آشنایی با زخم‌ های سطحی‌ معده‌

بهمن ۱۳, ۱۳۸۸ توسط :   موضوع: : بيماريهاي غير واگير شايع

زخم‌ سطحی‌ معده‌ چیست ؟

 
زخم‌ سطحی‌ معده‌ عبارت‌ است‌ از یك‌ زخم‌ كوچك‌ در سطحی‌ترین‌ لایه‌ (مخاط‌) پوشش‌ داخلی‌ معده‌. اگر عفونت‌ به‌ لایه‌های‌ عمقی‌تر گسترش‌ یابد همان‌ زخم‌ معده‌ مشهور به‌ وجود خواهد آمد. زخم‌ سطحی‌ معده‌ مسری‌ یا سرطانی‌ نیست‌. این‌ مشكل‌ در تمام‌ سنین‌ ممكن‌ است‌ به‌ وجود آید اما در مردان‌ بیشتر دیده‌ می‌شود.

● علایم‌ شایع‌
غالباً علامتی‌ ندارد.
استفراغ‌ خونی‌. خون‌ بالا آورده‌ شده‌ ممكن‌ است‌ قرمز روشن‌ یا شبیه‌ دانه‌های‌ قهوه‌ سیاه‌ باشد.
وجود خون‌ در اجابت‌ مزاج‌. خون‌ در این‌ حالت‌ سیاه‌ یا قیری‌ به‌ نظر می‌رسد.
● علل‌
احتمالاً در اثر داروها یا موادی‌ كه‌ مخاط‌ معده‌ را آزرده‌ می‌سازند به‌ وجود می‌آید. شایع‌ترین‌ آنها عبارتند از: الكل‌؛ كافئین‌؛ تنباكو؛ آسپیرین‌؛ داروهای‌ ضد التهابی‌ غیراستروییدی‌ برای‌ درمان‌ آرتریت‌ (التهاب‌ مفصل‌) و نقرس‌؛ و داروهای‌ كورتیزونی‌ مورد استفاده‌ در درمان‌ آسم‌، بیماری‌ آدیسون‌، یا سایر بیماری‌ها.
● عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر
استرس‌
مصرف‌ هرگونه‌ داروی‌ خوراكی‌
بیماری‌ جدی‌
رشد یك‌ باكتری‌ خاص‌ به‌ نام‌ هلیكوباكتر پیلوری‌ در معده‌
● پیشگیری‌
حتی‌المقدور قرص‌های‌ پوشش‌دار مصرف‌ كنید.
اگر زخم‌ سطحی‌ در معده‌تان‌ وجود دارد، الكل‌ ننوشید. نوشیدن‌ الكل‌ ممكن‌ است‌ باعث‌ آغاز خونریزی‌ شود.
● عواقب‌ مورد انتظار
در صورتی‌ كه‌ علت‌ آن‌ برطرف‌ شود معمولاً در عرض‌ دو هفته‌ خوب‌ می‌شود. عود آن‌ شایع‌ است‌.
● عوارض‌ احتمالی‌
خونریزی‌ یكی‌ از عوارض‌ ناشایع‌ ولی‌ خطرناك‌ زخم‌ سطحی‌ معده‌ است‌، خصوصاً در سالمندان‌. یكی‌ دیگر از عوارض‌ جدی‌ آن‌ سوراخ‌ شدن‌ معده‌ است‌ كه‌ در اثر نفوذ زخم‌ در دیواره‌ معده‌ به‌ وجود می‌آید. در صورت‌ بروز هر كدام‌ از عوارض‌ فوق‌، بیمار باید جراحی‌ شود. عمل‌ جراحی‌ در اینگونه‌ موارد خطر چندانی‌ در بر ندارد مگر در افراد بالای‌ ۷۰ سال‌.
● درمان‌
اقدامات‌ تشخیصی‌ ممكن‌ است‌ عبارت‌ باشند از: آزمایش‌ مدفوع‌، آزمایش‌ خون‌ برای‌ بررسی‌ كم‌خونی‌، و عكسبرداری‌ اشعه‌ ایكس‌ از دستگاه‌ گوارش‌ فوقانی‌
– اجابت‌ مزاج‌ خود را هر روز از نظر خونریزی‌ بررسی‌ كنید. اگر اجابت‌ مزاج‌ سیاه‌ باشد، نمونه‌ای‌ از آن‌ را به‌ آزمایشگاه‌ ببرید.
– از بودن‌ در موقعیت‌های‌ استرس‌زا خودداری‌ كنید.
– سیگار نكشید و الكل‌ ننوشید.
● داروها
داروهای‌ بهبوددهنده‌ زخم‌ مثل‌ سایمتیدین‌، رانی‌تیدین‌، یا فاموتیدین‌ (همگی‌ تولید اسید را كاهش‌ می‌دهند).
در موارد درد خفیف‌، می‌توان‌ از داروهای‌ ضد اسید استفاده‌ كرد (اثر مستقیم‌ در خنثی‌ كردن‌ اسید)
● فعالیت‌
با رو به‌ بهبود گذاشتن‌ علایم‌، فعالیت‌های‌ عادی‌ خود را از سر بگیرید.
● رژیم‌ غذایی‌
از خوردن‌ غذاهای‌ داغ‌ و پرادویه‌ خودداری‌ كنید. برای‌ دو هفته‌ تعداد وعده‌های‌ غذایی‌ را زیاد و حجم‌ آنها را كم‌ كنید. الكل‌ ننوشید.
در این‌ شرایط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نمایید
اگر شما یا یكی‌ از اعضای‌ خانواده‌تان علایم‌ خونریزی‌ گوارشی‌ را دارید.
– اگر شما دچار اسهال‌ شوید. اسهال‌ ممكن‌ است‌ از اثرات‌ جانبی‌ داروهای‌ مورد استفاده‌ در درمان‌ باشد. در این‌ حالت‌ ممكن‌ است‌ نیاز به‌ تنظیم‌ داروی‌ تجویز شده‌ وجود داشته‌ باشد.
– اگرشما دچار دردی‌ شدید شوید كه‌ با درمان‌ تخفیف‌ نیابد.
– اگر به‌طور غیرطبیعی‌ دچار ضعف‌، رنگ‌پریدگی‌، یا احساس‌ سبكی‌ در سر شده‌اید.
– اگر پس‌ از درمان‌، علایم‌ زخم‌ سطحی‌ معده‌ مجدداً باز گردند.

آشنایی با علل پیدایش ” سكسكه ” (Hiccup ) و بررسی راههای درمانی آن

435948573453453سكسكه ؛ علل و درمان(Hiccup )

تقريباً همه افراد دچار سكسكه مي شوند . در اغلب موارد سكسكه بي خطر بوده و ظرف چند دقيقه برطرف مي شود.به ندرت ممكن است سكسكه ها چند روز يا حتي چند هفته طول بكشند. چنين اتفاقي  باعث اختلال در غذا خوردن و خواب فرد مي شود.در موارد نادر سكسكه هايي كه مدت زيادي طول مي كشند نشانه يك بيماري جدي هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز   ،  سكسكه يك انقباض غير ارادي در عضله ديافراگم و عضلات تنفسي بين دنده‌اي است. ديافراگم عضله ايست كه قفسه سينه را از شكم جدا كرده و نقش مهمي در تنفس دارد.اين انقباض غير ارادي باعث مي شود كه تارهاي صوتي مدت خيلي كوتاهي بسته شده و باعث ايجاد صدايي شوند كه ما به آن سكسكه مي گوييم. اغلب اوقات سكسكه 48 ساعت بيشتر به طول نمي‌انجامد ولي در فرم مداوم، فرد  بيش از 2 روز و كمتر از 1 ماه مبتلاست و در موارد بيش از 2 ماه فرد نياز به مراجعه به بيمارستان دارد.

سکسکه به طور ناگهانی آغاز شده و معمولاً تنها چند دقیقه طول می کشد. شما ممکن است هر جایی به سکسکه مبتلا شوید و بین ۴ تا ۶۰ بار در دقیقه سکسکه کنید. سکسکه معمولاً خود به خود برطرف می شود.
سکسکه یک اثر واکنشی است، به این معنا که شما هیچ کنترلی بر روی آن ندارید. به نظر نمی رسد که سکسکه هیچ تاثیر سودمندی داشته باشد و بروز آن در بعد از ظهرها شایع تر است.

 

*  اغلب علت مشخصي براي سكسكه وجود ندارد.اما بعضي از علل محتمل عبارتند از :

تحريك اعصابي كه ديافراگم را عصب دهي مي كنند . مانند خوردن غذاهاي داغ يا تند يا  نوشابه هاي حاوي كربنات.
خوردن غذاي زياد. سكسكه معمولاً وقتي رخ مي دهد كه معده پر باشد. در نتیجه  افرادي كه در شب پرخوري مي‌كنند و يا از نوشابه‌هاي گازدار استفاده مي‌كنند و بلع هوا حين صحبت دارند غالبا دچار سكسكه مي‌شوند.
در بعضی افراد نوشيدن الكل زياد می تواند موجب سکسکه گردد
سيگار كشيدن نی در تعدادی از افراد می تواند موجب شروع سکسکه گردد.

هيجان يا استرس هاي ناگهاني و قهقهه هاي طولاني
تغيير ناگهاني درجه حرارت معده كه متعاقب خوردن آب سرد و يا چاي داغ و يا كشيدن سيگار حاصل مي‌شود از علل ديگر سكسكه است.
تحريك عصب واگ يا فرنيك توسط توده‌اي در كبد و يا آب كه به ديافراگم فشار مي‌آورد به صورت سكسكه تظاهر مي‌كند.
در ضايعات مغزي، ضربه و تومورهاي مغزي و يا به دنبال بي‌هوشي‌ها نيز امكان بروز سكسكه وجود دارد.

54645654654

*  در مواردی که سکسکه دائمی باشد و روزها طول بکشد باید به موارد زیر نیز شک کرد:

·  عفونت یا تومور مغزی ·  نارسایی شدید کبدی
· فعالیت بیش از حد غده تیروئید
·   پنومونی (التهاب ریه ها)
· عفونت های عمومی شدید مانند مالاریا
·  بیماری های سیستم اعصاب مرکزی مانند مولتیپل اسکلروزیس
·  سکسکه ناشی از مصرف بی هوش کننده ها به عنوان مثال در طی جراحی شکمی یا پس از آن
·   مشکلات مربوط به متابولیسم بدن مانند هایپرگلایسمی (بالا بودن قند خون)
·  عوارض جانبی برخی داروها به عنوان مثال بنزودیازپین ها که آرام بخش و خواب آور هستند.

* درمان سکسکه :

عموما سكسكه با اين علت ها ، خود به خود بهبود يافته و غالبا در افراد مضطرب و داراي استرس بالا و يا متعاقب خبر خوشايند و غم‌انگيز تظاهر مي‌كند و در برخي مواقع مصرف دارو و سموم نيز علت سكسكه است.

راه حل ثابتي براي درمان  سكسكه وجود ندارد. روشهاي مختلف در افراد مختلف و در زمانهاي مختلف  ممكن است مفيد باشد.راه حل هايي كه تاكنون استفاده شده و نتيجه داده عبارتند از :

 568765435353

حبس کردن نفس برای یک مدت کوتاه نفس
 به آرامي نوشيدن يك ليوان آب سرد یا جویدن یخ
 نفس كشيدن داخل يك پاكت كاغذي
 خوردن يك قاشق شكر
 ترساندن شخص مبتلا ( دقت کنید که اینکار می تواند بسیار خطرناک باشد ! )

از کسی بخواهید که شما را غافل گیر کند تا از نظر ذهنی حواستان پرت شود
 به آرامي ماساژ دادن قسمت عقبي سقف دهان با يك گوش پاك كن يا چيزي شبيه به آن به مدت چند دقيقه

 غرغره کردن دهان با آب یا محلول شستشوی دهان
 نفس کشیدن داخل یک کیسه کاغذی (هرگز کیسه را روی سر خود قرار ندهید)

گاز زدن لیمو یا خوردن یک تکه زنجبیل تازه
 بالا کشیدن زانوها به درون سینه
  

در بيماري كه آيروفاژي علت سكسكه است بايد از صحبت حين صرف غذا پرهيز كند غذا را به خوبي جويده و با استرس و اضطراب صرف نكند. درمان سكسكه با علت رفلاكس، مصرف حجم كم غذا و پرهيز از خوابيدن پس از خوردن غذاست. غذاي پر چرب، نوشابه‌هاي گازدار پياز خام، مركبات و حتي استعمال سيگار سبب تشديد رفلاكس معده مي‌شود.

اما اگر سكسكسه بيشتر از 48 ساعت طول بكشد بايد به پزشك مراجعه كرد .بعضي داروها در چنين مواردي مي توانند مفيد باشند.
*  درمان دارویی برای سكسكه  :

 اگر هیچ علت زمینه ای شناسایی نشود، پزشک می تواند برایتان دارو تجویز کند. آرام بخش ها مانند کلرپرومازین با شل کردن عضله دیافراگم و اعصاب اطراف آن عمل می کنند. تعدادی از متخصصین اعتقاد دارند که داروهای  ضد تشنج ها مانند فنی توئین و والی پروئیک اسید نیز می توانند به توقف فعالیت غیر ارادی دیافراگم کمک کنند.

البته  سردسته داروهاي مؤثر در درمان سكسكه «كلروپرومازين» است ولي «لارگاكسيتل»، «هالوپريدول» نيز به عنوان شل كننده عضلات استفاده مي‌شود و داروي بكلوفن داروي بسيار موثر براي درمان سكسكه‌هاي شديد است و در صورت عدم موثر بودن درمان دارويي متخصصان بي‌هوشي عصب فرنيك را بلوكه مي‌كنند.
از ديگر اقدامات مؤثر در درمان سكسكه مي‌توان به نفس كشيدن در كيسه، قراردادن يك تكه يخ روي زبان، كشش زبان، قراردادن ليمو روي زبان و يا ايجاد حالت شوق زياد و ترساندن اشاره كرد.

آشنایی با بیماری ام.اس یا مولیتپل اسكلروزیس ( Multiple Sclerosis )

بیماری ام‌اس  Multiple Sclerosis یک بیماری خود ایمنی است که در آن تخریب غلاف چربی اعصاب باعث اختلال کارکرد آنها و برور علائم گوناگون شود.
بیماران مبتلا به اسکلروز متعدد یا ام‌اس (MS)  ممکن است دچار انواع گوناگونی از ناتوانی‌ها شوند، در حالیکه بیماری پایانه‌های عصبی در مغز، نخاع و حتی چشم‌ها را هدف قرار می‌دهد، ‌علائم متفاوتی بروز می‌کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  بیماری ام.اس (مولیتپل اسكلروزیس) یكی از شایعترین بیماریهای سیستم اعصاب مركزی (مغز و نخاع) است و در اثر تخریب غلاف میلین ایجاد می شود. میلین غلافی است كه فیبرهای عصبی را احاطه می كند و در انتقال سریع امواج عصبی نقش بسیار مهمی دارد. در حالت طبیعی با وجود این غلاف امواج عصبی به سرعت منتقل شده و موجب توانایی بدن در ایجاد حرکات هماهنگ و موزون میگردند.

در بیماری ام.اس این غلاف عصبی به تدریج تخریب می شود و بدین ترتیب امواج عصبی از مغز به خوبی منتقل نمی شود و علایم مختلف بیماری ام.اس ظاهر می شود. این بیماری مسری نبوده و از دسته بیماریهای ارثی هم محسوب نمیشود، اما نقش ژنتیک در ایجاد آن تایید شده است. در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد اما شیوه های درمان موجود در تغییر سرعت روند بیماری مؤثر هستند.

پزشکان اطمینان ندارند که علت دقیق ام‌اس چیست یا چه عواملی یک فرد را بیشتر از دیگری در معرض این بیماری قرار می‌دهد.اماعلائم ام‌اس فراوان و متفاوت است و به این بستگی دارد که کدام قسمت دستگاه عصبی مورد حمله بیماری قرار گیرد.

یک بیمار ام‌اس ممکن است در راه‌رفتن  کمی دچار اشکال شود، در حالیکه دیگری ممکن است کاملا به صندلی چرخدار وابسته شود. یک بیمار ممکن است دچار ضعف شدید بدنی شود، در حالیکه دیگری ممکن است دچار محوشدن بینایی یا دوبینی شود. و بیمار دیگر ممکن است اشکال در سخن‌گفتن، سفتی عضلات، لرزش و اختلال در کنترل مثانه پیدا کند.

بسیاری از این علائم شکایات فرد هستند که دیگران نمی‌توانند ببیند، ار درد و ضعف شدید گرفته تا اشکالات حافظه.

اسکلروز متعدد را یک بیماری خود‌ایمنی می‌شمارند، زیرا دستگاه ایمنی بدن به دستگاه عصبی مرکزی (مغز و نخاع) خود فرد حمله می‌کند.

رشته‌های عصبی در دستگاه عصبی مرکزی با بافت چربی به نام میلین احاطه و حفاظت می‌شوند، که به هدایت تکانه‌های الکتریکی پیام‌رسان کمک می‌کند. در مبتلایان به ام‌اس میلین در نواحی متعددی تخریب می‌شود، و بافت جوشگاهی که به جای ماند را اسکلروز می‌نامند. گاهی خود رشته عصبی نیز آسیب می‌بیند.

هنگامی میلین یا رشته عصبی آسیب می‌بیند یا تخریب می‌شود، توانایی اعصاب رای هدایت تکانه‌های الکتریکی از اندام به سوی مغز و بالعکس مختل می‌شود و به این ترتیب است که علائم ام‌اس بروز می‌کند.

اغلب افراد مبتلا به ام‌اس در بین سنین 20 تا 50 تشخیص داده می‌شوند، و این بیماری زنان را دوبرابر بیش از مردان گرفتار می‌کند. تعداد مبتلایان به ام‌اس در سراسر جهان حدود 2.5 میلیون نفر تخمین زده می‌شود.

علت دقیق ام‌اس نامعلوم است، اما دانشمندان تصور می‌کنند ترکیبی از عوامل محیطی و ژنتیکی در آن دخیل باشد.

استعدادی ژنتیکی برای این بیماری در فرد وجود دارد و بعد عاملی محیطی به آن اضافه می‌شود. مثلا فرد در معرض ماده خاصی قرار می‌گیرد، که دستگاه ایمنی را تحریک می‌کند، اما دستگاه ایمنی به اشتباه به جای مهاجم خارجی به خود اجزای بدن حمله می‌کند.

 سلل گذشته کشف ژن دومی که با ام‌اس ارتباط دارد – که پیشرفتی عمده شمرده شد- این امید را برای پژوهشگران ایجاد کرده است که به درمان‌هایی مفید و نهایتا راه علاجی برای این بیماری دست یابند.

دانشمندان سال‌ گذشته، در کشفی که مهمترین پیشرفت ژنتیکی در پژوهش‌ها در مورد ام‌اس در سه دهه گذشته خوانده شد، اعلام کردند که ژنی را یافته‌اند که خطر ابتلا به این بیماری را تا 30 درصد افزایش می‌دهد.

کارشناسان می‌گویند که با کشف ژن‌هایی این‌ چنین، نقاط نشانه‌گیری عالی هستند که پژوهشگران با هدف قرار دادن آنها می‌توانند به درمان‌ها یا علاج‌هایی برای ام‌اس دست یابند.

با کشف این ژن جدید دانشمندان می‌دانند که بخش دیگری از دستگاه ایمنی نیز در این بیماری دخیل است و قضایا پیچیده‌تر از آن است که می‌پنداشتند.

اما کشف این ژن تنها پیشرفتی نبوده است که در مورد ام‌اس به دست آمده است.

در یک پژوهش تازه دیگر دانشمندان توانسته‌اند به طور موفقیت‌آمیزی از سلول‌های بنیادی برای کمک به جایگزینی میلین از بین‌رفته در مغز موش‌ها استفاده کنند. بنابراین این احتمال مطرح شده است که زمانی بتوان از سلول‌های بنیادی برای درمان ام‌اس در انسان‌ها استفاده کرد.

 همچنین پژوهشگران ثابت کردند که یک واکسن تجربی حاوی DNA برای مقابله با ام‌‌اس بی‌خطر و به احتمال زیاد موثر است. این واکسن با مهارکردن حمله دستگاه ایمنی به غلاف‌های میلین محافظ رشته‌های عصبی عمل می‌کند.

 سایر پیشرفت‌ها در سال‌‌های اخیر در مورد ام‌اس اینها بوده‌اند:

 تشخیص بهتر و سریع‌تر بیماری به یمن پیشرفت‌ها در تکنولوژی تصویربرداری.امروزه با استفاده از MRI می‌توان پلاک‌‌های بیماری که محل جوشگاه حاصل از تخریب میلین هستند،را در دستگاه عصبی مرکزی شناسایی کرد.
پیشرفتها در زمینه ساخت داروهایی که فروانی و شدت علائم بیماری را کاهش می‌دهند و از تجمع ضایعات در مغز و نخاع جلوگیری می‌کنند.
برنامه‌های شدیدتر توانبخشی که به طور خاص برای بیماران مبتلا به ام‌اس طراحی شده است.

علایم بیماری ام.اس
علایم بیماری ام.اس، بسته به اینكه چه منطقه ای از سیستم اعصاب مركزی گرفتار شده باشد، بسیار متغیر هستند و الگوی بیماری ام.اس از هر فردی به فرد دیگری متفاوت است. این علایم حتی در یك فرد خاص در طول سیر بیماری تغییر می كند.

علایم شایع این بیماری شامل :
۱- اختلالات بینایی : تاری دید ، دو بینی ، حركات غیر ارادی و سریع چشم و به ندرت از دست دادن كامل بینایی.
۲- اختلالات تعادل : لرزش ، عدم تعادل در راه رفتن ، سرگیجه ، ضعف و كرختی اندامها ، اختلال در انجام حركات موزون.
۳- سفتی عضلات
۴- اختلالات حسی : گزگز و مور مور ، احساس سوزش، بی حسی و درد.
۵- اختلالات تكلم : صحبت كردن آهسته و شمرده ، تغییر حالت تكلم ، كشیدن كلمات و اختلال بلع.
۶- خستگی.
۷- مشكلات مثانه و اختلال در اجابت مزاج.
– اختلالات مثانه شامل : تكرر ادرار ، فوریت در ادرار كردن، دفع ناقص مثانه یا دفع غیر ارادی.
– اختلالات اجابت مزاج شامل : یبوست و به ندرت بی اختیاری.
۸- مشكلات جنسی : ناباروری ، كم شدن میل جنسی.
۹- حساسیت به گرما : گرما در بسیاری از موارد باعث تشدید علایم می شود.
۱۰- اختلالات شناختی : اختلال در حافظه كوتاه مدت ، اختلال در تمركز و قدرت تصمیم گیری.

باید توجه داشت که علاوه بر علایم آشکار، نشانه های پنهانی چون خستگی ، اختلالات حافظه و تمركز هم در بیمار ایجاد میشود که چندان مورد توجه اطرافیان قرار نمیگیرد.

علائم ام اس زماني آشكار مي‌شوند كه سلولهاي عصبي مغز و نخاع نتوانند بطور درستي با ساير قسمتهاي بدن ارتباط برقرار كنند. ام اس طيف وسيعي از علائم را ايجاد مي‌كند و مي‌تواند بينايي، تعادل، قدرت، احساس، هماهنگي و اعمال بدن را تحت تأثير قرار دهد. اين علائم ممكن است اشكالات بينايي، اختلالات احساسي، اختلالات گفتاري، لرزش، فلج يا كرخت شدن نواحي مختلف بدن، اختلال ادراري و ضعف عضلاني باشد.

مسير بيماري بطور گسترده از شخصي به شخص ديگر متفاوت است. در برخي از بيماران، علائم بيماري گاهي اوقات در فواصل زماني مكرر و گاهي بعد از سالها فروكش مي‌كند و بر مي‌گردد. در برخي افراد ديگر، بيماري بطور ثابت پيشرفت مي‌كند. شروع ام اس معمولاً در سنين 20 تا 40 سالگي است و در موارد معدودي علائم بيماري در كمتر از 15 سال يا بعد از 60 سال ظهور مي‌كند. زنان خصوصاً در سنين جواني تقريباً 2 برابر مردان به بيماري ام اس دچار مي‌شوند.
اين بيماري اغلب در مناطق معتدل مثل اروپاي شمالي ديده مي‌شود. در اروپا و آمريكاي شمالي، ام اس شايعترين علت ناتواني عصبي در بين بزرگسالان است و يك نفر از هر 800 نفر را تحت تأثير قرار مي‌دهد. ام اس بين آسيائيها، بوميان آمريكاي شمالي و جنوبي و اسكیموها بسيار نادر است. MS مسلما يك بيماري ارثي نيست، اما بيماریي است كه تحت تأثير فاكتورهاي مختلفي است كه يكي از آنها مي‌تواند سابقه ژنتيكي افراد باشد. هيچ ژني كه مسئول ايجاد اين بيماري باشد شناخته نشده است اگرچه ثابت شده است كه تعداد اندكي از ژنها باعث افزايش خطر اين بيماري مي‌شوند.

رژيم درماني براي بيماري ام اس
نقش اصلی رژیم غذایی در ام اس توانا ساختن افراد در اداره كردن مشكلات معمول در اين بيماري از قبيل خستگي، بي اختياري، يبوست و كمك به آنها به منظور جلوگيري از تشديد علائم است.
رژيمهاي غذايي ارائه شده بر اساس 3 فرضيه علت ام اس است: افزايش يا كاهش ماده غذايي، واكنش آلرژيك به يك ماده  غذايي و اثرات سمي يك ماده غذايي است.
بنابراين اصول معمول رژيم درماني به اين ترتيب است: رژيم غذايي حاوي پروتئين بالا و روغنهاي ضد التهابي (مغزها، دانه‌ها و ماهي آبهاي سرد) سبزيجات نارنجي، زرد و سبز تيره، غلات كامل از قبيل گندم كامل، برنج قهوه‌اي، جوي دوسر و ذرت كامل.
البته لازم به ذكر است كه غذاهايي مانند گندم، لبنيات، تخم مرغ، سويا، مركبات، گوجه فرنگي، ذرت، شكلات، ماهي و بادام زميني آلرژي زا هستند، به همين منظور اين غذاها ابتدا محدود مي‌شوند و براي مشاهده عكس‌العمل افراد دوباره به آنها داده مي‌شود.
بسياري از افراد مبتلا به ام اس به غذاهاي حاوي گلوتن حساسيت دارند. گلوتن پروتئيني است كه در گندم يافت مي‌شود. همچنين غذاهاي تصفيه شده، الكل، كافئين، چربيهاي اشباع و افزودنيها محدود مي‌شوند. اسيدهاي چرب ضروري امگا 6 و امگا 3 احتمالاً پيشرفت بيماري، شدت و دوره عود آن را كاهش مي‌دهند. خوردن روغنهاي حاوي امگا 6 به ميزان 1500 ميلي گرم 2 تا 3 بار در روز توصيه مي‌شود.
 روي 30 ميلي گرم در روز و سلنيوم 200 ميكروگرم در روز براي اين بيماران مفيد است. در صورتيكه رژيم غذايي حاوي سطوح بالاي اسيدهاي چرب غير اشباع با چند بند دوگانه باشد، دريافت كافي ويتامينهاي ای، ب6،ث و عنصر روي ضروري است. ويتامين ای يك آنتي اكسيدان قوي است كه از پراكسيداسيون اسيدهاي چرب غير اشباع جلوگيري مي‌كند، و ويتامين ث نقش محافظتي براي ويتامين ای دارد. روي و ويتامين ب6 اجزاي آنزيم دلتا – 6 – دی سچوراز هستند اين آنزيم از اكسيداسيون اسید چرب غير اشباع جلوگيري مي‌كند. نوشيدن الكل و سيگار باعث تهي شدن منابع مواد مغذي بدن از جمله ويتامين ث شده و در نتيجه علائم بيماري را تشديد مي‌كنند.
آيا ويتامين د مي‌تواند خطر ام اس را كاهش دهد؟
مكملهاي ويتامين د ممكن است كه اثرات مثبتي بر سيستم ايمني افراد مبتلا به ام اس داشته باشند، ويتامين د بر بعضي از مواد شيميايي تأثير مي‌گذارد كه اين مواد، سيتوكيناز ها را در سيستم ايمني تعديل مي‌كنند، در نهايت اين تغييرات ممكن است براي مبتلايان به ام اس مفيد باشد. برخي مطالعات نشان دادند زنانيكه مكمل ويتامين د به مقدار زيادي دريافت مي‌كردند، نسبت به كسانيكه مكمل دريافت نمي‌كردند، 40% بروز (پيدايش) ام اس در آنها كمتر بود. اما در اين مطالعه مشخص نشد كه دريافت مكمل ويتامين د  روي پيشروي بيماري ام اس اثر مثبتي دارد يا نه. به علاوه ثابت نشده است كه اثر مثبتي بين ويتامين د و داروهاي مولتي ويتامين حاوي ويتامين ای ، و ويتامينهاي گروه ب وجود دارد، به اين معني كه آيا اين ويتامينها نقش محافظتي براي ويتامين د دارند يا نه.

آشنایی با انواع ام اس
شايد بتوان گفت دو بيمار ام اس را نمي توان يافت که چگونگي شروع و ادامه بيماريشان شبيه هم باشد. اما يک پزشک آموخته است که بيماري ام اس را به چهار دسته تقسيم کند که هر کدام از بيماران را مي توان در يکي از آنها طبقه بندي کرد:
الف- ام اس خوش خيم (MS Benign) در اين نوع فقط تعداد کمي حمله رخ مي دهد که اين حملات معمولا با بهبودي کامل همراه اند . اين نوع در طي زمان بدتر نمي شود و معمولا موجب هيچ ناتواني ماندگاري نخواهد شد. فردي را که ده تا پانزده سال پس از آغاز بيماريش علائم اندکي دارد , بايد جز اين گروه به شمار آورد . بهر حال گاه گاهي پس از گشت ساليان دراز ممکن است ام اس فعال شده و ناتواني فرد افزايش يابد.
ب- نوع عود کننده و فروکش يابنده ( MS Remitting Relapsing) اکثر مبتلا يان , بيماريشان را با همين نوع آغاز مي کنند. به اين ترتيب که در آنها هر حمله بيماري , يک دوره آرام (فروکش) در پي دارد که بيماران در اين دوره آرامش مشکل چنداني ندارند. حمله ها معمولا غير قابل پيش بيني اند و در طي آنها ممکن است مشکلات قبلي مجددا تکرار شود. هر حمله ممکن است براي ساعتها , روزها , هفته ها و حتي ماهها طول بکشد و مي توان بسيار خفيف يا شديد باشد, در حدي که نياز به بستري شدن در بيمارستان باشد.

ج- نوع پيشرونده ثانويه    (MS Progressive Seconbary)   اين دسته را مي توان ادامه نوع قبلي دانست. يعني پس از چندين سال حمله و آرامش , بيماري به حدي مي رسد که بدون وجود دوره هاي واضحي از حمله يا آرامش , با گذشت زمان رفته رفته ضعيفتر مي شود . زماني که لازم است تا شخص به اين حد برسد متفاوت است اما طبق آمارهاي بين المللي معمولا بين پانزده تا بيست سال طول مي کشد.
د- نوع پيشرونده اوليه(Progressive Primary ) در اين نوع , بيماران هرگز حالتهاي عود يا فروکش را ندارند و از همان حالت ممکن است هر زماني متوقف شود يا همچنان بدتر شود. و مهمترين عاملي که تعيين مي کند سير بيماران خوش خيم يا پيشرونده باشد تا حد زيادي منوط به خواست خودمان است.

آشنایی با بیماری اختلال دوقطبی

3456456242

بیماری اختلال دوقطبی

اختلال دوقطبی که پیش از این «افسردگی مانیایی» نامیده می‌شد یک بیماری روانی است که مشخصه‌اش نوسان شدید خلق و خو، شامل حالت‌های هیجانی بالا (مانیا) و پائین (افسردگی) است. آغاز اختلال دوقطبی معمولاً ازاواخر دوره  نوجوانی یا اوایل دوران بلوغ است امّا امکان بروز آن در سنین دیگر، از جمله در خلال دوران کودکی نیز وجود دارد.
اغلب افرادی که دچار اختلال دوقطبی هستند دو وضعیت و حال مختلف و متناوب را تجربه می‌کنند: یکی دوران پرانرژی و تکانش (مانیا) و دیگری دوران غم و نومیدی و از دست دادن علائق به فعالیت‌های مختلف (افسردگی). این مساله در مورد کودکانی که دچار اختلال دوقطبی هستند نیز صادق است، هر چند نشانه‌ها و عوارض آن در کودکان ممکن است تا حدودی متفاوت باشد.
برای مثال، کودکان و نوجوانان در دوران مانیایی، احتمالاً بیشتر از بالغین زود رنج و تحریک‌پذیر می‌شوند و رفتارهای تخریبی نشان می‌دهند تا رفتارهای شادمانه. به علاوه، کودکان بیشتر از بالغین احتمال دارد که این حالت‌ها را در یک زمان و به طور توأم داشته باشند که به آن حالت مختلط گفته می‌شود. تغییر حالت از حالت مانیایی به افسردگی در کودکان و نوجوانان به سرعت، و گاهی حتی در خلال یک روز، صورت می‌گیرد. در حالی که این تغییر حالت در بالغینی که دچار اختلال دوقطبی هستند معمولاً در دوره‌های هفتگی یا ماهانه اتفاق می‌افتد.
علّت اختلال دوقطبی کاملاً شناخته شده نیست. امّا ظاهراً مواد شیمایی مغز، نقش عمده‌ای در ایجاد آن بازی می‌کنند. همچنین به نظر می‌رسد که اختلال دوقطبی دارای ریشه‌های ژنتیکی باشد. بدین خاطر، کودکانی که اولیاء یا خواهر و برادرانشان دارای اختلال دوقطبی باشند در معرض خطر بیشتری قرار دارند.

به اولیایی که نشانه‌ها و رفتارهای مرتبط با اختلال دوقطبی را به مدّت حداقل دو هفته درکودکانشان مشاهده می‌کنند توصیه می‌شود که حتماً با پزشک متخصص مشورت کنند. البته تشخیص اختلال دوقطبی در کودکان می‌تواند دشوار و بحث‌انگیز باشد زیرا معیار و ضابطه  تشخیصی جداگانه‌ای برای این‌گونه کودکان وجود ندارد. با وجود این، بسیاری از بالغینی که تشخیص اختلال دوقطبی برای آنان داده شده اظهار داشته‌اند که نشانه‌های بیماری از دوران کودکی در آن‌ها شروع شده است. به علاوه، اختلال دوقطبی در کودکان معمولاً به همراه اختلالات دیگری نظیر نقص توجه/ بیش فعالی (ADHD) بروز می‌کند. همچین این احتمال وجود دارد که این اختلال ابتدائاً به عنوان افسردگی تشخیص داده شود، پیش از آن که حالت‌های مانیایی بروز کند.
درمان اختلال دوقطبی معمولاً مستلزم ترکیبی از دارو درمانی و روان درمانی است. برخی از کودکان یا نوجوانان ممکن است به منظور جلوگیری از آسیب رساندن به خود یا دیگران، برای مدتی به بستری شدن نیز نیاز داشته باشند.
راه علاجی برای اختلال دوقطبی وجود ندارد امّا درمان معمولاً کمک کننده است. اختلال دوقطبی که از دوران کودکی و نوجوانی شروع شود معمولاً بسیار شدیدتر از مواردی است که در دوران بزرگسالی آغاز گردد.
 

2- اختلال دوقطبی در کودکان

اختلال دوقطبی یک بیماری روانی است که مشخصه‌اش تغییر حال شدید، شامل حالت‌های هیجانی بالا (مانیا) و پائین (افسردگی) است. این وضعیت قبلاً بیماری «افسردگی مانیایی» نامیده می‌شد. آغاز اختلال دوقطبی معمولاً از اواخر دوره  نوجوانی یا اوایل دوران بلوغ است و میانگین سن شروع این اختلال، 20 سالگی است. هر چند، اختلال دوقطبی در هر سنی، از جمله کودکی، ممکن است بروز کند. بسیاری از افرادی که اختلال دوقطبی در آن‌ها در حدود سن 20 سالگی تشخیص داده می‌شود اظهار می‌کنند که نشانه‌های این بیماری از دوران کودکی در آن‌ها وجود داشته است.
اغلب افراد سالم نیز دچار نوسان خلق و خو می‌شوند. این قضیه در مورد کودکان نیز صادق است. امّا در افرادی که دچار اختلال دوقطبی هستند این نوسان بسیار شدید است و بین دوره‌های پرانرژی و تکانش (مانیا) و دوره‌های غم و اندوه و نومیدی و بی‌علاقگی نسبت به فعالیت‌های مختلف (افسردگی) در تناوب می‌باشد. این نوسان شدید معمولاً باعث مختل شدن کارکرد بیمار در مدرسه می‌شود و بر روابط او با افراد خانواده و دوستان تأثیر می‌گذارد.
در کودکانی که دچار اختلال دوقطبی باشند نیز این نوسان خلق و خو وجود دارد، هر چند در بسیاری موارد، کودکان این دو حالت مانیایی و افسردگی را در یک زمان و به طور توأم تجربه می‌کنند. به این وضعیت حالت مختلط گفته می‌شود. نوسان خلق و خو در بین بالغین معمولاً در دوره‌های هفتگی یا ماهانه صورت می‌گیرد، امّا این چرخه در کودکان سریع‌تر است و حتی ممکن است در یک روز پدید آید.
برطبق آمار منتشر شده از سوی آکادمی روان‌پزشکی کودک و نوجوان آمریکا، در حدود یک سوم از 4/3 میلیون کودک و نوجوان این کشور که تشخیص افسردگی برای آنان داده شده است، احتمال دارد که در حال گذراندن مراحل نخستین اختلال دوقطبی باشند.
کودکانی که دچار اختلال دوقطبی هستند ممکن است رفتارهای به سرعت تغییر یابنده و غیرقابل پیش‌بینی از خود بروز دهند. ممکن است در یک لحظه پرخاشگر، و ناگهان بعد از آن درون‌گرا و کم‌حرف باشند. این تغییر خلق و خود به طور قابل ملاحظه‌ای با توانایی کودک برای فعالیت و نیز لذت بردن از زندگی تداخل می‌کند. عملکرد تحصیلی، روابط دوستانه و به ویژه روابط خانوادگی، همگی ممکن است تحت تأثیر این بیماری قرار گیرند.
اختلال دوقطبی معمولاً تا اواخر دوران نوجوانی یا اوایل دوران بلوغ در افراد ظاهر نمی‌شود. با وجودی که پزشکان و متخصصان بیماری‌های روانی اکنون از نقش این اختلال در دوران کودکی آگاهی بیشتری دارند امّا بسیاری ازمتخصصان بر این باورند که این بیماری هنوز در کودکان و نوجوانان تشخیص داده نشده است. نشانه‌های مرتبط با اختلال دوقطبی در چند اختلال روانی دیگر در کودکان از جمله نقص توجه/ بیش‌فعالی (ADHD) و اختلال اضطراب نیز وجود دارد.
به علاوه، پدر و مادرها و دیگران معمولاً رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی کودکان و نوجوانان را به عنوان بخشی از طبیعت این دوران قلمداد می‌کنند و در نتیجه، کمتر احتمال دارد که این گونه مشکل‌های رفتاری را تشخیص دهند. هر چند، رفتار دوقطبی در صورت عدم تشخیص و درمان می‌تواند پیامدهای جدّی به همراه داشته باشد. افرادی که دچار اختلال دوقطبی باشند، از جمله کودکان، بیشتر در معرض خطر خودکشی قرار دارند. کودکان دوقطبی همچنین احتمال دارد به رفتارهای پرخطر، نظیر تلاش برای پرواز، روی آورند و رفتارشان در مدرسه و محیط خانه ممکن است به شدّت مخرب باشد.
 

3- علل و فاکتورهای خطر

علت اختلال دوقطبی هنوز به خوبی شناخته نشده است. با وجود این، به نظر می‌رسد مواد شیمیایی مغز نقش عمده‌ای در ایجاد آن بازی کنند. مواد شیمیایی مغز که انتقال دهنده‌های عصبی نامیده می‌شوند، پیام‌ها را بین سلول‌های عصبی منتقل می‌کنند. اعتقاد بر این است که مقدار بسیار زیاد یا بسیار کم این انتقال دهنده‌های عصبی باعث تغییرات خلق و خو می‌گردد. همچنین به نظر می‌رسد که اختلال دوقطبی دارای ریشه‌های ژنتیکی باشد امّا ژن بخصوصی که به این وضعیت ارتباط داشته باشد هنوز کشف نشده است. کودکانی که پدر و مادرشان (یکی یا هر دو) دچار اختلال دوقطبی باشند بیشتر در معرض خطر ابتلاء به این بیماری قرار دارند. به علاوه، سابقه  خانوادگی در سوء مصرف مواد یا دارو نیز خطر به وجود آمدن اختلال دوقطبی را تشدید می‌کند.
برخی پژوهشگران بر این باورند که در بعضی از افراد، استعداد رشد این بیماری به طور ارثی وجود دارد که براثر عوامل محیطی (مانند رویدادهای پراسترس در زندگی، اختلال در چرخه‌های زیستی یا ریتم‌ها و الگوهای فصلی) بروز پیدا می کند. برخی عوامل دیگری که در بروز این اختلال ممکن است نقش داشته باشند عبارتند از بیخوابی مزمن، درمان با داروهای ضدافسردگی و برخی از مکمل‌های غذایی و گیاهی.
 

4- علائم و نشانه‌ها در کودکان

بسیاری از نشانه‌های اختلال دوقطبی در کودکان مشابه این نشانه‌ها در بالغین است. هرچند، برخی از نشانه‌ها در کودکان ممکن است کاملاً با بالغین متفاوت باشد. نشانه‌های اختلال دوقطبی معمولاً به دو رده  مانیا و افسردگی تقسیم می‌شوند.

نشانه‌های دوره‌های مانیایی عبارتند از:

نشئه، احساس سرخوشی یا تحریک‌پذیری. بیمار ممکن است حال خوشی داشته باشد و حتی در صورت بروز اتفاقاتی که به طور معمول باعث ناراحتی می‌شود نیز در همان حال باقی بماند. برای مثال، یک کودک ممکن است حتی هنگامی که در دفتر مدرسه منتظر توبیخ شدن است نیز شاد و خوشحال باشد. در خلال دوره  مانیایی، کودکان و نوجوانان معمولاً بیشتر از بالغین تحریک‌پذیرند و رفتارهای مخرّب بروز می‌دهند.

 اعتماد به نفس فوق‌العاده، احساس بلندپروازی یا اطمینان غیرواقعی. بیمار معمولاً احساس خوبی درباره  خودش دارد و فکر می‌کند که دنیا را در اختیار دارد. کودکان ممکن است حس کنند که مثلاً از طریق امکان پرواز کردن یا زیرپا گذاشتن قوانین و مقررات، می‌توانند منطق حاکم را شکست دهند.

نیاز کمتر به خواب. بیمار ممکن است تنها پس از چند ساعت خواب، با احساس رفع خستگی بیدار شود. کودکان ممکن است شب‌ها تا دیروقت بیدار بمانند ولی صبح‌ها به سختی از خواب برخیزند.

تند حرف زدن، بیش از حد معمول حرف‌زدن یا احساس نیاز به تداوم صحبت کردن. بیمار ممکن است بسیار حرّاف باشد و بلند یا خیلی تندتند صحبت کند.

«جوشش» ایده‌ها، احساس مسابقه گذاشتن افکار با یکدیگر، حواس‌پرتی یا نگرانی. بیمار ممکن است به آسانی بیقرار یا دچار حواس‌پرتی شود. به سرعت ممکن است افکارش را از چیزی به چیز دیگر متمرکز کند و در حرف زدن نیز مرتباً موضوع صحبت را عوض کند.

افزایش فعالیت‌های هدفمند. کارایی بیمار ممکن است افزایش یابد.

رفتار پرخاشگرانه یا ناخوشایند. بیمار ممکن است کنجکاو (فضول) یا پرخاشگر به نظرآید. کودکانی که دچار اختلال دوقطبی هستند ممکن است در اوج دوران مانیایی به همسن و سالان یا اعضای خانواده خود به طور فیزیکی حمله‌ور شوند. این امر آن‌ها را از برقراری یک رابطه  پایدار و محکم باز می‌دارد. کودکان همچنین ممکن است به هنگام تنبیه یا وقتی که به آن ها «نه» گفته می‌شود بسیار خشمگین و عصبانی شوند.

ناآگاهی نسبت به وضعیت خود. چون بیمار حس خوبی دارد و معمولاً از کارایی بیشتری هم برخوردار است غالباً از غیرعادی بودن وضعیت خود ناآگاه است یا آن را انکار می‌کند.

لذت جویی بدون در نظر گرفتن پیامدهای آن، رفتار بی‌پروا یا قدرت تشخیص و قضاوت ضعیف. بیمار ممکن است درگیر رفتارهای جنسی پرخطر، سوء مصرف مواد (دارو) و رفتارهای مشابه دیگر شود. رفتارهای جنسی پرخطر در بالغین به صورت روابط جنسی و در کودکان به صورت به کاربردن الفاظ رکیک یا لمس نامناسب اعضای بدن خود یا دیگران، روی می‌دهد. کودکان دوقطبی همچنین ممکن است اقدام به رفتارهای بی‌باکانه و بی‌پروا نمایند.

افسردگی حاد، شایع‌ترین الگوی رفتاری در اختلال دوقطبی است. تقریباً تمام بیماران حداقل یکبار در طول زندگی خود دچار آن شده‌اند.

54654654

نشانه‌های دوره‌های افسردگی عبارتند از:

خلق و خوی تغییر یافته. بیمار معمولاً دچار اضطراب، غم و خشم، تندخویی، زودرنجی یا فقدان احساس یا عاطفه (کمبود هیجان) است. همچنین ممکن است بدبین (حس این که همه چیز در زندگی بد از آب در خواهد آمد) یا ناامید باشد و به گریه یا دیگر احساسات هیجانی روی آورد. در بین کودکانی که دچار اختلال دوقطبی هستند گریه و زودرنجی، بسیار شایع است.

ناتوانی کسب لذت. کاهش یا از دست دادن علاقه به فعالیت‌هایی که قبلاً برای بیمار خوشایند و لذت بخش بودند، مثل غذاخوردن، مدرسه رفتن، دیدار دوستان و سرگرمی‌ها.

تغییر عمده در اشتها یا وزن. کاهش یا افزایش اشتها یا کاهش یا افزایش فوق‌العاده  وزن.

تغییر درالگوی خواب. بیمار ممکن است یا خیلی زیاد یا خیلی کم بخوابد. بیمار معمولاً صبح زود از خواب برمی‌خیزد و دوباره به خواب نمی‌رود.

فعالیت فیزیکی یا کلامی. بیمار ممکن است نگران و مضطرب باشد. ممکن است دست‌هایش را بفشارد و پیچ‌وتاب دهد و قادر به آرام نشستن در یکجا نباشد. برخی از بیماران نیز برعکس ممکن است دچار کندی حرکت یا گفتار شوند. ممکن است قبل از پاسخ‌دادن به سوالات یا آغاز کردن یک کار، دچار درنگ و توقف باشند. بیمار ممکن است آنقدر آهسته صحبت کند که دیگران قادر به شنیدن صحبت‌هایش نباشند و همچنین ممکن یا کلاً صحبت نکنند و یا فقط به سوالات مشخصی که از آن‌ها می‌شود پاسخ گویند.

احساس خستگی و از دست دادن انرژی.

احساس پوچی و بی‌ارزش بودن. بیمار ممکن است احساس بی‌ارزش بودن یا احساس گناه کند و خود را دائماً سرزنش کند.

از دست دادن تمرکز.

افکار مرگ. بیمار ممکن است به طور مکرّر به فکر مرگ بیافتد یا آرزوی مرگ کند. فکر خودکشی یا تظاهر به آن در بیمار وجود دارد و حتی ممکن است در این مورد اقدام عملی نیز بنماید.

 نشانه‌های افسردگی که مشخصاً در کودکان وجود دارد شامل دردهای فیزیکی مثل درد اندام‌های مختلف و خستگی است. کودکان احتمال دارد که در هنگام افسردگی با مشکلات تحصیلی نظیر غیبت‌های منظم در مدرسه یا افت تحصیلی روبرو شوند. ممکن است تهدید به فرار از خانه کنند و حتی آن را عملی سازند. سایر نشانه‌های افسردگی درکودکان دوقطبی عبارتند از:

شکایت مداوم

مشکل در روابط فردی

مشکل حاد در مواجهه با شکست یا عدم پذیرش

ارتباطات ضعیف

انزوای اجتماعی

 کودکانی که دچار اختلال دوقطبی هستند گاهی نشانه‌های توهّم و هذیان‌گویی از خود بروز می‌دهند. این نشانه‌‌ها بیشتر در اختلالاتی نظیر اسکیزوفرنی وجود دارد.
مطالعات نشان می دهد که کودکان و نوجوانانی که به اختلال دوقطبی مبتلا هستند شرایط حادتری از این بیماری را نسبت به بالغین دارند. به طور مثال، سرعت تغییر حال در آن‌ها بیشتر است و احتمال بیشتری دارد که نشانه‌های بیماری به صورت «مختلط» (یعنی بخشی افسرده و بخشی مانیایی) در آن‌ها وجود داشته باشد. به عبارت دیگر، دوره‌های افسردگی و مانیایی در بالغین کاملاً جدا از هم و قابل تشخیص است ولی کودکان ممکن است حتی در یک روز چند بار بین این دو حالت، تغییر وضع دهند.
کودکانی که دچار اختلال دوقطبی هستند همچنین بیشتر از بالغین در معرض سایر اختلالات روانی شامل نقص توجه/ بیش‌فعالی (ADHD)، اختلال سلوک (CD)، اختلال بی‌اعتنایی مقابله‌ای (ODD) و اختلالات اضطراب قرار دارند.
کودکان و نوجوانانی که به اختلال دوقطبی مبتلا هستند، نسبت به سایر جوانان بیشتر در معرض خطر سوء مصرف مواد (دارو) قرار دارند. استفاده از  داروهای شادی بخش و الکل به این جوانان کمک می‌کند که خود را از عدم تعادل هیجانی و رفتارهای بی‌ثبات مرتبط با اختلال دوقطبی برهانند.
 

5- تشخیص اختلال دوقطبی در کودکان

به پدر و مادرانی که رفتارهای مرتبط با اختلال دوقطبی را حداقل برای دوهفته در کودکانشان مشاهده می‌کنند توصیه می‌شود که آن‌ها را برای معاینه نزد پزشک متخصص ببرند. آغاز اختلال دوقطبی یا با افسردگی و یا با حالت‌های مانیایی خواهد بود.
تشخیص اختلال دوقطبی در کودکان می‌تواند دشوار و پیچیده باشد. در بسیای از موارد، نشانه‌های این بیماری در سایر اختلالات روانی نیز وجود دارد و یا این بیماری باعث به وجود آمدن اختلالات دیگر می‌گردد. به طور مثال می‌توان اختلال اضطراب و نقص توجه/ بیش فعالی (ADHD) را ذکر کرد. به علاوه، برخی از نشانه‌هایی که ظاهراً مرتبط با اختلال دوقطبی هستند ممکن است در واقع، در نتیجه  اختلال دیگری به وجود آمده باشند. برای مثال، کودکانی که در معرض سوء استفاده  فیزیکی، سوء استفاده جنسی یا خشونت خانگی قرار دارند ممکن است دارای نشانه  تغییر سریع حال باشند. در این موارد، تشخیص اختلال استرس پس از سانحه ممکن است مناسب‌تر از تشخیص اختلال دوقطبی باشد.
کودکانی که اختلال دوقطبی دارند معمولاً مانند بالغین، به طور کامل ضوابط تشخیص بیماری را برآورده نمی کنند و همین امر، تشخیص را دشوار می‌سازد. هرچند، وضعیت در کودکان ممکن است بسیار جدّی‌تر و حادتر از بالغین باشد.
مشخصه  اختلال دوقطبی در کودکان می‌تواند تغییر سریع و مداوم خلق و خو و وجود نشانه‌های مختلط از مانیا و افسردگی باشد.
اختلال دوقطبی غالباً یا بدون تشخیص باقی می‌ماند و یا اشتباه تشخیص داده می‌شود و این امر مستقل از سن و جنسیت بیمار است. براساس مطالعات انجمن ملی سلامت ذهنی آمریکا (NMHA)، نزدیک به 80 درصد بیمارانی که دچار اختلال دوقطبی هستند تا مدّت 10 سال یا بیماریشان تشخیص داده نمی‌شود و یا اشتباه تشخیص داده می‌شود. آمارها نشان می‌دهد که این اختلال در بین گروه‌های تحصیل کرده و در جوامع اقتصادی و اجتماعی پیشرفته، بیشتر است. البته علّت این امر ممکن است به آگاهی بیشتر این گروه از این اختلال و احتمال بیشتر پذیرش اختلالات ذهنی از سوی آنان برگردد.
پیش از آن که اختلال دوقطبی بتواند تشخیص داده شود، پزشک باید آزمایش‌های پزشکی را انجام دهد تا بیماری‌های احتمالی دیگری که ممکن است باعث این نشانه‌ها و عوارض شده باشند منتفی گردند. بیماری‌های دیگری مثل عفونت‌های ویروسی می‌توانند عوارض مشابهی با اختلال دوقطبی را به وجود آورند. کارکرد غدّه  تیروئید نیز باید مورد آزمایش قرار گیرد زیرا پرکاری یا کم‌کاری آن می‌تواند نشانه‌های اختلال دوقطبی را بدتر کند. استفاده از داروهای تغییرحال که می‌توانند باعث نشانه‌های مشابه گردند نیز از طریق آزمایش ادرار قابل تشخیص است.
تشخیص قطعی اختلال دوقطبی با ارزیابی سلامت روانی توسط یک متخصص بیماری‌های روانی (معمولاً روان‌پزشک کودک و نوجوان) آغاز می‌گردد. این ارزیابی شامل به دست آوردن سابقه  کامل عوارض، مانند زمان شروع، مدّت ماندگاری و میزان شدت آن‌هاست. همچنین باید مشخص گردد که آیا کودک قبلاً نیز این عوارض را داشته یانه، و اگر داشته، آیا درمان شده یا نه، و اگر درمان شده چگونه. برای این منظور، معمولاً از پرسشنامه  اختلال خلق و خو (MDQ) استفاده می‌شود. این پرسشنامه، مجموعه‌ای از سوالاتی است که از بیمار پرسیده می‌شود و به تشخیص این که کودک نشانه‌های مانیایی قبلی داشته یا نه کمک می‌کند.
روان‌پزشک معمولاً درباره  این که کودک به مرگ یا خودکشی فکرکرده است یا نه و نیز این که سایر افراد خانواده سابقه  اختلال خلق و خود یا مصرف الکل و دارو داشته‌اند سوال می‌کند. سابقه  پزشکی خانوادگی در تشخیص اختلال دوقطبی در کودکان، بسیار اهمیت دارد. بسیاری از کودکانی که دچار اختلال دوقطبی هستند دارای پدر و یا مادر دوقطبی هستند. هر چند ممکن است بیماری در آن‌ها تشخیص داده نشده باشد.
مشخصه  اختلال دوقطبی عموماً دوره‌های جداگانه  مانیا و افسردگی است. برای این که یک دوره به عنوان یک دوره  جدید در نظر گرفته شود باید ضوابط زیر وجود داشته باشد:

باید تغییر خلق و خو یا گذشت زمان وجود داشته باشد. بیمار باید یک تغییر عمده در خلق و خو نشان دهد، مثلاً از افسردگی حاد به مانیا. یک دوره  جدید باید از دوره  قبلی حداقل دو ماه فاصله داشته باشد و دراین مدّت حال بیمار عادی باشد. البته اغلب کودکانی که دچار اختلال دوقطبی هستند این ضابطه را برآورده نمی‌سازند و تغییر خلق و خو در آن‌ها با سرعت بیشتری صورت می‌گیرد.

دوره‌ها باید خود به خود بروز یابند و نباید مستقیماً براثر ابتلاء به یک بیماری خاص یا مصرف دارو و مواد به وجود‌ آمده باشند.

احتمال اختلالات روانی (مثل اسکیزوفرنی) باید منتفی باشد.

 تشخیص اختلال دوقطبی در کودکان عمدتاً به نشانه‌ها و عوارض بستگی دارد. و این امر بسیار دشوار است زیرا نشانه‌ها به سرعت تغییر می‌کنند و مثلاً ممکن است فقط در خانه بروز یابند و تنها توسط افراد خانواده یا پرستاران مشاهده شوند.
 4364564

6- گزینه‌های درمانی برای اختلال دوقطبی

اختلال دوقطبی در کودکان و نوجوانان معمولاً شدیدتر از بالغین است. این اختلال با ترکیبی از دارو درمانی و مراقبت‌های روانی اجتماعی قابل درمان است ولی به طور کامل معالجه نمی‌شود.
در بعضی موارد، تشخیص این اختلال در کودکان یا نوجوانان در چنان شرایط بحرانی صورت می‌گیرد که بستری کردن بیمار زیر نظر روان‌پزشک را ایجاب می‌کند. علّت بستری کردن، استفاده از دارو درمانی، پایش وضعیت بیمار و بازداشتن او از آسیب رساندن به خود یا دیگران است. بستری کردن بیمار در شرایطی که احتمال عدم مصرف صحیح دارو و دسترسی بیمار به وسایل خطرناک (مثل اسلحه) وجود داشته باشد نیز صورت می‌گیرد.
دارو درمانی معمولاً نخستین درمان برای اختلال دوقطبی است. از دارو درمانی برای کنترل سریع و برطرف کردن خطر یا کاهش عوارض و جلوگیری از بروز دوره‌های بعدی استفاده می‌شود. اگر اختلال کارکرد غدّه  تیروئید وجود داشته باشد، باید پیش از آن که اختلال دوقطبی مورد بررسی قرار گیرد، برطرف گردد. دارو درمانی‌هایی که برای درمان اختلال دوقطبی به کار می‌رود عبارتند از:

داروهای تثبیت کننده  خلق و خو. نخستین دارویی که برای اختلال دوقطبی تجویز می‌شود. انواع مختلف تثبیت کننده‌های خلق و خو ممکن است در بیماران مختلف، اثر بخشی متفاوتی داشته باشند و در صورتی که یک دارو اثربخش نباشد ممکن است داروی تثبیت کننده  خلق و خوی دیگری نیز به عنوان داروی دوم افزوده گردد. لیتیوم (lithium) متداول‌ترین داروی تثبیت‌کننده  خلق و خوست و معمولاً به عنوان نخستین دارو برای درمان اختلال دوقطبی تجویز می‌گردد. اثربخشی این دارو معمولاً هنگامی که مصرف آن از ابتدای دوره  تغییر حال شروع گردد بیشتر است. بنا بر اطلاعات منتشر شده از سوی انجمن ملی سلامت ذهنی (NMHA)، لیتیوم در 60 درصد بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی برای کنترل مانیا اثربخش بوده است. این دارو در جلوگیری از بروز دوره  جدید بیماری، هم افسردگی و هم مانیا، موثر بوده و در کاهش خودکشی در بین بیماران دوقطبی، اثربخش به نظر می‌آید.

در مورد اثربخشی داروهای تثبیت‌کننده  خلق و خو در درمان اختلال دوقطبی در کودکان، اطلاعات کافی وجود ندارد. پژوهش‌ها در مورد میزان اثربخشی و ایمنی این داروها در جوانان ادامه دارد. داروهای ضدتشنج، داروهای تثبیت‌کننده  خلق و خو هستند و می‌توانند برای کودکان مبتلا به اختلال دوقطبی مفید باشد. البته برخی از انواع این داروها دارای اثرات جانبی جدّی نظیر افزایش وزن و خطر اختلال هورمونی منجر به نازایی در دختران می‌باشند.

داروهای ضد جنون. این داروها ممکن است برای درمان برخی از کودکانی که رفتار پرخاشگرانه دارند یا نشانه‌های روان پریشی در آن‌ها مشاهده شده، به کار رود. البته استفاده از این داروها باید با آزمایش‌های مرتب خون، پایش گردد.

هنگامی که اختلال دوقطبی تشخیص داده شود، مصرف برخی داروها باید قطع گردد یا به دقت زیر نظر گرفته شود. برای مثال، برخی ازکودکان دوقطبی که برای درمان نقص توجه/ بیش‌فعالی (ADHD)، داروهای محرک استفاده می‌کنند ممکن است حالت‌های مانیایی در آن‌ها تشدید شود. داروهای ضدافسردگی نیز در بیماران دوقطبی باعث دوره‌های مانیایی یا بدتر کردن آن می‌شوند. هرچند، گاهی اوقات ممکن است به همراه داروهای تثبیت‌کننده  خلق و خو برای درمان دوره‌های افسردگی در اختلال دوقطبی به کار روند.
با وجودی که تجویز داروهای ضدافسردگی برای برخی از کودکان مبتلا به اختلال دوقطبی مفید است امّا این داروها باید با دقت و احتیاط زیاد مصرف گردند. اداره  دارو و غذای آمریکا (FDA) هشدار داده است که داروهای ضدافسردگی می‌تواند باعث افزایش خطر فکر کردن به خودکشی در برخی بیماران- به ویژه کودکان- گردد و تمام افرادی که از این داروها مصرف می‌کنند باید از نزدیک برای تغییرات غیرعادی رفتاری زیر نظر قرار داشته باشند. نشان داده شده است که مصرف داروهای ضدافسردگی بدون یک داروی تثبیت کننده  خلق و خو باعث افزایش حالت مانیا در کودکان دوقطبی می‌گردد.
روان درمانی معمولاً تنها هنگامی مورد استفاده قرار می‌گیرد که شدیدترین نشانه‌های اختلال دوقطبی با دارو درمانی تحت کنترل درآمده باشند. کودکانی که تحت روان درمانی قرار می‌گیرند یاد خواهند گرفت که خود را بهتر درک کنند و ارزش بیشتری برای خود قائل شوند. همچنین روش‌هایی برای کاهش استرس و بهبود روابط به آن‌ها یاد داده خواهد شد.

روان درمانی‌هایی که معمولاً در درمان اختلال دوقطبی به کار می‌روند عبارتند از:

رفتار درمانی شناختی (CBT). بیمار یاد می‌گیرد که الگوهای فکری و رفتارهای نامناسب خود را تغییر داده و کنترل کند. در مورد کودکان، این روش درمانی تنها بر روی رفتار تمرکز می‌کند تا زمانی که آن‌ها درک بهتری از توانائی‌های شناختی خود به دست آورند.

آموزش روانی. به بیمار در مورد اختلال دوقطبی، روش درمان آن و چگونگی تشخیص علائم اولیه  هر دوره  جدید بیماری آموزش داده می‌شود. این آموزش‌ها معمولاً برای افراد خانواده  بیماران دوقطبی نیز مفید است.

روان درمانی خانواده. سطح درماندگی در بین اعضای خانواده، ناشی از نشانه‌های اختلال دوقطبی را کاهش می‌دهد. روان درمانی خانواده به اولیاء کمک می‌کند که چگونگی برخورد با کودکان دوقطبی خود را یاد بگیرند. این مساله در مورد خواهر و برادرها نیز صادق است.

روان درمانی بین فردی. باعث بهبود روابط بین فردی بیماران می‌گردد و روال‌های روزانه و زمان‌بندی خواب آن‌ها را به حالت عادی در می‌آورد و به آن‌ها کنترل بیشتری بر روی زندگی و شرایط‌شان می‌بخشد.

گروه درمانی. بر روی پذیرش بیماری اختلال دوقطبی و نیاز به دارو درمانی طولانی مدّت تمرکز دارد. این نوع درمان ممکن است افراد خانواده را نیز دربرگیرد.

درمان اختلال دوقطبی در کودکان ممکن است به محیط مدرسه نیز گسترش یابد. در این حالت باید برنامه  آموزشی خاصی برای کودک با همکاری معلمان و اولیاء مدرسه تنظیم گردد.
 

7- راهنمایی‌هایی برای کنار آمدن با اختلال دوقطبی در کودکان

اختلال دوقطبی می‌تواند تأثیرات عمده‌ای بر زندگی کودکان داشته باشد. در حالی که با درمان صحیح، کودک می‌تواند زندگی عادی داشته باشد. توصیه‌های زیر برای اولیاء یا پرستاران کودکان مبتلاء به اختلال دوقطبی است:

به دقت مراقب باشید که برنامه  درمانی به طور کامل توسط کودک پیگیری شود. کودک باید مقدار دارو را دقیقاً طبق تجویز پزشک مصرف کند و هیچ وعده  مصرف دارو را فراموش نکند. اگر کودک دارای پدر و یا مادر دوقطبی باشد باید از نزدیک زیرنظر روان‌پزشک قرار داشته باشد. اگر روان درمانی توصیه شده باشد، باید کودک را به طور مرتب در جلسات شرکت داد. بدون مشورت با روان پزشک هیچ تغییری در درمان ندهید.

شروع هر دوره  بیماری را به دقت زیر نظر داشته باشید. اگر محرک‌های خاصی برای شروع یک دوره تشخیص داده شد، نسبت به آن‌ها حساس باشید و به کودک کمک کنید که در صورت امکان از آن‌ها پرهیز کند. دوستان و افراد خانواده می‌توانند در این مورد کمک کنند. به محض آن که به نظر رسید یک دوره  جدید بیماری در حال شکل گرفتن است به روان‌پزشک و یا متخصص بیماری‌های روانی مراجعه کنید.

از الکل، دارو و یا سایر محرک‌ها اجتناب کنید. بسیاری از این گونه مواد می‌توانند بر روی خلق و خو اثرگذار باشند. داروهای نشاط آور می‌توانند بسیار خطرناک باشند و داروهای مجاز مثل داروهایی که برای رژیم غذایی مصرف می‌شوند نیز بهتر است کنار گذاشته شوند. اولیاء باید مواظف غذاهایی که ممکن است محرّک به وجود آمدن یک دوره  جدید بیماری شود باشند. برای مثال، مصرف بیش از حدّ شکر می‌تواند موقتاً باعث افزایش انرژی و در پی آن خستگی و رخوت گردد که این امر به نوبه  خود می‌تواند باعث تشدید عوارض در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی گردد.

به علاوه پدر و مادرها باید رژیم غذایی کودک خود را زیر نظر داشته باشند و مطمئن باشند که مواد غذایی کافی (مثل ویتامین آ، ویتامین ب 12، ویتامین ث، کلسیم و آهن) به او می‌رسد. این امر به طور کلی در سلامت جسمی و روانی مهم است.
 

8- سوال‌هایی از دکتر درباره  اختلال دوقطبی

آماده کردن سوال‌هایی از قبل، می‌تواند به پدر و مادرها و بیماران کمک کند تا مکالمه  معنی‌دارتری با پزشک در مورد شرایطشان داشته باشند. این‌ها نمونه  سوالاتی هستند که پدر و مادرها می‌توانند درباره  اختلال دوقطبی فرزندشان بپرسند:

1- چگونه می‌توان فهمید که نوسان خلق و خوی کودکانمان جدّی‌تر از تغییر حالت‌های عادی کودکانه است؟
2- آیا شما در درمان اختلال دوقطبی در کودکان، تجربه دارید؟
3- چگونه بین اختلال دوقطبی و بیماری دیگری که فرزندمان ممکن است داشته باشد تشخیص می‌دهید؟
4- فرزند ما چه شکلی از اختلال دوقطبی دارد؟
5- اختلال دوقطبی فرزند ما چقدر جدّی است؟
6- شما چگونه بین اختلال دوقطبی و بیش فعالی در فرزند ما تمایز قایل می‌شوید؟
7- حدس می‌زنید فرزند ما چه اختلال ذهنی دیگری داشته باشد؟
8- چه نوع دارو درمانی برای فرزند ما مناسب است؟
9- اثرات جانبی دارو درمانی چیست؟
10-  من چگونه می‌توانم به فرزندم کمک کنم یا آموزش دهم که داروهایش را به طور مرتب مصرف کند؟
11- چه نوع روان درمانی ممکن است برای فرزند ما مفید باشد؟
12- وضعیت فرزند ما چه تأثیری بر تحصیل و فعالیت‌های فوق برنامه او دارد؟
13- اولیاء مدرسه  فرزند ما چه نوع اطلاعاتی باید از وضعیت او داشته باشند؟
14- چشم‌انداز بلند مدّت زندگی فرزند ما چیست؟
15- آیا فرزندان دیگر ما نیز احتمال دارد که به اختلال دوقطبی دچار گردند

ترجمه : کلینیک الکترونیکی روان‌یار

منبع

“Bipolar Disorder in Children”,
http://emotional.health.ivillage.com 
 
   کارگاه آموزشی روان یار

مروری بر افسردگی

Read more

بی خوابی علاوه بر عوارض بسیار زیاد برای سلامتی ، می تواند مقدمه ابتلا به افسردگی باشد

Read more

بیماری پمفيگوس

Read more

اشنایی با اگزما ( ECZEMA ) یا درماتیت

Read more

آب‌ سیاه‌ چشم ‌، نوع‌ مزمن‌ زاویه‌ باز

Read more

آب‌ مروارید چشم چیست

Read more

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »