چگونه می توان کمبود آهن را جبران کرد

 آهن” به عنوان یک ماده غذایی ضروری، وظیفه حمل اکسیژن دربدن را به عهده دارد. آهن یکی از عوامل تشکیل‌دهنده آنزیم‌های متعدد در بدن است، فرم آهن ذخیره شده در بدن انسان به صورت “فریتین” و”هموسیداین”است که دربخش‌های گوناگون بدن انسان از جمله مغز استخوان، کبد و طحال وجود دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، کمبود شدید آهن در بدن سبب کم خونی، رنگ پریدگی و سلول‌های خونی با میزان غلظت هموگلوبین پایین می‌شود. این کمبود در زنان باردار، خطر تولد فرزندان نارس را افزایش داده و موجب تولد نوزادان کم وزن می‌شود.

کمبود آهن در کودکان موجب کم هوشی و کاهش قدرت تمرکز می‌شود.

در برنامه غذایی روزانه ما دو نوع “آهن هم” haem و “غیر هم” non haem وجود دارد. آهن هم در گوشت قرمز، مرغ، ماهی و جگر وجود دارد و آهن “غیرهم” در غذاهای گیاهی مثل غلات، حبوبات، سبزی ها، سویا، مغزها و انواع خشکبار یافت می‌شود که “آهن هم” از قابلیت جذب بالایی برخوردار است یعنی ۲۰ تا ۳۰ درصد آن جذب می‌شود ولی تنها ۳ تا ۸ درصد آهن “غیر- هم” جذب بدن می‌شود.

با توجه به این موضوع، کارشناسان توصیه می‌کنند که آهن مورد نیاز بدن از منابع حیوانی مثل گوشت قرمز که منبع غنی از آهن است و قابلیت جذب آهن موجود در آن بالاست، تامین شود.

زمانی که آهن به یک بخش پروتئینی وصل شده باشد به آن “آهن هم” می‌گویند.

● علل کاهش آهن در بدن :

کاهش آهن در رژیم غذایی:

آهن از رژیم غذایی جذب می گردد، هر چند فقط یک میلی گرم آهن از هر ۲۰-۱۰ میلی گرم آهن غذا جذب می شود. فردی که قادر به مصرف یک رژیم غنی از آهن نباشد ممکن است به درجاتی از آنمی فقر آهن مبتلا شود.

تغییرات بدنی:

هنگامی که بدن تحت تأثیر تغییرات ناگهانی نظیر  رشد ناگهانی در بچه ها و بالغین یا در طی دوره شیردهی قرار می گیرد، نیازمند افزایش دریافت آهن و افزایش تولید سلول های قرمز خونی می باشد.

اختلالات مجاری گوارشی:

اختلال در جذب آهن بعد از برخی جراحی های دستگاه گوارش شایع است. قسمت اعظمی از آهن موجود در غذا توسط قسمت کوچکی از روده فوقانی جذب می گردد. هر اختلالی در دستگاه گوارش می تواند جذب آهن را تغییر داده و منجر به آنمی فقر آهن شود.

●  علل کاهش آهن در بدن نوزادان :

_  ذخیره کم آهن  بدن  در نوزادان نارس یا کمبود ذخیره آهن مادر در دوران بارداری

_  کمبود تغذ یه ای آهن

_   از دست دادن خون با منشا گوارشی ( الودگی انگلی/ زخم معده و روده/ حساسیت به پروتیین شیر گاو)

_  اختلال در جذب آهن در اسهال مزمن و یا در بیماری سلیاک

_  مصرف زیاد شیر گاو و غذاهای فاقد اهن

از دست دادن خون :

از دست دادن خون باعث کاهش آهن و در نتیجه کم خونی فقر آهن می شود . منبع از دست دادن خون شامل :

خونریزی دستگاه گوارش، خونریزی ماهیانه یا صدمات می باشد.

●  علل کمبود آهن در بدن و راه‌های تامین و پیشگیری از آن:

مهم ترین دلایل کمبود آهن شامل دریافت ناکافی آهن به علت رژیم غذایی حاوی آهن اندک مانند رژیم‌های گیاه خواری، جذب ناکافی آهن در اثر اسهال، کاهش ترشح اسید معده، مشکلات گوارشی یا تداخلات دارویی، افزایش نیاز بدن به آهن برای افزایش حجم خون و بالاخره خون‌ریزی زیاد در دوران عادت ماهانه و یا در اثر جراحات یا مشکلاتی چون همورویید (بواسیر) یا بیماری‌های بدخیم و انگل‌ها هستند .

کمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون زیاد ایجاد می شود.

●  رژیم غذایی حاوی آهن
گوشت قرمز منبع آهن است و آهن آن در مقایسه با منبع گیاهی به خوبی جذب بدن می شود. رژیم های حاوی حبوبات، سبزیجات به ویژه اسفناج، نان گندم نیز  میزان آهن لازم بدن را تامین می کنند.

کارشناسان تغذیه توصیه می کنند ماهی یا مرغ را به جای گوشت قرمز استفاده، و غذاهای گوشتی را با لوبیا، ماکارونی و برنج همراه کنید.

انواع گوشت‌ها، جگر و بعضی از محصولات کشاورزی مانند انواع حبوبات دارای آهن هستند. البته  آهن انواع گوشت قابل جذب‌تر است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، اگر همراه با غذا، ویتامین ث که در سبزیجات و مرکبات و میوه‌ها وجود دارد مصرف شود، آهن فرآورده‌های گیاهی مثل حبوبات هم قابل جذب می‌شود. بنابراین مصرف انواع سبزی و سالادها همراه با غذا برای افرادی که کمتر به گوشت دسترسی دارند و بیشتر آهن مورد نیاز بدنشان از طریق فرآورده‌های گیاهی تامین می‌شود، توصیه می‌شود.

●  غذاهای غنی از آهن

جگر و سایر گوشت‌ها

غذاهای دریایی

خشکبار مانند زردآلو، آلو و کشمش

مغزها و لوبیاها

سبزیجات سبز برگی مانند اسفناج و بروکلی

ملاس تیره

غلات کامل

نان‌ها و غلات غنی شده با آهن

●  چه عواملی می‌توانند باعث کاهش سطح آهن بدن (یا کمبود آهن) شوند؟

کمبود آهن دلایل زیادی دارد. این دلایل را می‌توان به دو گروه عمده تقسیم کرد:

۱) افزایش نیاز به آهن.

شرایط معمول مختلفی می‌توانند نیاز به آهن را افزایش دهند:

·  نوزادان و کودکان نوپا به دلیل سرعت رشدی که دارند بیشتر از سایر کودکان نیاز به آهن دارند. گاهی اوقات تامین آهن مورد نیاز برای این گروه سنی از طریق رژیم غذایی مشکل می‌شود.

·  زنان باردار بیشتر از سایرین نیاز به آهن دارند. اغلب زنان باردار برای این که آهن مورد نیاز خود را تامین کنند لازم است بر اساس توصیه پزشک از مکمل‌های آهن (مانند قرص‌های آهن) استفاده کنند.

·  از دست دادن خون باعث از دست دادن آهن می‌شود. برای جبران آهن از دست رفته، نیاز به دریافت آهن بیشتری است. از دست دادن خون در قاعدگی‌های شدید، اهدای خون مکرر و نیز خونریزی از معده و روده رخ می‌دهد.

۲) کاهش دریافت یا جذب آهن (به عبارت دیگر هنگامی که آهن کافی به بدن نمی‌رسد).

 مقدار آهنی که از رژیم غذایی جذب بدن می‌شود به عوامل مختلفی بستگی دارد:

·  جذب آهن گوشت، مرغ و ماهی (یعنی آهن هِم) دو تا سه برابر آهن گیاهان (یعنی آهن غیرهِم) است.

·  مقدار آهنی که از غذاهای گیاهی جذب می‌‌شود بستگی به انواع دیگر غذاهایی دارد که در همان وعده مصرف می‌شوند.

·  غذاهای حاوی آهن هِم (گوشت، مرغ، ماهی) جذب آهن غذاهای حاوی آهن غیرهم (مانند غلات غنی شده، برخی لوبیاها و اسفناج) را افزایش می‌دهند.

·  غذاهای حاوی ویتامین C نیز جذب آهن غیر هِم را در صورتی که با یکدیگر در یک وعده مصرف شوند، افزایش می‌دهند.

·  موادی مانند پلی‌فنل‌ها، فیتات و کلسیم که در واقع اجزای برخی غذاها یا نوشیدنی‌ها هستند مانند چای، قهوه، غلات کامل (سبوس‌دار)، حبوبات و شیر و سایر لبنیات جذب آهن غیر هِم را اگر در یک وعده مصرف شوند کاهش می‌دهند. کلسیم حتی جذب آهن هِم را نیز اگر در یک وعده مصرف شوند کم می‌کند. با این حال در مورد افراد سالمی که رژیم غذایی متنوعی نیز مصرف می‌کنند این مقدار ممانعت از جذب آهن توسط این مواد معمولاً نگرانی ایجاد نمی‌کند.

·  رژیم‌های گیاهخواری دارای آهن هِم کمی هستند ولی با تنظیم یک برنامه دقیق غذایی می‌توان جذب آهن را افزایش داد.

·  عوامل دیگری مانند مصرف داروهای آنتی‌اسید به مقدار بیشتر از حد توصیه شده و یا داروهای مورد استفاده برای درمان زخم‌های پپتیک و بازگشت اسید به مری می توانند باعث کاهش مقدار اسید معده و کاهش جذب آهن و در نتیجه کمبود آهن شوند.

چه کسانی بیش از همه در معرض کمبود آهن هستند؟

· کودکان و زنان باردار به دلیل سرعت رشد و افزایش نیاز به آهن بیشتر در معرض خطر هستند.

· دختران نوجوان و زنان در سنین باروری به دلیل قاعدگی در معرض خطر هستند.

· در میان کودکان کمبود آهن بیش از همه در کودکان بین ۶ ماه تا ۳ سال به دلیل رشد سریع و دریافت ناکافی آهن از طریق رژیم غذایی مشاهده می‌شود. گروه‌های زیر از میان کودکان بیش از همه در معرض خطرند:

- نوزادانی که زود یا کوچک به دنیا آمده‌اند.

- نوزادانی که قبل از ۱۲ ماهگی به آنها شیر گاو داده شود.

- نوزادان شیر مادر خواری که به آنها بعد از ۶ ماهگی منابع غذایی غنی از آهن داده نشود.

- نوزادانی که شیر خشکشان با آهن غنی نشده است.

- کودکان ۱ تا ۵ سالی که بیشتر از ۲۴ انس (برابر ۷۲۰ گرم یا ۳ لیوان) شیر گاو، شیر بز یا شیرسویا در روز می‌خورند. دریافت بیش از حد شیر می‌تواند تمایل کودک به مصرف غذاهای غنی از آهن مانند گوشت یا غلات غنی شده با آهن را کم کند.

- کودکانی که نیازهای خاص مرتبط با سلامتی دارند مانند کودکان دارای عفونت‌های مزمن یا کودکان دارای رژیم‌های غذایی محدود.

●  مصرف مکمل های آهن:

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، مکمل های آهن را برای چند ماه تجویز می نمایند تا سطح آهن در خون افزایش یابد. مکمل آهن می تواند منجر به تحریک معده و تغییر حرکات روده گردد و جهت افزایش میزان جذب آهن، باید با معده خالی یا همراه با آب پرتقال مصرف شود.

با مصرف ویتامین C جذب آهن را افزایش ‌دهید یکی از بیماریهایی که کمتر در مورد آن صحبت می‌شود، بیماری کم‌خونی است و این در حالیست که آمارهای سازمان بهداشت جهانی نشان می‌دهد، یک چهارم جمعیت دنیا از بیماری کم‌خونی رنج می‌برند.

کم شدن خون بدن باعث بیماری کم‌خونی نمی‌شود بلکه به زبان ساده‌ می‌توان گفت کیفیت خون کاهش پیدا می‌کند بطوری که خون نمی‌تواند وظایف خود را به خوبی انجام دهد.

در بیمار کم ‌خون شماری از سلولهای خونی که به گلبولهای قرمز معروف هستند، کاهش پیدا می‌کند گلبولهای قرمز‌ از مهمترین سلولهای تشکیل دهنده خون هستند که در خون شناورند و وظیفه آنها حمل و نقل اکسیزن و دی اکسید کربن است.

همه سلولهای بدن به اکسیژن نیاز دارند، اکسیژن با تنفس وارد شش‌ها می‌شود. سپس گلبولهای قرمز اکسیژن را از شش‌ها تحویل می‌گیرند و آن را به سایر سلولهای بدن می‌رسانند.

سلولها اکسیژن را مصرف می‌کنند و دی اکسید کربن پس می‌دهند. دی‌اکسید کربن به گلبولهای قرمز شناور در خون می ‌چسبد و به شش‌ها برگردانده می‌شود.

در بیماری کم خونی به علت کاهش تعداد گلبولهای قرمز تبادل اکسیژن و دی‌اسید کربن بین سلولها و خون دچار اختلال می‌شود.

کاهش تعداد گلبولهای قرمز می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. گلبولهای قرمز در مغز استخوانها ساخته می‌شوند. اصلی‌ترین عنصر به کار رفته در ساختمان گلبولهای قرمز، عنصر آهن است.

آهن باید از طریق مواد غذایی به بدن برسد. در نتیجه اگر آهن به مقدار کافی موجود نباشد ساخت گلبولهای قرمز با مشکل مواجه می‌شود. این نوع کم‌خونی، کم‌خونی ناشی از فقر آهن نامیده می‌شود که مهمترین علت ابتلا به بیماری کم خونی در کشورهای در حال توسعه است.

دریافت ناکافی آهن به علت عدم دسترسی به مواد غذایی حاوی آهن‌ ساخت گلبولهای قرمز را کاهش می‌دهد. مواد غذایی  پروتئینی مثل گوشت قرمز، مرغ، ماهی، جگر، تخم‌مرغ، حبوبات مثل عدس و لوبیا و سبزیجاتی مثل اسفناج آهن فراوانی دارند.

آهن موجود در پروتئین‌های حیوانی مثل گوشت قرمز بهتر توسط بدن جذب می‌شوند در حالیکه جذب آهن پروتئین‌های گیاهی مانند اسفناج کمتر است. ویتامین C جذب آهن را افزایش می‌دهد. مصرف مواد خوراکی حاوی ویتامین C مثل گل کلم، آب پرتقال و فلفل دلمه‌ای همراه مواد غذایی آهن دار به جذب آهن کمک می‌کند.

گاهی به علت مشکلات دستگاه گوارش یا مصرف برخی داروها، آهن مواد غذایی خوب جذب نمی‌شود. میزان نیاز بدن به عنصر آهن بر اساس سن و جنس افراد متفاوت است. افرادی که به خون‌سازی بیشتری نیاز دارند باید آهن بیشتری مصرف کنند. زنان باردار، دختران جوان و کودکان بخصوص کودکان زیر دو سال از جمله این افراد هستند. در نتیجه می‌توان گفت این افراد بیشتر مستعد ابتلا به بیماری کم‌خونی هستند. اما این بیماری در هر سنی ممکن است بروز کند و در هر دو جنس زن و مرد دیده می‌شود.

●  چگونه افراد بزرگسال قرض های مکمل  آهن مصرف کنند ؟

· قرص‌های آهن را با غذا مصرف کنید.

· چنانچه لازم است بیش از یک قرص آهن مصرف کنید، از کم شروع کنید. در ۳ تا ۵ روز اول روزی یک قرص بخورید و سپس آن را به دو تا در روز تا زمانی که احساس می‌کنید برای شما مشکلی ایجاد نمی‌کند افزایش دهید. به همین ترتیب تعداد قرص‌های مصرفی را تا تعدادی که پزشک برای شما تجویز کرده است افزایش دهید.

·  اگر دچار یبوست می‌شوید فیبر رژیم غذایی خود را افزایش دهید. اگرچه فیبر جذب آهن را کاهش می‌دهد ولی بهتر از این است که وقتی نیاز به قرص آهن دارید به دلیل یبوست آن را مصرف نکنید.

· اگر قرص‌های آهن مشکل معده در شما ایجاد می‌کند، آن را هنگام خواب مصرف نکنید.

· اگر یکی از انواع قرص‌های آهن برای شما مشکل ایجاد می‌کند، با پزشک خود در مورد تعویض نوع آن مشورت کنید.

سرطان مری

 سرطان مری  ( Esophageal cancer )عبارت است از رشد بافت سرطانی در مری که در آن سلول ها بدون کنترل شروع به تقسیم می کنند. سرطان هایی که در مری آغاز می شوند معمولاً در ۱۳ پایینی مری در جایی که مری در قفسه سینه طی مسیر می کند رخ می دهند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، سرطان مری سومین سرطان شایع گوارش و ششمین علت مرگ ناشی از سرطان در جهان می باشد. بالا بودن میزان بروز این بیماری در بعضی از مناطق جهان احتمال ارتباط بین سرطان مری و عوامل ژنتیکی را مطرح کرده است.

شمال ایران یکی از این مناطق می باشد و در تمام آمارهای گزارش شده از آن بروز سرطان مری در قوم ترکمن بالاتر بوده است.

سرطان مری در افراد بیشتر از ۵۰ سال و در هر دو جنس ایجاد می شود اما در مردان شایعتر است . همچنین شایع‌ترین سرطان دستگاه گوارش در مردان سیگاری، سرطان مری است و تنها روش تشخیص آن آندوسکوپی است.

مردان سیگاری‌ها ، الکلی‌ها و افرادی که سابقه بیماری‌های مری دارند بیش از دیگران در معرض ابتلا به سرطان مری هستند.

سرطان مری در ایران در منطقه دشت مغان تا دشت گرگان و به نسبت آن در حاشیه بالایی دریای خزر و در کل مسیر جاده ابریشم بیشتر مشاهده می شود و در حاشیه دریای مازندران به شدت شایع است ، تنوع جغرافیایی در شیوع سرطان مری بیش از هر سرطان دیگر دیده می‌شود، به طوری که این سرطان از شمال ایران تا شمال چین گزارش شده است و به عنوان کمربند سرطان مری نامیده می‌شود

● علل بیماری سرطان مری

گرچه علت اصلی این شیوع بیشتر در مناطق یاد شده به طور مشخص معلوم نیست اما دلایلی مانند نوع تغذیه، مصرف سیگار و الکل را می توان به آن نسبت داد.

در ایالات متحده آمریکا ۸۰ تا ۹۰ در صد موارد سرطان، قابل انتساب به مصرف زیاد الکل و سابقه دراز مدت استعمال سیگار و دیگر مخدرهای دود شده است.

مصرف سیگار و الکل باعث ایجاد التهاب و آزردگی مری شده و همچنین دارای عوامل سرطان‌زا نیز هستند.

● ریفلاکس:

ریفلاکس عبارت است از بازگشت محتویات همراه با اسید معده به مری و آسیب مخاط مری که در نتیجه آن بیماری مری بارت و در انتها، سرطان مری ایجاد می‌شود. عوامل مختلفی در ریفلاکس دخیل‌اند که از جمله می‌توان به افزایش حجم معده در اثر پرخوری، مصرف الکل، دراز کشیدن بلافاصله پس از صرف غذا و… اشاره کرد.
التهاب مری یا ازوفاژیت که در اثر عوامل مختلفی از جمله انواع عفونت‌ها ایجاد می‌شود.

رژیم غذایی: مصرف مواد پیش‌ساز سرطان‌زا مانند نیتریت‌ها که به ماده سرطان ‌زای نیتروز آمین تبدیل می‌شوند و به وفور در مواد غذایی مانند سوسیس و کالباس وجود دارند، به شدت خطر ابتلا به انواع سرطان بویژه سرطان‌های گوارشی و مری را افزایش می‌دهند.

رژیم غذایی حاوی روغن جامد، قند و شکر، انواع شیرینی و دسر، انواع ترشی و نوشابه گازدار و کنسرو، مصرف ماهی دودی و شور، اغذیه نمک‌ سود مانند کلم‌شور و خیارشور به مقادیر زیاد در طی سال، سموم قارچی در سبزیجات ترش‌شده و… نیز در بروز سرطان مری مؤثر است.

نتایج تحقیقات گروهی از پژوهشگران ژاپنی نشان داد، بر اثر مصرف فراوان برنج، میزان ویتامین B1 دریافتی کاهش و قوام مخاط مری در بخش فوقانی دستگاه گوارش افزایش می‌یابد که این تغییرات در درازمدت به نفع سرطان مری است.

مصرف مایعات داغ و سوزاننده: مانند چای و قهوه داغ که با سوزاندن و التهاب مری احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند. برای مثال، مصرف چای داغ در استان‌های آذری زبان ایران یکی از عوامل اصلی شیوع سرطان مری است.

همچنین برخی مایعات اسیدی و قلیایی نیز به آسیب و التهاب مری کمک می‌کنند.

با توجه به شیوع مصرف ناس در استان خراسان یا برنج‌خواری در استان‌های گلستان، گیلان و مازندران و همچنین نوشیدن چای داغ در استان آذربایجان شرقی، این عوامل را می‌توان جزو علل بروز دومین سرطان شایع کشور در این مناطق برشمرد.

وراثت و جهش‌های ژنتیکی: همانند دیگر سرطان‌ها، خطر ابتلا را بالا می‌برند.

● سابقه قبلی:

ابتلا به سرطان‌های سر و گردن می‌تواند خطر ایجاد سرطان مری را افزایش دهد.

چاقی: خطر ابتلا را تا چهار برابر افزایش می‌دهد. محققان حدس می‌زنند بین چاقی و افزایش ریفلاکس ارتباطی وجود داشته باشد.

بیماری‌هایی چون آشالازی (اختلال حرکتی عضله مری)، مری بارت، بیماری سلیاک، سندرم هاول- اوانس و سندرم پلومر- وینسون در بالا رفتن خطر درگیری با سرطان مری نقش دارند.

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که یک ویروس مولد تومور و سرطان است.

تنگی‌های ناشی از تشعشع، سن بالای چهل سال و برخی کمبودهای ویتامینی و کمبود آهن نیز احتمال سرطان مری را افزایش می‌دهند.

مصرف میوه، سبزی، زیتون، لبنیات کم‌چرب و ماهی با خطر کمتری برای ابتلا به سرطان مری همراه است.

سرطان سلول‌های پوششی جدار مری به سه قسمت مری فوقانی، مری میانی و مری تحتانی تقسیم می‌شود که سرطان در مثلث تحتانی مری در ایران و در حاشیه جنوبی دریای مازندران شایع‌تر است.

● انواع سرطان مری

کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC): یکی از دو نوع مهم سرطان مری است. مصرف الکل و سیگار، نقش فوق‌العاده مؤثری در ایجاد این نوع سرطان ایفا می‌کند. سلول‌های بافت پوششی سنگفرشی مری در این حالت سرطانی می‌شوند. در سرتاسر دنیا این نوع سرطان ۸۰ درصد سرطان‌های مری را تشکیل می‌دهد. سرطان کارسینوم سلول سنگفرشی مرحله طولانی‌‌تری از دوره درجا (این‌سیتو) را دارد.

ابتدا ضایعات ضخیم‌ شده پلاک ‌مانندی ظهور پیدا می‌کنند که پس از ماه‌ها تا سال‌ها به یکی از سه شکل زیر در می‌آیند:

الف) توده‌های پولیپ ‌مانند برجسته به داخل مجرای مری که در بیشتر موارد باعث گرفتگی مجرا می‌شوند.
ب) زخم‌های بدخیم که گسترش عمقی یافته و گاهی به داخل مجاری تنفسی، سرخ رگ آئورت یا دیگر مکان‌ها نفوذ و تهاجم می‌یابند.

ج) بدخیمی‌های منتشر که سبب ضخیم شدن، سفتی دیواره و باریک شدن مجرای مری خواهند شد.
سرطان کارسینوم سلول سنگفرشی، حدود ۲۰ درصد موارد از قسمت گردنی و سینه‌ای فوقانی، ۵۰ درصد از یک‌سوم میانی و ۳۰ درصد از یک‌سوم تحتانی مری منشأ می‌گیرد.

آدنوکارسینوم (Adenocarcinoma) :

این نوع سرطان مری نیز در سالیان اخیر رشد زیادی در جوامع غربی داشته است. در ایالات متحده افزایش بسیار زیاد شیوع این شکل از بدخیمی (سه تا پنج برابر در ۴۰ سال اخیر)، باعث پیشی گرفتن آن از نوع اول شده است. آدنوکارسینوم برخلاف کارسینوم سلول سنگفرشی، معمولاً در یک‌ سوم انتهای مری واقع می‌شود.

 

بیماری مری بارت (Barrett Esophagus که در آن مخاط سنگفرشی طبیعی انتهای تحتانی مری با مخاط استوانه‌ای حاوی سلول‌های ترشحی (مشابه بافت روده) جایگزین می‌شود، مهم‌ترین عامل بروز این نوع سرطان مری است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، شیوع آدنوکارسینوم در ایران در حال افزایش است و به علت عدم ارتباط مناسب مری و معده و برگرداندن مواد غذایی و اسید صفرا به درون مری و پس از گذراندن چندین مرحله بروز می یابد.

در رابطه با علل بروز سرطان مری می توان علل مادرزادی (مثل وجود حلقه و وب در مری) و عوامل اکتسابی مانند مصرف سیگار و الکل، نوع تغذیه و کمبود مواد غذایی و ویتامین‌هایی مانند روی و ویتامین A  را نام برد که از عوامل مهم و زمینه ساز سرطان مری هستند.

تنها علامت اولیه سرطان مری، اختلال بلع است که فرد نمی‌تواند به راحتی غذا را فرو دهد، این حالت ابتدا نسبت به جامدات و بعد از مدتی نسبت به مایعات نیز نمود پیدا می‌کند.

بافت مری برخلاف سایر بافت‌های دستگاه گوارش یک لایه مخاطی کمتر از دیگر بافت‌ها دارد و این باعث گسترش زودهنگام سلول‌های سرطانی می‌شود.

از آنجایی که سرطان مری هیچ علامتی ندارد و در نتیجه تشخیص آن دیرانجام می گیرد، تنها روش تشخیص آندوسکوپی است و افراد در معرض خطر حتماً باید آندوسکوپی شوند.

سن بروز انواع سرطان ها ازجمله سرطان دستگاه گوارش در ایران ۱۰ سال کمتر از کشورهای غربی است اما میزان بقا و طول عمر هر بیمار مبتلا به سرطان مری تحت درمان، وابسته به بیولوژی تومور و ویژگی های بالینی بیمار است که برای ۱۵ درصد از این بیماران با هر درجه و اندازه تومور میزان بقا و طول عمر ۳ سال برآورد شده است.

شناخت سرطان مری و تشخیص زودهنگام بیماران برای آغاز درمان موثر و رضایت بخش ضروری است .

●  علایم بیماری سرطان مری

متاسفانه بیمار در ابتدا علامتی ندارد ولی در مراحل پیشرفته دچار دیسفاژی (اختلال در بلع) می‌شود. دشواری بلع زمانی بروز می‌کند که تقریباً ۷۵٪ قطر طبیعی مری اشغال شده باشد که ابتدا در مورد غذاهای جامد است ولی به تدریج حتی نوشیدن مایعات نیز دشوار می‌شود.

کاهش وزن، احساس توده و برجستگی در گلو، بلع دردناک و درد انتشار یابنده به سینه یا پشت نیز ممکن است با پیشرفت بیماری دیده شوند. رگورژیتاسیون (بالا آمدن غذای هضم‌شده بدون زور و فشار) غذای هضم‌ نشده همراه با تنفس بدبو، سکسکه که ممکن است با استفراغ و پنومونی آسپیراتیو (التهاب لایه‌های ریه) همراه باشد، بی‌اشتهایی، کاهش وزن، خشونت صدا، خونریزی‌های پنهان گوارشی، درد و عفونت‌های مکرر ریوی از دیگر علائم این بیماری هستند.

در صورتی که سرطان به خارج از مری انتشار یابد، اغلب نخست به غدد لنفاوی می‌رود در مراحل بعدی به کبد، ریه‌ها، مغز و استخوان‌ها گسترش می‌یابد. پیش‌آگهی سرطان مری در مراحل پیشرفته وخیم است. سرطان مری در ایران، بویژه در استان گلستان شایع است.

●  تشخیص سرطان مری

در صورت پیدایش دشواری بلع و یا علائم دیگر، ارزیابی و تشخیص را می‌توان با آندوسکوپی و یا رادیوگرافی با باریوم انجام داد. مزیت آندوسکوپی این است که امکان نمونه‌برداری از تومور را میسر می‌نماید.

دیگر روش‌های تشخیصی شامل برونکوسکوپی، مدیاستینوسکوپی، سی‌تی‌اسکن قفسه صدری و شکم می‌باشد که در صورت وسعت گسترش تومور به مدیاستن و عقده‌های لنفاوی پاراآئورتیک انجام می‌شود.

●  مرحله‌بندی سرطان مری

سرطان مری چهار مرحله دارد:

مرحله یک: سرطان تنها در قسمت سطحی مخاط مری دیده می‌شود.

مرحله دو: سرطان به قسمت‌های عمقی‌تر و یا عقده‌های لنفی اطراف مری نفوذ کرده است.

مرحله سه: سرطان به عمقی‌ترین نقاط دیواره مری نفوذ کرده است و عقده‌های لنفی و بافت‌های اطراف را نیز مورد حمله قرار داده است.

مرحله چهار: سرطان به دیگر نقاط بدن دست‌اندازی کرده است. کبد، استخوان‌ها، ریه‌ها و مغز شایع‌ترین محل دست‌اندازی سرطان مری هستند.

●  پیشگیری:

بهترین راه پیشگیری از سرطان مری ، عدم استعمال دخانیت و پرهیز از تریاک ، خودداری از نوشیدن مشروبات الکلی و چای داغ و خوراکیهای نمک سود است . افرادی که در بلع غذاهای جامد دچار مشکل باشند ، اما مایعات را به آسانی می توانند بخورند باید به پزشک مراجعه کنند .

در صورت‌ بروز هرگونه‌ اختلال‌ گوارشی‌ که‌ بیش‌ از ۵ روز طول‌ بکشد به‌ پزشک‌ مراجعه‌ نمایید.

● عواقب‌ موردانتظار

این‌ بیماری‌ در حال‌ حاضر علاج‌ناپذیر است‌. تشخیص‌ زودهنگام‌ و درمان‌ تهاجمی‌ تنها شانس‌ بقای‌ فرد به‌شمار می‌روند. در هر صورت‌، می‌توان‌ علایم‌ را رفع‌ نمود یا تحت‌ کنترل‌ درآورد.

تاکنون‌ چند مورد سرطان‌ مری‌ وجود داشته‌ که‌ سرطان‌ بدون‌ هیچ‌ دلیل‌ مشخصی‌ خوب‌ شده‌ است‌. تحقیقات‌ در رابطه‌ با علل‌ و روش‌های‌ درمانی‌ این‌ بیماری‌ ادامه‌ دارند، بنابراین‌ امید می‌رود که‌ درمان‌های‌ روزبه‌روز بهتری‌ ابداع‌ شوند و نهایتاً بتوان‌ این‌ سرطان‌ را معالجه‌ نمود.

● عوارض‌ احتمالی‌

اگر درمان‌ فوراً آغاز نشود، سرطان‌ مری‌ سریعاً به‌ ریه‌ها و کبد گسترش‌ می‌یابددرمان سرطان مری

مهم‌ترین عامل در پیش بینی طول عمر بیماران که بر انتخاب روش درمان سرطان مری تأثیر می‌گذارد مرحله تومور است.

پیش‌آگاهی بیماران مبتلا به کارسینوم مری وخیم است. به همین جهت بسیاری از پزشکان معالجه خود را منحصر به کنترل بیماری می‌نمایند.

جراحی تمام تومور (ازوفاکتومی) تنها در ۴۰ درصد موارد میسر بوده و در بیشتر موارد سلول‌های تومورال باقیمانده، در حاشیه ناحیه بریده‌شده وجود دارند. نتایج شیمی‌ درمانی با مخلوطی از داروها مشتمل بر سیس‌پلاتین در ۳۰ تا ۶۰ درصد بیماران درمان ‌شده، موفقیت‌ آمیز است.

اقدامات درمانی مشتمل بر شیمی چند دارویی و پرتودرمانی به عنوان راه درمانی اولیه است که به تنهایی یا به دنبال اقدام به رزکسیون (برداشت) جراحی نیز صورت می‌پذیرد.

برای بیماران لاعلاج که تومورهای مری با جراحی قابل رزکسیون نیست، معالجه دیسفاژی، سوءتغذیه و فیستول به مری، عملکرد عمده‌ای محسوب می‌شود.

روش تسکین این عوارض وابسته به سرطان، دیلاتاسیون (گشاد کردن مری) مکرر توسط آندوسکوپ، انجام جراحی به منظور گاستروستومی یا ژوژنوستومی به منظور رساندن مایعات و غذا به بیمار و وارد کردن یک پروتز پلی‌ونیل برای از میان بردن مواد غذایی از کنار تومور می‌باشد.

به نظر می‌رسد سوزاندن آندوسکوپیک تومورهای مسدودکننده توسط لیزر، امیدبخش‌ترین این روش‌ها است.

امکان‌ دارد داروهای‌ ضد درد یا مخدرها برای‌ رفع‌ درد، آرام‌بخش‌ها برای‌ کم‌ کردن‌ اضطراب‌، و آنتی‌کولینرژیک‌ها یا مسدودکننده‌های‌ کانال‌ کلسیم‌ برای‌ اسپاسم‌ (گرفتگی‌) مری تجویز شوند.

همچنین برای درمان نیز  دو روش رادیوتراپی و جراحی وجود دارد که رادیوتراپی در سرطان قسمت‌های فوقانی مری بیشتر کاربرد دارد و برای درمان قسمت‌های میانی و تحتانی جراحی و رادیوتراپی توصیه می‌شود.

●  توصیه‌های کلی :

اگر افرادی که دچار سوء هاضمه می شوند یا افرادی که به مدت طولانی رفلکس دارند که از علایم مراحل اولیه سرطان مری است سریع به پزشک مراجعه کنند، احتمال این که ضایعه سرطانی زودتر پیدا شود، زیاد است و سوء هاضمه یا رفلکس آن ها نیز درمان می شود. علامت اولیه سرطان مری تغییر رنگ و یا حتی وجود پلاک بسیار کوچک در مسیر مری است که در عرض یکی دو سال به سرعت رشد می کند و به توده ای تبدیل می شود که مری را مسدود می کند. در این مرحله، درمانی موثر وجود ندارد اما اگر در مراحل اولیه که محدود به مخاط است، سرطان مری تشخیص داده شود با آندوسکوپی و جراحی می توان ضایعه سرطانی را از بدن خارج کرد.

 

آشنایی با علائم هیپو تیروئیدی یا کم کاری تیروئید

هیپو تیروئیدی یا کم کاری تیروئید (غدد تیروئید کم فعال) زمانی اتفاق می افتد که غده تیروئید میزان هورمون تیروئید کمتر از حد طبیعی تولید کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، نتیجه این اتفاق کاهش بسیاری از فعالیتهای بدن است. گرچه کم کاری تیروئید می تواند موقتی باشد، ولی معمولاً یک وضعیت دائمی است. برخی مطالعات نشان می دهند که ۱۰ درصد زنان و ۳ درصد مردان کم کاری تیروئید دارند.

هیپوتیروئیدسیم حالتی است که با پیشرفت کند کم کاری تیروئیدی مشخص می‌شود. و در انواع مختلف دسته بندی می‌شود.

نوع اولیه :
بیش از ۹۵ درصد موارد مبتلایان دچار کم کاری اولیه تیروئید هستند که اختلال عملکرد خود غده تیروئید است.

نوع ثانویه :
کم کاری تیروئید به علت نارسایی هیپوفیز را هیپوتیروئیدی ثانویه گویند.

نوع ثالثیه :
کم کاری تیروئید ناشی از نارسایی هیپوتالاموس را هیپوتیروئیدی ثالثیه گویند.

وجود هیپوتیروئیدی از زمان تولد را کرتینیسم گویند. مادر نیز ممکن است دچار کم کاری تیروئیدی باشد.

تیروئیدیت اتوایمیون (تیروئیدیت هاشیموتو) شایعترین کم کاری تیروئید در بالغین است که غده تیروئید توسط سیستم ایمنی بدن مورد تهاجم قرار می‌گیرد.

کم کاری تیروئید در مبتلایان به پرکاری تیروئید که توسط ید رادیواکتیو ، جراحی یا داروهای ضد تیروئیدی درمان شده‌اند نیز مشاهده می‌شود.

علائم کم کاری غده تیروئید

علائم کم کاری غده تیروئید بسیار کند و در طول ماهها و حتی سالها بروز می کند.

در مراحل ابتدایی ممکن است علائم کمی بروز کند چرا که بدن توانایی جبران نسبی غده تیروئید از کار افتاده را با افزایش تحریک آن دارد. این مسئله بسیار شبیه فشار دادن پدال گاز برای حرکت با سرعت قبلی در وقتی که ماشین از تپه بالا می رود است.

به هرحال به دلیل آنکه تولید هورمون تیروئید کاهش یافته و متابولیسم بدن کند شده است نشانه های مختلفی می تواند بروز کند.

مهمترین علائم این اختلال عبارتند از:

۱- خشکی پوست
۲- شکنندگی ناخن ها
۳- موهای زبر و کم پشت
۴- پوست زرد رنگ و متمایل به زرد
۵- کم تحرکی
۶- عدم توانایی تحمل سرما
۷- احساس ضعف، خستگی و تنبلی
۸-  پوست سرد
۹-  مشکل حافظه، افسردگی و عدم تمرکز
۱۰- یبوست
۱۱- قاعدگی نامنظم و شدید که بیش از ۵ تا ۷ روز طول بکشد

سایر علائم این بیماری که چندان رایج نیست عبارتند از:

۱- بزرگ شدن غده تیروئید
۲- افزایش وزن متوسط
۳- تورم بازو، دست ، پا و پف کردن صورت به خصوص اطراف چشم
۴- صدای گرفته و خشن
۵- درد ماهیچه ای و گرفتگی عضلات

معمولا شدت بروز علائم بستگی به سن، مدت ابتلا به بیماری و شدت آن دارد. بعضی مواقع علائم به قدری ضعیف و جزئی است که به آن توجه نمی شود.  علائم کم کاری غده تیروئید در دوران بارداری و بعد از آن عبارتند از خستگی، کاهش وزن، سرگیجه، افسردگی و مشکلات تمرکز و حافظه و در بعضی زنان غده تیروئید در جلو گردن متورم می شود(غمباد).

بدلیل تنوع علائم این بیماری، بعضی مواقع با افسردگی اشتباه می شود به خصوص در دوران بارداری و بعد از آن.در افراد مسن این بیماری با آلزایمر ، اختلال مشاعر و سایر مشکلات ادراکی اشتباه می شود.

علائم کم کاری غده تیروئید در نوزادان ، بچه ها و نوجوانان

اگر چه وقوع این اختلال در این رده های سنی بسیار نادر است، مهم ترین علائم آن عبارتند از عدم اشتها به غذا و یا انسداد و خفگی ناشی از غذا، پوست خشک  و فلس مانند، مشکلات رفتاری و تغییر در عملکرد مدرسه، فزایش وزن علی رقم رشد کند، تاخیر در بلوغ. این نوجوانان اغلب بسیار جوان تر از سن شان به نظر می رسند.

هیپوتیروئیدی چگونه تشخیص داده می شود؟

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، نشانه های مشخص کننده و علائم فیزیکی که می توانند به وسیله یک پزشک تشخیص داده شوند می توانند نشانه ای از هیپوتیروئیدی باشند. اما به هر حال این وضعیت می تواند بسیار کند پیش برود تا جایی که بسیاری از بیماران متوجه نمی شوند که بدنشان تغییر کرده است و بنابراین انجام تستهای آزمایشگاهی به شدت برای تأیید تشخیص و تعیین علت هیپوتیروئیدی اهمیت دارد.

آزمایش هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH)

سطح افزایش یافته هورمون TSH در خون تقریباً یک نشانگر دقیق از هیپو تیروئیدی اولیه (غیر هیپوفیزی). تولید این هورمون هیپوفیزی زمانی که تولید هورمون غده تیروئید حتی به میزان جزیی کم شده باشد افزایش می یابد.

سایر آزمایشات

T4 آزاد (تیروکسین) هورمون تیروئید فعال در خون. بسیار مهم است که به خاطر داشته باشید که در خون افراد طبیعی دامنه ای از هورمون T4  درست مثل دامنه قد و وزن وجود دارد که محدوده طبیعی تلقی می شود و مقدار هورمون تیروئید برای جمعیت عمومی امکان دارد که برای یک فرد خاص مناسب نباشد.

پادتن های ضد تیروئید ? احتمال وجود التهاب تیروئید خود ایمنی را که می تواند عامل هیپوتیروئیدی باشد نشان می دهند.

یک پزشک عمومی می تواند تشخیص هیپوتیروئیدی را بگذارد اما غالباً به کمک یک متخصص غدد، پزشکی که در بیماریهای تیروئید تخصص دارد، نیاز می شود.

درماتیت سبوره

درماتیت سبوره یک عارضه پوستی است و بیشترین موارد در میان نوزادان کمتر از ۱۲ ماه دیده می شود. این عارضه باعث می شود که لکه های سفید و فلسی بر روی پوست سر ظاهر شود، اما این لکه ها ممکن است روی سایر نقاط بدن هم به وجود آید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  درماتیت سبوره، یک بیماری التهابی مزمن پوست، در نوزادان بسیار شایع است‌، و چون اغلب خود به خود بهبود می‌یابد، بسیاری از کودکان مبتلا به این بیماری به نزد پزشک برده نمی‌شوند.

درماتیت سبوره یک اصطلاح کلی بوده و شامل گروهی از بیماری های مزمن و عودکننده است که از حالات خفیف و شایع شامل شوره سر و چرب بودن پوست سر (سبوره) شروع شده تا انواع متوسط و شدید درماتیت سبوره که در آن پوست سر (و گاهی صورت، سینه و حتی مناطق دیگر) قرمزو خارش دار بوده و درجات گوناگونی از شوره و ا لتهاب درآن وجود دارد.

اگرشوره سر را در نظرنگیریم شیوع درماتیت سبوره در جمعیت حدود ۵ – ۲ درصداست. مشخص است که با لحاظ کردن شوره سر این رقم بسیار بالاتر می رود.

عامل همه انواع این بیماری ها مخمری بنام Pityrosporum است که بصورت نرمال هم در پوست افراد مشاهده می گردد (یعنی بصورت طبیعی ساکن پوست انسان می باشد). در جریان درماتیت سبوره، این قارچ از حالت کروی (که فرم نرمال آن است) به حالت بیضوی (که فرم بیماری زای آن است) تغییر شکل داده و این تغییر شکل موجب تشکیل اسیدهای چرب آزاد توسط مخمرمی گردد.

اسیدهای چرب فوق بعنوان ماده آزاررسان پوست عمل کرده و موجب تکثیر بیش از حد سلول های اپیدرم می شوند. این سلول های زیادی بصورت شوره و پوسته دفع شده و علایم بالینی بیماری را بوجود می آورند.

درماتیت سبوره در اغلب موارد یک عارضه خوش‌خیم است که خود به خود در طول ۱۲ تا ۲۴ ماه اول زندگی برطرف می‌شود، اما در شمار کمی از کودکان ممکن است بیماری آزارنده باشد و به درمان نیاز پیدا کند.

این بیماری ممکن است در نوزادان  پوست سر و بخش بالایی صورت را گرفتار می‌کند که اصطلاحا به آن “کلاه گهواره”(Cap Cradle) می‌گویند و ممکن است باعث نگرانی والدین شود.

این عارضه  در چند هفته اول زندگی نوزاد شایع است و  به صورت لکه‌های چرب و زردرنگ پوسته‌ریزی‌کننده ظاهر می‌شود که ممکن است نهایتا به هم بپیوندند به صورت یک کبره فلسی ضخیم درآیند. این عارضه روی پوست سر خارش ندارد و کودک را ناراحت نمی‌کند.

درمان های موضعی این عارضه را درمان می کنند. از جمله می توانید از این شیوه ها استفاده کنید:

▪ پیش از شستن کودک سرش را با وازلین یا روغن بچه چرب کنید تا ضایعات فلسی پوست نرم شود.

▪ پوست سر نوزاد را با شامپویی که پزشکتان تجویز کرده بشویید.

▪ از یک کرم یا لوسیون کورتونی بر روی پوست سر نوزاد استفاده کنید.

درماتیت سبوره در نوزادان همچنین ممکن است به صورت لکه‌های پوسته‌پوسته یا پلاک‌هایی بروز می‌کند که ظاهری چرب یا مومی دارند و  ممکن است با این علائم ظاهر شوند:

پلاک‌های دور گوش‌ها، بینی یا ابروها
دانه‌های پوستی قرمز روشن با حاشیه مشخص در کشاله ران و ناحیه میان‌ دوراه (بین خروجی دستگاه گوارش و دستگاه تناسلی)
خارش
ور آمدن پوست در جایی که کودک آن را خارانده است
شوره سر
اندکی ریزش مو در محل پلاک‌ها
لکه‌های قرمز احاطه‌کننده پلاک‌ها
عفونت ثانوی پوست در جاهایی که خارانده شده است.

این بیماری معمولا در دوره نوزادی خود به خود برطرف می‌شود و به والدین باید در این مورد اطمینان خاطر داد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، معمولا توصیه می‌شود پوست سر نوزاد با وازلین یا روغن‌های معدنی مشابه به طور مرتب ماساژ داده شود و بعد موهای نوزاد برس زده شود تا کبره روی پوست سر نرم شود.

درمان‌های دارویی با تجویز پزشک ممکن است استفاده از کرم‌های موضعی کورتونی یا ضدقارچی و استفاده از شامپوی تار باشد.

این بیماری مُسری نبوده و از طریق شانه و برس منتقل نمی گردند. استرس و هیجانات اغلب باعث بدتر شدن این بیماری ها می گردد. این بیماری ها معمولاً بصورت دوره های تشدید بیماری و بهبودی نسبی آن تظاهرکرده که هرکدام ممکن است هفته ها تا ماه ها طول بکشد. شیوع این بیماری ها در مردان بیشترمی باشد .

در بیماران مبتلا به ایدز، افسردگی و پارکینسون شیوع درماتیت سبوره بالاتر است.

درماتیت سبوروئیک بزرگسالی

درماتیت سبوروئیک بزرگسالان در زمان بلوغ بروز میکند ولی اغلب تظاهر آن تا دهه سوم به تعویق می افتد. در این بیماری بطور معمول اریتم منتشر و پوسته ریزی قسمت مودار سر وجوددارد. معمولا و نه همیشه پوسته در ابرو..شیار نازولابیال و شیار های پشت گوش وجود دارد.

سبیل و ریش نیزدر بیشتر موارد گرفتار میگردد. در تنه ضایعات به صورت پلاک است که پوسته چرب دارد و این ضایعات گلبرگی نامیده میشود. گرفتاری کشاله ران بخصوص در نواحی مودار وجود دارد و در سایر نواحی نیز دیده میشود.

افراد مبتلا به درماتیت سبوروئیک صورت ممکن است به جای خارش از سوزش شکایت کنند. در مبتلایان به ایدز و بیماری پارکینسون.. این درماتیت از شدت بیشتری برخوردار است و خصوصا در مواردایدز .. مقاومت به درمان وجوددارد. نکته قابل ملاحظه آنکه.. در چنین بیمارانی.

محل گرفتاری و شکل ضایعه غیر معمول خواهد بود. عفونت ثانوی با استافیلوکوک اورئوس یا استرپتوکوک متداول است و به صورت دلمه.. تشکیل پوستول و سلولیت بروز میکند.

تشخیص افتراقی

تشخیص افتراقی درماتیت سبوروئیک سر.. شامل پسوریازیس.. درماتیت آتوپیک.. شپش و شوره سر است. تشخیص افتراقی درماتیت سبوروئیک تنه و چینها شامل تینه آی تنه..قارچ کشاله ران.. کاندیدیازیس.. پسوریازیس.. سندرم رایتر.. و درماتیت تماسی می باشد.

درمان

باید به بیماران آگاهی داد که درماتیت سبوروئیک وضعیت مزمنی است که درمان دائمی ندارد ولی با تمهیداتی میتوان آن را متوقف نمود. بنا براین سالها احتیاج به درمان و مراقبت دارد. شوره سر را میتوان با شامپوهای طبی.. از جمله سلنیوم سولفاید.

کتوکونازول و انواع شامپوهای تار درمان نمود. برای شوره سر شدید با پوسته ریزی و دلمه.. پماد ۵ درصد اسید سالسیلیک مفید

می باشد. چنانچه عفونت ثانوی وجود داشته باشد استفاده از اریترومایسین خوراکی یا فلوکوگزانتین..ضروری به نظر میرسد.

اشکال حاد درماتیت سبوروئیک صورت و تنه به پماد استروئید ضعیف.. حساس میباشند. کرم کتوکونازول ۲ درصد میتواند به همان اندازه موثر باشد. شستشوی مکرر با آب و صابون مفید است زیرا سبب حذف لیپید ها شده که این لیپید ها سوبسترای موثری را برای مخمر ها تشکیل میدهند. برای موارد مقاوم میتوان یک دوره خوراکی کتوکونازول (۲۰۰ میلی گرم روزانه برای ۱۴ روز) و یا یک دوره ایترا کونازول( ۱۰۰ میلی گرم برای ۲۱ روز) تجویز کرد.

درماتیت سبوروئیک شیر خواران

در ماتیت سبوروئیک شیر خواران.. بطورتیپیک پوست سر.. چین های فلکسور.. و نواحی دیاپر را گرفتار میکند. پلاک های درماتیت سبوروئیک روی پوست سر. اغلب صفحات سفید مایل به زرد ضخیمی را بوجود می اورند.. که در اصلاح عامیانه کلاه گهواره ای نامیده میشود. شیر خواران مبتلا به در ماتیت سبوروئیک خارش شدیدی ندارند.. و خارش تابلوی مهم بیماری شیر خواران نمی باشد.

بیماری لینر

بندرت درماتیت سبوروئیک شی خواران به سمت اریترودرمی اکسفولیاتیو همراه با اسهال شدید.. عفونت های راجعه میکربی.. سپتی سمی و تحلیل پیش می روند. این سندرم شدید سبوره. بیماری لینر نامیده میشود. و در بعضی موارد با کمبود فامیلیال جزء C5 کمپلمان همراه است.

تشخیص و تشخیص افتراقی

درماتیت سبوروئیک شیر خواران به آسانی تشخیص داده میشود.. چرا که تمایل زیادی به گرفتاری سر دارد. همچنین در ماتیت صورت و درماتیت دیاپر به تشخیص کمک میکند. مهمترین تشخیص افتراقی درماتیت سبوروئیک شیرخواران درماتیت آتوپیک و پسوریازیس است. تشخیص افتراقی مهم دیگر تیپ… لترسیو بیماری هیستوسیتوزیس لانگر هانس می باشد.

درمان

۱- شستشوی روزانه سر و صورت با شامپوی بچه.. شامپو های حاوی سولفور یا اسید سالسیلیک را برای پوسته های ضخیم
میتوان به کار برد( ولی برای تمامی بدن و بطور کلی نباید بکار روند..زیاد احتمال توکسیسیته سیستمیک سالسیلیک اسید وجود دارد)
۲- کورتکو استروئید های موضعی خفیف( کرم هیدوکورتیزون ۱%) را میتوان برای دوره های کوتاه مدت مورد استفاده قرارداد.( در مواردی که بیماری به شامپوهای تنها جواب نمیدهد)

پیچ خوردگی یا تورشن بیضه

پیچ خوردگی یا  تورشن بیضه ( testicle torsion ) حالتی اورژانسی بوده و احتیاج به اقدام جهت تشخیص و درمان دارد. این بیماری تقریبا ۴۰ درصد موارد درد ناگهانی بیضه را تشکیل می دهد و مهم ترین تشخیصهای افتراقی آن شامل تورشن آپندیکس بیضه، ادم ایدیوپاتیک اسکروتوم، ورم بیضه و اپیدیدیم و تورشن اپیدیدیم می باشد.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ، پیچ خوردگی بیضه عبارت است از پیچ خوردگی طناب اسپرماتیک بیضه که گاهی به طور برگشت ناپذیر به بیضه آسیب می زند. پیخ خوردگی بیضه معمولاً تنها در یک طرف رخ می دهد. مردان را در تمام سنین مبتلا می کند ولی در نوجوانان (۲۰-۱۲ ساله ) شایع تر است .

چرخش طناب بیضه پدیده غیر شایعی است که اکثرا در مردان بالغ دیده می شود و منجر به اختلال خونرسانی بیضه می گردد بطوری که اگردرمان در عرض ۳ تا ۴ ساعت انجام نشود ممکن است باعث چروکیدگی دائمی بیضه گردد .

بیضه های پایین نیامده مستعد پیچ خوردگی هستند . بسیاری ازموارد پیچ خوردگی در زمان نوزادی رخ می دهد . اسیب فیزیکی نیز می تواندزمینه ساز باشد .

در نیمی از بیماران پیچش در زمان خواب اتفاق می افتد ودر اکثر موارد نقص مادرزادی یک قسمت کیسه بیضه وجود دارد .

بنظر می رسد دراکثر موارد علت ایجاد پیچ خوردگی وجود یک قسمت کیسه بیضه حجیمی است کهباعث چرخیدن بیضه می شود .

گرفتگی یک عضله مخصوص ان قسمت باعث می شود کهدر سمت چپ ، بیضه در خلاف جهت عقربه های ساعت ( اگر از پایین تخت به بیمارخوابیده نگاه شود ) و در سمت راست در جهت عقربه های ساعت بچرخد .

درد شدیدناگهانی در یک پسر جوان که بدنبال ان تورم بیضه و قرمز شدن پوست کیسه بیضه، درد پایین شکم و تهوع و استفراغ ایجاد می شود نشانه پیچ خوردگی طنابحاوی اسپرم های مردانه است .

در معاینه ، عضو حساس و متورم به بالا کشیدهشده است مشاهده می شود . در بیمارانی که ایستاده باشند بیضه هایی که مستعدپیچ خوردن باشند به حالت افقی قرار می گیرند .

پیچش طناب بیضه منجر بهایجاد درد بیضه و عدم وجود یک رفلکس طبیعی ان قسمت بنام رفلکس کرماستریکمی شود .

بالا اوردن بیضه ممکن است درد را تشدید کند .

البته درد عفونت اپیدیدیمکه خیلی شبیه به درد پیچش بیضه است معمولا با مانور مذکور کاهش می یابد ودر عرض چند ساعت چرک های خون بالا می رود .

یکی عفونت قسمت دیگری از کیسهبیضه بنام اپیدیدیم است . یکی اوریون ان قسمتهاست و دیگری ضربه است .

همچنین ممکن است بطور خودبخودی ضمائم بیضه دچار چرخش شوند اینپدیده معمولا در پسر بچه های زیر ۱۶ سال اتفاق می افتد .

درد بیضه اولین علامت است که پس از ان توده کوچک و حساس در قطب فوقانی بیضه لمس می شود .و این علامت بسیار اختصاصی است بطوری که اگر با کشیدن پوست روی ان توده آبی رنگی دیده می شود .

در معاینات بعدی تمام بیضه متورم و حساس است که در اینمرحله افتراق پیچش بیضه از ضمائم مطرح می شود .

عوامل دیگر :

صدمات و ضربه های بیضه
– سرطان بیضه
–اوریون بیضه
– درد پس از وازکتومی
– درد ارجاعی از میزنای
– عفونت پروستات
– تحریکات جنسی
– باد فتق پیشرفته
– اختلالات موضعی بیضه ( سرطان خون بیضهای ، داروها ، گرفتگی عضله مخصوص ان قسمت بنام کرماستر )
– دردهای راجعه (سنگ میزنای ، اپاندیسیت حاد ، گشاد شدگی یک شریان بزرگ نزدیک بیضه بنامایلیاک ، التهاب اعصاب ان قسمت )
– التهاب بعضی لایه های پوستی کیسه بیضه
– التهاب غدد لنفاوی ان قسمت
– کشش اتصالات عضلانی ان قسمت به استخوانهایان منطقه .
علایم شایع
درد ناگهانی یک بیضه
تورم ، قرمزی و حساسیت به لمس بیضه دان
تهوع و استفراغ
تعریق
ضربان قلب سریع در صورت شدید بودن علل

علل
معمولاً ناشناخته . گاهی در هنگام تولد وجود دارد یا ممکن است به ندرت در اثر انقباض شدید عضلات متصل به بیضه و طناب اسپرماتیک ایجادشود.عوامل افزایش دهنده خطر
عوامل افزایش دهنده خطر
ناشناخته
پیشگیری
در هنگام شرکت در ورزش های تماسی برای پیشگیری از آسیب تناسلی از بیضه بند استفاده کنید.
عواقب مورد انتظار
گاهی پیچ خوردگی خود به خود تصحیح می شود؛ علایم از بین می روند و درمانی لازم نیست . البته بیضه معمولاً بدون ترمیم آسیب می بیند مگر این که جراحی در عرض ۴-۳ ساعت پس از شروع علایم انجام شود. اگر قرار باشد یک بیضه برداشته شود، باید برای بلوغ طبیعی ، زندگی جنسی و تولیدمثل طبیعی ، هورمون های کافی برای بیضه سالم باقی مانده فراهم شود.
عوارض احتمالی
مرگ سلول های بیضه در اثر کاهش یا انسداد جریان خون . بیضه آسیب دیده و طناب اسپرماتیک در این حالت باید برداشته شوند.
درمان

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ، بررسی ها نشان می دهد که تشخیص و درمان سریع جراحی بیمارانی که با درد و یا تورح حاد بیضه مراجعه می کنند می تواند از انجام ارکیدکتومی و یا اپندکتومی جلوگیری نماید
معمولاً تشخیص تنها با معاینه فیزیکی گذاشته می شود ولی سونوگرافی نیز ممکن است انجام شود.
جراحی برای رفع پیچش طناب اسپرماتیک پیچ خورده و اتصال بیضه آسیب دیده به سطح داخلی جدار بیضه دان که مانع عود می گردد. جراحی برای پیشگیری از پیچ خوردگی ، احتمالاً برروی بیضه غیرمبتلا نیز انجام خواهد شد.
پس از جراحی ، از کیسه یخ برای تسکین درد و تورم استفاده کنید.
یخ را در پلاستیک بگذارید. آن را در طرف آسیب دیده بگذارید و با یک پارچه یخ را از پوست جدا کنید. هر بار ۱۰-۵ دقیقه یخ را روی موضع قرار دهید. در صورت لزوم این کار را تکرار کنید.
داروها
بعد از جراحی ، ممکن است مسکن ها تجویز گردند.
فعالیت
بعد از جراحی به تدریج فعالیت های طبیعی خود را از سر بگیرید.
رژیم غذایی
رژیم غذایی خاصی ندارد.
در این شرایط به پزشک خود مراجعه نمایید
اگر شما یا یکی از اعضای خانواده تان علایم پیچ خوردگی بیضه را داشته باشید. این ، یک اورژانس است !
اگر علایم عفونت پس از جراحی آغاز شوند. این علایم عبارتند از تب ، لرز، درد عضلانی ، سردرد، سرگیجه و احساس ناخوشی عمومی
اگر خونریزی بیش از حد در محل جراحی رخ دهد.

جوش صورت

جوش صورت به شکلهای گوناگونی بروز می کند. جوش ساده , عفونی, کورک, دانههای سر سیاه دانه های سفید و دانه سرخ از اشکال متفاوت جوش هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، یبوست, کم خونی , ناراحتی های قاعدی و تغذیه  نادرست از عوامل مهم بروز جوش زیاد هستند. بنابراین ویتامین های E,D,B,A  در درمان جوش تاثیر فراوانی دارند. مهمترین منابع این نوع ویتامین ها نیز  سبزی,میوه ها , جگر و سبوس غلات است. همچنین باید گوشزد کنم که نگرانی و هیجان هم ممکن است موجب ایجاد جوش شود. همچنین بی خوابی , کم خوابی و بد خوابی هم میتواند موجب جوش صورت شود

یبوست، کم خونی، تغذیه نادرست و استرس از عواملی است که موجب ایجاد جوش می شود افرادی که پوست شان زیاد جوش می زند باید از مصرف کردن موادقندی و چرب خودداری کنند و به جای خوردن شیرینی، شکلات و غذاهای سرخ شده و پرادویه در رژیم غذایی روزانه خود از آب، سبزی و میوه های تازه استفاده کنند.

درمان جوش صورت بسته به نوع جوش انجام می گیرد. به طور کلی شستشوی مکرر نواحی جوش به ویژه با صابون هایی که اسیدیته می باشند و از خود بقایایی به جا نمی گذارند در جلوگیری از تشکیل جوش جـدید تا حـد زیادی مؤثر است و در درمان نیز کمک کـننده می باشد.

ویتامین های C, E, B, A در درمان کردن جوش تأثیر فوق العاده ای دارد این ویتامین ها را در سبزی ها، میوه ها، سبوس غلات و جگر می توانید پیدا کنید در حالیکه رژیم غذایی مناسبی گرفته اید. نکات زیرا را نیز فراموش نکنید:

* جوش صورت را با نوک ناخن تان تحریک نکرده و آن را جدا نکنید. قشری که روی جوش را پوشانده محافظ پوست است و نمی گذارد آلودگی ها وارد پوست شود. این قشر اگر از بین برود جوش عفونی می شود و حتی پس از بهبود جوش جای آن در صورت می ماند.

با صابون های ضدعفونی کننده پوست تان را تمیز کنید و روی جوشها را پاک کنید تا ازگسترش آن جلوگیری شود.

* برای اینکه پوستان جوش نزد باید چربی ها را از سطح پوست پاک کنید. هر روز صبح و آخر شب پوست صورتتان را شسته و پاک کنید بهتر است برای اینکه همه پوستتان را تمیز کنید و هم دانه های سرسیاه را از بین ببرید، از صابونهای ضدعفونی کننده استفاده کنید.

* اگر می خواهید پوست صورتتان صاف و درخشان باشد باید به کمک پوست سر و موهایتان بروید زیرا ارتباط مستقیم و تنگاتنگی میان این دو وجود دارد. اگر موهایتان شوره می زند و یا بیش از اندازه چرب است از سرکه سیب یا آب لیموترش استفاده کنید.

* هر وقت می خواهیدبه پاک سازی پوست و سرتان بپردازید به یاد داشته باشید که باید اول از همه دستتان عاری از هرگونه میکروب و آلودگی باشد.

* وجود نقاط عفونی در بدن موجب بروز جوش می شود به این علت به سلامت دندانها توجه کنید.

* داشتن آرامش عصبی باعث می شود که پوست تان صاف باشد. تا می توانید ورزش کنید.

* از خوردن آجیل، سس، ادویه، غذاهای سرخ شده، شکلات، کاکائو، بستنی، شیرینی،نوشابه های گازدار، پنیرهای چرب، قهوه و چای داغ پرهیز کنید زیرا این مواد باعث افزایش جوش در صورت خواهدشد.

* دستکاری نکنید. سعی کنید جوش‌ها را دستکاری نکنید و نخواهید با فشار دست آنها را خالی کنید.

* آرام باشید. سعی کنید خواب مرتب داشته باشید. استراحت کافی داشته باشید و حتی الامکان از فشارهای روحی و عصبی بپرهیزید.

* صورت خود را بشویید. برای شستشو از صابون اسیدی (گوگردی) که پزشک توصیه می‌کند استفاده کنید. ابتدا صورت خود را خوب صابون بزنید تا از کف پوشیده شود.

*  پوست را ماساژ دهید. هفته ای یک یا دو بار ماساژ با مواد اسیدی نظیر سرکه سیب در کاهش چربی پوست و بهبود جوشها موثر است.

*  چربی نخورید. از مصرف غذاهای چرب، سس مایونز، خامه، شکلات، گردو، فندق، موز، تخم مرغ و نارگیل، خودداری کنید.

* میوه و سبزی بخورید. سعی کنید سبزی و میوه بخصوص سبزی‌های حاوی ویتامینA مثل هویج، اسفناج، شاهی و گوجه‌فرنگی را زیاد مصرف کنید.

*  داغ نشوید. گرما میزان جوش‌های آکنه را بیشتر می‌کند پس زیاد در محیط‌های گرم نمانید.

*  ضد آفتاب بزنید. در مورد آفتاب نظرات متفاوت است برخی معتقدند اشعه آفتاب تاثیر خوبی در بهبود جوش‌های غرور جوانی دارد و برخی معتقدند که نور آفتاب پس از مدتی موجب تشدید آکنه می‌شود. اما مطمئن باشید از زدن ضد آفتاب ضرر نمی‌کنید.

*  ورزش کنید. ورزش حتی جوش صورت را نیز خوب می‌کند. ورزش و استحمام باعث باز شدن منافذ پوست، بهبود جریان خون آن و رفع چربی می‌شود که نتیجه آن شادابی پوست و بهبود جوش‌هاست.

* ز آفتاب دوری کنید.بر خلاف نظر عامه مردم آفتاب گرفتن (tanning) و تابش معمول آفتاب جوض صورت را بدتر میکند.

به علاوه بعضی از داروهای ضد جوش , پوست را به تابش آفتاب و اشعه ماورای بنفش حساس میکند و میتواند موجب آفتاب سوختگی شود.

پس مهم است که از وسایل محافظت از آفتاب (کلاه ,ضد آفتاب و…) استفاده کنید.دقت کنید ضد آفتاب شما حتما باید فاقد چربی باشد.

* هنگام خرید مواد آرایشی پوست و مو دقت کنید که کومدون زا نباشد و لفظ non comedogenic روی آن حک شده باشد.

* جوشهای خود را فشار ندهید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  این کار باعث تشدید آکنه و گسترش التهاب میگردد. فشار دادن جوش ها به ندرت لازم است ولی اگر لازم باشد که جوشهای سر سفید و سر سیاه فشرده شوند باید این کار توسط متخصص انجام شود.

* در صورتی که پزشک برای شما دارو تجویز کرده است اجازه دهید اثرات داروها با گذر زمان ظاهر شود.

از پزشک خود راجع به شروع اثر داروها و زمان حداکثر اثر دارو بپرسید.به طور معمول ۸-۶ هفته طول میکشد تا اثر داروها شروع شود.پس تا این زمان داروها را منظم مصرف کنید.

درمان این جوش ها بسته به نوع جوش انجام می گیرد. به طور کلی شستشوی مکرر نواحی جوش به ویژه با صابون هایی که اسیدیته می باشند و از خود بقایایی به جا نمی گذارند در جلوگیری از تشکیل جوش جـدید تا حـد زیادی مؤثر است و در درمان نیز کمک کـننده می باشد.

* جهت کسب اطلاعات کاملتر مقاله زیر را مطالعه کنید :

جوش صورت یا آکـنه – علل ، علایم ، درمان ( مرجع کامل اطلاعات )

آفتاب سوختگی

آفتاب سوختگی نوعی التهاب پوستی است که در اثر مجاورت طولانی مدت در آفتاب یا سایر منابع پرتو ماورائ بنفش حاصل می‌شود. این سوختگی در اثر پرتو ماورائ بنفش موجود در نور خورشید یا دستگاه‌های برنزه کننده (سولاریوم) به‌وجود می‌آید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، از نشانه‌های آن می‌توان سرخی بیش از حد پوست، دردناک شدن و گاهی ایجاد تاول را نام برد.

آفتاب سوختگی هنگامی رخ می‌دهد که مقدار تابش اشعه خورشید یا سایر منابع نوری حاوی پرتو ماورائ بنفش بیش از توانایی رنگدانه محافظت کننده پوست بدن یعنی ملانین باشد.

از خورشید دو نوع اشعه ماوراءبنفش ساطع می شود:

۱ -  UVA  که در سطوح عمیق پوست نفوذ کرده و باعث چین و چروک های زودرس می شود.
۲ -  UVB که این اشعه بر لایه های سطحی تر پوست تاثیر گذاشته و آن را تغییر رنگ می دهد.

در میان دو اشعه فوق اگرچه هر دو می توانند عاملی برای ایجاد سرطان های پوست شوند ولی تحقیقات نشان داده است که احتمال بروز این بیماری از طریق تابش UVA خورشید بیشتر است. لازم به ذکر است که هر دوی این اشعه ها در ابر نیز نفوذ می کند.

در واقع پوست شما در روز ابری و یا حتی در اثر بازتاب اشعه خورشید از سنگ (در کوهستان)، آب (در کنار دریا) و برف نیز می تواند در معرض بدترین عوارض ناشی از تابش نور خورشید قرار گیرد. توجه داشته باشید اشعه های ماوراءبنفش نه تنها در آب به خوبی نفوذ می کنند بلکه تشدید نیز می شوند.

بنابراین افرادی که به لحاظ شغلی مجبور به حضور طولانی مدت در زیر آفتاب هستند و یا ورزشکارانی مانند اسکی بازان، کوهنوردان، شناگران (در استخرهای روباز) باید برای حفظ هرچه بیشتر پوستشان از صدمات احتمالی کوتاه مدت و درازمدت تدابیری شخصی بیندیشند.

لازم به ذکر است کوهنوردان و اسکی بازی با هر ۳۰۰ متر صعود به طور ناگهانی به میزان ۴درصد بیشتر در معرض شدت تابش اشعه های خورشید قرار می گیرند.

 

عوامل خطرساز مسمومیت با آفتاب

از جمله مواردی که فرد را مستعد مسمومیت با آفتاب می‌کند عبارت‌اند از:

- داشتن پوست سفید و موهای قرمز

- استفاده از داروهایی نظیر تتراسایکلین، دیورتیک‌های تیازیدی، داروهای سولفا و قرص‌های پیشگیری از بارداری، ضدافسردگی‌ها، آلبینیسم، لوپوس، پورفیری، ویتیلیگو

- استفاده از محصولات آرایشی، محلول، عطر یا صابون‌های حاوی متیل کومارین، روغن لیمو، PABA، پسورالن، کولتار یا سالیسیلیک‌اسید

عواملی که حساسیت شخص را نسبت به آفتاب‌سوختگی افزایش می‌دهد عبارتند از:
در معرض آفتاب قرار گرفتن در ساعت اوج آفتاب (۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر)خصوصآ در نوزادان و کودکان که نسبت به بزرگسالان پوست حساس‌تری دارند.
روشنی پوست: افراد با پوست های روشن با احتمال بیشتری نسبت به افراد با پوست تیره‌تر دچار آفتاب‌سوختگی می‌شوند.
استفاده از برخی داروها از جمله بعضی از آنتی بیوتیک‌ها و قرص‌های ضدبارداری.
استفاده از روش های برنزه‌کردن.
آفتاب سوختگى به معناى سوختن پوست به علت در معرض قرارگیرى به نور خورشید یا سایر منابع اشعه ماوراى بنفش است.

آفتاب سوختگى هنگامى رخ مى‌دهد که مقدار تابش اشعه خورشید یا سایر منابع نورى حاوى اشعه ماوراى بنفش بیش از توانایى رنگدانه محافظت کننده پوست بدن یعنى ملانین باشد. [کارکردهای پوست]

آفتاب سوختگى شدید به همان اندازه سوختگى حرارتى وخیم است و ممکن است همان اثرات عمومى مانند تاول زدن، ورم و تب را داشته باشد. بنابراین نباید آفتاب سوختگى را بى‌اهمیت انگاشت. [عوامل خطرساز برای آفتاب‌سوختگی]

هرسال بسیارى از افراد در نتیجه قرار گرفتن در معرض نور شدید خورشید فوت مى‌کنند و میلیون ها نفر دچار آفتاب‌سوختگى مى‌شوند.

آفتاب‌سوختگى برخلاف سوختگى حرارتى فوراً تظاهر نمى‌کند.

بنابراین هنگامى که دردناکى و قرمزى پوست شروع می‌شود، آسیب پوستى از قبل رخ داده است. درد در ۶ تا ۴۸ ساعت ابتدایى پس از قرار گرفتن در معرض آفتاب شدید بیشترین شدت را دارد. در موارد شدید ممکن است پوست تاول بزند. تورم پوست، به خصوص پاها شایع است.

سمومى در بدن به علت آفتاب سوختگى آزاد مى‌شوند و باعث ایجاد تب به صورت یک علامت معمول می‌شوند. پوسته ریزى معمولاً سه تا هشت روز پس از قرارگرفتن در معرض آفتاب شدید رخ مى دهد.

عواقب درازمدت سال هاى متوالى قرار گرفتن در معرض نور تند خورشید نیز مهم هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، یک بار آفتاب سوختگى همراه با تاول زدن پوست احتمال سرطان سلول هاى رنگى پوست (ملانوسیت ها) را که ملانوم نامیده مى شود دو برابر مى‌کند. قرار گرفتن مداوم در معرض نور خورشید باعث پیرى زودرس پوست و ایجاد چین و چروک در آن مى شود. لکه هاى پیرى (lentigo) نتیجه تابش نور خورشید به پوست هستند.

سرطان پوست (چه از نوع سلول پایه اى و چه از نوع سلول فلسى) مستقیماً با میزان قرار گرفتن در معرض آفتاب (که بر حسب دو عامل رنگدانه هاى پوست و ساعات زیر آفتاب بودن معین مى شود) ارتباط دارد.

نهایتاً در معرض قرارگیرى به نور خورشید و صدمه ناشى از اشعه ماوراى بنفش در ایجاد آب مروارید دخیل دانسته شده است.کرم هاى ضد آفتاب بسیار موثرى براى محافظت در برابر اشعه هاى ماوراى بنفش A و B (به ترتیب اشعه ماوراى بنفش داراى طول موج بلند و کوتاه)، که اجزاى نور خورشید هستند، مسئول سوختن و تغییرات سرطانى در پوست هستند.

کرم هاى ضدآفتاب، لباس هاى پوشاننده و عینک هاى آفتابى ضد اشعه ماوراى بنفش، همگى براى پیشگیرى از قرار گرفتن در برابر نور خورشید توصیه مى‌شوند.

استفاده از کرم ضدآفتاب داراى فاکتور محافظتى نور خورشید (SPF) بالا توصیه مى شود. اعداد بالاتر SPF بیانگر قدرت محافظت بیشتر کرم است. متاسفانه راهى براى “برنزه شدن بى خطر” در آفتاب وجود ندارد.

اگر دچار آفتاب سوختگى شدید:

* دوش یا حمام آب سرد بگیرید یا پارچه مرطوب و سرد روى سوختگى قرار دهید.
* کرم‌های حاوى بنزوکائین، لیدوکائین و وازلین روی پوست نمالید.
* اگر تاول پوستى به وجود آمده است، پانسمان خشک ممکن است از عفونت جلوگیرى کند.
* •اگر پوستتان تاول نزده است، از کرم هاى مرطوب کننده براى تسکین ناراحتى استفاده کنید.
* داروهاى مسکن مانند ایبوپروفن را براى تخفیف درد مصرف کنید.

 
اگر به هر دلیلی با قرار گیری در معرض نور شدید خورشید به آفتاب سوختگی مبتلا شدید، پیشنهادات و نکات ارائه شده در زیر می توانند شما را در بهبودی و کاهش تاثیرات ناشی از سوختگی پوست تان در راستای مراجعه به پزشک (در صورت نیاز) یاری دهند.

توضیح اینکه کلیه موارد توسط پزشکان و متخصصین مربوطه توصیه و تایید می شوند.

۱ _ استفاده از کمپرس های تسکین دهنده: اولین و مهمترین اقدام برای درمان سوختگی های سطحی از هر نوعی که باشند، کاهش دمای آن قسمت سوخته شده است. آفتاب سوختگی نیز از این امر مستثنا نیست. پوست به هنگام آفتاب سوختگی نیز داغ و ملتهب می شود؛ لذا برای این منظور راه های گوناگونی وجود دارد که کمپرس کردن مهمترین آنها است. شما می توانید با یکی از مواد زیر دمای اضافی را کاهش دهید:
الف آب سرد: برای پایین آوردن گرمای موجود در پوست از آب سرد شیر آب استفاده کنید. به این ترتیب که پارچه ای را در آب سرد فرو کرده و بر روی سطح سوخته پوست قرار دهید. این پارچه را مرتب با پارچه آغشته شده به آب سرد دیگری تعویض کنید. این کار را چندین بار در روز و هر دفعه ۱۰ الی ۲۰ دقیقه تکرار کنید.
ب _ یخ: اگر سوختگی دارای حدی متوسط باشد، می توانید از یخ برای تسکین سریع عوارض آن استفاده کنید. به صورتی که مقداری یخ را درون تکه پارچه و یا کیسه پلاستیکی پیچیده و بر روی سطح سوخته پوست قرار دهید. اگر تحمل یخ برای پوست صدمه دیده شما راحت نیست و یا آب شدن آن مشکل ساز است، در صورتی که نخودفرنگی برای فصل زمستان در فریزر نگهداری کرده اید، از آن استفاده کنید، به این صورت که مقداری نخودفرنگی فریز شده را در کیسه فریزری ریخته و آن را بر روی قسمت آفتاب سوخته قرار دهید. تحمل این کیسه کمپرس راحت تر است.
۲ _ حمام آب سرد: بهترین پیشنهاد برای آن دسته از سوختگی هایی که دارای وسعت زیادی هستند مانند سوختگی هایی که حاصل از آفتاب گرفتگی طولانی مدت بوده، حمام آب سرد است. برای این منظور دو راه وجود دارد: هم می توانید از دوش آب ولرم رو به سرد استفاده کرده و یا آنکه وان حمام را از آب ولرم متمایل به سرد پر کرده و ۱۵ الی ۲۰ دقیقه در آن بخوابید و در همین حین به ناحیه صورت هم مرتب آب بپاشید. برای سوختگی های با وسعت کمتر از لگن های بزرگ آب هم می توان استفاده کرد. پس از طی این مدت پوست خود را به آرامی با حوله ای تمیز و نرم خشک کنید. مراقب باشید جهت خشک کردن، حوله را با شدت بر روی پوست خود نمالید.
چند توصیه:

 

از آنجایی که سوختگی ها به طور کلی دارای مشکلاتی از قبیل درد، تورم، سوزش و خارش نیز هستند، اضافه کردن برخی مواد به آب داخل وان یا لگن می تواند کمی تسکین دهنده باشد:
الف _ جوش شیرین:

مقداری جوش شیرین (۲ قاشق غذاخوری) را در آب ولرم موجود در وان یا حتی لگن بزرگ ریخته و پوست آفتاب سوخته را در محلول آب و جوش شیرین به مدت ۱۵ دقیقه قرار دهید. در آخر نیز برای خشک شدن از حوله استفاده نکنید و مدتی صبر کنید تا پوست شما در معرض هوا خشک شود. در واقع هدف، ماندگاری بیشتر این محلول بر روی پوست شما است.
ب _ سرکه سیب:

یک فنجان سرکه سیب را به آب سرد داخل وان یا لگن اضافه کنید. این مورد نیز از جمله مواردی است که توسط متخصصین پوست جهت کاهش دردهای سوختگی توصیه می شود.
توجه:

مراقب باشید به هنگام قرار گرفتن در هر یک از محلول های فوق، این مواد با چشم شما برخورد نکنند.

حمام کنید

اضافه کردن چند قاشق ‌غذاخوری پر جوش‌شیرین به آب تقریبا سرد و حمام‌کردن با آن به تحمل آفتاب‌سوختگی کمک می‌کند.

فقط ۲۰-۱۵ دقیقه قسمت‌های سوخته را داخل جوش‌شیرین قرار دهید نه بیش‌تر. چون در مدت زمان بیش‌تر احتمال پوسته پوسته شدن وجود دارد.

بعد از حمام از حوله استفاده نکنید. بگذارید پوست در برابر هوا خشک شود، جوش‌شیرین را از روی آن پاک نکنید.

تسکین آفتاب‌سوختگی

اضافه کردن بلغور جو به آب سرد راه دیگری برای تسکین پوست سوخته در اثر آفتاب است.

وان را با آب نه خیلی سرد پر کنید. آب خیلی سرد حالت شوک می‌دهد، از نمک‌های حمام، روغن‌، کف‌کننده‌ها استفاده نکنید در عوض یک پیمانه بلغور جو را که تسکین‌دهنده ملایم پوست است، با آب مخلوط کنید.

به جای بلغور می‌توانید از پودر آماده جو نیز استفاده کنید. از روی جعبه دستورالعمل استفاده از آن را بخوانید.

مانند مرحله قبل بگذارید پوست در معرض هوا خشک شود و جو را از روی آن پاک نکنید.

مقداری آلوئه‌ورا استفاده کنید :

عصاره ژل مانند آلوئه‌ورا، التهاب و قرمزی آفتاب‌سوختگی را از بین می‌برد.

آلوئه‌ورا رگ‌های خون را تنگ می‌کند.

خوشبختانه این گیاه شفابخش در همه عطاری‌ها موجود است فقط کافیست برگ ضخیم آن را از وسط باز کرده و مایع ژل مانند را به صورت یک لایه ضخیم، مستقیم روی پوست آسیب‌دیده بمالید.

این کار را ۶-۵ بار هر روز به مدت یک هفته انجام دهید.

از کمپرس سرد استفاده کنید

یک پارچه را داخل آب سرد خیس کرده و چند دقیقه مستقیم روی قسمت‌های سوخته بگذارید. مستقیم از یخ استفاده نکنید. با خیس کردن مجدد پارچه، آن را سرد نگه دارید.

در طول روز از کمپرس چند بار تا زمانی که احساس آرامش کردید، استفاده کنید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، می‌توانید در این مرحله هم مواد تسکین‌دهنده مانند جوش‌شیرین و بلغور جو را به آب اضافه کنید. برای این کار خیلی راحت قبل از خیس کردن پارچه، مقداری جوش‌شیرین را داخل آب ریخته هم بزنید یا جو را داخل تنظیف ریخته روی آن آب بریزید. بعد از کمی تکان دادن از آب و مخلوط جو برای کمپرس استفاده کنید.

آب بنوشید

همان طور که آفتاب پوست شما را سوزانده، آن را کم‌آب هم کرده است. آبرسانی به پوست را با نوشیدن مقدار آب کافی در طول درمان که به بهبود آفتاب‌سوختگی کمک می‌کند، فراموش نکنید.

با استفاده از وان، پوست را خنک کرده، سوزش را از بین ببرید

استفاده از وان آب‌سرد راه‌ خوبی برای خنک کردن و از بین بردن سوزش است به خصوص اگر سوختگی وسیع بوده یا در جاهایی مثل پشت در دسترس نباشد.

از صابون که باعث تحریک و خشکی پوست می‌شود، استفاده نکنید. اگر مجبور به استفاده از صابون شدید، نوع ملایم آن مانند داو را انتخاب کنید و بعد از استفاده سطح پوست را خوب آبکشی کنید.

در طول این مدت لیف و اسفنج را فراموش کنید. بعد از حمام با یک حوله نرم روی پوست ضربه‌های آرام بزنید.

اگر به ساعت‌ها داخل وان بودن تمایل ندارید، فقط یک دوش آب سرد بگیرید. قرار گرفتن بیش از حد داخل آب، می‌تواند باعث ایجاد یا تشدید خشکی پوست و افزایش خارش و لایه لایه شدن پوست شود.

از مرطوب‌کننده استفاده کنید

آفتاب سطح پوست را خشک و باعث ترک خوردن آن و از دست رفتن آب بیش‌تر می‌شود.

به جز حمام و کمپرس سرد که احساس بهتری ایجاد می‌کند، می‌توانید از لوسیون‌های مرطوب‌کننده هم بعد از حمام استفاده کنید.

برای احساس خنکی بیش‌تر، لوسیون را قبل از استفاده داخل یخچال قرار دهید و سرد مصرف کنید.

از سیب‌زمینی برای تسکین استفاده کنید

استفاده از سیب‌زمینی ساده اثر فوق‌العاده‌ای در تسکین درد دارد. وقت آن است که شما هم این روش شناخته شده در سراسر دنیا را امتحان کنید.

دو عدد سیب‌زمینی شسته شده را به صورت تکه‌های کوچک بریده و داخل مخلوط‌کن بریزید. اگر مخلوط سفت به نظر می‌آید کمی آب به آن اضافه کنید.

سیب‌زمینی را روی قسمت‌های سوخته قرار دهید. بگذارید سیب‌زمینی روی پوست خشک شود سپس دوش آب سرد بگیرید.

راه تمیزتر آن که سیب‌زمینی را داخل گاز استریل و سپس روی پوست بگذارید. باند را هر ساعت عوض کنید. این کار را چند بار در روز تا زمان کاهش درد ادامه دهید.

از آرد ذرت استفاده نمایید

قسمت‌های سوخته با پوشیدن لباس و ساییده شدن روزانه تحریک و دردناک‌تر می‌شوند. برای جلوگیری از ساییدگی قسمت‌های حساس و دور از دسترس برای زدن لوسیون و نیز خط مایو، زیر بغل، باسن و غیره را با پودر ذرت بپوشانید.

از وازلین یا روغن که با بستن منافذ، سوختگی را تشدید می‌کنند، استفاده نکنید.

اگر محل سوخته شروع به تاول‌زدن کرد، هیچ چیز روی آن نزنید.

از بی‌حس‌کننده‌های موضعی استفاده کنید

بی‌حس‌کننده‌های موضعی راه خوبی برای تسکین موقت درد و التهاب آفتاب‌سوختگی است.

به دنبال محصولاتی با ترکیب لیدوکائین باشید که احتمال ایجاد آلرژی توسط آن‌ها کم‌تر است. چون بعضی افراد به این مواد حساسیت دارند، قبل از استفاده مقداری از آن را روی قسمت کوچکی از پوست امتحان کنید.

این مواد به دو صورت کرم و اسپری وجود دارند. استفاده از اسپری به خصوص اگر سطح سوختگی زیاد باشد، بهتر است.

از زدن مستقیم اسپری روی صورت خودداری کنید. بهتر است مقداری از اسپری را روی گاز بپاشید و به صورت ضربه به صورت بزنید.

از مسکن برای کاهش درد و التهاب استفاده کنید

هیچ چیز به اندازه استامینوفن و ایبوپروفن در کاهش درد و التهاب پوست آفتاب سوخته موثر نیست.

قرص را همراه غذا مصرف کنید و به دستور‌العمل روی جعبه دقت کنید. در صورت معده درد مصرف قرص را متوقف کنید.

از هر یک از روش‌های تسکین دهنده که استفاده می‌کنید، التهاب و درد ناشی از آفتاب‌سوختگی را به خاطر بسپارید و دفعه بعد در برابر نور خورشید اقدامات احتیاطی لازم را انجام دهید.

درست است که آفتاب‌سوختگی به طور طبیعی بهبود می‌یابد ولی اثر منفی و مضر خود را روی بدن به جا می‌گذارد.

دیسمنوره ( Dysmenorrhea ) چیست ؟

دیسمنوره (  Dysmenorrhea ) ، به درد در حین دوره های ماهیانه خونریزی گفته می شود . تخمین زده می شود  در حدود ۷۵ درصد از کسانی که دیسمنوره (درد قاعدگی) دارند، علتی فیزیکی درد وجود ندارد و برای ۲۵ درصد بقیه باید علت را مشخص نمود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، دیسمنوره یک درد انقباضی و اسپاسم گونه در قسمت پائینی شکم است. دیسمنوره معمولا، در روز اول خونریزی شروع میشود و معمولاً تا روز سوم طول میکشد و بطور ناگهانی با قطع خونریزی، قطع میشود.

بیماران ممکن است همراه با آن علائم دیگری مثل تهوع، استفراغ، سردرد، گیجی و نفخ داشته باشند. همچنین احتمال بروز اسهال هم وجود دارد.

شایان ذکر است که بسیاری از خانمها علائم را فقط در سیکلهای با تخمک گذاری تجربه می کنند نه در سیکلهای بدون تخمک گذاری. دوره های بدون تخمک گذاری اغلب بصورت خونریزی بدون درد است.
دیسمنوره بدون علت مشخص را ” دیسمنوره اولیه ” می نامند که ممکن است در بیش از ۵۲۰ درصد جمعیت زنان وجود داشته باشد. در ۵ تا ۱۵ درصد این موارد، درد به حدی شدید است که فرد را از حضور در مدرسه یا محل کار باز می دارد . درد قاعدگی با افزایش سن و پس از بارداری کاهش می یابد .
علت درد ترشح پروستاگلندین ها است که حین قاعدگی در بدن رها می شود . پروستاگلندینها موادی شبیه به هورمون هستند که درنتیجه ترشح آنها رحم منقبض شده، جریان خون به رحم کاهش یافته و پایانه های عصبی نسبت به درد حساس تر می شوند . افرادی که دیسمنوره اولیه دارند مقدار پروستاگلندینها در آنها بیشتر است.
در  مواردی که علتی برای دسمنوره وجود دارد آن را  ” دیسمنوره ثانویه ” می نامند . علل شایع دیسمنوره ثانویه شامل آندومتریوز ، فیبروئید ها ، آدنومایوز و عفونت لگنی می باشد . علل دیگر نیز وجود دارد که موارد آنها بسیار اندک می باشد و در شرایط ویژه بررسی می گردند .

درد معمولا در زیر شکم بوده و ممکن است به کمر و پاها هم انتشار یابد. درد معمولا کرامپی بوده و شدت آن کم و زیاد می شود (به اصطلاح می گیرد و ول می کند) ولی ممکن است به صورت مبهم و ادامه دار نیز خود را نشان دهد . درد معمولا کمی قبل و یا با شروع خونریزی شروع شده و در ۲۴ ساعت اول به حداکثر خود می رسد و پس از ۲ روز کاهش می یابد. سایر علایم شایع شامل سردرد، تهوع ، یبوست ، اسهال و تکرر ادرار می باشد . حساسیت قبل از شروع قاعدگی ، افسردگی و نفخ شکم ممکن در قسمتی و یا کل دوره خونریزی ادامه یابد . برای تشخیص علل ثانویه معمولا معاینه بالینی صورت گرفته و با توجه به آن تشخیص داده می شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  برای تشخیص دیسمنوره ثانویه از اولیه، پزشکان باید فاکتورهایی مثل زمان بندی و محل خاص درد، انتشار درد، سابقه خانوادگی اندومتریوز، فعالیت جنسی، ابتلا به اسهال، تهوع، یا استفراغ و میزان باز ماندن بیمار از فعالیت های ورزشی یا مدرسه بررسی شود. معاینه بدنی برای بررسی وجود توده های شکمی، اختلالات پرده بکارت و فتق ها الزامی است. همچنین در تشخیص، بزرگ شدن رحم یا اندومتریوز مفید است. کشت ترشحات سرویکس یا واژن ممکن است وجود PID را اثبات کند و یا اینکه رادیولوژی میتواند به توده های لگنی یا اختلالات مادرزادی به عنوان علل دیسمنوره اشاره داشته باشد.

درمان دارویی :

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (مثل مفنامیک اسید و ایبوپروفن) معمولا درد را به طور موثر کاهش می دهند. این داروها اگر ۱ تا ۲ روز قبل از شروع قاعدگی مصرف شوند و در حین و پس از دو روز از قاعدگی مصرف آنها ادامه یابد بهترین کارایی را خواهند داشت.

در مواردی هم که درد قاعدگی ثانویه به علت دیگری باشد،  درمان آن ضایعه به بهبود درد کمک خواهد نمود.

در حال حاضر بیشترین تمرکز روی  سه داروی NSAID معمول است که بصورت OTC در دسترس می باشد شامل ایپوپروفن، ناپروکسن و کتوپروفن. در مصرف ایپوپروفن باید توصیه ها و احتیاطات لازم مدنظر قرار گیرد مثل احتیاطات آلرژیک (احتمال ایجاد کهیر، آسم، تورم صورت، یا شوک) و نیز توصیه های مصرف (در صورت سوزش خفیف سر دل،  ناراحتی و یا درد معده با غذا یا شیر مصرف شود) و نیز هشدار در مورد علائم مصرف همزمان با الکل .
البته دیورتیکها می توانند در کنترل بعضی از علائم از جمله تورم و ادم و افزایش وزن ناشی ازتجمع مایع در سندرم پیش از قاعدگی و یا در دوره قاعدگی مصرف گردند کافئین یک دیورتیک مؤثر است ولی میتواند باعث عوارض جانبی مثل تغییرات فشارخون گردد و نیز یک ماده بالقوه اعتیاد آور و با علائم محرومیت شناخته شده بوده و میتواند باعث تشدید سندرم پیش از قاعدگی گردد.

روش های درمانی زیر برای کاهش درد در هنگام قاعدگی ، بر اساس طب سنتی تهیه شده است و شاید در مورد شما کمک کننده باشد :

۱- اسیدهای چرب اساسی بیشتری مصرف نمایید :
مطالعات زیادی نشان داده، که مصرف این اسید های چرب که عمدتا در غذاهایی مانند ماهی های آبهای سرد مثل سالمون و همچنین آجیل ها مثل گردو ، بادام و یا دانه هایی مانند کنجد و قلوس وجود دارد،سبب کاهش علائم دیسمنوره (علائم قبل از قاعدگی)می گردد.

۲- یک هفته قبل از شروع قاعدگی رژیم غذایی خود را تغییر دهید :
یک هفته قبل از شروع پریود بهتر است ازاسفناج(می توانید آنرا بخارپز کرده وبا ماست میل نمایید که بسیار هم خوشمزه است) ،تمشک وگردواستفاده کنیدوهمچنین از زعفران ،رازیانه ، ترخون ،تره فرنگی، موسیر،فلفل سیاه ،دارچین و پوست پرتقال بیشتری در موقع طبخ غذاها استفاده نمایید.

۳-از چای های گیاهی استفاده نمایید :
چایی بابونه ، سنبل الطیب و گل گاوزبان، تمشک وسرخ ولیک در کاهش درد وایجاد آرامش در شما بسیار موثرند.هریک از این دم کرده ها را می توانید بطور مجزا تهیه وبه دلخواه خود مصرف نمایید. لازم به ذکر است که این چای های گیاهی در واقع گنجینه های علم پزشکی شرق است که به ما به ارث رسیده وبا مصرف بجا می توانید از آنها بسیار بهره ببرید.

۴- مکملهای منیزیوم مصرف نمایید :
در بعضی از خانمها به دلیل کاهش سطح منیزیوم خون ، دچار دردهای پیش ازقاعدگی می گردند ، لذا توصیه می گردد، یک هفته قبل از پریود، شروع به مصرف روزانه ۵۰۰ میلیگرم به علاوه ۵۰ میلیگرم ویتامین B6 نمایید که بسیار در کاهش دردو گرفتگی های زیر شکم بسیار مفید است.

۵- یک لیست تهیه کنید:
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، حتما تا حالا متوجه شدید که یک هفته قبل از پریود به بعضی غذاها حساسیت و واکنش نشان می دهید و گاهی سبب تشدید ناراحتی شما در طول دوره قاعدگی می گردد، لذا به شما توصیه می کنیم تا لیستی از این غذاها تهیه نموده ودر دوره های بعد از مصرف آنها خودداری نمایید

۶-تمرینات ورزشی وفکری انجام دهید:
برخلاف گذشته که توصیه به استراحت می شد اما در طب چینی توصیه به انجام ورزشهای فیزیکی و فکری آرام و در حد متوسط می گردد(مانند ورزشهای تایی چی ، یوگا ). این سبب می گردد تا شمادر آرامش و تعادل بیشتری به سر ببرید.

۷-از خوردن نمک، الکل، کافئین، و……..خودداری نمایید :
ممکن است شما نسبت به خوردن این مواد اشتیاق زیادی داشته باشد اما باید بدانید که بسیار در تشدید مشکلات شما موثرند واگر واقعا نمی توانید در برابر آنها مقاومت کنید، حداقل مصرف متوسط و کمی از آنها داشته باشیدویاشکلات بخورید!

۸- نفس عمیق :
در مواقعی که بسیار کلافه و مضطربید، پنج باراز راه بینی نفس عمیق بکشید و بیرون دهید ، خواهید دید که در تخفیف درد وعلائم شما بسیار موثراست .

 

کم خونی فقر آهن

کـم خـونــی و یا آنمی(ANEMIA) زمانی بروز می کـنـد کـه سـطـح هـمـوگـلـوبـیــن(HEMOGLOBIN) خون شما کاهش می یابد. هموگلوبین پروتئین گویچه های سرخ خون است که اکسیژن را از ریه ها به تمام نقاط بدن حمل میکند.رنگ قرمز خون نیز بخاطر وجود هموگلوبین میباشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  سـلولـهای قرمـز خون در مغز استخوان های بزرگ بدن (مثل استخوان لگن) تولید می شـوند. مـغـز اسـتـخــوان بـــرای ســـــاخت هـمـوگـلـوبیـن و گـویچــه های قرمز به آهن، ویتامین B12 و اسـیـد فـولـیک نیاز دارد. یک علت شایع کم خونی فقر آهن میباشد.

علایم کم خونی:
۱-میتواند بدون علامت باشد.
۲-رنگ پریدگی پوست، لثه ها و بستر ناخن ها.
۳-خستگی و ضعف-کاهش بنیه-بی خوابی.
۴-تنگی نفس غیر معمول هنگام فعالیت بدنی.
۵-ضربان قلب تند.
۶-دست ها و پاهای سرد.
۷-سردرد-سرگیجه-احساس سبک شدن سر.
۸-ناخن های شکننده.
۹-وزوز گوش و صدای زنگ در گوش.
۱۰-تحریک پذیری-خواب آلودگی-کاهش توان یادگیری-کاهش تمرکز.
۱۱-التهاب و دردناک شدن زبان.
۱۲-کاهش اشتها به ویژه در نوزادان و کودکان.
۱۳-درد قفسه سینه.
۱۴-عفونتهای مکرر.
۱۵-ویار نامتعارف به مواد غیر غذایی مانند یخ، نشاسته و یا خاک.
۱۶-دشوار شدن بلع.

علل کاهش سطح آهن خون:
۱-فقدان آهن کافی در رژیم غذایی.
۲-جهش رشد در کودکان زیر ۳ سال و نوجوانان.
۳-بارداری: زنان حامله و یا شیرده به آهن بیشتری نیاز دارند.
۴-از دست رفتن خون در قاعدگی ماهانه.
۵-از دست رفتن خون با اهدای خون.
۶-از دست رفتن خون به علت خونریزی داخلی: زخم معده، سرطان و تومورهای کلیه و مثانه، مصرف زیاد داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مانند آسپرین و ایبوپروفن (باعث خونریزی از معده و روده ها میشوند)، هموروئید(بواسیر)، پولیپ روده بزرگ، فیبروئید رحم، فتق هیاتال و سرطان روده بزرگ میتواند باعث خونریزی داخلی و فقر آهن گردند. خونریزی داخلی خود را بصورت حضور خون در ادرار و مدفوع (مدفوع سیاه رنگ) نشان میدهد.
۷-ناتوانی در جذب آهن: آهن از طریق روده کوچک جذب میگردد.در برخی اختلالات روده ای همچون بیماری کرون CROHN جذب مواد غذایی در روده ها دچار اختلال گشته و فقر آهن ایجاد می شود. همچنین برداشتن بخشی از روده توسط عمل جراحی نیز جذب آهن را کاهش میدهد.
۸-تداخل در جذب آهن از روده ها: مصرف همزمان برخی مواد غذایی با منابع غذایی آهن جذب آهن را کاهش میدهند که درادامه به آنها اشاره خواهیم کرد.
نکته:علت کم خونی در مردان سالم و زنانی که دوره یائسگی را پشت سر نهاده اند به احتمال زیاد خونریزی داخلی میباشد.

روشهای تشخیصی:
۱-آزمایش سطح آهن خون.
۲-اندازه گیری سطح پروتئین ترنسفرین (TRANSFERRIN)(پروتئین حامل آهن از روده ها)
۳-اندازه گیری سطح فریتین(FERRITIN)(پروتئین ذخیره کننده آهن)
۴-اندازه گیری میزان هماتوکریت (HEMATOCRIT)(درصد حجم خون که توسط سلولهای قرمز و هموگلوبین اشغال شده است و یا حجم گلبولهای قرمز به کل خون )
۵- آندوسکوپی و کولونسکوپی(دیدن درون روده بزرگ با دستگاه مخصوص)
نکته: سطح فریتین میتواند گمراه کننده باشد، چراکه صدمه به کبد، التهاب، عفونت و سرطان سطح فریتین را بطور کاذب افزایش میدهند.
نکته: کم خونی ناشی از فقر آهن به مرور زمان و به آهستگی بروز می یابد. چراکه ممکن است چندین ماه طول بکشد تا ذخایر آهن بدن بطور کامل استفاده گردند. همانطور که ذخایر آهن کاهش می یابد مغز استخوان به تدریج گلبولهای قرمز کمتری تولید میکند. هنگامی که ذخایر آهن بطور کامل مصرف میگردند و هموگلوبین کافی ساخته نمیشود، نه تنها سلولهای قرمز خون از لحاظ تعداد کاهش می یابند بلکه بطور غیر طبیعی کوچک و رنگ پریده شده و قادر نیستند اکسیژن کافی به بافتها حمل کنند.

میزان شیوع کم خونی:
بطور متوسط از هر ۵ زن یکی به کم خونی ناشی از فقر آهن مبتلا است-نیمی از زنان باردار نیز دچار کم خونی فقر آهن میباشند.

فاکتورهای ریسک کم خونی:
۱-خانمهایی که خونریزی قاعدگی در آنها شدید است.
۲-زنان باردار.
۳-رژیم غذایی حاوی آهن ناکافی.
۴-نوزادان و کودکان. نوزادانی که آهن کافی از طریق شیر دریافت نمیکنند و کودکانی که در دوران جهش رشد قرار دارند.
۵-گیاه خواران: از آنجایی که این افراد گوشت مصرف نمیکنند و آهن موجود در دانه ها و گیاهان به خوبی آهن موجود در گوشت جذب بدن نمیگردد.
۶-خانمها. چون بدنشان آهن کمتری ذخیره کرده و حین قاعدگی خون از دست میدهند.
۷-منشاء خونریزی داخلی: زخم معده، تومورها، فیبروئید رحم، پولیپ قولون(روده بزرگ)، سرطان قولون، هموروئید و خونریزی روده ها.

عوارض کم خونی درمان نشده:
۱-مشکلات قلبی: کم خونی به ضربان نامنظم و سریع قلب و در بیماران کرونری به آنژین صدری منجر میگردد.قلب برای جبران کاهش اکسیژن در خون بایستی خون بیشتری را پمپ کند.
۲-مشکلات زایمان: فقر آهن شدید میتواند به تولد نوزاد نارس و یا با وزن کم منجر گردد.
۳-مشکلات رشد: در نوزادان و کودکان رشد را به تعویق می اندازد.
۴-مشکلات عمومی: افزایش ابتلا به عفونتها، کاهش توان یادگیری و حافظه، خستگی و بی حالی و غیره.

جذب، حمل، ذخیره و دفع آهن از بدن:
۱-جذب از طریق روده صورت میگیرد. سلولهای مخاطی روده با ساخت پروتئین آپوفریتین(APOFERRITIN) جذب آهن را کنترل میکنند. (با کاهش ذخایر آهن ساخت این پروتئین نیز کاهش می یابد و در هنگام افزایش ذخایر آهن تولید این پروتئین افزایش می یابد.)
۲- سپس پروتئین ترنسفرین(TRANSFERRIN) 75 درصد آهن را به مغز استخوان ها(برای ساخت گویچه های سرخ)،۲۰-۱۰ درصد آهن را برای ذخیره به فریتین(FERRITIN) و ۱۵-۱۵ درصد آهن را برای سایر فرایند ها در خون حمل میکنند. هر پروتئین ترنسفرین قادر به حمل ۲ یون آهن(بصورت فریک) است.
۳- آهن در مولکولهای فریتین(FERRITIN) ذخیره میگردد. هر فریتین قادر به ذخیره ۴ هزار اتم آهن میباشد.
۴- هنگامی که ظرفیت ذخیره آهن فریتین کامل میشود، هموسیدرین(HAEMOSIDERIN) آهن را در کبد ذخیره میکند.
۵- همانطور که هموگلوبین حمل کننده اکسیژن در سلولهای قرمز است، میوگلوبین(MYOGLOBIN) نیز پروتئین ذخیره کننده و حمل کننده اکسیژن در سلولهای عضلانی میباشد.
۶- بدن هیچگونه مکانیسم دفع فیزیولوژیکی آهن در اختیار ندارد. بنابراین جذب آن در روده ها تحت کنترل شدید قرار دارد. (با کاهش ذخایر آهن، جذب آهن افزایش می یابد)
۷-مقادیر بسیار اندک آهن روزانه از طریق تعریق، ریزش سلولهای پوست و پوشش مخاطی روده ها دفع میگردد. این میزان دفع آهن با مصرف ۱-۲ میلی گرم آهن از طریق رژیم غذایی جبران میگردد.
نکته: بدن مردان حدود ۴ گرم و بدن زنان حدود ۳ گرم آهن دارد (به ازای هر کیلوگرم وزن ۳۶-۶۰ میلی گرم آهن).۲/۳ این مقدار آهن در هموگلوبین و میوگلوبین موجود بوده و مابقی در کبد(بصورت فریتین و هموسیدرین)، مغز استخوان و طحال ذخیره میشوند.
نکته:بدن آهن را بازیافت میکند.هنگامی که گلبولهای قرمز عمرشان به پایان میرسد، آهن آنها به مغز استخوان بازگردانده شده تا مجددا در ساخت گویچه های سرخ مصرف گردند.
نکته:طول عمر متوسط گلبولهای قرمز ۱۲۰ روز میباشد.

کارکردهای آهن در بدن:
۱-ساخت هموگلوبین و میوگلوبین (حمل و ذخیره اکسیژن در خون و عضلات)
۲-آهن در برخی آنزیمهای سیستم ایمنی یافت میشود. بنابراین فقدان و یا کمبود آن سیستم ایمنی را تضعیف میکند.
۳- وجود آهن در واکنشهای شیمیایی تولید انرژی از غذا ضروری میباشد. بنابراین فقر آهن به کاهش انرژی در بدن منجر میگردد.
۴-آهن در تقسیم سلولی و ساخت انتقال دهنده های عصبی نقش دارد.
۵-آهن در ساخت پروتئین کلاژن دارای اهمیت است.

مقادیر توصیه شده مصرف آهن:
۱-مردان بزرگسال ۱۰ میل گرم در روز.
۲-زنان ۱۱-۵۰ سال: روزانه ۱۵-۱۸ میلی گرم.
۳-زنان بالای ۵۰ سال: روزانه ۱۰ میلی گرم.
۴-زنان باردار:روزانه ۳۰ میلی گرم.
۵-نوجوانان پسر: روزانه ۱۶ میلی گرم.
۶-نوجوانان دختر: روزانه ۲۷ میلی گرم.
۷-کودکان ۱-۱۰ سال: روزانه ۷-۱۰ میلی گرم.

مسمومیت با آهن:
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  آهن بیش از نیاز در سطح خون برای انسان سمی میباشد. چراکه آهن فروس مازاد با پروکسیدهای بدن واکنش داده و تولید رادیکا ل های آزاد را میکنند. هنگامی که پروتئین های ترنسفرین از آهن اشباع میشوند و بدن نیز هیچگونه مکانیسم فیزیولوژیکی برای دفع آهن اضافی در اختیار ندارد، مسمومیت آهن ایجاد میگردد. هنگامی که دریافت آهن از ۲۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم بدن فراتر رود، مسمومیت آهن و هنگامی که از ۶۰ میلی گرم به ازای هر کیلو گرم وزن فراتر رود مرگ بار خواهد بود.
نکته:معمولا در افراد بزرگسال مصرف ۲۵-۷۵ میلی گرم آهن در روز قابل تحمل است.
نکته:مردان سالم و زنانی که یائسگی را پشت سر گذاشته اند و مبتلا به کم خونی نیز نمیباشند نباید از مولتی ویتامینهای حاوی آهن استفاده کنند.

علل افزایش سطح آهن خون:
۱-بیماری هموکروماتوز(HEMOCHROMATOSIS): یک اختلال ژنتیکی است که جذب آهن از روده ها افزایش می یابد.
۲-مصرف بیش از اندازه مکمل های آهن.
۳-دریافت خون مکرر.

علایم افزایش سطح آهن:
۱-خستگی و ضعف.
۲-کاهش وزن.
۳-تنگی نفس.
۴-تپش قلب.
۵-درد مزمن شکم.
۶-اختلال در فعالیت جنسی.
۷-تغییر در رنگدانه های پوست(لکه های خاکستری و یا زرد رنگ روی پوست).
۸-درد و خستگی مفاصل.

عوارض تجمع اهن مازاد در خون:
۱- آهن در کبد، پانکراس، غدد درونریز، قلب، پوست، مخاط روده و مفاصل رسوب کرده و انباشته میگردد. تجمع آهن در این اندامها آسیب به عروق کرونری، نارسایی قلبی، سرطان کبد، سیروز کبدی، سرطان روده بزرگ را در پی خواهد داشت.
۲-مصرف بیش از اندازه مکملهای آهن باعث استفراغ، اسهال و آسیب به روده ها میشود.
۳-مصرف قرصهای آهن برای کودکان میتواند بسیار خطرناک و مرگ آور باشد. بنابراین مکملهای آهن را دور از دسترس کودکان قرار دهید.

درمان:
۱-مصرف قرصهای دفروکسامین(DEFEROXAMINE) که با اتصال به اتمهای آهن آنها را از بدن دفع میکند.
۲-حجامت (در بیماری هموکروماتوز)

اشکال آهن:
۱-آهن فروس(FERROUS) Fe+2
2-آهن فریک (FERRIC) Fe+3
نکته:جذب آهن فروس بهتر از آهن فریک صورت میگیرد.
نکته:اکثر آهن فروس در آهن هم و اکثر آهن فریک در آهن غیر هم یافت میشود.
۱-آهن هم(HAEM): در گوشت قرمز،مرغ،ماهی و جگر یافت میشود.(از هموگلوبین و میوگلوبین گوشت تامین میشود)
۲-آهن غیر هم(NON HAEM): در سبزیجات، گیاهان، لبنیات، میوه ها، غلات، مغزها(آجیل) و تخم مرغ یافت میشود.
نکته:هر چه گوشت قرمز تر باشد محتوای آهن آن نیز بیشتر است.
نکته: آهن هم به معنی اتصال اتم آهن به مولکول هم، و آهن غیر هم به معنی عدم اتصال آهن به این مولکول میباشد.
نکته: مصرف مواد غذایی گوناگون همراه با منابع آهن هم در جذب آهن تداخل ایجاد نمیکند. (بر خلاف آهن غیر هم)
نکته:تنها ۱۰-۲۰ درصد آهن هم مصرفی و تنها ۲-۱۰ درصد آهن غیرهم مصرفی جذب بدن میشوند.
نکته:آهن هم ۱۰-۲۵ درصد آهن دریافتی و آهن غیر هم ۷۵-۹۰ درصد آهن دریافتی روزانه را تشکیل میدهند.
نکته:آهن شیر گاو و بز منابع خوبی از آهن نمیباشند. چراکه حاوی آهن بسیار اندکی بوده و تنها ۵ درصد آن جذب بدن میگردد.
نکته: آهن موجود در شیر مادر از این قاعده مستثنی است. با اینکه سطح آهن در شیر مادر نیز اندک است، اما آهن آن مانند آهن هم عمل کرده و تا ۵۰ درصد آن نیز جذب بدن میگردد.
نکته:رژیم غذایی غنی از آهن بایستی ترکیبی از غذاهای غنی از آهن هم و غیرهم بطور توام باشد.

عوامل موثر در جذب آهن غیر هم:
۱-فاکتورهای افزایش دهنده جذب آهن غیر هم:
* ذخیره کم آهن در بدن.
* اسید هیدروکلریک معده. (آهن غیر هم را به هم تبدیل میکند)
* ویتامین C.
* شکر ها.
* مصرف منابع آهن هم (گوشت قرمز،مرغ وماهی)
* آمینو اسیدها.
* اسید سیتریک.
۲- فاکتورهای کاهش دهنده جذب آهن غیر هم:
* مصرف چای، قهوه و کاکائو. (به علت وجود تانن و فنولیک)
* مصرف شیر و پنیر.
* کاهش اسید معده(مصرف آنتی اسیدها)
* اسید اکسالیک(OXALIC) موجود در اسفناج.
* اسید فیتیک(PHYTIC) موجود در سبوس غلات.
* کلسیم، مس، منیزیوم، منگنز و روی در جذب شدن با آهن رقابت میکنند. بنابراین مصرف زیاد هر کدام از آنها به فقر آهن منجر میگردد.
* افزایش ذخایر آهن در بدن.
* مصرف آسپرین.
* زرده تخم مرغ.
* مصرف فیبر.
نکته:مصرف گوشت و یا ویتامین C همرا با سبزیجات و سایر منابع آهن غیر هم،جذب آهن غیر هم را ۴ برابر میکند.
نکته:چای و قهوه را حداقل دو ساعت پس از غذا بنوشید.
منابع ویتامین C:
کلم بروکلی-کیوی-گوجه فرنگی-مرکبات (پرتغال لیمو ترش و نارنگی)-فلفل سبز-توت فرنگی.

غذاهای غنی از آهن:
۱-جگر.
۲-گوشت قرمز،ماهی و مرغ.
۳-غذاهای دریایی.
۴-میوه های خشک مثل زرد آلو؛آلو و کشمش.
۵-سبزیجات (اسفناج و کلم بروکلی)
۶-حبوبات و دانه ها کامل(سبوس دار)
۷-نان و غلات غنی شده با آهن.
۸-مغزها.
نکته:به علت وجود مقادیر زیاد ویتامین A در جگر ( باعث آسیب به جنین میشود ) زنان باردار نبایستی از جگر به عنوان منبع آهن استفاده کنند.

مکملهای آهن:
در دو نوع فروس و فریک موجود میباشند که نوع فروس آن بهتر جذب بدن میگردد.
۱-فروس سولفات(FERROUS SULFATE)
2-فروس گلوکونات(FERROUS GLUCONATE)
3-فروس فومارات(FERROUS FUMARATE)
4-فروس سوکینات(FERROUS SUCCINATE)
5-کپسول هماتینیک(HEMATINIC):حاوی آهن+فولیک اسید+ویتامین B12 و ویتامین C نیز میباشد.
نکته:مصرف مکملهای آهن باعث سیاه شدن رنگ مدفوع میگردند.

عوارض جانبی مکملهای آهن:
۱-سوزش سر دل.
۲-یبوست و یا اسهال.
۳-دل درد.
۴-تحریک مجاری گوارش.
۵-احساس تهوع.

نحوه مصرف:
نیم ساعت قبل از غذا میل کنید. چنانچه دچار یبوست میشود همراه آن فیبر مصرف کنید .
نکته:مصرف مکمل های آهن را از دوز پایین آغاز کنید و به تدریج به میزان توصیه شده توسط پزشکتان دست یابید.
نکته:بهتراست مکملهای آهن را همراه با منابع ویتامین C مصرف کنید.
نکته:چنانچه مکملهای آهن برای درمان کم خونی تجویز میگردند، بایستی حداقل به مدت ۳-۶ هفته بطور پیوسته مصرف گردند.
نکته:تنها ۲۰ درصد آهن موجود در مکملهای آهن جذب بدن میگردد.
کم خونی ماکروسیتی و یا مگالوبلاستیک(MEGALOBLASTIC):
فقر ویتامین B12 و فولیک اسید (فولات) باعث میگردد تا مغز استخوان گلبولهای قرمز بزرگ تر از اندازه طبیعی تولید کند، که به مقدار کافی هموگلوبین ندارند. در این آنمی نیز تعداد گویچه های سرخ تولید شده کاهش می یابد. علایم آن مشابه علایم آنمی فقر آهن میباشد. علل بروز آن دریافت ناکافی این دو ویتامین از طریق رژیم غذایی و یا اشکال در جذب روده ای آنها می باشد. درمان آن نیز مصرف مکملهای فولات و ویتامین B12 میباشد.
منابع غذایی ویتامین B12:جگر-گوشت گاو-ماهی تون-قلوه-شیر-پنیر-تخم مرغ.
منابع اسید فولیک: جگر-قلوه-گوشت-حبوبات(لوبیا قرمز و سفید)-سویا-سبوس گندم-سبزیجات(اسفناج،کلم،کاهو،م� �رچوبه)-میوه ها(آب پرتغال و موز)

مروری بر سرطان استخوان (Bone Cancer)

سرطان استخوان از سنین شیرخوارگی تا سالمندی می تواند ایجاد شود و سبب فلج عضو و یا مرگ فرد مبتلا شود . سرطان استخوان به سارکوم Sarcome نیز شهرت دارد و در تمام دنیا شایع است . سرطانهای دیگر بدن از جمله سرطان پستان ، ریه ، پروستات ، تیروئید و کلیه ها نیز قادرند به استخوانها منتقل شده و آن را تخریب کنند .
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  سرطان استخوان زمانی اتفاق می افتد که سلولهای استخوان ساز دچار مشکل شوند. هر ساله در ایالات متحده، این سرطان به شکل تومر استخوانی در بیش از دو هزار نفر تشخیص داده می شود. این سرطان در کودکان و نوجوانان شایع تر است و در افراد بزرگسال به خصوص هرچه پیرتر می شوند، کمتر دیده می شود اما دلیل بر این نیست که اصلاً برای بزرگسالان اتفاق نیفتد. سرطان استخوان  متاستاتیک در بزرگسالان شایع تر است. این نوع سرطان از یک ناحیه سرطانی دیگر به استخوانها شیوع می یابد.

سرطان استخوان انواع مختلف دارد. شش نوع متداول دارد که با استئوسارکوم شروع می شود. این متداولترین نوع سرطان استخوان است و بیشتر در جنس مذکر بین سن ۱۰ تا ۲۵ سالگی اتفاق می افتد. معمولاً تومرهای استخوانی در استخوانهای دراز دستها و پاها، اطراف زانوها و شانه ها ایجاد می شود. احتمال پخش شدن این سرطان به ریه ها بسیار زیاد است.  احتمال زنده ماندن در ۵ سال، ۶۵% می باشد.

یک نوع بسیار حاد سرطان استخوان تومور اوینگ است که معمولاً در بچه های بین ۴ تا ۱۴ سال اتفاق می افتد. این نوع سرطان نیز در جنس مذکر شایع تر است و به ندرت در افراد بالای ۳۰ سال اتفاق می افتد. این سرطان معمولاً در وسط استخوانهای دراز دستها و پاها خود را نشان می دهد. احتمال زنده ماندن در سه سال تقریباً ۶۵% می باشد.

کندروسارکوم تومر سرطانی است که تقریباً یک چهارم همه تومرهای بدخیم را شامل می شود و دومین نوع جدی سرطان استخوان به حساب می آید. این سرطان در سلولهای غضروفی ایجاد می شود و به طور شگفت انگیزی غیرقابل پیشبینی است. این تومرها ممکن است پخش شونده باشند و یا روند شکل گیری کندی داشته باشند. در آندسته از سرطانها که روند شکل گیریشان کندتر است احتمال زنده ماندن تقریبا ۹۰% است. در دسته دیگر که شکل گیری سریع دارند شانس زنده ماندن در ۵ سال فقط ۳۰% است.

فیبروسارکوم یکی از انواع نادر سرطان استخوان است و در بزرگسالان بین ۳۵ تا ۵۵ سال اتفاق می افتد. این سرطان معمولاً در استخوانهای پا و پشت زانو اتفاق می افتد و در مردها شایع تر است. کوردما نیز یکی از سرطان های نادر استخوان است که شانس زنده ماندن آن خیلی بالا نیست. این سرطان هم در مردها شایعتر است و معمولاً بعد از ۳۰ سالگی اتفاق می افتد.

علائم سرطان استخوان باگذشت زمان وخیم تر می شوند. مهمترین علامت آن درد است. این دردها در ابتدا بیشتر شب ها یا در زمان فعالیت اتفاق می افتند. علائم سرطان استخوان ممکن است چند هفته، چند ماه یا حتی سالها طول بکشد. گاهی اوقات می توان این تومرها را به شکل یک توده یا غده دقیقاً روی استخوان یا بافت های اطرافش حس کرد.

سایر علائم سرطان استخوان عبارتند از: تب، سرد شدن بدن، عرق کردن در شب، و کاهش وزن بی دلیل. اما این علائم اگر تومر سرطانی به قسمت های دیگر بدن سرایت نکرده باشد، چندان متداول نیستند. گاهی اوقات سرطان استخوان هیچ نشانه خاصی ندارد. این سرطان معمولاً در چکاپ های معمولی تشخیص داده می شود.

● علت ایجاد سرطان استخوان

اختلالات ژنتیکی و تغییراتی که در قسمت های خاصی از هسته سلولی صورت می گیرد باعث تبدیل پروتئین های غیرفعالی به نام پروتوانکوژن به نوع فعال آن به نام انکوژن ها می شود. انکوژن ها پروتئین هایی را در سلول تولید می کنند که نظم کنترل شده تکثیر سلولی را تحت تاثیر قرار داده و باعث ازدیاد سلولی و تکثیر بیش از حد آنها در بدن می شوند که به آنها تومور استخوانی می گویند. اینکه چه عواملی باعث این اختلالات ژنتیکی می شوند هنوز به خوبی مشخص نشده است. برخی عوامل محیطی مانند تابش اشعه های یونیزان و برخی مواد شیمیایی و همچنین برخی از ویروس ها در این امر مقصر شناخته شده اند.

● تومور استخوانی چیست ؟

اگر سلول های استخوان ساز بدن که به آنها استئوبلاست نیز گفته می شود شروع به تکثیر غیرعادی و غیرقابل کنترل کنند توده استخوانی در محل ایجاد می شود که به آن تومور استخوانی گفته می شود. بیماران برحسب محل توده و یا قابلیت دست اندازی آن به نقاط دیگر بدن از خود علائم خاص آن بیماری را نشان می دهند.

● انواع تومورهای استخوانی

تومورهای استخوانی می توانند اولیه و یا ثانویه باشند. تومورهای اولیه توده هایی هستند که به طور اولیه از تکثیر سلول های استخوان ساز در محل ایجاد می شوند. اگر تومورهای غیراستخوانی با سرایت به سیستم اسکلتی آن را دچار تخریب کنند به آن تومور ثانویه استخوان گفته می شود. این نوع تومورهای ثانویه و یا تومور های متاستاتیک استخوان برخلاف نوع اولیه آن در سنین بالا دیده شده و یک نمونه بارز آن سرایت سرطان پستان به سیستم اسکلتی در خامن هایی است که قبلا به دلیل سرطان پستان درمان شده اند.

تومورهای اولیه که در این مطلب منحصرا در مورد آنها بحث خواهد شد می توانند خوش خیم بوده و یا سیر بدخیمی و سرطانی داشته باشند. تومورهای اولیه خوش خیم که انواع کیست های استخوانی نیز از آن دسته هستند بسیار شایع تر از انواع بدخیم بوده و تمایل دارند تا به صورت خودبه خود بهبودی کامل پیدا کنند. در مقابل تومورهای اولیه بدخیم احتیاج به درمان های دارویی و جراحی داشته و در سیر خود تمایل دارند تا از محل ابتدایی خود جدا شده و در نقاط دیگر بدن ایجاد توده بکنند که به این قابلیت آنها متاستاز گفته می شود و اکثرا این حالت در ریه ها اتفاق می افتد. شایع ترین نوع سرطان اولیه استخوان استئوسارکوم نامیده می شود.

● علائم سرطان استخوان

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  درد، نخستین علامت و شروع آن خفیف است که با مسکن های معمولی نیز بر طرف می شود. با توجه به اینکه این تومور ها اکثرا در افراد جوان و فعال ایجاد می شود و در این مرحله معمولا کوفتگی ها و ضربات حین ورزش را اشتباها عامل ایجاد درد قلمداد می کنند. به تدریج بر شدت درد افزوده شده و در نهایت درد حالت مداوم و طاقت فرسایی پیدا می کند و بخصوص درد شبانه شدید اکثرا مانع از آن می شود که بیمار به خواب برود و یا پس از خواب از شدت درد بیمار بیدار می شود. در این مرحله رشد تومور سریع بوده و به بافت نرم اطراف نیز دست اندازی می کند و ایجاد تورم در ناحیه را می کند. پس از ایجاد ورم است که خانواده ها متوجه جدیت موضوع شده و به پزشک مراجعه می کنند که در نتیجه با انجام رادیولوژی های خاص بیماری تشخیص داده می شود.

برآمدگی در محل استخوان،گرم شدن ناحیه تورم،نازک شدن جدار استخوان و خوردگی استخوان ، کم خونی و ضعف عمومی،براق شدن پوست در سطح تومور از علائم دیگر سرطان استخوان می باشند.

● راه های تشخیص بیماری

وجود درد و تورم در اندام یک فرد جوان پزشک را بر آن می دارد که با عکسبرداری ساده چرخه تشخیصی بیماری را شروع کند. معمولا یک رادیوگرافی ساده برای تشخیص تومور استخوانی کفایت می کند اگرچه روش های پیشرفته رادیولوژیک (، سی تی اسکن ، MRI، اسکن هسته ای ، تستهای اختصاصی و آزمایشگاهی ، بیوپسی از تومور) جهت ارزیابی وسعت ضایعه لازم است. بیماران مبتلا به سرطان استخوان بر خلاف مبتلایان به سرطان های احشائی و خون حال عمومی خوبی دارند و به جز موارد نادر علائمی مانند تب کاهش وزن و بی حالی در مراحل اولیه دیده نمی شود. هیچ یافته آزمایشگاهی نیز در تایید این بیماری وجود ندارد و قطعی ترین راه تشخیصی انجام نمونه برداری از تومور استخوان است که این کار بایستی توسط همان پزشکی صورت گیرد که جراحی نهایی را بر روی بیمار انجام خواهد داد.
● نقش توارث و ژنتیک در ایجاد سرطان استخوان چیست و آیا افراد دیگر خانواده در معرض ابتلا می باشند؟

انطور که گفته شد تغییرات ژنتیکی عامل اصلی ایجاد اکثر تومرهای بدخیم میباشند  ولی سرطان استخوان ارثی نمی باشد و این بدان معنی است که این تغییرات ژنتیکی پس از تولد در سلولها ایجاد میشود و از پدر و مادر به فرزندان منتقل نمی گردد. همچنین سرطان استخوان مسری نبوده و امکان ابتلا افراد دیگر خانواده برابر با افراد دیگر جامعه می باشد و بیشتر از آنها نیست.

● درمان سرطان استخوان

درمان سرطان استخوان نیاز به همکاری تیم های مختلف پزشکی و غیرپزشکی دارد. از بین پزشکان جراحان ارتوپدی که در جراحی تومور های ارتوپدی دوره های تکمیلی دیده اند در راس کار قرار می گیرند.

در کنار آنها پزشکان متخصص خون و انکولوژی، متخصصان پرتودرمانی، رادیولوژیست ها و پاتولوژیست ها قرار می گیرند. علاوه بر گروه پزشکی، مددکاران اجتماعی، متخصصان ساخت ارتوز و پروتز، روان شناسان و فیزیوتراپیست ها نقش مهمی در تکمیل تیم درمانی دارند. بیمار مبتلا به سرطان استخوان نیاز به انجام شیمی درمانی قبل و بعد از عمل و گاهی انجام رادیو تراپی خواهد داشت. هدف از انجام جراحی خارج کردن ضایعه تومورال به طور کامل و با حاشیه مطمئن از بدن بیمار است.

● راههای پیشگیری

عدم تماس با ترکیبات رادیواکتیو و هسته ای . در صورتی که استعداد ژنتیکی وجود داشته باشد انجام آزمایشات طبی در هر ۶ ماه توصیه می شود .

● سرطان استخوان در چه کسانی و در کدام قسمت از بدن شایع تر است؟

متاسفانه سرطان اولیه استخوان اکثرا در گروه سنی نوجوان و جوان و بین ۱۰ الی ۳۰ سالگی شایع است. نسبت ابتلا در دختران و پسران مساوی است. شایع ترین محل بروز تومور در اطراف زانو، اطراف شانه و لگن خاصره است.

● نقش توارث و ژنتیک در ایجاد سرطان استخوان

همان طور که گفته شد تغییرات ژنتیکی عامل اصلی ایجاد اکثر تومورهای بدخیم هستند ولی سرطان استخوان ارثی نیست و این بدان معنی است که این تغییرات ژنتیکی پس از تولد در سلول ها ایجاد می شود و از پدر و مادر به فرزندان منتقل نمی شود. همچنین سرطان استخوان مسری نبوده و امکان ابتلا افراد دیگر خانواده برابر با افراد دیگر جامعه است و بیشتر از آنها نیست.
● آیا می توان از بروز سرطان استخوان جلوگیری کرد؟

با توجه به اینکه علت اصلی ایجاد سرطان استخوان ناشناخته است به نظر می رسد نتوان از ابتلا به آن پیشگیری کرد ولی اجتناب از اشعه یونیزان و برخی مواد شیمیایی خاصی که در ایجاد تومور های استخوان موثر شناخته شده اند از ابتلا به سرطان استخوان جلوگیری می کند.

● تعداد مبتلایان به سرطان استخوان

اگرچه آمار دقیقی در دست نیست ولی تصور می شود که از هر یک میلیون نفر جمعیت کشور در یک سال تعداد ۱۰ مورد بیمار، مبتلا به سرطان اولیه استخوان می شوند. با این حساب تعداد مبتلایان به سرطان استخوان در کشور ما سالیانه حدود ۷۰۰ نفر است .

●  اوستئوسارکوم

اوستئوسارکوم شایعترین سرطان استخوان است و در بین کودکان نیز سومین نوع متداول سرطان محسوب می‌شود.
اگرچه سایر انواع سرطانها در نهایت می‌توانند به بخش‌های مختلف از اسکلت‌بندی بدن گسترش پیدا کنند اما اوستئوسارکوم یکی از معدود انواع سرطان‌های استخوانی است که در واقع از استخوان‌ها آغاز شده و گاهی نیز به سایر قسمت‌ها و بافت‌های بدن پیشرفت می‌کند.
از آنجا که اوستئوسارکوم معمولا از سلول‌های اوستئوبلاست – سلول‌های موجب رشد استخوان‌ها می‌شوند – آغاز می‌شود لذا عمدتا نوجوانانی را مبتلا می‌کند که در سن رشد قرار دارند.
لازم به ذکر است پسران به مراتب بیشتر از دختران به این سرطان بدخیم استخوانی مبتلا می‌شوند و شایعترین نوع این سرطان زانوها را مبتلا می‌کند.
بیشتر موارد ابتلا به اوستئوسارکوم از خطاهای تصادفی و غیر قابل پیش‌بینی در مولکول وراثتی DNE موجود در سلول‌های استخوانی در زمان‌های تراکم رشد استخوان‌ها ناشی می‌شود.
در حال حاضر روش موثری برای پیشگیری از ابتلا به این نوع سرطان وجود ندارد، اما با تشخیص و درمان به موقع و مناسب بیشتر کودکان مبتلا به آن بهبود پیدا می‌کنند.
- خطر ابتلا به اوستئوسارکوم در دوران کودکی؛
اوستئوسارکوم اغلب در پسران نوجوان شایع است و شواهد نشان می‌دهد که در نوجوانانی که بلند قدتر از حد متوسط همسالان خود هستند، خطر ابتلا به بیماری به مراتب بیشتر است.
همچنین احتمال ابتلا به این سرطان در کودکانی که یکی از سندرم‌های نادر سرطان را به ارث برده باشند بیشتر است.
از سوی دیگر از آنجا که قرار گرفتن در معرض اشعه نیز یکی دیگر از دلایل ایجاد جهش ژنتیکی در مولکول DNE است از این رو کودکانی هم که در مرحله اولیه درمان سرطان تحت پرتودرمانی قرار می‌گیرند در معرض بیشتر ابتلا به اوستئوسارکوم هستند.
- علائم اوستئوسارکوم؛
شایعترین علائم این سرطان درد و تورم در دست و پای کودک است. این مشکلات اغلب در استخوان‌های بلندتر بدن مانند استخوان‌های بالا یا پایین زانو و در بالای دست در نزدیکی شانه‌ها بروز می‌کند.
این احساس درد ممکن است در هنگام ورزش کردن یا به هنگام شب تشدید شده و پس از گذشت چندین هفته از آغاز درد ناحیه دردناک شده متورم و بزرگ می‌شود.
در صورتی این سرطان در پاها بروز کند کودک ممکن است پس از مدتی دچار لنگی بی دلیل شود.
همچنین در برخی موارد اولین علامت بیماری شکستگی بازو یا پا است و علت آن این است که سرطان استخوان‌ها را تضعیف کرده و آنها را مستعد شکستگی می‌کند.
اگر کودک یا نوجوان شما هر یک از علائم بالا را دارد باید فورا با پزشک متخصص موضوع را درمیان بگذارید.
- نحوه تشخیص اوستئوسارکوم؛

برای تشخیص این سرطان پزشک کودک شما احتمالا از یک آزمایش جسمی، به دست آوردن جزئیات درباره سابقه پزشکی بیمار استفاده کرده و نیز برای تشخیص تغییرات ایجاد شده در ساختار استخوان‌های بیمار از رادیوگرافی استفاده می‌کند.

همچنین ممکن است به منظور آزمایش تومور در آزمایشگاه به نمونه‌برداری (بیوپسی) از استخوان نیاز باشد.

در مراحل پیشرفته‌تر نیز از آزمایشات تخصصی تر در این زمینه استفاده خواهد شد.
- نحوه درمان اوستئوسارکوم؛

درمان اوستئوسارکوم در کودکان شامل جراحی به منظور برداشتن سلول‌های سرطانی و یا تومورها و یا شیمی‌درمانی به معنی استفاده از داروهای خاص پزشکی برای کشتی سلول‌های سرطانی است

برداشتن سلول‌های سرطانی همزمان با شیمی درمانی می‌تواند به از بین بردن باقی مانده‌های این سلول‌ها در بدن کمک کند.

« Previous Page — Next Page »