنهای الکلی باعث دهیدراته شده شما می شود و سیر بهبودی شما را به تأخیر می اندازد.

4- برای کاهش التهاب گلو یک قاشق چایخوری نمک را داخل یک لیوان آب گرم حل کنید و هر 4 ساعت غرغره کنید.

5- به مقدار زیاد استراحت کنید، در واقع شرایط عمومی شما میزان فعالیت تان را تعیین می کند.

6- جهت بهبودی تب، کوفتگی و درد بدن از استامینوفن و یا بروفن استفاده کنید.

7- نفس هوای مرطوب و گرم باعث کاهش التهاب مجاری تنفسی شما می شود. برای اینکار از یک کتری روی گاز با درجه حرارت ملایم و یا دستگاه بخور استفاده کنید.

نکات مهم:

اگر علائم سرماخوردگی شما ظرف یک هفته تا 10 روز بهبود پیدا نکرد یا یکی از علائم زیر را پیدا کردید به مرکز بهداشت و درمان مراجعه کنید.

– ترشحات زرد از بینی
– درد اطراف چشمها و یا دردناک بودن اطراف چشم در لمس
– تورم دردناک غدد لنفاوی اطراف گردن
– سرفه های خلط دار زرد رنگ
– سردرد های شدید
– تنفس دردناک ، تنگی نفس و یا کوتاهی تنفس
– تب بیش از 38/5 درجه سانتی گراد بیش از دو روز
– وجود لکه های سفید رنگ روی گلو یا لوزه ها
– خستگی غیر طبیعی و طولانی مدت

بيماری تب خونريزی دهنده ويروسی كريمه كنگو(CCHF)

تب خونريزي دهنده ويروسي كريمه كنگو (CCHF ) یا (Crimean Congo Haemorrhagic Fever) يك بيماري خونريزي دهنده تب دار حاد است كه بوسيله كنه منتقل مي شود و در آسيا ، اروپا و افريقا وجود دارد . مرگ و مير بالا دارد و همه گيريهاي داخل بيمارستان آن نيز شايع هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  با وجودي كه بيماري مخصوص حيوانات است ولي موارد تك گير و همه گيري هاي ناگهاني اين بيماري در انسانها نيز اتفاق مي افتد .

بيماري توسط جرجاني پزشك و دانشمند معروف ايراني در كتاب گنجينه خوارزمشاه ( حدود سال 1110 ميلادي ) بعنوان اولين سند مكتوب كه به زبان فارسي نوشته شده بتفضيل توصيف شده است . در اين كتاب شرح يك بيماري خونريزي دهنده در تاجيكستان فعلي آمده است ، علائم بيماري شامل خون در ادرار ، خونريزي از مقعد ، استفراغ خوني ، خلط خوني ، خونريزي در حفره شكم و خونريزي از لثه ها بوده و ذكر شده است كه بند پاي كوچكي احتمالاً شپش يا كنه ناقل بيماري مي باشد كه بطور طبيعي انگل برخي پرندگان است .

اولين مورد توصيف شده بيماري در منطقه كريمه در سال 1942 يعني دو سال قبل از اپيدمي كريمه رخ داده است . در سال 1944 در خلال جنگ جهاني دوم بيماري در شبه جزيره كريمه شايع و باعث مرگ بيش از 200 نفر از روستائيان و سربازان گرديد .

بيماري و خصوصيات باليني و نحوه ابتلا افراد ، براي نخستين بار توسط شوماكوف روسي تشريح گرديد . در سال 1946 ، 7 مورد كه 5 مورد آن از طريق انتقال در بيمارستان بوده است در تركمنستان گزارش شده است . در سال 1956 بيماري در منطقه كنگو ( زئير ) شايع گرديد و ويروس عامل بيماري از افراد مبتلا جدا سازي شد و بعنوان ويروس كنگو نامگذاري گرديد . در سال 1969 مشخص شد كه عامل ايجاد كننده تب خونريزي دهنده كريمه مشابه عامل بيماري است كه در سال 1956 در كنگو شناخته شده است و با ادغام نام دو محل يك نام واحد كريمه كنگو براي بيماري  ويروسي بدست آمد .

از زمان شناخت بيماري در سال 1944 ميلادي تاكنون موارد مختلف بيماري در كشورهاي زير گزارش شده است :

قاره آفريقا : كشورهاي سنگال ، نيجريه ، كنيا ، تانزانيا ، اتيوپي ، زئير ، اوگاندا
اروپاي شرقي : بلغارستان ، يوگسلاوي ، مجارستان ، يونان ، تركيه

شوروي سابق : روستف ، استاورپول ، داغستان ، ارمنستان ، تركمنستان ، ازبكستان ، قرقيزستان ، اكراين

آسيــــــا : عراق ( از سال1979 تا سال 1996 حدود 55 – 25  نفر در نواحي مختلف عراق به CCHF مبتلا شده اند) ، پاكستان ( موارد بيماري اولين بار در سال 1970 در چندين ايالت پاكستان شايع گرديد .

در سال 1976 بدنبال بروز بيماري در يك نفر دامدار و انجام عمل جراحي بر روي آن ، جراح و يكنفر از پرستاران پس از ابتلاء به بيماري فوت شدند و متخصص بيهوشي و كمك جراح بعد از ابتلاء به بيماري و بروز علائم بيماري ، بهبودي يافته اند ).

در سال 1998 يك همه گيري ديگر در پاكستان اتفاق افتاد كه 2 نفر از 4 نفر مبتلا جان باختند.

هندوستان ( در بررسي هاي اپيدميولوژيكي در سال 1973 ، انتشار وسيع آلودگي در ايالتهاي جنوبي هندوستان گزارش شده است )

افغانستان ( در سال 1998 مواردي از تب خونريزي دهنده ويروسي كريمه كنگو با ابتلا 19 نفر و مرگ 12 نفر گزارش شده است ، همچنين در سال 2000 ، 25 مورد بيماري همراه با مرگ 15 نفر نيز گزارش شده است ) .

ايـــران : براي اولين بار شوماكوف و همكاران در سال 1970 حضور CCHF در ايران را ثابت كرده و آنتي بادي CCHF را در سرم 45 گوسفند كه از تهران به مسكو فرستاده شده بود شناسايي كرد .

سعيدي و همكاران در سال 1975 ، آنتي بادي بر عليه ويروس CCHF را در 48 نفر از 351 نفر (13%) در مناطق درياي خزر و آذربايجان شرقي جدا كرد .

از سال 1999 (1378) موارد مظنون و قطعي بيماري در ايران گزارش گرديد كه گزارش مفصل آن در گزارش وضعيت اپيدميولوژيكي بيماري CCHF در ايران درسال 78 – 79 و1380 ، آمده است .

عامل بيماري :

عامل بيماري براي نخستين بار از خون افراد بيمار در مرحله بروز تب و همچنين از كنه بالغ Hyalomma  Marginatum جدا شد و با توجه به قابليت فيلتر پذيري بعنوان يك نوع ويروس توصيف گرديد .

ويــــــروسCCHF ازگروهArboviruses خانواده Bunyaviridae جنسNairovirus طبقه بندي مي شود. همچنين در گروه Viruses Arthropod – borne ( ويروسهايي كه توسط بندپايان منتقل مي شود) قرار دارد .

راه انتقال بيماري :

ويروس CCHF اصولا“ در طبيعت بوسيله كنه هاي سخت گونه Hyalomma منتقل مي شود، ولي بوسيله گونه هاي Rhipicephalus ،Boophilus و Amblyomma نيز منتقل مي گردد.ويروس CCHFتوانائي انتقال ازطريق تخم(Transovarion transmission)ونيزانتقال درمراحل مختلف بلوغ كنه(Transstadial  surviral) را دارد .

مهمترين راه آلودگي كنه ، خونخواري كنه Hyalomma نابالغ از مهره داران كوچك مي باشد يك بار آلودگي موجب مي شود كنه در تمام طول مراحل تكامل آلوده باقي بماند و كنه بالغ ممكن است عفونت را به مهره داران بزرگ مثل دامها منتقل كند ، ويروس يا آنتي بادي آن ، در كنه Hyalomma در مناطق وسيع دنيا پيدا شده است و عفونت در انسان پس از گزش كنه آلوده يا له كردن آن روي پوست نيز ايجاد مي شود.

بيماري بوسيله خرگوش صحرائي ، جوجه تيغي ، گوسفند و گاو به نقاط مختلف توسعه مي يابد. در جنوب افريقا آنتي بادي بر عليه ويروس CCHF از سرم زرافه ، كرگدن ، گاو كوهي (eland) ، بوفالو ، گورخر و سگها جدا شده است . تعداد زيادي از پرندگان به عفونت مقاوم هستند اما شتر مرغ حساس است .

ويـــرمي در حيوانات نشخوار كننده اهلي مثل گاو ، گوسفند و بز به مدت يك هفته پس از آلودگي باقي مي ماند .

بيماري در حيوانات اهلي هيچگونه علائم مشخصي ندارد و خطر انتقال بيماري در انسان در طي ذبح حيوان آلوده و يا يك دوره كوتاه پس از ذبح حيوان آلوده وجود دارد (بدنبال تماس با پوست يا لاشه حيوان ) .

همچنين تماس با خون و بافت بيماران بخصوص در مرحله خونريزي يا انجام هر گونه اعمالي كه منجر به تماس انسان با خون آنها گردد باعث انتقال بيماري مي شود . بيمار در طي مدتي كه در بيمارستان بستري است بشدت براي ديگران آلوده كننده است ، عفونتهاي بيمارستاني بعد از آلودگي با خون و يا ترشحات بيماران شايع مي باشند .

علائم باليني :

علائم باليني چهار مرحله دارد :

1- دوره كمون : بستگي به راه ورود ويروس دارد . پس از گزش كنه ، دوره كمون معمولا” يك تا سه روز است و حداكثر به 9 روز مي رسد . دوره كمون بدنبال تماس با بافتها يا خون آلوده معمولا” پنج تا شش روز است و حداكثر زمان ثابت شده 13 روز بوده است .
2- قبل از خونريزي : شروع علائم ناگهاني حدود 1 تا 7 روز طول مي كشد ( متوسط 3 روز ) ، بيمار دچار سردرد  شديد ، تب ، لرز، درد عضلاني (بخصوص در پشت و پاهها ) ، گيجي ، درد و سفتي گردن ، دردچشم ، ترس از نور (حساسيت به نور) مي گردد . ممكن است حالت تهوع ، استفراغ بدون ارتباط با غذا خوردن و گلودرد و احتقان ملتحمه در اوايل بيماري وجود داشته باشد كه گاهي با اسهال و درد شكم و كاهش اشتها همراه مي شود .

تب معمولاً بين 3 تا 16 روز طول مي كشد. تورم و قرمزي صورت ، گردن و قفسه سينه ، پرخوني خفيف حلق و ضايعات نقطه اي در كام نرم و سخت شايع هستند.

تغييرات قلبي عروقي شامل كاهش ضربان قلب و كاهش فشارخون مشاهده مي شود . لكوپني، ترمبوسيتوپني و بخصوص ترمبوسيتوپني شديد نيز در اين مرحله معمولا“ مشاهده مي گردد .

3- مرحله خونريزي دهنده : مرحله كوتاهي است كه به سرعت ايجاد مي شود و معمولاً در روز 3 تا 5 بيماري شروع مي شود و 1 تا 10 روز ( بطور متوسط 4 روز ) طول مي كشد . خونريزي در مخاطها و پتشي در پوست بخصوص در قسمت بالاي بدن و در طول خط زيربغلي و زير پستان در خانمها ديده مي شود و در محلهاي تزريق و تحت فشار(محل بستن تورنيكه و غيره) ممكن است ايجاد شود .

بدنبال پتشي ممكن است هماتوم در همان محلها و ساير پديده هاي خونريزي دهنده مثل ملنا ، هماتوري و خونريزي از بيني ، لثه و خونريزي از رحم ايجاد شود و گاهي خلط خوني ، خونريزي در ملتحمه و گوشها نيز ديده مي شود .

برخي موارد خونريزي از بيني ، استفراغ خوني، ملنا و خونريزي رحم آنقدر شديد است كه بيمار نياز به تزريق خون دارد.در برخي از بيماران فقط پتشي ظاهر مي شود(حدود 15%). مشكلات دستگاه تنفسي بدليل پنوموني خونريزي دهنده در حدود 10% بيماران ايجاد مي شود .

بدليل درگيري سيستم رتيكولوآندوتليال با ويروس ، ابتلاء وسيع سلولهاي كبدي شايع است كه موجب هپاتيت ايكتريك مي گردد . كبد و طحال در يك سوم بيماران بزرگ مي شود . ( معمولاً بين روزهاي 6 تا 14 بيماري . آزمايشات اعمال كبدي (تستهاي كبدي ) غيرطبيعي هستند ، بخصوص aspartate  aminotransferase و اغلب در مرحله پاياني بيماري سطح بيلي روبين سرم بالا مي رود .

بيماراني كه سرنوشتشان به مرگ منتهي مي شود معمولا” علائم آنها بطور سريع حتي در روزهاي اول بيماري تغيير مي كند و همچنين لكوسيتوز بيشتر از لكوپني وجود دارد . ترمبوسيتوپني در مراحل اوليه بيماري نشان دهنده پيش آگهي بدي مي باشد .

مرگ بدليل از دست دادن خون ، خونريزي مغزي ، كمبود مايعات بدليل اسهال ، يا ادم ريوي ممكن است ايجاد شود . در اتوپسي بيماران فوت شده ، معمولاً خونريزي به شدت هاي مختلف در همه اعضاء و بافتها و داخل معده و روده ها ديده مي شود .

4- دوره نقاهت :

بيماران از روز دهم وقتي ضايعات پوستي كم رنگ مي شود ، بتدريج بهبودي پيدا مي كنند. اغلب بيماران در هفته هاي سوم تا ششم بعد از شروع بيماري وقتي شاخصهاي خوني و آزمايش ادرار طبيعي شد از بيمـــارستان مرخص مي شوند . مشخصه دوره نقاهت طولاني بودن آن به همراه ضعف (Asthenia) مي باشد كه ممكن است براي يك مــاه يا بيشتر باقي بماند. گاهي موها كامل مي ريزد ( كه پس از 4 تا 5 ماه ترميم مي شود ) بهبودي معمولا” بدون عارضه است ، اگر چه التهاب رشته هاي عصبي (نوريت) يك يا چند عصب ممكن است براي چندين ماه باقي بماند .

تشخيص آزمايشگاهي :

تشخيص موارد مشكوك CCHF در آزمايشگاه با مراقبت بيولوژيك بالا و تجهيزات اختصاصي انجام مي گيرد . ويروس CCHF را به راحتي مي توان از خون بيماران در مرحله حاد (درطي 8 روز اول بيماري ) در محيط كشت سلول يا موشهاي شيرخوار جدا نمود .

در حدود روز ششم ممكن است بتوان آنتـي بادي IgG و IgM را در سرم با روش ELISA جدا كرد . اندازه گيري آنتي بادي بوسيله روشهاي مختلف در طي 5 تا 14 روز از شروع بيماري و در طي بهبود باليني امكان پذير است . IgM تا چهار ماه قابل اندازه گيري است ، پس از آن IgG  كاهش پيدا مي كند اما تا پنج سال مي توان آنرا اندازه گيري نمود .

ممكن است آنتي بادي در بيماران (منجر به مرگ) قابل اندازه گيري نباشد ، در اين موارد و در روزهاي اوليه بيماري تشخيص بوسيله جدا كردن ويروس در خون يا نمونه هاي بافتي انجام مي گيرد . با بكاربردن روش ايمنوفلورسانس يا ELISA ، گاهي در نمونه هاي بافتي آنتي ژن ويروس را مي توان جدا كرد. اخيرا“ PCR يك روش مولكولي براي جداسازي ژنوم ويروس بطور موفق در تشخيص بكار برده شده است .

درمان بيماري تب خونريزي دهنده كريمه كنگو

بلافاصله پس از تشخيص مورد محتمل مبتلا به تب خونريزي دهنده كريمه كنگو اقدامات درماني بايستي صورت گيرد .

1- درمان حمايتي:شامل اصلاح آب والكتروليتها ودرمانDIC(Disseminated Intravascular  Coagulation) مي باشد . علائم حياتي و هماتوكريت بيمار بايد كنترل شود و در صورت افت شديد هموگلوبين نسبت به تزريق خون اقدام شود و ضمناً در موارد ترمبوسيتوپني شديد و نشانه هاي خونريزي فعال تجويز پلاكت كاربرد دارد.

استفاده از تب برها و ضد استفراغ ممكن است مؤثر باشد ، از تجويز آسپرين خودداري گردد زيرا موجب تشديد خونريزي مي شود . در صورت تجويز زياد خون ، تزريق كلسيم مي تواند در تصحيح اختلالات انعقادي و بهبود انقباضات و هدايت و نظم ضربان قلبي مؤثر باشد .

2- درمان ضد ويروسي : ريباويرين داروي ضد ويروسي است كه در درمان موارد مبتلا به CCHF اثرات قابل توجهي داشته است. مكانيسم اثر ضدويروسي ريباويرين كاملاً شناخته نشده است  ولي موجب تغيير زنجيره نوكلئوتيدي سلولي و ممانعت از ساخته شدن mRNA ويروسي مي گردد . نوع خوراكي و تزريقي داخل وريدي آن مؤثر است .

طول مدت درمان با ريباويرين10 روز است و مطابق زيرجهت استفاده نوع خوراكي و تزريقي بكار مي رود:

30 ميلي گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن بصورت يكجا سپس
15 ميلي گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن هر 6 ساعت براي 4 روز پس از آن
5/7 ميلي گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن هر 8 ساعت براي 6 روز
دارو بلافاصله بعد از تشخيص باليني در موارد محتمل بايد تجويز گردد.
تجويز داروي ريباويرين در شش روز اول پس از شروع علائم باليني با ميزان بهبودي بالاتري همراه است .

كميته كشوري ،  ريباويرين خوراكي را براي شروع درمان در اكثريت بيماران توصيه مينمايد ولي در موارد زير در صورت در دسترس بودن نوع تزريقي ، با همان مقدار خوراكي بطور آهسته وريدي تجويز مي گردد:

الف – علائم اختلالات سيستم اعصاب مركزي : شامل تشنج ، كما ، گيجي و اختلالات شديد رفتاري و علائم لتراليزه كه نشاندهنده خونريزي مغزي باشد.

ب – علائم اختلالات شديد متابوليك : شامل PH زير 1/7 ، دهيدراتاسيون بيش از 10% ، فشارخون سيستوليك كمتر از mmHg9 ، استفراغ هاي شديد .

ج – علائمي كه بدليل اختلالات شديد بوده و با پيش آگهي بدي همراه است شامل :
كاهش پلاكتها به كمتر از 100000 در ميلي ليتر در سه روز اول شروع بيماري يا كمتر از 20000 در ميلي ليتر در هر زمان ديگر ، هموگلوبين كمتر از 7 گرم در دسي ليتر ، علائم DIC شامل اختلالات PT و PTT و افزايش FDP (Febrin  Degridation  Product ).

د – نارسائي كبدي،نارسائي ريوي وادم ريه يانارسائي چند عضو

توجه :
– در صورت بروز علائم فوق در طي درمان خوراكي ، در صورت در دسترس بودن نوع تزريقي ادامه درمان به شكل تزريقي تجويز مي شود .
– با توجه به تراتوژن بودن دارو مصرف آن در خانمهاي حامله يا خانمهائي كه احتمال حاملگي در آنها وجود دارد در صورتي كه جان مادر از بيماري تب خونريزي دهنده كريمه كنگو در خطر باشد بهمراه ساير درمانهاي حمايتي بلامانع است .

كنترل و پيشگيري بيماري در كشور :

ارائه خط مشي و انتخاب روش هاي عملياتي مناسب با استفاده از امكانات شبكه هاي بهداشتي درماني ، با توجه به موارد قطعي بيماري در برخي از مناطق كشور از سال 1378 ، جهت پيشگيري و كنترل بيماري تب خونريزي دهنده ويروسي كريمه كنگو ( CCHF) ضرورت دارد .

پيشگيري و كنترل بيماري CCHF بر اساس بيماريابي ( تعاريف استاندارد ) تشخيص بموقع بيماري (امكانات تشخيصي در خارج و داخل كشور)،درمان مناسب (درمان حمايتي و داروي ضدويروس مناسب) ، افزايش آگاهي (در زمينه راههاي سرايت و پيشگيري بيماري) ، هماهنگي بين بخشي با ارگانهاي ذيربط ، بايد با روش يكسان در سراسر كشور عمل شود بگونه اي كه در تمام نقاط امكان آن فراهم باشد اين مهم بعنوان هدف كاربردي اجراي برنامه مبارزه با اين بيماري به شمار مي رود كه با توجه به شرايط بهداشتي كشور در سطوح مختلف ارائه مي گردد :

سطح كشوري

كميته فني ( علمي و اجرايي ) با هدف ايجاد هماهنگي در زمينه مسائل علمي و اجرائي مربوط به كنترل و پيشگيري بيماري تشكيل شده است تا اينكه وظائف زير در سطح كشوري تحقق يابد .

1- تقويت و گسترش هماهنگي بين بخشي با سازمانهاي ذيربط
2- اولويت اهميت كنترل و پيشگيري بيماري براي مسئولين درون بخشي
3- برنامه ريزي ، نظارت ، مراقبت و ارزشيابي بر اجراي برنامه مبارزه با CCHF در دانشگاههاي علوم پزشكي
4- ارائه و اجراي طرح هاي تحقيقاتي و مطالعاتي با ايجاد هماهنگي لازم با معاونت تحقيقات و فن آوري وزارتخانه ، انستيتوپاستور ايران ، دانشگاههاي علوم پزشكي و ديگر بخشهاي مرتبط (وزارت جهاد كشاورزي ، سازمان دامپزشكي كشور و … )
5- تأمين داروي مورد نياز بيماران و نحوه درمان يكسان در سراسر كشور
6- ايجاد هماهنگي لازم براي راه اندازي آزمايشگاه تشخيصي در كشور
7- بررسي آخرين اطلاعات در مورد ناقل بيماري ، راههاي انتقال ، پيشگيري ، كنترل و …
8- برگزاري سمينارهاي كشوري و دانشگاهي با هماهنگي و همكاري دانشگاههاي علوم پزشكي ، دانشكده هاي دامپزشكي ، سازمان دامپزشكي كشور
9- تنظيم برنامه هاي آموزشي براي سطوح مختلف بهداشتي درماني كه اين مهم با هماهنگي كميته فني كشوري سالانه تهيه و بازنگري مي گردد .
10- جلب حمايت و همكاري سازمان جهاني بهداشت در جمهوري اسلامي ايران و منطقه مديترانه شرقي جهت تخصيص اعتبارات مورد نياز براي ارتقاء سطح دانش در سطوح مختلف
11- جلب حمايت سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور براي تأمين اعتبارات مورد نياز براي اجراي برنامه  مبارزه با بيماري
12- استــاندارد نمودن تعاريف بيماري (مظنون ، محتمل ، قطعي ) براي اعلام گزارش ، درمان و اقدامات كنترل و پيشگيري بيماري در منطقه
13- تهيه دستورالعمل نحوه ارسال نمونه هاي موارد مشكوك به انستيتوپاستور ايران
14- هماهنگي جهت ارسال نمونه هاي موارد مشكوك به خارج كشور
15- جمع آوري اطلاعات و آمار بيماران بر اساس تعاريف استاندارد
16- گزارش موارد به سازمانهاي بين المللي
17- تهيه و ارسال متون آموزشي براي سطوح مختلف

سطح دانشگاه

رياست دانشگاه بعنوان رياست شوراي هماهنگي مبارزه با بيماريهاي قابل انتقال بين انسان و حيوان بوده ومعاون بهداشتي دانشگاه بعنوان دبير شورا، مسئوليت اجرايي برنامه را بعهده دارد تا اين وظيفه از طريق حوزه معاونت بهداشتي (مركز بهداشت استان ) انجام شود :

1- گزارش فوري مواردمشكوك بيماري به ستاد پيگيري بيماريهاي مستقر در مركز مديريت بيماريها
2- ارسال فرم خلاصه اطلاعات بيماري در اولين فرصت پس از دريافت اطلاعات بيمار به مركز مديريت بيماريها
3- تهيه و ارسال نمونه هاي تهيه شده به انستيتو پاستور ايران با هماهنگي امور آزمايشگا ههاي استان
4- تقويت وگسترش هماهنگي بين بخشي با سازمانهاي ذيربط در سطح دانشگاه ( روش اجراي عمليات با استفاده از همكاريهاي بين بخشي از اهميت بسيار بالايي برخوردار بوده ودر واقع مركز ثقل عمليات ، ايجاد هماهنگي بين بخشي مداوم و مستمر بين بخش بهداشت و اداره كل دامپزشگي استان مي باشد كه ميتواند، با استفاده بهينه از امكانات موجود در هر دو بخش و همسو ساختن اين امكانات و برنامه ريزي صحيح با شناخت معضلات و تنگنا ها وتبادل اطلاعات منظم و تفسير آن و بكارگيري نتايج اين اطلاعات بطور مشترك در كنترل و پيشگيري بيماري گام بردارند )
5- بازديد مشترك و هما هنگ بين اداره كل دامپزشكي و مركز بهداشت استان از منطقه اي كه بيماري   گزارش شده است و ارسال گزارش بازديد به مركز مديريت بيماريها
6- نظارت بر دارو و درمان بيماران بر اساس روش يكسان ( با توجه به كمبود دارو و گزارش روزانه وضعيت بيمار مي بايست مصرف روزانه دارو در اختيار بخش عفوني يا داخلي كه بيمار بستري شده است قرار گيرد)
7- ارسال فرم بررسي انفرادي بيماري پس از بررسي هاي اپيدميولوژيكي، باليني ،آزمايشگاهي و عاقبت بيماري به مركز مديريت بيماريها
8- برنامه ريزي براي نظارت ،مراقبت و ارزشيابي برنامه در شهرستانها
9- اجرا و نظارت برنامه هاي آموزشي و باز آموزي در سطح مختلف در بخش دولتي و خصوصي براي پزشكان- كارشناسان- كاردانهاي بهداشتي و درماني و بهورزان
10-     حمايت در تجهيز و راه اندازي مكان مناسب در بيمارستان شهرستانها جهت ايزوله كردن بيماران با خونريزي فعال

11- آموزش هاي نحوه انتقال ، كنترل و پيشگيري بيماري در بيمارستان ها و آزمايشگاههابراي گروههاي در معرض خطر(پرستاران –كاركنان بيمارستان و …..كارشناسان و كاردانهاي آزمايشگاه ) با هماهنگي مديريت درمان معاونت درمان دانشگاه
12- اولويت اهميت كنترل و پيشگيري بيماري براي مسئولين محلي و درون بخشي
13- با توجه به اينكه تنها مركز تشخيص قطعي بيماري در انستيتو پاستور ايران مي باشد لذا پس از درياقت نتايج آزمايشات از مركز مديريت بيماريها ،نتيجه آزمايشات انجام شده به پزشكان معالج بيماري، اداره كل دامپزشكي و همچنين مركز بهداشت شهرستاني كه بيمار در آن سكونت داشته است اعلام شود .

سطح شهرستان :

مدير شبكه بهداشت و درمان بعنوان مسئول برنامه هاي مراقبتهاي بهداشتي درماني در نظام شبكه در شهرستان بوده و رئيس مركز بهداشت مسئوليت اجرايي برنامه را در سطح شهرستان بر عهده دارد و از طريق گروه مبارزه با بيماريها موارد زير براي اجراي برنامه مدنظر قرار مي گيرد :

1- گزارش فوري مورد گزارش شده به ستاد پيگيري بيماريهاي مستقر در مركز بهداشت استان (گروه مبارزه با بيماريها )
2- تكميل و ارسال فرم خلاصه اطلاعات بيماري پس از دريافت اطلاعات بيمار به مركز بهداشت استان
3- گزارش موارد مشكوك CCHF به اداره دامپزشكي شهرستان و اقدامات پيشگيري جهت بررسي بيماري در دام
4- هماهنگي با امور آزمايشگاههاي شهرستان جهت تهيه و ارسال نمونه هاي سرم خون به مركز استان
4-1 –
– نمونه اول :   پس از تشخيص بيماري بر اساس علائم بيماري
– نمونه دوم :    5 روز پس از تهيه نمونه اول
– نمونه سوم :    10 روز پس از تهيه نمونه اول
( حتماً نمونه ها مي بايست تحت نظر امور آزمايشگاههاي استان و مركز بهداشت استان تهيه شده و از طريق مركز بهداشت استان به انستيتوپاستور ايران ارسال گردد )

* توجه : از ارسال نمونه ها از مطب هاي خصوصي و يا مستقيماً از مركز بهداشت شهرستان به انستيتوپاستور ايران بدون اطلاع و هماهنگي مركز بهداشت استان خودداري شود .

5- هماهنگي با مديريت درمان شهرستان و بيمارستان جهت تحويل دارو ( مصرف روزانه تحويل بخش عفوني يا داخلي كه بيمار بستري شده است مي شود ) و درمان كامل بيمار

6- بازديد مشترك و هماهنگ بين اداره دامپزشكي و مركز بهداشت شهرستان از منطقه و ارسال گزارش به مركز بهداشت استان
7- تكميل و ارسال فرم بررسي انفرادي بيماري پس از بررسي هاي اپيدميولوژيكي ، باليني ، آزمايشگاهي و عاقبت بيماري به مركز بهداشت استان
8- اجراي برنامه هاي آموزشي و بازآموزي جهت بخش دولتي و خصوصي براي گروههاي پزشكي ، كارشناسي ، كارداني و بهورزان
9- آموزش اختصاصي براي گروههاي در معرض خطر ( پزشكان و كاركنان بيمارستانها و آزمايشگاهها ) در مورد راههاي انتقال ، كنترل و پيشگيري بيماري خصوصاً در مورد عفونتهاي بيمارستاني با هماهنگي مديريت درمان و امور آزمايشگاههاي شهرستان
10- با توجه به امكانات بيمارستان جهت درمان اختصاصي و حمايتي بدليل خطر انتقال بيماري از طريق ترشحات و خون بيمار مبتلا حتي الامكان از اعزام بيمار به مراكز ديگر اجتناب شود و در صورت خونريزي Stirict-Isolation رعايت شود .
11- راه اندازي و تجهيز مكان مناسب در بيمارستان شهرستان جهت ايزوله كردن بيماران با خونريزي فعال
12- آموزش جامعه ( شهر و روستا ) :
با استفاده از صدا و سيما ، روزنامه ها و انتشارات محلي ، استفاده از تريبون هاي عمومي نظير نمازجمعه ، آموزش چهره به چهره توسط كارشناسان مركز بهداشت با هماهنگي اداره دامپزشكي در مورد راههاي انتقال ، كنترل و پيشگيري بيماري برنامه ريزي و اجرا مي گردد .
* توجه : هيچ آماري در خصوص تعداد موارد مشكوك و قطعي بيماري بدون هماهنگي مركز بهداشت استان جهت انتشار آن انجام نگيرد .
13- براي مراقبت بيماري سه تعريف طبقه شده ( مظنون – محتمل – قطعي ) وجود دارد :

تعريـــف مظنون : شروع ناگهاني بيماري با تب + درد عضلات + تظاهـرات خونريزي دهنده ( شامل : راش پتشي  ، خونريزي ازبيني و مخاط دهان ، استفراغ خوني يا ملنا ، هماتوري ) + يكي از علائم اپيدميولوژيك ( سابقه گزش با كنه يا له كردن كنه با دست ، تماس مستقيم با خون تازه يا ساير بافتهاي دامها و حيوانات آلوده،تماس مستقيم يا ترشحات دفعي بيمار قطعي يا مشكوك به CCHF، اقامت يا مسافرت در يك محيط روستايي كه احتمال تماس با دامها وجود داشته اما يك تماس خاص تصادفي را نمي توان مشخص نمود .

تعـــريف محتمل : مــــوارد مظنون + ترمبوسيتوپني ( كاهش پلاكت كمتر از 150000 در ميلي مترمكعب) كه مي تواند با لكوپني ( گلبول سفيد كمتر از 3000 در ميلي مترمكعب  ) يا لكوسيتوز ( گلبول سفيد بيش از 9000 در ميلي مترمكعب )  همراه باشد.
* طبق جدول معيارهاي تشخيص باليني تب خونريزي دهنده كريمه كنگو چنانچه جمع امتيازات 12 و يا بيشتر شود نيز بعنوان مورد محتمل تلقي شده و تحت درمان قرارمي گيرد
تعريف قطعي : موارد محتمل + تست سرولوژيك مثبت يا جدا كردن ويروس

توجه :
– موارد محتمل بيماري طبق دستورالعمل نحوه درمان با ريباويرين تحت درمان قرار مي گيرند .
– در صورت طبيعي بودن فاكتورهاي خوني در روز اول بستري بيمار به مدت سه روز تحت نظر بوده و چنانچه در اين مدت 50% كاهش گلبولهايسفيد يا پلاكت ها ايجاد شود بايد بعنوان مورد محتمل تحت درمان قرار گيرد .
– موارد مشكوك به بيمارستان ارجاع و از طريق بيمارستان در صورت قرار گرفتن در چارچوب تعريف محتمل بيماري ضمن گزارش تلفني به مركز بهداشت شهرستان نمونه سرم خون طبق دستورالعمل نحوه نمونه گيري تهيه و با هماهنگي مركز بهداشت استان به انستيتوپاستور ايران بخش آربو ويروسها و تب هاي هموراژيك ارسال گردد .

توصيه ها :
– موارد محتمل بيماري CCHF كه داراي خونريزي فعال مي باشند بايد در شرايط كاملاً ايزوله (Strict  Isolation )  در بيمارستان بستري شوند و احتياطات همه جانبه براي آنها رعايت شود تا از بروز همه گيري هاي بيمارستاني جلوگيري شود.
– بدليل آنكه نمونه گيري و جداسازي سرم خون افراد محتمل ، ممكن است كاركنان آزمايشگاه را به مخاطره بياندازد ، براي جداسازي سرم خون در آزمايشگاهها حداكثر توجه بعمل آيد و با دقت كامل حمل شوند .
– رعايت احتياطات همه جانبه در برخورد با خون و محصولات خوني بيماران مشكوك يا قطعي در بيمارستان و مراكز بهداشتي درماني جهت حفاظت كاركنان بهداشتي و درماني ضروريست .
– با توجه به خطر آلودگي با ترشحات خوني بيماران تجهيزات و وسايل بايد بوسيله حرارت و يا مواد گندزدايي كلردار ضدعفوني شوند .
– كاركنان بهداشتي و درماني كه با خون و يا بافتهاي آلوده بدن بيماران مشكوك يا قطعي CCHF تماس داشته اند بايد مرتب حداقل تا 14 روز پس از تماس تحت نظر بوده و درجه حرارت بدن آنها هر روز كنترل شود و در صورت ظهور علائم باليني مطابق با تعريف مورد مشكوك بلافاصله درمان براي آنان شروع شده و اقدامات بعدي بعمل آيد .
– در مورد كاركنان بهداشتي ، درماني و آزمايشگاهي چنانچه حين خونگيري از موارد مشكوك يا قطعي CCHF سوزن آلوده يا هر وسيله تيز آلوده به پوست آنها نفوذ كرد بايستي ريباويرين خوراكي بعنوان شيميوپروفيلاكسي به مقدار 200 ميلي گرم هر 12 ساعت براي مدت 5 روز مصرف شود .
– به دليل ليز شدن خون بيماران ، سرم خون بيماران در آزمايشگاه رفرانس دانشگاه تهيه و تحت شرايط مناسب طبق دستورالعمل نحوه ارسال نمونه ها به انستيتوپاستور ايران ارسال شود .
– بيماراني كه خونريزي دارند تا كنترل خونريزي نبايد جابجا شوند .
– بيماران بستري شده مي توانند در صورت عدم خونريزي با نظر پزشك معالج پس ازتكميل دوره درمان از بيمارستان مرخص شوند .
– نظر به وجود خونريزي در بيماران و خطر انتقال بيماري حتي الامكان پس از تشخيص باليني از خونگيري هاي غيرضروري بايد اجتناب شود .

برگه‌ی بعد »