بلفارواسپاسم

بلفارواسپاسم (Blepharospasm) به معنای پلك زدن غیر ارادی یا بسته شدن غیر ارادی پلك ها است. بلفارواسپاسم یك عارضه پیش رونده عصبی است كه بیشتر در زنان میانسال و سالمند اتفاق می‌افتد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، بلفارواسپاسم بیماری نادری است (یک نفر در هر 20،000 نفر). سن متوسط شروع بیماری 60 سالگی است. در خانمها شایعتر است.

برخی بیماران بلفارواسپاسمی ممکن است سابقه احساس خشکی چشم یا حساسیت به نور داشته باشند.

گاه تحریک چشم (مثلاً نور خورشید، باد خنک، سرو صدا، حرکات سریع سر یا چشم) و استرس عصبی باعث شروع حملات بلفارواسپاسم می‌شود.

با پیشرفت بیماری شدت و فراوانی حملات بیشتر می‌شود به طوری که گاهی بسته شدن پلک‌ها تا چند ساعت طول می‌کشد و فرد عملاً برای چند ساعت نابینا می‌شود.

بیماری گاهی آنقدر شدید است که موجب ناتوانی فرد از حضور در اجتماع می‌شود و عملاً فرد را منزوی و افسرده می‌کند.

معمولاً فشارهای روحی و استرس (مثلاً حضور در محیط‌های نا آشنا) باعث شدیدتر شدن بلفارواسپاسم می‌شود. در حالت خواب بلفارواسپاسم متوقف می‌شود. به علاوه تمرکز بر یک فعالیت خاص، معمولاً باعث کمتر شدن حملات می‌گردد. گاه بیماری برای چند روز کاملا بهبود می‌یابد.

شایعترین شكل بلفارواسپاسم،” بلفارواسپاسم خود به خودی خوش خیم” (Benign Essential Blepharospasm) است كه به صورت بسته شدن مكرر غیر ارادی پلك ها تظاهر می كند. گاهی بلفارواسپاسم با بیماری‌های دیگری مثل سندرم توره (Tourette Syndrome) همراه است.

بلفارواسپاسم در حقیقت نوعی دیستونی است. دیستونی به معنای انقباض غیر ارادی مكرر و طولانی در یك عضله یا گروهی از عضلات می باشد.

در شروع بیماری معمولا بدرستی تشخیص داده نمیشود و با آلرژی یا خشکی چشم ها اشتباه میشود. در ابتدا ممکن است بیمار فقط پلک زدن های بیشتر و طولانیتر داشته باشد. گاهی شدت آن بحدیست که بعلت ناتوانی در باز کردن پلک ها عملا بیمار نابینا میشود.

خستگی، استرس و نور میتوانند آن را تشدید کنند.

بلفارواسپاسم در خواب از بین میرود. اکثر بیماران دچار بلفارواسپاسم از عینک های تیره استفاده میکنند. نگاه کردن به بالا، راه رفتن، خواندن، رانندگی کردن، نگاه کردن به تلویزیون، و نگاه کردن به پایین در بعضی بیمارن باعث تشدید علائم میشوند.

در برخی بیماران انجام بعضی کارها باعث کاهش علائم میشوند، از جمله: دراز کشیدن، حرف زدن، آواز خواندن، خمیازه کشیدن، خندیدن، فشار دادن ناحیه ابرو یا گیجگاهی، آدامس جویدن، و باز کردن دهان.

گاهی انقباضات به ناحیه پیشانی، بینی، صورت و حتی گردن انتشار می یابند. در مواردی که بلفارواسپاسم با دیستونی قسمت پایین صورت یا فک همراه باشد به آن سندرم Meige میگویند.

●  بلفارواسپاسم چگونه شروع می شود؟

بلفارواسپاسم معمولاً به صورت تدریجی ایجاد می شود. در ابتدا ممكن است فرد فقط احساس خشكی چشم یا حساسیت به نور داشته باشد و هیچ انقباض عضلانی غیر ارادی وجود نداشته باشد. پس از مدتی تحریك چشم (مثلاً نور خورشید، باد خنك، سرو صدا، حركات سریع سر یا چشم) و استرس عصبی باعث شروع حملات بلفارواسپاسم می شود.

با پیشرفت بیماری شدت و فراوانی حملات بیشتر می شود به طوری كه گاهی بسته شدن پلك ها تا چند ساعت طول می كشد و فرد عملاً برای چند ساعت نابینا می شود. این حالت گاهی آنقدر شدید است كه موجب ناتوانی و شرمندگی فرد از حضور در اجتماع می شود و عملاً فرد را منزوی می كند. در این حالت احتمال بروز افسردگی نیز وجود دارد.

معمولاً فشارهای روحی و استرس- مثلاً حضور در محیط های نا آشنا- باعث شدیدتر شدن بلفارواسپاسم می شود.

در حالت خواب معمولاً بلفارواسپاسم متوقف می شود. به علاوه تمركز بر یك فعالیت خاص، معمولاً باعث كمتر شدن حملات بلفارواسپاسم می گردد.

● علت ایجاد بلفارواسپاسم چیست؟

به نظر می رسد كه بلفارواسپاسم ناشی از نوعی از اشكال در عملكرد “عقده‌های قاعده ای مغز” باشد. عقده های قاعده ای بخشی از مغز هستند كه در تنظیم حركات هماهنگ عضلات دخالت دارند. البته هنوز به طور دقیق نمی دانیم كه چه مشكلی باعث بروز بلفارواسپاسم می شود.

در بیشتر موارد بلفارواسپاسم به صورت خودبه‌خودی و بدون هیچ علت مشخصی ایجاد می شود.

البته در بسیاری از افراد، خشكی چشم عامل محركی باشد كه در افراد حساس باعث شروع بلفارواسپاسم شود.

گاهی بلفارواسپاسم یا انواع دیگر دیستونی در افراد یك خانواده بروز می كند، بنابراین شاید زمینه های ارثی و ژنتیكی در بروز آن مؤثر باشند.

● بلفارواسپاسم چگونه تشخیص داده می شود؟

بلفارواسپاسم با توجه به علائم بالینی تشخیص داده می شود. برای تشخیص بلفارواسپاسم نیاز به آزمایش یا عكس برداری خاصی وجود ندارد. انجام اقدامات پاراكلینیك تنها وقتی ضروری است كه بخواهیم احتمال مشكلات همراه (مثلاً وجود تومور) را رد كنیم.

● درمان

▪ درمان های دارویی:

از آنجا كه علت اصلی ایجاد بلفارواسپاسم مشخص نیست، هیچ داروی اختصاصی برای درمان آن وجود ندارد. داروهای ضد تشنج، داروهای آرام بخش و داروهای ضد افسردگی داروهایی هستند كه معمولاً برای كنترل بلفارواسپاسم به كار می روند.

پاسخ افراد مختلف به داروهای مختلف متفاوت است و نمی توان از قبل پیش بینی كرد كه كدام دارو برای فرد خاصی مناسب‌تر است.

اغلب لازم است فرد، داروهای مختلف را تحت نظر پزشك امتحان كند تا مشخص شود كه كدام دارو برای وی مناسب تر است. به هر حال درمان دارویی در بلفارواسپاسم چندان موثر نیست.

در بهترین حالت، استفاده از دارو تنها باعث بهبود نسبی و گذرا می شود. به علاوه بسیاری از بیماران هیچ پاسخ مناسبی به درمان دارویی نمی دهند.

▪ درمان دارویی با  تزریق بوتوكس:

در حال حاضر بهترین روش درمان بلفارواسپاسم (Blepharospasm)  تزریق بوتوكس است. بوتوكس نام تجاری پروتئین پیچیده ای است كه از یك باكتری به نام كلوستریدیوم بوتولینوم استخراج می شود.

 تزریق دیسپورت یا بوتاکس (Dysport or Botox) در عضلات پلک ها و اطراف چشم است که در 90-80% موارد پاسخ رضایت بخش است.

بوتوكس پس از تزریق در محل، جذب پایانه های عصبی می شود كه به عضلات فرمان می دهند. در این پایانه ها بوتوكس مانع آزاد شدن یك واسطه شیمیایی به نام استیل كولین می شود كه مسئول انقباض عضلات است. در نتیجه نوعی فلج موقتی در عضلات ایجاد می شود كه بین ۳ تا ۶ ماه طول می كشد.

وقتی بوتوكس به صورت موضعی به داخل عضلاتی تزریق می شود كه مسوول بسته شدن پلك هستند، این عضلات فلج می شوند و دیگر قادر به انقباض نیستند، در نتیجه علائم بلفارواسپاسم برطرف می شوند.

معمولاً اثر تزریق پس از یكی دو هفته ظاهر می شود و ۳ تا ۶ ماه باقی می ماند. پس از این مدت لازم است تزریق بوتوكس مجدداً تكرار شود. البته در معدودی از بیماران پس از یكی دو بار تزریق علائم برطرف می شود، اما این حالت شایع نیست و معمولاً لازم است تزریق بوتوكس هر ۳ تا ۶ ماه یكبار تكرار گردد.

تزریق بوتوكس روش بسیار مؤثری در كنترل علائم بلفارواسپاسم است به طوری كه در بیش از ۹۰ تا ۹۵% موارد باعث بهبود قابل توجه فرد می شود. البته تزریق بوتوكس می تواند عوارضی از قبیل افتادگی پلك، تاری دید یا دوبینی ایجاد كند اما كلیه این عوارض گذرا هستند و حداكثر ظرف مدت ۶ ماه برطرف می گردند.

اثر تزریق در عرض چند روز شروع میشود و تا 4-3 ماه ادامه می یابد. این تزریق بایستی هر 4-3 ماه یکبار تکرار شود.

از عوارض احتمالی این تزریق افت موقتی پلک است که پس از چند روز یا چند هفته رفع میشود.

▪ جراحی:

جراحی معمولاً برای مواردی بكار می رود كه یا تزریق بوتوكس هیچ اثر مفیدی نداشته است و یا فرد به انجام تزریقات مكرر علاقه ای ندارد. شایعترین روش جراحی كه برای درمان بلفارواسپاسم به كار می رود برداشتن عضله یا میكتومی (Myectomy) است. در این روش قسمتی از عضلاتی كه مسوول بستن پلك هستند با جراحی برداشته می شوند.

این روش در ۷۰ تا ۸۰% موارد باعث بهبود علائم بلفارواسپاسم می شود. اما عوارض عمل جراحی بیشتر از تزریق بوتوكس است، به علاوه عوارض تزریق بوتوكس برگشت پذیر است اما عوارض عمل جراحی اغلب غیر قابل برگشت است.

▪ درمان های حمایتی:

همانطور كه گفته شد استرس و فشار عصبی معمولاً باعث بدتر شدن بلفارواسپاسم می شود. آموزش بیمار و اطرافیان و حمایت موثر افراد خانواده از فرد مبتلا به بلفارواسپاسم می تواند نتایج مفیدی در كنترل علائم داشته باشد.

باید توجه داشت كه حملات شدید بلفارواسپاسم می تواند تا چندین ساعت فرد را عملاً نابینا كند. ایمن سازی محیط زندگی فرد اهمیت زیادی دارد تا در صورت بروز چنین شرایطی خطری برای فرد پیش نیاید.

بلفارواسپاسم می تواند موجب بروز اضطراب، افسردگی و انزوای فرد شود. درمان اضطراب و افسردگی در این شرایط می تواند عملكرد فرد را بهبود بخشد.

استفاده از عینك های آفتابی تیره به دو علت به مبتلایان بلفارواسپاسم كمك می كند. اول آنكه عینك آفتابی با جلوگیری از تابش نور شدید به چشم، مانع از تحریك چشم شده و تا حدی از بروز حمله بلفارواسپاسم جلوگیری می كند.

ثانیاً عینك تیره با پنهان كردن چشم، مانع از آن می شود كه سایرین متوجه پلك زدن غیر عادی فرد شوند، در نتیجه حضور در اجتماع را برای فرد آسان تر می كند.

استفاده از قطره های اشك مصنوعی و مرطوب كننده های چشم برای درمان خشكی چشم و درمان التهاب پلك (بلفاریت) با كاهش تحریك سطح چشم ممكن است به كنترل حملات بلفارواسپاسم كمك كند.

با توجه به ماهیت مزمن بیماری و مشكلاتی كه این عارضه در روابط اجتماعی فرد ایجاد می كند، در برخی از كشورها گروه های حمایتی برای مبتلایان به بلفارواسپاسم به وجود آمده است. در كشور ما متأسفانه هنوز چنین تشكیلاتی وجود ندارد.

گلوکوم زاويه بسته تحت حاد

این بیماری نوع حاد است فقط حملات افزایش فشار داخل چشم در اینها مدت کمتری می‌ماند و حالت راجعه دارد. حملات خودبخود رفع می‌شوند. گاه به فرم حاد تبدیل می‌شوند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، علایم بیماری شامل حملات کوتاه مدت و راجعه درد، قرمزی، تاری دید یکطرفه همراه با دیدن هاله اطراف نور می‌باشد. درمانی مشابه نوع حاد است.

اين بيمارى علل مشابه با گلوکوم حاد زاويه بسته دارد ولى حملات افزايش فشار داخل چشم در اينها مدت کمترى مى‌ماند و حالت راجعه دارد.

این بیماری مشابه گلوکوم زاويه بسته نوع حاد است، فقط حملات افزایش فشار داخل چشم در اینها مدت کمتری می‌ماند و حالت راجعه دارد. حملات خودبخود رفع می‌شوند. گاه به فرم حاد تبدیل می‌شوند.

علایم :

حملات کوتاه مدت و راجعه درد

قرمزی، تاری دید یکطرفه همراه با دیدن هاله اطراف نور

درمان آن، مشابه نوع زاویه بسته حاد اولیه است.

هرچند حملات خودبه‌خود رفع مى‌شوند. ولى کم‌کم باعث آسيب زاويه اتاق قدمى و سينشى قدامى محيطى مى‌شوند. گاه به فرم حاد تبديل مى‌شوند.

علائم بيمارى شامل است بر: حملات کوتاه‌مدت و راجعه درد، قرمزى و تارى ديد يکطرفه همراه با ديدن هاله اطراف نور.

حملات اغلب هنگام عصر رخ مى‌دهد و طى شب رفع مى‌شوند.

در بين حملات ممکن است فقط بتوان تنگى را کشف کرد. بيمارى را مى‌توان با گونيوسکوپى اثبات کرد. درمان مشابه گلوکوم زاويه بسته اوليه است.

گلوکوم زاويه بسته حاد اوليه

گلوکوم زاويه بسته حاد اوليه وقتى رخ مى‌دهد که برآمده شدن محيطى عنبيه در زاويه اتاق قدامى انسداد ايجاد کند و به اين ترتيب کاهش خروج زلاليه باعث افزايش حاد فشار داخل چشم شود. اين افراد عموماً از قبل تنگى زاويه دارند (عمدتاً افراد هيپراپ).

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اين حالت همچنين در افراد پير به‌علت بزرگ شدن عدسى شايع است.

حملات آن معمولاً هنگام عصر به‌علت گشاد شدن نسبى مردمک و يا هنگام استفاده از داروى ميدرياتيک جهت معاينه فوندوس رخ مى‌دهد.

اگر ايجاد ميدرياز جهت معاينه فردى با اتاق قدامى کم عمق (براساس تاباندن نور مماس بر عنبيه يا گونيوسکوپي) لازم است، بهتر است از داروهاى کوتاه اثر نظير تروپيکاميد استفاده شود.

گلوکوم زاويه بسته حاد با شروع ناگهانى تارى‌ ديد شديد و سپس درد طاقت‌فرسا، قرمزى چشم، ديدن هاله‌هاى نور، تهوع مه آلود شدن قرنيه، مردمک بى‌حرکت و نيمه گشاد (Fixd middilated P) و پرخونى مژگانى مشخص مى‌شود. گونيوسکوپى چشم مقابل، حائز اهميت است.

التهاب حاد عنبيه را به کمک فتوفوبى بيشتر، بالا نبودن فشار داخل چشم، تنگى مردمک، عدم وجود ادم قرنيه، سلول و flare فراوان در اتاق قدامى مى‌توان از گلوکوم حاد تمايز داد، هرچند هر دو پرخونى مژگانى مى‌دهند.

کنژونکتيويت حاد را مى‌توان توسط اندک بودن درد يا عدم وجود درد، نبودن کاهش بينائي، وجود ترشح در چشم، التهاب شديد ملتحمه، فقدان پرخونى مژگاني، طبيعى بودن فشار داخل چشم، پاسخ طبيعى مردمک به نور و شفافيت قرنيه از گلوکوم حاد تمايز داد.

تأخير در درمان گلوکوم حاد باعث چسبيدن عنبيه محيطى به شبکه ترابکولار (سينشى قدامى دائمي) مى‌شود که نيازمند جراحى است. درمان گلوکوم زاويه بسته حاد يک فوريت چشم‌پزشکى است. مى‌توان درمان را با استازولاميد داروهاى هيپراسموتيک و بتابلوکرهاى موضعى شروع کرد و سپس پيلوکارپين ۴% به ميزان ۱ قطره‌ هر ۱۵ دقيقه براى ۲-۱ ساعت تجويز نمود.

اپى‌نفرين بسته بودن زاويه را تشديد مى‌کند لذا مصرف آن ممنوع است. در صورت کنترل فشار داخل چشم با دارو، در هر دو چشم (در چشم غير مبتلا به‌عنوان پيشگيري) ايريدکتومى محيطى با ليزر (و در صورت شکست، ايريدکتومى جراحي) ضرورى است.

گلوکوما زاویه‌ بسته‌ اولیه‌

آب‌ سیاه یا گلوکوما (glaucoma)‏ نوع‌ زاویه‌ بسته‌ اولیه‌ عبارت‌ است‌ از یك‌ نوع‌ بیماری‌ چشم‌ كه‌ در آن‌ مایعی‌ كه‌ به‌ طور طبیعی‌ به‌ چشم‌ وارد و از آن‌ خارج‌ می‌شود به‌ طور ناگهانی‌ گیر می‌افتد. این‌ گیر افتادن‌ ناگهانی‌ باعث‌ درد شدید و از دست‌ رفتن‌ بینایی‌ می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  علایم‌ شایع‌ گلوکوما نوع‌ زاویه‌ بسته‌ اولیه‌ به شرح زیر است :

▪ درد چشم‌ و سردرد شدید و ضربان‌دار قرمزی‌ چشم‌
▪ تاری‌ دید یا دیدن‌ هاله‌ در اطراف‌ نورها
▪ كره‌ چشم‌ سفت‌ و حساس‌ می‌شود.

گشادشدن‌ مردمك‌ و عدم‌ پاسخ‌ آن‌ به‌ نور (مردمك‌ در حالت‌ عادی‌ در اثر تابش‌ نور تنگ‌ می‌شود).
گاهی‌ به‌ علت‌ درد شدید در چشم‌ ممكن‌ است‌ تهوع‌، استفراغ‌ و ضعف‌ رخ‌ دهد.

● علل‌

▪ علت‌ دقیق‌ آن‌ ناشناخته‌ است‌.
● عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر
▪ سن‌ بالای‌ ۶۰ سال‌
▪ سابقه‌ خانوادگی‌ آب‌ سیاه‌ یا دوربینی‌
▪ استفاده‌ از بعضی‌ از داروها كه‌ باعث‌ مهار سیستم‌ كولینرژیك‌ (پاراسمپاتیك‌) می‌شوند.

● پیشگیری‌

مرتباً تحت‌ معاینه‌ چشم‌ قرار گیرید تا قبل‌ از شروع‌ علایم‌ بتوان‌ آب‌ سیاه‌ را كشف‌ كرد. اگر بیش‌ از ۴۰ سال‌ دارید، باید فشار داخل‌ چشمتان‌ سالانه‌ حداقل‌ یك‌ بار اندازه‌گیری‌ شود. اندازه‌گیری‌ فشار چشم‌ ساده‌ و بدون‌ درد است‌.

● عواقب‌ مورد انتظار

▪ اگر درمان‌ زود آغاز شود می‌توان‌ علایم‌ را كنترل‌ نمود.
● عوارض‌ احتمالی‌
▪ اگر درمان‌ به‌ تأخیر افتد یا موفقیت‌آمیز نباشد، امكان‌ دارد آن‌ چشم‌ بینایی‌ خود را به‌ طور كامل‌ از دست‌ بدهد.

● درمان‌

بستری‌ شدن‌ به‌ هنگام‌ حمله‌ حاد آب‌ سیاه‌. برای‌ پایین‌ آوردن‌ فشار بسیار بالای‌ چشم‌ از داروهای‌ مختلف‌ (قطره‌، قرص‌، سرم‌) ممكن‌ است‌ استفاده‌ شود.

جراحی‌ (سوراخ‌ كردن‌ عنبیه‌ با لیزر) برای‌ پیشگیری‌ از بروز حملات‌ آب‌ سیاه‌ در صورتی‌ كه‌ دیگر درمان‌ها موفقیت‌آمیز نباشند. با ایجاد این‌ سوراخ‌ كوچك‌ در قسمت‌ محیطی‌ عنبیه‌ به‌ مایع‌ درون‌ چشم‌ اجازه‌ تخلیه‌ داده‌ می‌شود. با این‌ كار ممكن‌ است‌ بتوان‌ حملات‌ آب‌ سیاه‌ را تحت‌ كنترل‌ در آورد، اما برای‌ كنترل‌ فشار چشم‌ ممكن‌ است‌ تجویز دارو همچنان‌ ضروری‌ باشد.

● داروها

▪ به‌ هنگام‌ بستری‌، برای‌ كنترل‌ فشار داروهایی‌ داخل‌ رگ‌ تزریق‌ می‌شوند.
پس‌ از جراحی‌، ممكن‌ است‌ نیاز به‌ قطره‌های‌ چشمی‌ برای‌ كم‌ كردن‌ فشار داخل‌ چشم‌ وجود داشته‌ باشد. حتی‌ در صورت‌ رفع‌ علایم‌ یا بروز ناراحتی‌ گاه‌گاهی‌ در اثر قطره‌های‌ چشمی‌، دستور دارویی‌ را به‌ دقت‌ پیگیری‌ و رعایت‌ كنید.

● فعالیت‌

پس‌ از درمان‌، فعالیت‌های‌ عادی‌ خود را تدریجاً از سر گیرید و سعی‌ كنید خسته‌ نشوید.

● رژیم‌ غذایی‌
▪ رژیم‌ خاصی‌ توصیه‌ نمی‌شود.

● در این‌ شرایط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نمایید

اگر شما یا یكی‌ از اعضای‌ خانواده‌تان علایم‌ آب‌ سیاه‌ حاد چشم‌ را دارید. این‌ یك‌ اورژانس‌ است‌!

اگر دچار علایم‌ جدید و غیرقابل توجیه شده اید‌. داروهای‌ مورد استفاده‌ در درمان‌ ممكن‌ است‌ عوارض‌ جانبی‌ به‌ همراه‌ داشته‌ باشند.

گلوکوم مزمن‌ زاویه‌ باز

آب‌ سیاه یا گلوکوما (glaucoma)‏ نوعی بیماری چشم است که در آن به علت افزایش شدید فشار مایع درون چشم، دید از بین می‌‏رود. گلوکوم می تواند سبب آسیب عصب بینایی و در نتیجه کوری شود. این بیماری در آغاز هیچ علامتی ندارد ولی می تواند در طول چند سال سبب کاهش بینایی و نهایتاٌ کوری شود. درمان زودرس می تواند مانع پیشرفت بیماری و کاهش دید بیمار گردد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، گلوکوم یا آب‌ سیاه‌ چشم‌، نوع‌ مزمن‌ زاویه‌ باز عبارت‌ است‌ از یك‌ نوع‌ بیماری‌ مزمن‌ چشم‌ كه‌ در آن‌ مایعی‌ كه‌ به‌ طور طبیعی‌ به‌ چشم‌ وارد و از آن‌ خارج‌ می‌شود تدریجاً گیر می‌افتد. این‌ تجمع‌ مایع‌ در چشم‌ موجب‌ آسیب‌ رسیدن‌ به‌ عصب‌ بینایی‌ و درجاتی‌ از نابینایی‌ می‌شود.

آب‌ سیاه‌ مزمن‌، برعكس‌ آب‌ سیاه‌ حاد، معمولاً درد ایجاد نمی‌كند. بیماری‌ آب‌ سیاه‌ مزمن‌ چشم‌ در تمام‌ سنین‌ می‌تواند به‌ وجود آید، اما در افراد بالای‌ ۴۰ سال‌ شایع‌تر است‌. علایم‌ شایع‌ عبارت است از:

● مراحل‌ اولیه‌:

▪ از دست‌ رفتن‌ دید محیطی‌ در نواحی‌ كوچك‌ از میدان‌ دید
▪ تاری‌ دیدی‌ در یك‌ طرف‌ در سمت‌ بینی‌ میدان‌ دید
● مراحل‌ پیشرفته‌:
▪ بزرگتر شدن‌ نواحی‌ از دست‌ رفتن‌ دید، معمولاً در هر دو چشم‌
▪ سفت‌ شدن‌ كره‌ چشم‌
▪ دیدن‌ هاله‌ در اطراف‌ نورها
▪ وجود نقاط‌ كور در میدان‌ دید
▪ نامناسب‌ بودن‌ دید در شب‌
● علل‌
علایم‌ در اثر تجمع‌ مایع‌ و افزایش‌ درون‌ چشم‌ و در نتیجه‌ آسیب‌ رسیدن‌ به‌ رشته‌های‌ عصب‌ چشمی‌ به‌ وجود می‌آیند. وقتی‌ علایم‌ زیر در فرد وجود داشته‌ باشند امكان‌ دارد شك‌ به‌ وجود بیماری‌ آب‌ سیاه‌ مزمن‌ چشم‌ برانگیخته‌ شود: عوض‌ كردن‌ مداوم‌ عدسی‌ عینك‌، سردرد خفیف‌ یا اختلالات‌ مبهم‌ بینایی‌، دیدن‌ هاله‌ در اطراف‌ لامپ‌ها، یا عدم‌ توانایی‌ در تطبیق‌ بینایی‌ از روشنایی‌ به‌ تاریكی‌.
● عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر
▪ سن‌ بالای‌ ۶۰ سال‌
▪ سابقه‌ خانوادگی‌ آب‌ سیاه‌ حاد یا مزمن‌ چشم‌
▪ دیابت‌
بیماران‌ باید توجه‌ داشته‌ باشند كه‌ بسیاری‌ از داروها فشار داخل‌ چشم‌ را بالا می‌برند و موجب‌ بدتر شدن‌ بیماری‌ می‌شوند. این‌ داروها عبارتند از قرص‌های‌ سرماخوردگی‌ و آلرژی‌، آنتی‌هیستامین‌ها، آرام‌بخش‌ها، داروهای‌ كورتیزونی‌، و داروهای‌ مختلف‌ برای‌ مشكلات‌ معده‌ و روده‌.
● پیشگیری‌
از چشم‌ پزشك‌ خود بخواهید در هر بار معاینه‌ چشم‌، فشار چشم‌ شما را نیز اندازه‌ بگیرد. توجه‌ داشته‌ باشید كه‌ پس‌ از ۴۰ سالگی‌ باید حداقل‌ سالی‌ یك‌ بار معاینه‌ چشم‌ انجام‌ شود.
در صورت‌ بروز هرگونه‌ تغییر در بینایی‌ به‌ پزشك‌ مراجعه‌ كنید.
● عواقب‌ مورد انتظار
علایم‌ معمولاً با درمان‌ برطرف‌ می‌شوند. درمان‌ آب‌ سیاه‌ چشم‌ تا آخر عمر باید ادامه‌ یابد. اگر آب‌ سیاه‌ به‌ موقع‌ تحت‌ درمان‌ قرار گیرد، اشكال‌ دایمی‌ در بینایی‌ به‌ وجود نمی‌آید.
‌● عوارض‌ احتمالی‌
از دست‌ دادن‌ بینایی‌ قبل‌ از این‌ كه‌ سایر علایم‌ آغاز شوند.
● درمان‌
معاینات‌ چشم‌ از جمله‌ تونومتری‌ یا فشارسنجی‌ (اندازه‌گیری‌ فشار درون‌ كره‌ چشم‌).
این‌ بیماری‌ را نمی‌توان‌ معالجه‌ قطعی‌ كرد، اما علایم‌ آن‌ را می‌توان‌ كنترل‌ نمود. در اكثر اوقات‌ می‌توان‌ فشار چشم‌ را با دارو تا حدی‌ پایین‌ آورد كه‌ از آسیب‌ به‌ عصب‌ چشمی‌ و از دست‌ دادن‌ احتمالی‌ بینایی‌ در آینده‌ جلوگیری‌ شود.
در صورتی‌ كه‌ با قطره‌های‌ چشمی‌ نتوان‌ بیماری‌ را كنترل‌ نمود، می‌تواند از جراحی‌ با لیزر كمك‌ گرفت‌.
● داروها
▪ قطره‌های‌ چشمی‌ برای‌ كاهش‌ فشار داخل‌ چشم‌ تجویز خواهند شد. دستورات‌ و برنامه‌ درمانی‌ را به‌ دقت‌ پیگیری‌ كنید، حتی‌ اگر علایم‌ تخفیف‌ یابند.
▪ داروهای‌ ادرارآور (دیورتیك‌) برای‌ كاهش‌ تولید و در نتیجه‌ كاهش‌ تجمع‌ مایع‌ در چشم‌.
● فعالیت‌
محدودیتی‌ برای‌ آن‌ وجود ندارد.
● رژیم‌ غذایی‌
▪ رژیم‌ خاصی‌ توصیه‌ نمی‌شود.
● در این‌ شرایط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نمایید
▪ اگر شما یا یكی‌ از اعضای‌ خانواده تان علایم‌ آب‌ سیاه‌ مزمن‌ چشم‌ را دارید.
▪ اگر قطره‌های‌ چشمی‌ غیرقابل‌ تحمل‌ شوند
▪ اگر هرگونه‌ علامت‌ عفونت‌ چشم‌ مثل‌ تب‌ ظاهر شود.
▪ اگر شما دچار درد چشم شده اید.
▪ اگر قرمزی چشم دارید.
▪ اگر تغییرات‌ ناگهانی‌ بینایی در خود احساس می كنید.‌

آب مروارید چیست ؟

آب‌ مروارید عبارت‌ است‌ از کدر شدن‌ عدسی‌ چشم. عدسی‌ چشم‌ یک‌ ساختار شفاف‌ و انعطاف‌پذیر در نزدیکی‌ جلوی‌ کره‌ چشم‌ است‌. عدسی‌ کمک‌ می‌کند تا اشیایی‌ که‌ چشم‌ به‌ آنها نگاه‌ می‌کند تار به‌ نظر نرسند و نیز در شکست‌ و تمرکز نور روی‌ شبکیه‌ نقش‌ دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، عدسی‌ رگ‌ خونی‌ ندارد و توسط‌ زجاجیه‌ که‌ در اطراف‌ آن‌ قرار دارد تغذیه‌ می‌شود. اگر تصلب‌ شرایین‌ موجب‌ عدم‌ تغذیه‌ مناسب‌ زجاجیه شود، عدسی‌ چشم‌ نیز منبع‌ تغذیه‌ خود را از دست‌ خواهد داد (این‌ مشکل‌ اغلب‌ در سنین‌ پیری‌ رخ‌ می‌دهد). سپس‌ شفافیت‌ و انعطاف‌ پذیری‌ عدسی‌ کم‌ می‌شود و آب‌ مروارید اتفاق‌ می‌افتد.

آب‌ مروارید ممکن‌ است‌ در یک‌ یا هر دو چشم‌ تشکیل‌ شود. البته‌ در این‌ حالت‌، سرعت‌ رشد آب‌ مروارید در دو چشم‌ ممکن‌ است‌ متفاوت‌ باشد. آب‌ مروارید سرطان‌ نیست‌.

● علایم‌ شایع‌

۱) تاری‌ دید که‌ ممکن‌ است‌ در نور روشن‌ بدتر باشد. تاری‌ دید ممکن‌ است‌ اول‌ بار وقتی‌ توجه‌ فرد را جلب‌ کند که‌ به‌ هنگام‌ شب‌ در حال‌ رانندگی‌ باشد و به‌ نظر وی‌ برسد که‌ نورها پخش‌ می‌شوند یا هاله‌ای‌ دور آنها وجود دارد.
۲) دو تا دیدن‌ اشیا (گاهی‌)
۳) کدر شدن‌ و رنگ‌ سفید شیری‌ در آمدن‌ مردمک ها (تنها در مراحل‌ پیشرفته‌)

● علل‌

۱ ) روند طبیعی‌ پیری‌
۲) آسیب‌ به‌ چشم
۳) در بیماری‌های‌ که‌ قند خون‌ بالاست‌، مثل‌ دیابت شیرین
۴) التهاب‌، مثل‌ اووئیت‌ (التهاب‌ آن‌ قسمت‌هایی‌ از چشم‌ که‌ عنبیه‌ را می‌سازد)
۵ـ داروها، به‌ خصوص‌ کورتیزون و مشتقات‌ آن‌
۶) قرار گرفتن‌ در معرض‌ اشعه ایکس، امواج‌ میکرو ویو و اشعه مادون قرمز
۷) علل‌ ارثی‌، و نیز اثرات‌ سرخجه روی‌ چشم‌ جنینی‌ که‌ مادرش‌ در اوایل‌ حاملگی‌ مبتلا به‌ این‌ بیماری‌ می‌شود.
۸) گالاکتوزمی (بیماری‌ ارثی‌ در شیرخواران‌ که‌ باعث‌ ناتوانی‌ در هضم‌ شیر می‌شود). عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر سن‌ بالای‌ ۶۰ سال‌ وجود هر کدام‌ از علل‌ فهرست‌ شده‌

● عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر

۱) سن‌ بالای‌ ۶۰ سال‌
۲) وجود هر کدام‌ از علل‌ فهرست‌ شده‌

● پیشگیری‌

۱) خانم‌هایی‌ که‌ در سنین‌ باروری‌ هستند، در صورتی‌ که‌ سرخجه‌ نگرفته‌اند یا واکسن‌ آن‌ را نزده‌اند، باید علیه‌ آن‌ واکسینه‌ شوند.
۲) مصرف‌ داروهای‌ کورتیزونی‌ یا هرگونه‌ داروی‌ دیگری‌ که‌ بر عدسی‌ تأثیر می‌گذارد باید به‌ دقت‌ تحت‌نظر قرار داشته‌ باشد.
۳) بیماری‌های‌ چشمی‌ای‌ که‌ ممکن‌ است‌ باعث‌ آب‌ مروارید شوند، مثل‌ ایریت (التهاب‌ خود عنبیه ) و اووئیت، باید سریعاً درمان‌ شوند.
۴) به‌ طور منظم‌ از عینک‌ آفتابی‌ مناسب‌ استفاده‌ کنید.
۵) رژیمی‌ دارای‌ مقادیر مناسب‌ از ویتامین‌ ـ آ و بتا کاروتن‌ داشته‌ باشید.

● عواقب‌ مورد انتظار

معمولاً با جراحی‌ خوب‌ می‌شود. بعضی‌ آب‌ مرواریدها هرگز آن‌ قدر در بینایی‌ اختلال‌ ایجاد نمی‌کنند که‌ نیازمند جراحی‌ باشد. در سیر تشکیل‌ آب‌مروارید، تعویض‌ مرتب‌ عینک‌ ممکن‌ است‌ به‌ بینایی‌ کمک‌ کند.

● عوارض‌ احتمالی‌

۱) از دست‌ دادن‌ بینایی‌
۲) عوارض‌ پس‌ از عمل‌ جراحی‌، از جمله‌ پارگی‌ چشم‌، چسبندگی‌ها، عفونت‌، و جدا شدن‌ شبکیه از محل‌ خود

●درمان‌

▪ اصول‌ کلی‌

۱) معاینه‌ چشم‌ (با افتالموسکپ‌) تشخیص‌ آب‌ مروارید را تأیید می‌کند.
۲) درمان‌ معمولاً شامل‌ عمل‌ جراحی‌ است‌.

۳) در صورتی‌ که‌ بینایی‌ چندان‌ زیاد تحت‌تأثیر قرار نگرفته‌ باشد، می‌توان‌ از عینک‌هایی‌ که‌ بیشترین‌ فایده‌ را داشته‌ باشند بهره‌ جست‌.

در صورتی‌ که‌ بینایی‌ بدتر شود یا آب‌ مروارید باعث‌ التهاب‌ و فشار در چشم‌ شود، عدسی‌ چشم‌ با جراحی‌ برداشته‌ می‌شود. هم‌اکنون‌ روش‌های‌ مختلفی‌ برای‌ بیهوشی‌، بستری‌ کردن‌ بیمار، و تصحیح‌ بینایی‌ پس‌ از عمل‌ جراحی‌ وجود دارد. عمل‌ جراحی‌ را می‌توان‌ با یا بدون‌ بستری‌ کردن‌ بیمار در بیمارستان‌ به‌ انجام‌ رساند. اگر هر دو چشم‌ آب‌ مروارید داشته‌ باشند، معمولاً با هم‌ عمل‌ نمی‌شوند.

● داروها

معمولاً دارو برای‌ این‌ بیماری‌ لازم‌ نیست‌.

● فعالیت‌

‌هیچ‌ محدودیتی‌ برای‌ آن‌ وجود ندارد، فقط‌ اگر بینایی‌ در شب‌ دچار مشکل‌ شده‌ است‌ در شب‌ رانندگی‌ نکنید.

● رژیم‌ غذایی‌

‌رژیم‌ خاصی‌ توصیه‌ نمی‌شود.

● در این‌ شرایط‌ به‌ پزشک‌ خود مراجعه‌ نمایید
‌اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ تان علایم‌ آب‌ مروارید را دارید.

کوررنگی

کوررنگی یک بیماری اختلال ارثی است که در آن فرد قادر به تشخیص یک یا برخی رنگها نمی‌باشد. سلول‌های مخروطی چشم افراد کوررنگ فاقد رنگ‌دانه‌هایی هستند که موجب دیدن رنگ‌ها می‌شوند. به همین دلیل این افراد برخی رنگ‌ها را به شکل طیفی از رنگ‌های خاکستری و سیاه می‌بینند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  كور رنگی یك بیماری ارثی وابسته به كروموزوم X مغلوب است كه در مردان بیشتر دیده شده و تقریباً همیشه از مادر به پسر به ارث می رسد. لازم به ذکر است  زنان دو كروموزوم X و مردان یك كروموزوم X و یك كروموزوم Y دارند.

در بیماری های وابسته به كروموزوم X مغلوب در زنان باید هر دو كروموزوم X معیوب باشند تا بیماری رخ دهد. اگر یك كروموزوم X معیوب باشد بیماری رخ نمی دهد ولی قابل انتقال به فرزندان است.

در مردان معیوب بودن تنها كروموزوم X سبب بیماری می شود. بنابراین، فردی كه مبتلا به كوررنگی است، مادرش یا مبتلا به كور رنگی است و یا ناقل بیماری.) در این اختلال كروموزومی سلول های مخروطی در شبكیه كه مسئول درك رنگ هستند دچار اختلال هستند و به همین دلیل بیمار رنگ ها را درست تشخیص نمی دهد.

کوررنگی انواع مختلفی دارد که شایع‌ترین آن‌ها عدم توانایی در تشخیص رنگ سبز و قرمز از یکدیگر است. داشتن مشکل در تشخیص اینکه جسمی قرمز است یا سبز، و یا آبی است یا زرد اصلی‌ترین علامت کوررنگی است. بر خلاف تصور عامه، دید افراد کور رنگ به ندرت خاکستری است.

كور رنگی ممكن است بر اثر بیماری های عصب بینایی یا شبكیه نیز رخ دهد. در این موارد، فقط چشمی كه مشكل دارد دچار كور رنگی می شود و بیماری در طول زمان تشدید می گردد بطوریكه ممكن است تبدیل به كوررنگی كامل شود كه در آن بیمار دیدی خاكستری دارد.

این بیماران معمولاً در تشخیص آبی و زرد مشكل دارند.

● علائم

ـ اشكال در تشخیص قرمز و سبز (شایعترین حالت)
ـ اشكال در تشخیص آبی و سبز

● تشخیص

تشخیص كوررنگی اغلب با استفاده از چارت های رنگی بنام “صفحات آزمون ایشی هارا” (Ishihara) انجام می شود. در این صفحات كه نمونه هایی از آن را می بینید اعدادی متشكل از نقطه های رنگی در زمینه ای متشكل از نقاطی به رنگ دیگر قرار گرفته اند كه تشخیص آن ها برای افراد كوررنگ مشكل است. در صورتیكه مشكلی در دید رنگی بیمار تشخیص داده شود از تست های دقیق تر استفاده می شود.

● درمان

كور رنگی هیچ درمانی ندارد. تشخیص زودرس كوررنگی می تواند مانع بروز مشكلات آموزش در كودكان مدرسه رو شود. در این صورت بهتر است والدین كودك با مسئولین مدرسه و معلم او صحبت كنند.

بعضی از بیماران از لنز های مخصوصی استفاده می كنند كه هم بصورت لنز تماسی و هم بصورت لنز عینك وجود دارد.

در بسیاری موارد بیماران به جای تشخیص رنگ ممكن است ترتیب قرار گیری را بخاطر بسپارند. بعنوان مثال بیمار بخاطر می سپارد كه چراغ قرمز همیشه بالای چراغ راهنمایی و چراغ سبز پایین قرار دارد.

● علت

منحنی نشان‌دهندهٔ میزان تحریک هر کدام از ۳ نوع سلول مخروطی با توجه به طول موج.

سلول‌های مخروطی نوعی از سلول‌های گیرندهٔ نور هستند که در شبکیه قرار دارند. این سلول‌ها بر اساس تحریک‌پذیری خود نسبت طول موجهای مختلف نور بر سه دسته تقسیم می‌شوند:

– سلول‌های مخروطی نوع S، که نسبت به طول موج‌های کوتاه (حدود ۴۲۰ نانومتر) حساسیت بیشتری نشان می‌دهند و موجب دیدن رنگ آبی می‌شوند.
– سلول‌های مخروطی نوع M، که نسبت به طول موج‌های متوسط (حدود ۵۳۰ نانومتر) حساسیت بیشتری نشان می‌دهند و موجب دیدن رنگ سبز می‌شوند.
– سلول‌های مخروطی نوع L، که نسبت به طول موج‌های بلند (حدود ۵۶۰ نانومتر) حساسیت بیشتری نشان می‌دهند و موجب دیدن رنگ قرمز و زرد می‌شوند.

در افراد کوررنگ، در اثر جهش ژنها، یک، دو و یا هر سه نوع سلول مخروطی شبکیه فاقد رنگ‌دانههایی هستند که موجب دیدن رنگ‌ها می‌شوند.

شیوع کوررنگی در مردان بیش‌تر از زنان است، چرا که الل مربوط به این اختلال مغلوب است و بیماری تنها در زن‌هایی بروز که هر دو کروموزوم X آن‌ها دچار نقص باشد.

تشخیص کوررنگی اغلب با استفاده از چارت‌های رنگی بنام “صفحات آزمون ایشیهارا انجام می‌شود. در این صفحات اعدادی متشکل از نقطه‌های رنگی در زمینه‌ای متشکل از نقاطی به رنگ دیگر قرار گرفته‌اند که تشخیص آن‌ها برای افراد کوررنگ مشکل است.

در صورتیکه مشکلی در دید رنگی بیمار تشخیص داده شود از تست‌های دقیق تر استفاده می‌شود.

آزمایش‌های فراوانی برای تشخیص کوررنگی وجود دارند که آزمایش ایشیهارا یکی از مورد استفاده‌ترین آن‌ها می‌باشد. در این آزمایش تصاویری رنگی به فرد داده می‌شوند که کنتراست رنگ‌ها در هرکدام موجب قابل تشخیص شدن عدد یا شکلی می‌شود.

فرد کوررنگ قادر به تشخیص برخی از این اعداد یا اشکال نخواهد بود.

امروزه این اختلال در مدارس اغلب کشورها در کودکان بین ۶ تا ۱۲ سال تشخیص داده می‌شود.

● درمان:

به طور کلي درمان خاصي وجود ندارد اگرچه بيمار مي تواند از فيلترهاي رنگي يا لنزهاي تماسي براي تشخيص بهتر رنگ ها استفاده کند.

تشخیص زودرس کوررنگی می تواند مانع بروز مشکلات آموزش در کودکان مدرسه رو شود. در این صورت بهتر است والدین کودک با مسیولین مدرسه و معلم او صحبت کنند.

بعضی از بیماران از لنزهای مخصوصی استفاده می کنند که هم به صورت لنز تماسی و هم به صورت لنز عینک وجود دارد.

در بسیاری موارد بیماران به جای تشخیص رنگ ممکن است ترتیب قرار گیری را به خاطر بسپارند. بعنوان مثال بیمار به خاطر می سپارد که چراغ قرمز همیشه بالای چراغ راهنمایی و چراغ سبز پایین قرار دارد.

اپتومتريست ها اغلب براي بيمار يک لنز تماسي يا تينت قرمز تجويز مي کنند که روي چشم بيمار قرار داده مي شود اين لنز به بيمار اجازه مي دهد که از پس تست هاي خاصي که براي به دست آوردن شغل خاصي است، به خوبي بر بيايد.

تاثير پوشيدن اين لنزها مانند استفاده از عينک هاي سبز- قرمز ۳ بعدي است.البته نرم افزارهاي رايانه اي خاصي مانند Gnome Desktop نيز امروزه به اين گونه بيماري ها کمک شاياني مي کند با اين نرم افزار بيمار مي تواند رنگ خاصي را روشن يا خاموش کند.

مروری بر آب مروارید

آب مرواریدآب‌ مروارید عبارت‌ است‌ از کدر شدن‌ عدسی‌ چشم. عدسی‌ چشم‌ یک‌ ساختار شفاف‌ و انعطاف‌پذیر در نزدیکی‌ جلوی‌ کره‌ چشم‌ است‌. عدسی‌ کمک‌ می‌کند تا اشیایی‌ که‌ چشم‌ به‌ آنها نگاه‌ می‌کند تار به‌ نظر نرسند و نیز در شکست‌ و تمرکز نور روی‌ شبکیه‌ نقش‌ دارد. عدسی‌ رگ‌ خونی‌ ندارد و توسط‌ زجاجیه‌ که‌ در اطراف‌ آن‌ قرار دارد تغذیه‌ می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  اگر تصلب‌ شرایین‌ موجب‌ عدم‌ تغذیه‌ مناسب‌ زجاجیه شود، عدسی‌ چشم‌ نیز منبع‌ تغذیه‌ خود را از دست‌ خواهد داد (این‌ مشکل‌ اغلب‌ در سنین‌ پیری‌ رخ‌ می‌دهد). سپس‌ شفافیت‌ و انعطاف‌ پذیری‌ عدسی‌ کم‌ می‌شود و آب‌ مروارید اتفاق‌ می‌افتد. آب‌ مروارید ممکن‌ است‌ در یک‌ یا هر دو چشم‌ تشکیل‌ شود. البته‌ در این‌ حالت‌، سرعت‌ رشد آب‌ مروارید در دو چشم‌ ممکن‌ است‌ متفاوت‌ باشد. آب‌ مروارید سرطان‌ نیست‌.

● علایم‌ شایع‌

۱) تاری‌ دید که‌ ممکن‌ است‌ در نور روشن‌ بدتر باشد. تاری‌ دید ممکن‌ است‌ اول‌ بار وقتی‌ توجه‌ فرد را جلب‌ کند که‌ به‌ هنگام‌ شب‌ در حال‌ رانندگی‌ باشد و به‌ نظر وی‌ برسد که‌ نورها پخش‌ می‌شوند یا هاله‌ای‌ دور آنها وجود دارد.

۲) دو تا دیدن‌ اشیا (گاهی‌)
۳) کدر شدن‌ و رنگ‌ سفید شیری‌ در آمدن‌ مردمک ها (تنها در مراحل‌ پیشرفته‌)

● علل‌

۱ ) روند طبیعی‌ پیری‌
۲) آسیب‌ به‌ چشم
۳) در بیماری‌های‌ که‌ قند خون‌ بالاست‌، مثل‌ دیابت شیرین
۴) التهاب‌، مثل‌ اووئیت‌ (التهاب‌ آن‌ قسمت‌هایی‌ از چشم‌ که‌ عنبیه‌ را می‌سازد)
۵ـ داروها، به‌ خصوص‌ کورتیزون و مشتقات‌ آن‌
۶) قرار گرفتن‌ در معرض‌ اشعه ایکس، امواج‌ میکرو ویو و اشعه مادون قرمز
۷) علل‌ ارثی‌، و نیز اثرات‌ سرخجه روی‌ چشم‌ جنینی‌ که‌ مادرش‌ در اوایل‌ حاملگی‌ مبتلا به‌ این‌ بیماری‌ می‌شود.
۸) گالاکتوزمی (بیماری‌ ارثی‌ در شیرخواران‌ که‌ باعث‌ ناتوانی‌ در هضم‌ شیر می‌شود). عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر سن‌ بالای‌ ۶۰ سال‌ وجود هر کدام‌ از علل‌ فهرست‌ شده‌

● عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر

۱) سن‌ بالای‌ ۶۰ سال‌
۲) وجود هر کدام‌ از علل‌ فهرست‌ شده‌

● پیشگیری‌

۱) خانم‌هایی‌ که‌ در سنین‌ باروری‌ هستند، در صورتی‌ که‌ سرخجه‌ نگرفته‌اند یا واکسن‌ آن‌ را نزده‌اند، باید علیه‌ آن‌ واکسینه‌ شوند.
۲) مصرف‌ داروهای‌ کورتیزونی‌ یا هرگونه‌ داروی‌ دیگری‌ که‌ بر عدسی‌ تأثیر می‌گذارد باید به‌ دقت‌ تحت‌نظر قرار داشته‌ باشد.
۳) بیماری‌های‌ چشمی‌ای‌ که‌ ممکن‌ است‌ باعث‌ آب‌ مروارید شوند، مثل‌ ایریت (التهاب‌ خود عنبیه ) و اووئیت، باید سریعاً درمان‌ شوند.
۴) به‌ طور منظم‌ از عینک‌ آفتابی‌ مناسب‌ استفاده‌ کنید.
۵) رژیمی‌ دارای‌ مقادیر مناسب‌ از ویتامین‌ ـ آ و بتا کاروتن‌ داشته‌ باشید.

● عواقب‌ مورد انتظار

معمولاً با جراحی‌ خوب‌ می‌شود. بعضی‌ آب‌ مرواریدها هرگز آن‌ قدر در بینایی‌ اختلال‌ ایجاد نمی‌کنند که‌ نیازمند جراحی‌ باشد. در سیر تشکیل‌ آب‌مروارید، تعویض‌ مرتب‌ عینک‌ ممکن‌ است‌ به‌ بینایی‌ کمک‌ کند.

● عوارض‌ احتمالی‌

۱) از دست‌ دادن‌ بینایی‌
۲) عوارض‌ پس‌ از عمل‌ جراحی‌، از جمله‌ پارگی‌ چشم‌، چسبندگی‌ها، عفونت‌، و جدا شدن‌ شبکیه از محل‌ خود

●درمان‌

▪ اصول‌ کلی‌

۱) معاینه‌ چشم‌ (با افتالموسکپ‌) تشخیص‌ آب‌ مروارید را تأیید می‌کند.
۲) درمان‌ معمولاً شامل‌ عمل‌ جراحی‌ است‌.
۳) در صورتی‌ که‌ بینایی‌ چندان‌ زیاد تحت‌تأثیر قرار نگرفته‌ باشد، می‌توان‌ از عینک‌هایی‌ که‌ بیشترین‌ فایده‌ را داشته‌ باشند بهره‌ جست‌.
در صورتی‌ که‌ بینایی‌ بدتر شود یا آب‌ مروارید باعث‌ التهاب‌ و فشار در چشم‌ شود، عدسی‌ چشم‌ با جراحی‌ برداشته‌ می‌شود. هم‌اکنون‌ روش‌های‌ مختلفی‌ برای‌ بیهوشی‌، بستری‌ کردن‌ بیمار، و تصحیح‌ بینایی‌ پس‌ از عمل‌ جراحی‌ وجود دارد. عمل‌ جراحی‌ را می‌توان‌ با یا بدون‌ بستری‌ کردن‌ بیمار در بیمارستان‌ به‌ انجام‌ رساند. اگر هر دو چشم‌ آب‌ مروارید داشته‌ باشند، معمولاً با هم‌ عمل‌ نمی‌شوند.

● داروها

معمولاً دارو برای‌ این‌ بیماری‌ لازم‌ نیست‌.

● فعالیت‌

‌هیچ‌ محدودیتی‌ برای‌ آن‌ وجود ندارد، فقط‌ اگر بینایی‌ در شب‌ دچار مشکل‌ شده‌ است‌ در شب‌ رانندگی‌ نکنید.

● رژیم‌ غذایی‌

‌رژیم‌ خاصی‌ توصیه‌ نمی‌شود.

● در این‌ شرایط‌ به‌ پزشک‌ خود مراجعه‌ نمایید

‌اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ تان علایم‌ آب‌ مروارید را دارید.

هموروئيد

هموروئيد یا بواسير به كلافه هاي عروقي ناحيه مقعد گويند كه به علت فشار آمدن به كف لگن در هنگام زور زدن موقع اجابت مزاج، پر خون و متورم شده و در صورت تكرار و ادامه يافتن يبوست سبب پارگي اين كلافه هاي عروقي شده و بصورت خونريزي و بيرون زدگي از مقعد نمايان مي شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، هموروئيد از جمله بيماريهاي بسيار شايعي است که تقريبا در 70 درصد افراد بالاي سي سال ديده مي شود.

هموروئيد حاد در هر سني مشاهده مي شود اما درصد پيدايش آن در ميان جوانان و افراد ميانه سال بيشتر از پيرها و در بين سفيدپوستان و افرادي که متعلق به اقشار مرفه جامعه هستند بيشتر از رنگ پوستان و اقشار ديگر جامعه مي باشد. بسياري از بيماران هموروئيدي داراي منشاء ارثي از طرف خانواده مادري هستند.

هموروئيد، مکانيسم و علل پيدايش آن

به اتساع وريدهاي انتهايي راست روده که با ايجاد گره همراه است هموروئيد گفته ميشود. اين بيماري براي اولين بار توسط بقراط پدر علم پزشکي Hemorrhoids ــ خونريزي ناميده شد، اما با توجه به اينکه خونريزي فقط در 28 تا 48 درصد بيماران مشاهده مي شود اصطلاح هموروئيد تنها در برگيرنده بخشي ازحقيقت مربوط به اين بيماري است.

افزايش فشار و اختلال در خروج خون از گره هاي هموروئيدي موجب احتقان شبکه هموروئيدي و ايجاد بيماري مي شود. مکانيسم اصلي آن را مي توان در دو دسته گروه بندي نمود:

1 ـ کاهش ظرفيت انتقالي وريدهاي شبکه هموروئيدي
2 ـ افزايش ورود خون شرياني به گره هاي هموروئيدي که هماهنگ با ظرفيت خروجي و طبيعي سياهرگها نيست.

جريان خون وريدي در بافت ها نه تنها در اثر انقباض عضلات صاف ديواره سياهرگها (به شکل غير ارادي) بلکه بيشتر در نتيجه انقباض عضلات مخطط (به گونه ارادي) مي باشد. در افرادي که غير فعال و کم تحرک هستند بازگشت خون وريدي به قلب به سختي جريان داشته، عضلات صاف ديواره سياهرگها متحمل فشار و بار فيزيکي بيشتري مي گردند.

اين روند در نهايت منجر به نارسايي عمل سياهرگ ها، کند شدن جريان خون در بافتهاي هموروئيدي راست روده و ايجاد لخته مي گردد. لخته هاي ايجاده شده نيز ظرفيت انتقالي وريدها را کم تر مي کنند. گره هاي هموروئيدي در نتيجه اختلال در خروج خون بزرگ شده، موجب ايجاد برجستگي هايي در لايه مخاطي راست روده مي گردند.

اين گره ها بسته به محل ايجادشان به گره هاي خارجي، داخلي و يا مختلط تقسيم مي گردند.

هموروئيدهاي داخلي در بالاي خط دندانه دارdentate line راست روده قرار گرفته، فاقد اعصاب حسي هستند ولي هموروئيدهاي خارجي در پايين خط نامبرده قرار گرفته، توسط اعصاب تحتاني راست روده عصب رساني مي شوند.

انتشار لخته از گره ها به سياهرگ هاي مخاط راست روده موجب تشکيل کانون هاي نکروزي (بافت مرده) و جدا شدن مخاط مي گردد. در پي نازک شدن ديواره، گره هاي هموروئيدي به راحتي دچار پارگي و خونريزي مي گردند.

در اوايل، خونريزي معمولا با زور زدن در هنگام دفع مدفوع روي مي دهد اما با رشد بيماري، هر گونه حرکت مانند نشست و برخاست کردن نيز مي تواند منجر به خونريزي گردد. غالبا بيماران در اثر خونريزي مزمن مکرر دچار کم خوني مي شوند.

عدم تعادل رواني ــ عصبي و فشارهاي روحي از جمله عواملي هستند که در اثر تحريک سيستم اعصاب سمپاتيک موجب انقباض ديواره عروق برنده خون از گره هاي هموروئيدي و احتقان خون در آنها مي شوند.

کارهاي سخت و طولاني، مصرف مستمر مشروبات الکلي و افراط در انجام عمل جنسي نيز موجب افزايش جريان خون شرياني به گره هاي هموروئيدي و ايجاد هموروئيد ميگردند. ايستادن و نشستن هاي طولاني، حاملگي و يبوست مزمن نيز از عوامل افزايش فشار در شبکه هاي هموروئيدي و احتقان خون در آن هستند.

نشانه هاي اصلي هموروئيد

از نظر روند و ظهور، اين بيماري به انواع زير تقسيم مي گردد:

ـ هموروئيد بدون نشانه مشخص
ـ هموروئيد حاد
ـ هموروئيد مزمن

نشانه هاي اوليه هموروئيد حاد عبارتند از :

ـ درد در مقعد و اطراف آن
ـ خارش
ـ خونريزي

درد از نشانه هاي اصلي و ثابت بيماري بوده، تقريبا در 40 % بيماران، بخصوص در هنگام دفع مدفوع مشاهده ميشود. حاشيه مقعد به علت التهاب مخاط راست روده و پوست به راحتي آسيب مي بيند. در موقع زور زدن، حرکت مدفوع در روده، انجام تنقيه و گاها مصرف شياف هاي آنتي هموروئيدي نيز مخاط راست روده به آساني آسيب ديده، ديوار پسين کانال مقعد ترک بر مي دارد.

در 35% موارد خونريزي به علت حرکت جرم سفت مدفوع در هنگام اجابت مزاج ميباشد. گره هاي خارج شده از مقعد در نتيجه اصطکاک با لباس و يا جا انداختن با دست، آسيب ديده، دچار خونريزي مي شوند.

سوزش و خارش مقعد و اطراف آن در نتيجه تاثير ترشحات غده مخاطي روده بزرگ بر اعصاب حسي اين منطقه مي باشد. در پي پايين افتادگي طولاني گره ها، کشيدگي اسفنکتر (ماهيچه تنگ کننده) مقعد کاهش يافته، گاز و مدفوع آبکي به گونه غير ارادي خارج مي گردند. اين روند موجب تحريک و التهاب مزمن پوست و گاها پوسته دادن لايه فوقاني آن مي شود.

عوارض

پرولاپس (پايين افتادگي هموروئيد از مقعد)، خونريزي و پيدايش کانونهاي نکروزي در گره هاي هموروئيد از جمله عوارض هموروئيد مي باشند. لخته شدگي گره هاي هموروئيد يکي از بدترين عوارض آن مي باشد. اين روند مي تواند به سياهرگهاي غشاء مخاط راست روده نيز گسترش يابد.

تورم و التهاب ممکن است به ديواره خروجي راست روده، اسفنکتر مقعد، اطراف مقعد و حتا اعضاء تناسلي انتشار يابد. فشار بافت هاي ملتهب و ورم کرده به شاخه هاي متعدد عصب و پايانه هاي آنان موجب دردهاي شديد در مقعد و اطراف آن مي شود. بيمار قادر به نشستن و حرکت دلخواه نبوده، مجبور به دراز کشيدن اجباري مي شود. تب بيمار ممکن است به 5 / 37 تا 8 /38 درجه برسد.

آنمي فقر آهن نيز از جمله عوارض خونريزي مزمن هموروئيد مي باشد.

درمان و پيشگيري

درمان موضعي هموروئيد حاد

ـ شستن گره هاي پايين افتاده از کانال مقعد 3 تا 4 بار در روز با گرفتن دوش آب گرم
ـ در صورتي که نشانه هاي التهاب حاد وجود نداشته باشد بايد پس از چرب نمودن گره ها با امولسيون سنتوميسين يا روغن گياهي، آنها را با احتياط وارد مجراي راست روده کرد.
اطراف مقعد را بايد با دستمال نرم، خشک و تميز پوشانده، براي نگه داشتن آن از مايوهاي T شکل استفاده کرد. هر بار بعد از توالت رفتن اين عمل بايد انجام گيرد.
ـ با شروع خونريزي بايد اطراف مقعد و گره هاي هموروئيدي را با گرفتن دوش آب گرم شسته، گره ها را با امولسيون سنتوميسين چرب نمود. 2 بار در روز از شياف هاي ضد هموروئيد استفاده کرد و با محلول فوراسيلين يا ريوانول اطراف مقعد را ضدعفوني و پانسمان نمود. درصورت خونريزي نبايد گره ها را وارد مجراي راست روده کرد چراکه اين عمل موجب آسيب ديدن بيشتر، خونريزي مجدد و عفوني شدن آنها مي گردد.

جراحي

افرادي تحت عمل جراحي قرار مي گيرند که دچار پايين افتادگي گره هاي هموروئيدي شده، در طي يکسال دچار ايجاد لخته شدگي حاد و خونريزي از گره هاي هموروئيد شده اند.

تزريق ماده اسکلروزان

تزريق الکل، محلول يد و اسيد فنول در گره هاي هموروئيدي موجب تغييرات تدريجي گره ها به بافت جوشگاهي مي شود.

گره زدن سفت گره هاي هموروئيد با نوار لاستيکي در افرادي که بخصوص به مواد اسکلروزان جواب نمي دهند موجب خشک شدن و افتادن بي درد گره مي شود.

تخريب با ليزر (Laser destruction )
نوربندايش ماوراء قرمز ( Infrared Photocoagulation )
بندايش الکتريکي (Electrocoagulation)
هدف از درمان کنسرواتيو رفع موقتي حدت بيماري، آماده کردن بيمار براي جراحي و دوره بعد از عمل بوده، شامل پرهيز درماني، جلوگيري از يبوست با استفاده از نرم کننده هاي مدفوع و … مي باشد.

پيشگيري از عوارض هموروئيد

ـ تغذيه مناسب. خوردن غذاهاي فيبردار و اضافه نمودن 1 تا 2 قاشق غذاخوري پودر سبوس به غذا و يا حل آن در 80 اونس آب.
ـ جلوگيري از چاق شدن
ـ ورزش منظم
ـ داشتن شيوه فعال و پر تحرک زندگي
ـ مصرف متعادل مشروبات الکلي
ـ حمام نشسته در آب گرم
ـ پمادهاي بي حس کننده موضعي
ـ رعايت جدي بهداشت و نظافت فردي. به علت عدم رعايت نظافت شخصي، از هر 2 بيمار يکي از آنها دچار حدت بيماري مي شود. لازم به توجه است که در 1mm3 مدفوع انسان سالم در حدود 17 ميليون ميکروب وجود دارد. اگر بيمار بعد از توالت رفتن مقعد و اطراف آن را نشويد در حدود 3-4mm3 از جرم مدفوع در حاشيه مقعد مانده، موجب حدت دائم و رشد عفونت در آن مي شود.

يبوست ( Constipation )

يبوست ( Constipation ) عبارت است از اجابت مزاج کمتر از سه بار در هفته که معمولاً مدفوع سفت و خشک و همراه با ناراحتي هنگام دفع است و در برخي موارد همراه با احساس پري و سنگيني مي باشد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  یبوست موجب می شود که مواد دفعی در رودهٔ بزرگ سفت شوند و دفع آنها با درد و سختی همراه می‌شود.

یبوست حاد ممکن است سبب بسته شدن روده شود، که به نوبهٔ خود ممکن است نیاز به عمل جراحی داشته باشد.

علل بروز این عارضه ممکن است رژیم غذایی نامناسب، بر هم خوردن تعادل هورمونی، اثر جانبی داروهای مصرفی و یا آناتومی بدن باشد. روش‌های درمان شامل اصلاح رژیم غذایی و تمرینات ورزشی است.

تصور غلطي که در برخي بيماران وجود دارد اين است که اگر روزي يک بار اجابت مزاج نداشته باشند غيرطبيعي است ! در حالي که تصور فوق صحيح نيست ، زيرا تعداد اجابت مزاج در هر فرد بسته به ميزان و نوع مواد غذايي مصرفي ، ميزان فعاليت و … متفاوت است .

مطالعات نشان داده که هر انساني در طول زندگي خود يبوست را به نوعي تجربه مي کند ، ولي اغلب اين موارد گذرا و قابل چشم پوشي است .

تأثير رژيم غذايي : براي جلوگيري از ايجاد يبوست ،‌بايد از غذاهايي که فيبر بالايي دارند ، مثل سبزيجات ، ميوه ها و غلات بيشتر استفاده کرد . مصرف غذاهاي فيبردار باعث مي شود که مدفوع حجيم و نرم شود . اما بايد توجه داشت که افزايش مصرف غذاهاي فيبردار بايد به آهستگي صورت گيرد تا بدن به آنها عادت کند . در غيراين صورت ، فرد دچار نفخ شکم و دل پيچه خواهد شد .

همچنين حتي الامکان بايد از غذاهايي که فيبر اندک دارند ، مثل : بستني ، پنير ، گوشت ، چيپس و سيب زميني سرخ کرده ، پيتزا ، غذاي کنسروي و غذاهاي چرب مثل آبگوشت و کله پاچه پرهيز کرد .

مصرف آب و مايعات : بسياري از مواقع به علت مشکلات کاري فراموش مي کنيم که به ميزان کافي آب مصرف کنيم و اين مسئله باعث خشکي سيستم گوارشي و در نتيجه خشکي و سفتي مدفوع مي شود . يکي از توصيه هاي مهم براي مبارزه با يبوست مصرف مايعات به خصوص آب يا آب ميوه ها به ميزان کافي است . مصرف روازنه حداقل ۳ ليتر مايعات ( معادل ۱۲ ليوان بزرگ ) براي مبارزه با يبوست بسيار مفيد است . توجه شود که در اين راستا از مايعات کافئين دار ( مثل قهوه ، نوشابه و چاي پررنگ ) يا نوشابه هاي الکلي بايد جداً پرهيز شود ، چرا که باعث خشکي سيستم گوارشي و اثر معکوس مي شوند .

عدم تحرک : تحرک کافي يک از کارهاي بسيار مفيد براي مبارزه با يبوست است . البته نيازي نيست که حتماً يک ورزشکار باشيد ، بلکه روزانه حداقل ۲۰ تا ۳۰ دقيقه پياده روي که تداوم داشته باشد بسيار مؤثر خواهد بود .

نحوه اجابت مزاج :

صرف وقت کافي براي اجابت مزاج از نکات بسيار مهم است . بيشتر مواقع ، به علت شتاب و عجله ، توجه و دقت کافي به زمان اجابت مزاج نمي شود که اين يکي از علل مهم ايجاد يبوست است . لذا توصيه مي شود که حتماً ساعت معيني از روز به اجابت مزاج اختصاص داده شود و در هنگام اجابت مزاج نيز اين عمل را با حوصله انجام داد . حتي اگر فرد در ساعت فوق احساس اجابت مزاج ندارد ، حتماً براي اجابت مزاج به دستشويي مراجعه کند . نکته مهم ديگر اين است که هرگز نبايد احساس اجابت مزاج را صرفاً به دليل دوري از منزل يا کارداشتن ناديده گرفت .

مصرف داروهاي ملين يا داروهاي گياهي :

بايد از مصرف هر نوع ملين چه گياهي و چه دارويي بدون تجويز پزشک پرهيز کرد . با اينکه مصرف کوتاه مدت ملين ها براي مبارزه با يبوست ضروري است ، مصرف بي رويه آنها مي تواند مشکلاتي را به همراه داشته باشد . برخي از مردم تصور ميکنند که مصرف ملين هاي گياهي بي ضرر است ، در صورتي که هميشه چنين نيست . مثلاً مصرف طولاني مدت برگ سنا مي تواند مشکلات بسياري را به دنبال داشته باشد .

از طرفي ، برخي داروها باعث يبوست مي شوند . مثلاً برخي داروهاي قلبي ( آدالات )‌ ، قرص کلسيم ، داروهاي کدئين دار ،‌شربتهاي آنتي اسيد ، قرص آهن و داروهاي ضدافسردگي از جمله داروهايي هستند که مي توانند باعث يبوست شوند .

براي پيشگيري از يبوست ميزان فيبر غذايي و مايعات را افزايش دهيد . انجام فعاليت هاي ورزشي و توجه و صرف زمان کافي براي اجابت مزاج در اغلب موارد باعث مرتفع شدن يبوست مي شوند .

در نهايت ، بايد توجه داشت که در صورت ادامه يبوست ، عليرغم اقدامات فوق ، حتماً به پزشک مراجعه شود .

روش درمان

روش درمان براساس علت یبوست تعیین می‌شود. در ابتدا باید رژیم غذایی این افراد اصلاح شود. در صورتی که جواب مناسب گرفته نشد، از داروهای ملین و به ترتیب از داروهای بی ضرر، کم ضرر و داروهای محرک شروع می‌کنیم تا به نتیجه مطلوب برسیم. البته تمام بیماران نیازمند مصرف دارو نیستند. در صورت امکان قطع داروهایی که منجر به یبوست می‌شود از راه‌های درمان است. درمان کم‌کاری تیروئید و سایر بیماری‌ها باید انجام شود.

برخی از ملینهای معروف عبارتند از هیدروکسید منیزیم، روغنهای معدنی مانند پارافین، داروهای گیاهی مانند سنا، سی لاکس و پسیلیوم، ملینهای اسموتیک مانند لاکتولوز، بیزاکودیل و روغن کرچک.

توصیه های تغذیه ای برای کاهش یبوست

– روزانه۱۰-۸ لیوان مایعات مصرف کنید مثلا هریک ساعت یکبار ۱لیوان آب بخورید.

– آلو يا آب آلوی گرم ملین است.سایر میوه های ملین شامل:انجیر،انگور،هندوانه،توت فرنگی، گلابی، زردآلو، زیتون، هلو، آب سیب، کیوی و … .

– به، سیب، موزنخورید.

– رژیم غذایی شما باید پرهیز باشد، برای این منظور نان و غلات سبوسدار و حبوبات و میوه و سبزی مصرف کنید.میتوانید روزانه ۱قاشق مرباخوری سبوس برنج همراه باآب بخورید .(رژیم پرفیبردربیمارانی که پوست آنها به علت اختلالات نورولوژیک می باشد نمیتواند موثر باشد)

– روزانه حداقل ۵واحد میوه و سبزی تازه مصرف کنید.

– پسیلیوم (اسفرزه)یک ملین حجم دهنده مدفوع است که آب موجود در روده را جذب کرده و سبب افزایش حجم مدفوع و دفع آن میشود .باید همراه با مقادیر زیادی آب یا مایعات خورده شود(به ازای هر قاشق چایخوری ۲۴۰سی سی یا۱لیوان مایعات بخورید). – روغن کرچک به دفع کمک میکند ولی استفاده آن در بلند مدت سبب کاهش جذب کلسیم و ویتامین های محلول در چربی مثل A,D,E,K میشود.

– سنا، دانه کتان، شنبلیله، ریواس برای یبوست توصیه میشود(سنابیشتر از۲باردرهفته توصیه نمیشود.)

– نعناع و چای بابونه سبب کاهش علایم یبوست میشود.

– چای زیاد پر رنگ نخورید.

– در مدتی که یبوست دارید ماست نخورید و به جای آن شیر بخورید.

– مرزه و دارچین استفاده نکنید.

– بیشتر غذاهایی که با نان سبوسدار خورده میشود مصرف کنید و کمتر برنج بخورید.

– از استرس و اضطراب خود بکاهید.

– حتما فعالیت بدنی داشته باشید روزانه حداقل ۳۰دقیقه پیاده روی کنید.

– برقراری نظم برای دفع داشته باشید وبه محض احساس دفع اجابت مزاج انجام گیرد.

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »