سطح بالای قند خون، در زنان باردار خطر تولد نوزاد ناقص را افزایش می دهد

بهمن ۲۲, ۱۳۹۰ توسط :   موضوع: : اخبار مامایی, مشروح اخبار

پژوهشگران علوم پزشکی هشدار دادند احتمال اینکه نوزادان زنان باردار دیابتی با نقص‌هائی متولد شوند، در مقایسه با زنان باردار سالم، چهار برابر می‌باشد. آنان عنوان کردند که یافته‌های جدید نشان می‌دهد که سطح بالای قند خون، در زنان باردار خطر تولد نوزاد ناقص را افزایش می دهد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  زنان دیابتی، می‌توانند سطح قند خون بالا را با رژیم غذائی و یا تغییر سبک زندگی خود و یا شیوه درمان خود، کاهش دهند.

حدود یک نوزاد از سیزده نوزادی که از مادران مبتلا به دیابت نوع 1 و یا نوع 2 متولد می‌شوند، مبتلا به نقص عمده‌ای همچون بیماری‌های قلبی و یا فتق نخاع (اسپینا بیفیدا) می‌باشند. در حالی که این احتمال در مادران سالم باردار، یک نوزاد از هر 50 نوزاد می‌باشد.

پزشکان به زنان دیابتی که قصد بارداری دارند، توصیه می‌کنند که در ابتدا برای کاهش دادن این خطر، توصیه‌هائی را درباره چگونگی کنترل گلوکزهای خون‌شان به کار ببندند.

پزشکان معتقدند در حال حاضر با وجود متخصصانی که قبل از بارداری و در طول بارداری به مادران، کمک می‌کنند، بیشتر زنان مبتلا به دیابت، نوزادانی سالم خواهند داشت که این خبر خوبی می‌باشد.

هرگونه کاهشی در سطح گلوکز در مادران مبتلا به دیابت که سطح گلوکز خون‌شان بالا می‌باشد، می‌تواند احتمال تولد نوزاد سالم را افزایش دهد، پس لازم است که آنان سطح گلوکز خون‌شان را کنترل و سعی در کاهش آن داشته باشند.

پزشکان توصیه می کنند تمامی مادران جوان مبتلا به دیابت لازم است درباره آماده شدن برای بارداری آگاهی داشته باشند و در صورت داشتن قصد بارداری، باید به دکتر خود و یا تیم دیابت مراجعه کنند.
زنان دیابتی، می‌توانند سطح قند خون بالا را با رژیم غذائی و یا تغییر سبک زندگی خود و یا شیوه درمان خود، کاهش دهند.

داروها درحاملگی و شیردهی

هرماده ای که زن حامله می خورد یا با آن تماس پیدا می کند ، می تواند بر روی جنین اثر بگذارد. بیش از 60 درصد از زنان آمریکایی حداقل یک دارو در دوران حاملگی دریافت میکنند. ازجمله شایعترین علل تجویز داروها درحاملگی میتوان به اختلالات گوارشی ، عفونی ، پوستی ، روانی و درد اشاره کرد. علل خارجی نظیر داروها یا مواد شیمیایی مسبب 10 درصد از نقایص هنگام تولد هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، سازمان غذا و دارو ایالات متحد (FDA)  نوعی سیستم تقسیم بندی برای داروها در دوران حاملگی ارایه داد. در این سیستم داروها به گروههای B , A  D , C ,  , X تقسیم بندی می شوند و گروه X تراتوژن ترین داروها را شامل می شود.
آنتی بیوتیک ها
پنی سیلین ها
مشتقات پنی سیلین (آموکسی سیلین و آمپی سیلین ) در دوران بارداری بی خطر هستند. مصرف پنی سیلین ها در دوران شیردهی مشکلی ایجاد نمی کند.
سفالوسپورینها
این داروها در بارداری بدون خطر هستند.
مترونیدازول
مترونیدازول برای انسانها کارسینوژن نیست وسبب اختلالات جنین نمی شود. ولی برخی اعتقاد دارند که بهتر است از مترونیدازول بعد از سه ماهه اول بارداری استفاده شود. مترونیدازول در شیردهی بدون خطر است. البته توصیه می شود که به دنبال تجویز دوز 2 گرمی دارو ، شیردهی برای 24 – 12 ساعت قطع شود.
آمینوگلیکوزیدها
تجویز این داروها به مادر با افزایش خطر اتوتوکسیسیته در جنین همراه است ، بنابراین بهتر است در عفونتهای گرم منفی شدید از آن استفاده شود. آمینوگلیکوزیدها در دوران شیردهی منع مصرف ندارند.
کوتریموکسازول
تماس با این دارو در سه ماهه اول بارداری مختصری بر خطر ایجاد نقایص هنگام تولد ( بویژه نقایص قلبی عروقی ) می افزاید. برخی مطالعات بر افزایش خطر ابتلا جنین به نقایص لوله عصبی خبر داده اند. بهتر است این دارو در سه ماهه اول بارداری استفاده نشود. در نوزادان این دارو می تواند باعث افزایش هیپر بیلیروبینمی شود. بنابراین بهتر است نزدیک به زمان وضع حمل استفاده نشود. در دوران شیردهی این دارو مشکلی ایجاد نمی کند.
نیتروفورانتوئین
در بیماران مبتلا به کمبود G6PD نیتروفورانتوئین می تواند سبب آنمی همولیتیک شود. بهتر است این دارو نزدیک به ترم استفاده نشود. این دارو در دوران شیردهی منع مصرف ندارد.
اریترومایسین
اریترومایسین وآزیترومایسین به عنوان جایگزین پنی سیلینها استفاده می شوند. مصرف این داروها در شیردهی بلامانع است.
تتراسیکلینها
این داروها میتوانند سبب رنگی شدن دندان و اختلالات اسکلتی شوند. در مورد استفاده ازاین داروها در بارداری باید خطرات و فواید در برابر هم سنجیده شود. سیاه زخم از جمله مواردی است که در آن فایده مصرف داکسی سیلین بر عوارض آن می چربد.
کینولونها
کینولونها از جمله سیپروفلوکساسین بر روی غضروف در حال رشد ( درحیوانات ) اثر توکسیک دارند. بنابراین بجز در موارد شدید نباید ازاین داروها در دوران حاملگی استفاده کرد.
داروهای مربوط به شکایتهای تنفسی فوقانی
آنتی هیستامینها
بیشترآنتی هیستامینها در دوران حاملگی بدون خطر هستند، اما برم فنیرامین با افزایش خطر ناهنجاری جنین همراه است. ازجمله آنتی هیستامینهای بی خطر در دوران حاملگی می توان به کلرفنیرامین ، کلماستین ، دیفن هیدرامین و داکسیلامین اشاره کرد. در مورد آنتی هیستامینهای جدیدتر( آستمیزول ، سیتریزین ، لوراتادین ) اطلاعات کافی دردست نیست، بنابراین بهتر است به عنوان خط دوم درمان از آنها استفاده شود.
دکنژستانها
بیشتر دکنژستانهای خوراکی داروهای سمپاتومیمتیک هستند. از این داروها میتوان به پسودوافدرین ، فنیل افرین و فنیل پروپانولامین اشاره کرد. مصرف پسودوافدرین در سه ماهه اول بارداری با گاستروشزی همراه بوده است.
داروهای ضد سرفه
این داروها نظیر کدئین و دکسترومتورفان در حاملگی بی خطر هستند.
داروهای ضد آسم
آسم شایعترین بیماری تنفسی مزمن در دوران حاملگی است که می تواند سبب زایمان زودرس ،کاهش وزن نوزاد ، … شود. تمامی بیماران باید سالانه واکسن آنفولانزا دریافت کنند.
بتاآگونیستها
این داروها نظیر آلبوترول ، تربوتالین و متا پروترنول استنشاقی خط اول درمان آسم حاد هستند. آگونیستهای استنشاقی گیرنده بتا در دوران حاملگی وشیرخوارگی بدون خطر هستند. تمامی این داروها میتوانند سبب تاکی کاردی و دیگر اثرات قلبی عروقی شوند. این اثرات معمولا خفیف وخودمحدود هستند.
گلوکوکورتیکوئیدها
استروئیدهای استنشاقی ( بکلومتازون ) نیز خط اول درمان آسم هستند که تراتوژن نیستند و در دوران شیردهی نیز می توان استفاده کرد. گلوکوکورتیکوئیدهای سیستمیک میتوانند خطر شکاف لب و کام را تا 5 برابر افزایش دهند.
تئوفیلین
تئوفیلین تراتوژن نیست و میتوان در دوران شیردهی نیز از آن استفاده کرد.
کرومولین سدیم
کرومولین سدیم استنشاقی در دوران حاملگی وشیردهی بی خطر است.

داروهای موثر بر بیماریهای گوارشی

داروهای ضد تهوع واستفراغ
آنتی هیستامینها
در دوران حاملگی می توان از آنتی هیستامینهایی نظیر دیفن هیدرامین، دیمن هیدرینات ، هیدروکسی زین ، پرومتازین برای درمان تهوع و استفراغ استفاده کرد.
داروهای آنتی دوپامینرژیک
نظیر پروکلرپرازین ، متوکلوپرامید ، کلرپرومازین ، پرفنازین ، دروپریدول ، هالوپریدول در مقایسه با آنتی هیستامینها عوارض مادری بیشتری ایجاد می کنند و ممکن است با افزایش مختصر خطر نقایص هنگام تولد همراه باشند. بهتر است از پروکلرپرازین یا متوکلوپرامید به عنوان داروهای خط اول از این دسته استفاده شود. این داروها در شیردهی بدون خطر هستند البته باید نوزاد را از نظر سداسیون تحت نظر داشت.
داروهای ضد ریفلاکس
آنتی اسیدها خط اول درمان و بدون خطر هستند. آنتی هیستامینهای H2 ( بجز نیزاتیدین ) در دوران حاملگی و شیردهی بدون مشکل هستند. میتوان از داروهای پیش برنده نظیر متوکلوپرامید استفاده کرد. در ارتباط با سیزاپراید اطلاعات کمی وجود دارد. سوکرالفیت ممکن است سبب بهبود علائم شود. مصرف میزوپروستول در دوران بارداری ممنوع است. بهتر است از مهارکننده های پمپ پروتون در بارداری استفاده نشود.
مسکن ها

داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی
آسپیرین
براحتی از جفت عبور می کند و مصرف  آن در سه ماهه اول بارداری با گاستروشزی همراه است. دوز بالای آسپیرین با جدا شدن زودرس جفت همراهی دارد. بهتر است از آسپیرین در دوران شیردهی استفاده نشود.
ایندومتاسین و ایبوپروفن
می توانند سبب تنگی مجرای شریانی شوند و بنابراین نباید بعد از هفته 32 بارداری مورد استفاده قرار گیرند. همچنین بعد از سه ماهه اول می توانند سبب الیگو هیدرآمنیوس شوند ( تاثیر مستقیم روی کلیه جنین ). از این دو دارو می توان در شیردهی استفاده کرد.
استامینوفن
( در دوزهای معمول ) در دوران حاملگی و شیردهی بی خطر است. این دارو مسکن انتخابی برای انواع دردها است.
مسکن های اپیوئیدی
تمامی این داروها از جفت عبور می کنند. مصرف این داروها نزدیک به زمان وضع حمل می تواند سبب دپرسیون نوزاد شود.
داروهای موثر بر بیماریهای روانی

داروهای ضد افسردگی
داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای سبب مالفورماسیون نمی شوند ، اما در دوران حاملگی بهتر است از نورتریپتیلین ، دزی پرامین ، آمی تریپتیلین و ایمی پرامین استفاده کرد. اما در مورد استفاده از آمی تریپتیلین و ایمی پرامین در دوران شیردهی هشدار داده شده است.
فلوکستین
خطر مالفورماسیون های جنینی را افزایش نمی دهد ولی فلوکستین و دیگر SSRI ها با اختلال در تطابق نوزاد ( شامل دشواری تنفس ، سیانوز در هنگام شیر خوردن و لرزش ) همراه هستند. تاثیر فلوکستین بر روی شیرخوار نامشخص است و می تواند سبب نگرانی باشد.
پاروکستین
مصرف این دارو می تواند با افزایش خطر نقایص قلبی همراه باشد. همچنین در سه ماهه سوم ، خطر ایجاد هیپرتنشن پایدار ریوی در نوزاد افزایش می یابد. بنابراین در دوران حاملگی نباید از این دارو استفاده شود.
داروهای ثابت کننده خلق
داروهای ثابت کننده خلق، لیتیوم ، والپروات و کاربامازپین تراتوژن هستند.
لیتیوم
مطالعات جدید ارتباط لیتیوم با آنومالی ابشتاین را زیر سوال برده اند. لیتیوم سبب هیدرآمنیوس ( در نتیجه دیابت بی مزه در جنین ) نیز می شود. از لیتیوم نباید در دوران شیردهی استفاده شود.
والپروات سدیم و کاربامازپین
این داروها با افزایش خطر ایجاد نقایص لوله عصبی همراه هستند. در صورت استفاده از این دارها باید در سه ماهه دوم سونوگرافی هدفمند انجام شود و غربالگری از نظر آلفافیتوپروتئین سرم مادر صورت گیرد.
داروهای ضد اضطراب
ممکن است بنزودیازپین ها با افزایش خطر ایجاد شکاف لب همراه باشند. تاثیر این داروها بر روی شیرخوار نامشخص است و می تواند سبب نگرانی باشد.
داروهای آنتی سایکوتیک
داروهای ضد سایکوز مانند بوتیروفنون ها ( هالوپریدول ) وفنوتیازین ها بدون خطر هستند. بهتر است هالوپریدول در شیردهی استفاده نشود.
ویتامین ها و املاح
فولات از وقوع NTD می کاهد و ممکن است سبب کاهش اختلالات دستگاه قلبی عروقی و ادراری نیز شود.
آهن هماتوکریت در زمان زایمان و 6 هفته بعد از انرا بالاتر می برد.
بر اساس برخی مطالعات کلسیم سبب کاهش میزان بروز هیپر تنشن بارداری و پره اکلامپسی می شود.
در موارد کمبود روی تجویز آن می تواند بر وزن و دور سر نوزاد بیافزاید.
تنها ویتامین تراتوژن ویتامین A است این ویتامین در دوز بیش از 10000 واحد در روز تراتوژن است و می تواند سبب آنومالیهای ستیغ عصبی در جمجمه شود. بهتر است روزانه بیش از 5000 واحد مصرف نشود.
داروهای ضد تشنج
فنی توئین  می تواند سبب سندرم هیدانتوئین جنینی شود که با آنومالی های سری صورتی ، اندامها ، تاخیر در رشد و تکامل نوزاد مشخص می شود. از این دارو می توان در دوران شیردهی استفاده کرد.
کاربامازپین  اختلالاتی شبیه فنی توئین ایجاد می کند و علاوه بر آن خطر اسپینا بیفیدا را نیز افزایش می دهد.
فنوباربیتال اختلالاتی شبیه به سندرم هیدانتوئین ایجاد میکند و علاوه بر آن سبب اختلالات قلبی و شکاف دهان و صورت نیز می شود.
والپروات سدیم  میتواند سبب اسپینابیفیدا در ناحیه لومبوساکرال ، اختلالات قلبی ، شکاف دهان و صورت واختلالات ادراری تناسلی شود. از این دارو در شیردهی میتوان استفاده کرد.
داروهای ضد انعقاد
وارفارین تراتوژن است و به راحتی ازجفت عبور میکند.وارفارین میتواند سبب هیپوپلازی بینی، آتروفی دو طرفه اپتیک ، نابینایی و عقب افتادگی ذهنی شود.
هپارین (رگولر و با وزن مولکولی کم ) به مقدار زیاد از جفت عبور نمی کند و تراتوژن نیست. از داروهای ضد انعقاد می توان در شیردهی استفاده کرد.
داروهای ضد سردرد
سوماتریپتان به نظر تراتوژن نمی آید.
از بتابلوکرها و بسیاری از داروهای ضد افسردگی برای پیشگیری از سردرد استفاده می شودو به نظر میرسدکه در دوران حاملگی و شیردهی بی خطر باشند.
مصرف غیر قانونی داروها
نیکوتین از جریان خون رحمی جفتی می کاهد و بر خطر زایمان زودرس ، LBW بودن نوزاد و سندرم مرگ ناگهانی شیرخوار می افزاید.
الکل می تواند سبب سندرم جنین الکلی شود که با تغییرات سری جمجمه ای واختلال در تکامل شناختی مشخص می شود.
اپیوئیدها استفاده از اپیوئیدها ( غیر قانونی ) می تواند با اختلال رشد جنین ، مرگ جنین در داخل رحم و محرومیت نوزاد همراه باشد.
مصرف کوکائین در دوران حاملگی با افزایش خطر جدا شدن جفت ، PROM  و LBW بودن نوزاد همراه است.
آمفتامین ها از جمله شایعترین داروهائی هستند که مورد سوء استفاده قرار می گیرند. در برخی مطالعات افزایش بروز شکاف کام و لب به دنبال مصرف این داروها در دوران حاملگی ذکر شده است. در ارتباط با تاثیر آمفتامین ها بر روی رشد جسمانی و تکامل رفتاری و هوشی در دراز مدت نگرانی وجود دارد.

منبع :
-Danforth obstetrics and genecology,10 th ed,c2008

تهیه وتنظیم : دکترفریبا حیدری
کارشناس برنامه مادران معاونت بهداشتی کرمان

دستورالعمل تزريقات ايمن (Safety Injection Guideline)

هر سال تزريقات غير ايمن موجب حدود 16- 8 ميليون ابتلا به هپاتيت B، 5 – 2 ميليون ابتلاء به هپاتيت C و 160- 80 هزار موردHIV مي‌گردد. همچنين بيماريهاي انگلي ماننـد مالاريـا، عفونتهای باكتريال نظير آبسه‌ها و عفونت‌هاي قارچي نيز در اثر تزريقات غيرايمن اتفاق مي‌افتند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  ندرتاً بعضي از عفونت‌ها ممكن است تا سالها نامشخص باقي بمانند. سازمان جهاني بهداشت تخمين مي‌زند در سال 12 ميليارد تزريق انجام مي‌شود كه 50 درصد آنها غيرايمن هستند، 95درصد تزريقات به‌منظور درمان انجام مي‌گيرد و در حدود 95 – 25 درصد بيماران سرپايي حداقل يك تزريق دريافت مي‌كنند. بسياري از تزريقات ممكن است غيرضروري بوده و يا بي‌تأثير باشند.

هدف و راهكارهاي برنامه عملياتي تزريقات ايمن :‌

هدف :

اطمينان از ارائه ايمن تزريقات و دفع مناسب ضايعات تزريق در كشور.

راهكارها :

–       تأمين و توزيع سرنگAD  * (Auto Disable)يا خود ايستا براي كليه مراكز واكسيناسيون

–       تأمين و توزيع Safety Box براي كليه مراكز واكسيناسيون

–       ايجاد هماهنگي‌هاي برون بخشي در جهت دفع ايمن ضايعات

–       ايجاد هماهنگي‌هاي درون بخشي برحسب نياز

–       سوزاندن كليه ضايعات در مراكز شهري در زباله سوز

–       سوزاندن كليه ضايعات در مناطق روستايي در گودال‌ها يا كوره‌هاي محلي

–       آموزش پرسنل

–       آموزش و اطلاع رساني به جامعه

بيان سياست (Policy Statement) :

برنامه گسترش ايمنسازي كه در سال 1363 در كشور آغاز گرديد، براي اطمينان از حفظ سلامت كودكان استفاده از سرنگ و سرسوزن يكبار مصرف را به‌عنوان يكي از مهمترين اجزاء تزريقات ايمن توصيه نمود. با رعايت اصول ايمني تزريقات، بخصوص در خدمات ايمنسازي والدين اطمينان خاطر مي‌يابند تا كودك خود را براي ايمنسازي به مراكز بهداشتي درماني بياورند. WHO، يونيسف و UNFPA در بيانيه مشتركي تأكيد مي‌كنند كه سرنگهاي AD تجهيزات انتخابي مطمئن براي تزريق واكسن در ايمنسازي جاري و بسيج‌هاي ايمنسازي است. لذا به‌منظور افزايش ايمني تزريقات در خدمات ايمنسازي، از ابتداي سال 1383 بر استفاده از سرنگ   AD تأكيد شـده و علاوه بر آن اسـتفاده از وسايل جمع‌آوري سرنگ و سرسـوزن يعنيSafety Box نيز در خدمات ايمنسازي توصيه شده است. براي امحاء وسايل و ضايعات حاصله از خدمات ايمنسازي (سرنگ و سرسوزن) روش سوزاندن توصيه مي‌شود.

1.  به توضيح در مورد سرنگ AD در صفحه 10 توجه فرمائيد.

کلیات تزريقات ايمن :‌

تزريقات يكي از روش‌هاي شايع در تجويز فرآورده‌هاي دارويي مي‌باشد كه درصورت عدم رعايت موازين توصيه شده خطرات بالقوه و بالفعلي را بر ارائه كنندگان، مصرف كنندگان خدمت و نيز جامعه اعمال مي‌نمايد. ایمنی تزریقات با تکیه بر چهار محور بنیادی ذیل تأمین می‌گردد:

1- كاهش رفتار پرخطر كاركنان بهداشتي درماني به‌منظور پيشگيري از جراحات ناشي از وسايل تيز و برنده آلوده ؛

2-  افزايش سطح ايمني كاركنان در حين كار با وسايل تيز و برنده درماني ؛

3- جمع آوري، نگهداري، انتقال و دفع مناسب و بهداشتي زباله‌هاي آلوده و پرخطر ؛

4- تغيير رفتار و نگرش افراد جامعه و پزشكان نسبت به مقوله تقاضا و تجويز دارو به ‌روش تزريقي.

1)     كاهش رفتار پرخطر كاركنان بهداشتي درماني

الف) ارتقاء سطح آگاهي و مهارت شاغلين حرف پزشكي، پرستاري، امور تشخيصي، خدمات‌درماني، ‌گروههاي خدماتي پشتيبان، به منظور پيشگيري از بروز جراحات ناشي از سرسوزن و ساير وسايل تيز و برنده امري ضروري است. بنابراين كاركنان بهداشتي درماني بايستي در خصوص چگونگي پيشگيري از صدمات ناشي از وسايل مزبور و نيز اقدامات درماني و پيشگيرانه اوليه به‌صورت مداوم آموزش ببينند.

ب) تشكيل پرونده بهداشتي و واكسيناسيون رايگان علیه هپاتیت ب برای افراد ذیل الزامی است. كليه كاركنان بهداشتي درماني در واحدهايي كه كاركنان الزاماً‌ با توجه به نوع وظايف محوله، اقدامات پرخطر دارند مانند واكسيناتورها، بخش‌هاي ويژه، اطاق عمل اورژانس، ‌كلينيك‌هاي تشخيصي، واحدهاي پاتولوژي، اتوپسي، R‌CS، مراكز جراحي محدود و واحدهايي كه انتقال خون انجام مي‌دهند و يا كاركناني كه روش‌هاي درماني تهاجمي را انجام داده و يا درتماس با خون، سرم و ساير ترشحات آلوده بيماران مي‌باشند و نيز كليه دانشجويان پزشكي، پرستاري و مامايي.

2) افزايش سطح ايمني كاركنان درحين كار با وسايل

تيز و برنده درماني

با توجه به احتمال آلودگي كاركنان بهداشتي درماني از طريق انجام اقدامات پرخطر كه گاهی منجر به فرو رفتن سوزن در دست مي‌شود قوياً توصيه مي‌شود:

الف) ابزارهايي كه ايمني وسايل تيز و برنده را تضمين مي‌كـند نظير Safety Box و فورسپس جهت جدا نمودن تيغ جراحي از Scalples در دسترس كاربران ابزارهاي پرخطر قرار گيرد.

ب) وسايل حفاظتي مناسب نظير دستكش، گان غيرقابل نفوذ بـه آب و ترشحات، پيش‌بند پلاستيكي، ماسك و عينك محافظ جهت استفاده كاركنان بهداشتي درماني متناسب با وضعيت بيمار و روش‌هاي درماني در دسترس باشد.

ج) در ساير واحدهاي تزريقات نيز همانند واحدهاي ايمنسازي از سرنگهاي AD استفاده شود.

3) جمع آوري، نگهداري، انتقال و دفع مناسب و بهداشتي زباله‌هاي تيز و برنده

الف) قوياً‌ توصيه مي‌شود سرسوزن و ساير اشياء تيز و برنده مصرفي (‌آنژيوكت، بيستوري، لانست، اسكالپ وين، ويال‌هاي شكسته و …) بلافاصله پس از مصرف در ظروف جمع‌آوري ايمن (Safety Box) جمع‌آوري شده و ترجيحاً‌ سوزانده و يا به نحو مطلوب دفع گردند.

ب) ضروري است ظروف جمع‌آوري، مستحكم، غيرقابل نفوذ، مقاوم به پارگي و از حجم كافي و ابعاد مناسب برخوردار باشند.

ج) لازم است به‌منظور پيشگيري از جراحات ناشي از وسايل تيز و برنده ظروف جمع‌آوري ايمن به تعداد كافي و با ابعاد گوناگون در دسترس ارائه دهنده خدمت در كليه واحدهاي ذيربط قرار داشته باشد.

د) استفاده از برچسب هشداردهنده بر روي ظروف جمع‌آوري با مضمون «احتمال آلودگي با اشياء تيز و برنده عفوني»‌ به‌منظور جلب توجه كاركنان بهداشتي درماني الزامي است.

هـ) به‌منظور پيشگيري از سرريز شدن وسايل دفعي، درصورتي كه حداكثر 4/3حجم ظروف مزبور پرشده باشد ضروري است درب ظروف به نحو مناسبي بسته شده و دفع شوند.

و) وجود ظروف جمع‌آوري ايمن (Safety Box) در كليه واحدهاي بهداشتي درماني اعم از خصوصي و دولتي الزامي بوده، و بايد توسط واحدهاي نظارت بر درمان پيگيري شود.

4) تغيير رفتار و نگرش اجتماعي

الف) آموزش : ضروريست به‌منظور تعديل تجويز دارو به ‌روش تزريقي، با توجه به موارد ذيل ايمني تزريقات در برنامة آموزش مداوم جامعة ‌پزشكان قرار گيرد.

از تجويز دارو به روش تزريقي تا زماني كه دارو به ديگر اشكال از جمله خوراكي موجود باشد، حتي الامكان اجتناب گردد،‌ ترجيحاً‌ زماني از روش تزريقي به جاي ساير روشها استفاده شود كه بيمار قادر به مصرف داروهاي خوراكي نبوده، بيهوش و يا دچار اختلالات گوارشي باشد يا با توجه به وضعيت باليني بيمار نتايج درماني مطلوب ناشي از جذب سريع دارو مورد انتظار باشد.

ب) به‌منظور كاهش تقاضاي بيماران ارتقاء سطح آگاهي جامعه درخصوص خطرات بالقوه ناشي از مصرف دارو به‌روش تزريقي، بايستي در برنامه ريزيهاي آموزشي دانشگاه قرارگيرد.

ج) برگزاري دورة‌ آموزشهاي توجيهي جهت كادر خدماتي پشتيباني و ساير گروههاي بهداشتي درماني ضروري مي‌باشد.

د) تمام پرسنل بهداشتي درماني آموزش لازم براي اصلاح نگرش جامعه در خصوص تقاضاي بي‌مورد داروي تزريقي و عوارض احتمالي تزريقات، دريافت نمايند.

تزريقات غيرايمن

تزريقات غير ايمن شامل :‌
·       روش غلط تزريق ؛

·       محل نامناسب تزريق ؛

·       داروي ناصحيح ؛

·       حلال غلط ؛

·       دز غلط دارو ؛

·       دسترسي افراد جامعه به سرنگ و سرسوزن استفاده شده (امحاء ناصحيح).

تزريقات ايمن يعني تهيه و تأمين وسايل و تجهيزات و آموزش‌هائي براي ارائه خدمت تزريق به افراد جامعه به‌صورتي كه ايمني فرد خدمت گيرنده، خدمت دهنده و جامعه فراهم شود.

يك تزريق ايمن به گيرنده خدمت آسيب نمي‌رساند و تزريق كننده را در معرض هيچ خطري قرار نمي‌دهد و باعث تجمع ضايعاتي كه خطر براي جامعه داشته باشد نمي‌گردد به عبارتي:‌

الف) استفاده از سرنگ AD در تزريقات ؛

ب) استفاده از Safety Box براي جمع‌آوري سرنگ و سرسوزن مصرفي ؛

ج) جمع آوري Safety Boxهاي پرشده و سوزاندن در زباله سوز ؛

د) آموزش و ارئه آگاهي‌هاي لازم به ارائه دهنده و گيرندگان خدمت از عوامل تأمين كننده ايمن تزريق مي‌باشند.

همه مايعات بدن بايد حاوي پاتوژن فرض شود. پوست و محيط را بايد حاوي ميكروارگانيسم فرض كرد تزريقات ناصحيح مي‌تواند راحت‌تر از مسيرهاي تنفسي، خوراكي و يا تماس جنسي عفونت را منتقل كند.

چنانچه تزريقات غير ايمن انجام گيرد مي‌توانند باعث بروز عفونت در افراد شوند در اين صورت انتقال مي‌تواند از طريق تماس انگشتان با سرسوزن، از روي پوست، فرورفتن سر سوزن بداخل بدن يا توسط مايعاتي كه تزريق مي‌گردند و يا از طريق سوزن و سرنگي كه قبلاً مصرف شده ايجاد شود.

امروزه ميليون‌ها نفر دچار ضعف سيستم ايمني هستند و بيليون‌ها تزريق توسط افراد غير دوره ديده و يا مردم ناآگاه انجام مي‌شود، لذا فقط بايستي از تزريق در موارد ضروري درماني و يا ايمنسازي استفاده كرد. بسياري از واكسيناتورها علاوه بر ايمنسازي، تزريقات درماني هم انجام مي‌دهند كه بسياري از اين تزريقات مثل تزريق ويتامين‌ها غير ضروري هستند.

چرا تزريقات غير ضروري انجام مي‌شود؟

گاهي اوقات برخلاف آنچه كه كاركنان بهداشتي توصيه مي‌كنند، بعضي از بيماران ممكن است خودشان تقاضاي تزريق كنند. آنها ممكن است به غلط بپندارند كه تزريق لازم بوده و مؤثرتر از درمان خوراكي است و يا باعث بهبودي سريع‌تر بيماري مي‌شود در حاليكه ممكن است درمان خوراكي بهترين روش درمان آنها باشد.

پزشكان نيز ممكن است به دلايل مختلف مانند عدم اطلاع كافي از عوارض تزريقات، كمبود وقت براي توجيه و توضيح به بيمار و يا براي جلب توجه و رضايت بيمار در شرايط مساوي داروي تزريقي به جاي داروي خوراكي تجويز نمايند.

موازين تزريقات ايمن :

الف- محل تميز (Clean work plan) :

در هر مركز براي واكسيناسيون مكاني خاص را تعيين نمائيد. محل دريافت واكسن و آماده‌سازي واكسن بايد در اين مكان در نظر گرفته شود. وسائل لازم براي تزريق شامل پنبه الكل و سرنگ را بر روي ميزي كه به اين امر اختصاص داده‌ايد قرار دهيد. به خاطر داشته باشيد وسائلي كه روي ميز است بايد تميز بوده و خون، پنبه آلوده و …. منظره آن را زشت نكرده باشد.

بهتر است Safety Box را جهت دفع بلافاصله سرنگ در نزديك‌ترين محل به واكسيناسيون يا زير ميزي كه وسائل واكسيناسيون بر روي آن قرار دارد، قرار دهيد.

ب – شستشوي دست (Hand washing) :

از آنجائيكه هر مايعي از بدن ممكن است حاوي عوامل بيماري‌زا باشد و باعث انتقال بيماري گردد بايد دستهاي فرد تزريق كننده قبل از تزريق به‌طور كامل با آب و صابون شسته شود.

ج- سرسوزن و سرنگ استريل :

1- يك سرنگ و سرسوزن استريل برداشته و بسته‌بندي آن را از نظر وجود پارگي و هرگونه صدمه بازبيني نمائيد.

2- تاريخ انقضا آن را كنترل كنيد.

3- در صورت اطمينان از استريل بودن مي‌توانيد از آن استفاده نمائيد.

4- به هيچ قسمتي از سرسوزن قبل و بعد از واكسيناسيون دست نزنيد و از سرپوش‌گذاري مجدد سرسوزن اجتناب كنيد. اگر سرپوش‌گذاري لازم است (براي مثال كودك به‌علت ترس حركاتي انجام مي‌دهد وتزريق با تأخير انجام مي‌شود) تكنيك استفاده از يك دست* را بكار ببريد. سرسوزني را كه با سطح غير استريل تماس داشته است دور بياندازيد.

* سرپوش‌گذاري به‌وسيله تكنيك استفاده از يك دست:

1- سرپوش را روي ميز قرار دهيد.

2- سرنگ و سرسوزن را در يك دست گرفته و بدون استفاده از دست ديگر داخل سرپوشي كه روي ميز گذاشته‌ايد، قرار دهيد.

د- ويال و حلال مناسب :

1- مطمئن شويد حلال مربوط به هر واكسن لئوفيليزه را در اختيار داريد به عبارتي براي هر واكسن از حلال اختصاصي آن استفاده نمائيد.

2- به هنگام بازسازي واكسن، واكسن و حلال بايد داراي درجه حرارت يكسان (8-2 درجه سانتي‌گراد) باشند.

3- براي بازسازي هر ويال واكسن از يك سرنگ و سرسوزن استفاده نمائيد.

4- همه حلال موجود در ويال را استفاده كنيد.

5- بعد از استفاده از سرنگ، آن را بدون سرپوش گذاري در Safety box بيندازيد.

6- به خاطر داشته باشيد همه واكسنهاي بازسازي شده را فقط تا 6 ساعت پس از بازسازي مي‌توان استفاده كرد و پس از آن بايد دور ريخته شوند.

7- هرگز يك سرسوزن را براي كشيدن دوزهاي بعدي يك ويال واكسن، داخل ويال نگذاريد.

ر- تميز كردن محل تزريق (Skin cleaning) :

1- محل واكسيناسيون را در صورت كثيف بودن محل تزريق ابتدا با آب و صابون شستشو دهيد.

2- محل تزريق را با پنبه الكل (70 درصد) به صورت دايره‌اي ضدعفوني كنيد.

3- هرگز از پنبه الكل از قبل آماده شده استفاده نكنيد.

ز- جمع‌آوري صحيح اجسام نوك تيز

(Appropriate collection of sharps) :

1- سرنگ و سرسوزن‌هاي مصرف شده را هميشه در Safety box بيندازيد.

2- براي جلوگيري از فرو رفتن نوك سوزن در دست هرگز بعد از واكسيناسيون، به سرسوزن دست نزنيد و از سرپوش گذاري مجدد سرسوزن اجتناب كنيد.

3- سرنگ و سرسوزن را بلافاصله بعد از استفاده درSafety box  بيندازيد.

4- بيش از 4/3حجمSafety box  را پر نكنيد.

5- دربSafety box هاي پر شده را قبل از حمل براي دفع ببنديد.

6-Safety box هاي پرشده را در يك مكان مطمئن و خشك و دور از دسترس كودكان و مردم نگهداري كنيد. تا مطابق دستورالعمل‌هاي موجود دفع شوند.

7- براي اجتناب از ايجاد صدمه در اثر سرسوزن هرگزSafety box  پر شده را در دست نگيريد، تكان ندهيد، فشار ندهيد، يا روي آن ننشينيد يا نايستيد.

8-  Safety boxپر را دوباره باز نكنيد، خالي نكنيد يا مورد استفاده مجدد قرار ندهيد.

س-دفع‌صحيح ضايعات(Appropriate waste management):

براي حفظ جامعه از خطر تماس با ضايعات حاصله از واكسيناسيون Safety boxها را مطابق دستورالعمل و برنامه ريزي‌هاي انجام شده دفع نمائيد. (صفحه 23)

تجهيزات قابل قبول براي تزريقات :

در خدمات ايمنسازي كشوري توصيه مي‌شود فقط از سرنگ‌هايAD استفاده شود و ضايعات حاصله در Safety Box جمع‌آوري و به‌طور مناسب امحاء گردد.

سرنگهايAD سرنگهايي هستند كه خودبه‌خود قفل مي‌شوند، و در نتيجه فقط يكبار مي‌توانند مورد استفاده قرار گيرند. سرنگهايAD وسيله انتخابي براي همه انواع جلسات ايمنسازي هستند.

هر سرنگ AD استريل شده و به‌وسيله كارخانه بسته‌بندي مي‌شود. انواع مختلفي از سرنگهاي AD وجود دارد. بيشتر سرنگهاي AD داراي سرسوزني ثابت هستند. ساير انواع داراي سرسوزنهاي جدا شدني هستند كه تنها به سرنگهاي AD خاص خودشان متصل مي‌شوند. اين سرسوزنها را با سرنگهاي استاندارد ديگر نمي‌توان استفاده كرد. همه سرنگهاي AD به‌منظور حفظ ستروني سرسوزن داراي سرپوش پلاستيكي هستند و بعضي از آنها حتي جهت پيستون نيز سرپوش دارند. سرنگهاي AD در حجم‌هاي مختلف براي تجويز واكسن BCG و يا ساير واكسنها وجود دارد.

مراحل استفاده از سرنگهاي AD به شرح ذيل است :

گام اول :  سرنگ و سرسوزن را از بسته‌بندي خارج كنيد.

گام دوم : اگر سرسوزن آن ثابت نيست سرسوزن را به سر سرنگ متصل كنيد. سرپوش سوزن را بدون اينكه سوزن را لمس كنيد برداريد.

پيستون را فقط يك بار مي‌توانيد به عقب كشيده و بازگردانيد، بنابراين كاركنان بهداشتي بايد توجه كنند كه نبايد پيستون را بي‌مورد حركت دهند و يا هوا را به داخل ويال تزريق كنند چون اين مسئله موجب غيرقابل استفاده شدن سرنگ مي‌شود.

گام سوم : سرسوزن را روي ويال واكسن قرار دهيد و سوزن را وارد ويال نمائيد. و توجه نمائيد كه سر سوزن حتماً داخل مايع قرار گرفته باشد.

گام چهارم : پيستون را به عقب بكشيد تا سرنگ پر شود. پيستون به‌طور اتوماتيك متوقف مي‌شود چنانچه به‌علامت 5/0 ميلي‌ليتر برسد، شما يك صداي «كليك» خواهيد شنيد.

گام پنجم : سرسوزن را از داخل ويال خارج كنيد. براي از بين بردن حباب‌هاي هوا، سرنگ را مستقيم نگهداريد و به بدنه سرنگ ضربه بزنيد. سپس به‌دقت به سمت علامت توقف فشار دهيد.

گام ششم : سرسوزن را در محل تزريق كه قبلاً‌ آماده كرده‌ايد، داخل كنيد.

گام هفتم : پيستون را به سمت جلو فشار دهيد و واكسن را تزريق كنيد. بعد از تزريق پيستون به‌صورت اتوماتيك قفل مي‌شود و حركت نمي‌كند و سرنگ نمي‌تواند مورد استفاده مجدد قرار گيرد. به خاطر داشته باشيد بعد از استفاده از سرنگ آن را مجدداً سرپوش‌گذاري نكنيد.

تذكر : در تزريقات مربوط به واكسيناسيون نيازي به آسپيراسيون نمي‌باشد.

گام هشتم : سرنگ و سرسوزن استفاده شده را در داخل جعبه ايمن(Safety Box)  غيرقابل نفوذ و مقاوم نسبت به سوراخ‌شدگي كه براي جمع‌آوري ضايعات تعيين شده است، بيندازيد.

امتيازات سرنگ AD :

فقط يكبار قابل استفاده‌اند.
موجب حذف انتقال بيماريهاي منتقله از انسان به انسان كه به‌علت استفاده مجدد از سرنگ و سرسوزن آلوده رخ مي‌داد، مي‌شوند.
نياز براي استريل كردن مجدد توسط كاركنان بهداشتي نداشته بنابراين زمان لازم براي اين امر حفظ مي‌شود.

علاوه بر سرنگ AD از سرنگ و سر سوزن يكبار مصرف براي بازسازي استفاده مي‌ شود .

سرنگ و سرسوزن يكبار مصرف :

به‌علت اينكه استفاده مجدد از سرنگها و سرسوزنهاي يكبار مصرف موجب انتقال بعضي از بيماريها مي‌شوند، سرنگ و سرسوزن يكبار مصرف غيرAD براي تزريق در برنامه ايمنسازي توصيه نمي‌شوند. در سال 1999 سازمان جهاني بهداشت و يونيسف و UNFPA بيانيه مشتركي در مورد عدم استفاده اين نوع سرنگ و سرسوزن در ايمنسازي انتشار دادند.

واكسنهايي كه بايد بازسازي شوند مانند واكسن سرخك، سرخجه و ب.ث.ژ براي مخلوط كردن حلال با واكسن به سرنگ بزرگتري نياز دارند. اين نوع سرنگها فقط براي اين كار توصيه مي‌شوند. تا زماني كه سرنگ‌هاي AD با حجم بيشتري براي بازسازي در دسترس نيستند شما مي‌توانيد از سرنگهاي يكبار مصرف براي اين منظور استفاده كنيد. بخاطر داشته باشيد براي بازسازي نيز از سرنگ و سرسوزني كه قبلاً استفاده شده است، استفاده نكنيد.

ارائه واكسن كارآ و مؤثر با رعايت نكات ايمني :

همانطوريكه استفاده از تجهيزات تزريق ايمن مهم است به‌همان اندازه ارائه واكسني كارآ و مؤثر كه به درستي در زنجيره سرما نگهداري شده باشد، به درستي بازسازي شده باشد و صحيح تجويز شود، داراي اهميت است.

براي تأمين سلامت واكسن نكات ذيل را بررسي نمائيد :

·        كنترل ويال و برچسب ؛

·        نحوه ذخيره واكسن ؛

·        تطابق واكسن با حلال ؛

·        بررسي VVM.

نكاتي كه در بررسي ويال واكسن بايد مورد توجه قرار گيرند شامل :

1- برچسب ؛

2- زمان انقضاء مصرف ؛

3- علائم آلودگي ؛

4- قرار گرفتن در معرض يخ‌زدگي ؛

5- قرارگرفتن در معرض گرماي زياد.

در بررسي آلودگي به نكات ذيل توجه كنيد :

·  اگر هرگونه ترك خوردگي، شكستگي و يا نشت وجود دارد ويال را دور بـريزيد.

·  اگر تغيير ظاهري وجود داشته و يا ذرات معلـق ديده مي‌شود ويال را دور بريزند.

·  اگر ويال در آب غوطه‌ور شده باشد غيرقابل مصرف بوده و بايد دور ريخته شود.

ارزيابي از نظر قرار گرفتن در معرض يخ‌زدگي :

واكسنهاي ثلاث، توأم بالغين، توأم خردسال، كزاز، هپاتيت ب و هموفيلوس آنفلوانزا اگر مظنون به يخ‌زدگي باشند بايد دور ريـخته شوند. در مورد بـررسي يخ‌زدگي بايـد از (Shake test) استفاده نمود.

ارزيابي قرار گرفتن ويالها  در حرارت بالا :

اگر واكسنها حاوي VVM باشند و مربع داخلي همرنگ و يا تيره‌تر از دايره بيرونـي باشد، بايد ويال دور ريخته شود.

اگر واكسن داراي VVM نباشد، نمودار درجه حرارت را چـك نمائيد و كـارت زنجيره سرما را بررسي كنيد.

توجه داشته باشيد :

– تنها سرنگ را هنگامي پركنيد كه گيرنده تزريق آماده باشد.

– هيچگاه ويالهاي ناقص مصرف شده را با هم مخلوط نكنيد.

– ويالهاي باز شده را در داخل يخچال و داخل ظرف مخصوصي با علامت «درحال مصرف»‌ مشخص نمائيد.

– واكسنهاي باز سازي شده، پس از 6 ساعت دور ريخته شوند.

قبل از مصرف واكسن نكات ذيل را كنترل كنيد :‌

آيا هنوز برچسب واكسن به ويال چسبيده است؟

آيا واكسن صحيح و حلال مناسب آن را انتخاب نموده‌ايد؟

زمان انقضاء واكسن را كنترل نموده‌ايد؟‌

آيا آلودگي ظاهري و ذرات شناور ندارند؟

واكسنهاي حساس به سرما علائم يخ‌زدگي ندارند؟

چند روش ساده براي اطمينان از سلامت تزريقات

ارائه خدمات واكسيناسيون بايد در محلي تميز كه مختص واكسيناسيون است و با خون و ترشحات آلوده نشده، انجام شود. هر دز را قبل از تجويز آماده كنيد و هرگز چندين سرنگ را از قبل آماده نكنيد.

هرگز سرسوزن را در بالاي ويال واكسن باقي نگذاريد.

توصيه‌هاي اختصاصي در مورد استفاده، ذخيره و حمل و نقل واكسنها را بكار ببنديد.

مراحل ذيل را براي بازسازي ايمن واكسنها دنبال كنيد :

الف) مطمئن شويد از حلال صحيح براي هر واكسن ليوفليزه استفاده كرده‌ايد و كنترل كنيد كه حلال و واكسن ساخت يك كارخانه باشند.

ب) در هنگام بازسازي درجه حرارت حلال و واكسن بايد يكسان باشد (8-2 درجه سانتي‌گراد).

ج) براي هر ويال واكسن يك سرنگ و سرسوزن استريل استفاده كنيد.

همه حلالي را كه در اختيار داريد براي يك ويال استفاده كنيد. بعد از استفاده سرنگ را در داخل Safety Box بيندازيد.

د) همه واكسنهاي بازسازي شده حداكثر 6 ساعت پس از بازسازي قابل مصرف هستند و پس از آن بايد دور ريخته شوند.

براي هر كودك از يك سرنگ و سرسوزن جديد AD  بارعايت نكات ذيل استفاده نمائيد :

الف) از يك سرنگ و سرسوزن AD جديد كه از نظركيفي كنترل شده است استفاده كنيد.

ب) بسته‌بندي سرنگ و سرسوزن را بخوبي مورد بازبيني قرار دهيد چنانچه بسته‌بندي دچار اشكال و يا پارگي بود، آنرا دور بيندازيد.

ج) به هيچ يك از قسمتهاي سرسوزن دست نزنيد. چنانچه سطح سرسوزن به ‌هرعلت غيراستريل شد، آن را دور بيندازيد.

د) براي جلوگيري از هرگونه حركت در طول تزريق و بعد از آن كودك را محكم نگاه داريد.

صدمه فرو رفتن سوزن در دست و عفونت‌هاي ناشي از آن :

سرسوزن اغلب موجب جراحت كاركنان بهداشتي مي‌شود. ميزان كم اما خطرناكي از عفونت‌هاي منتقله از راه خون مثل هپاتيتB، هپاتيتC، ‌‌HIV يا ساير ويروسها مي‌توانند از طريق جراحت ناشي از  فرو رفتن سوزن در دست منتقل شوند.

فرو رفتن سوزن در دست وقتي رخ مي‌دهد كه:

·       كاركنــان بهداشـتي سرسـوزن را سرپـوش گذاري مـجدد كننـد يا درحـاليـكه سرنـگها و سرسوزنهاي مصرف شده را در دست دارند راه بروند.

·       اگر بيماران، بخصوص كودكان، وضعيت درستي در مدت زمانـي كه تـزريق انجام مي‌شود، نداشته باشند (حركت كودك، گريه و ….)

·       اگر ضايـعات تزريق به خـوبي جمع‌آوري نشـده باشند و مردم در معـرض تــماس بـا ايـن ضايعات (سرنگ و سرسوزن مصرف شده)‌ قرارگيرند.

روش‌هاي پيشگيري از فرو رفتن سوزن در دست

1- بـه حداقـل رسـانـدن حمل و نـقل و جابجايي سرنـگ و سرسوزن‌هاي مصرف شده :‌

صدمه ناشي از فرو رفتن سوزن در دست در هر زماني ممكن است اتفاق بيفتد ولي اغلب در طي و يا بلافاصله بعد از تزريق رخ مي‌دهد. معمولاً جابجايي تجهيزات تزريق براي حمل و نقل بيشترين خطر ايجاد نيش سوزن را در بر دارد. اما صدمه نيش سوزن قابل پيشگيري است. روش‌هاي ساده‌اي براي پيشگيري توسط كاركنان بهداشتي وجود دارد تا خطر صدمات سوزن را كاهش دهد.

به حداقل رساندن حمل و نقل تجهيزات تزريق در جلوگيري از صدمات اهميت زيادي دارد.

مواردي كه در ذيل ذكر مي‌شود حمل و نقل و جابجايي را به حـداقـل مي‌رساند :

·       جعبه ايمن (Safety Box) را در نزديكي فردي كه واكسن دريافت مي‌كند قرار دهيد تا سرنگ و سرسوزن‌هاي مصرف شده را بتوانيد فوراً‌ پس از تزريق داخل آن بيندازيد.

·       از سرپوش گذاري مجدد سرسوزن اجتناب كنيد. اگر سرپوش گذاري لازم است (براي مثال اگر بدليل بيقراري شديد مجبوريد تزريق واكسن را با تأخير انجام دهيد سرپوش‌‌ گذاري با يك دست و با استفاده از سطح ميز را انجام دهيد.

·       هرگز سر سوزن را از سرنگ جدا نكنيد.

·       هرگز سرنگ و سرسوزن‌هاي استفاده شده را در اطراف محل ايمنسازي يا محل كار جابجا نكنيد.

·       هنگاميكه براي واكسينه كردن آماده شديد واكسن را داخل سرنگ كشيده و آن را تزريق كنيد و سپس سرنگ مصرف شده را فوراً‌ داخل Safety Box بيندازيد.

2- حمل و نقل ايمن سرنگ و سرسوزن‌ها :

هر يك از قسمت‌هاي سرنگ كه شما آن را لمس كنيد آلوده مي‌شود، لذا نبايد به هيچ قسمتي از سرنگ كه با مايع داخل ويال واكسن يا كودك تماس خواهد داشت، دست بزنيد.

بنابراين از دست زدن به نقاط ذيل اجتناب نمائيد:

بدنه سوزن ؛
قسمت انتهايي سوزن ؛
قسمت انتهايي محل اتصال سوزن به سرنگ.

شما مي‌توانيد به اين قسمتها دست بزنيد :

استوانه خارجي سرنگ
بالاي پيستون
3- آماده كردن محل ايمنسازي به نحوي كه امكان خطر ايجاد جراحت را كاهش دهد :

كاركنان بهداشتي بايد نحوه قرار گرفتن وسايل كار در فضايي را كه در اختيار دارند تعيين كنند به صورتيكه :

·       جعبه حمل واكسن در محل سايه قرار گيرد.

·       برگه چوب خط ثبت موارد به راحتي قابل استفاده باشد.

·       فرد واكسيناتور بين كودك و همه سوزنها يا اشياء نوك تيز باشد.

·       فرد واكسيناتور  Safety Boxرا طوري قرار دهد. كه‌ سوراخ ورودي Safety Box را در موقع دفع سرنگ و سرسوزن ببيند.

·       واكسيناتور به راحتي و بدون طي مسافتي سرسوزنهاي مصرفي را داخلSafety Box بيندازد.

·       فقط يك كودك در محل واكسيناسيون حضور داشته باشد.

·       در مراكز شلوغ كه ممكن است چند واكسيناتور همزمان ارائه خدمت دهند هر واكسيناتور بايد يك Safety Box داشته باشد.

4- وضعيت صحيح كودك براي انجام تزريقات :

هرگونه حركت غيرقابل پيش بيني كودك به هنگام تزريق مي‌تواند منجر به ايجاد جراحت نيش سوزن براي واكسيناتور شود.

براي جلوگيري از اين سانحه، كودك را با وضعيتي صحيح (طبق شكل شماره 3) قبل از تزريق آماده كنيد:

·       مادر بنشيند و كودك را در بغل او قرار دهيد. مطمئن شويد كه بازوي مادر از پشت كودك را در برگرفته است.

·       براي حفظ ايمني، مادر پاهاي كودك را  نيز در طول تزريق مهار كند.

·       توجه داشته باشيد واكسيناتور نمي‌تواند در حفظ وضعيت كودك كمكي بكند زيرا دو دست خود را براي تزريق احتياج دارد.

5- قراردادن ظروف مخصوص براي جمع‌آوري كليه اجسام نوك تيز در محل واكسيناسيون :

اجسام نوك تيز استفاده شده بايد در Safety Box ريخته شوند و سپس به روشي ايمن دفع شوند.

نحوه دفع تجهيزات تزريق :‌

با توجه به آموزش‌هايي كه در جهت جلوگيري از ابتلاء به بيماريهاي منتقله از راه خون از جمله هپاتيت C,B و ايدز داده شده است، در زمان تزريق توصيه به استفاده از سرنگ و سرسوزن يكبار مصرف واستفاده از كاتر و Safety Box براي جمع‌آوري سرنگ و سرسوزن‌هاي مصرفي در خدمات بهداشتي درماني شده است و طبق توصيه‌هاي به‌عمل آمده ضايعات جمع‌آوري شده تحت عنوان زباله عفوني در شهرها به‌وسيله شهرداري جمع‌آوري و در روستاها در گودالها يا كوره‌هايي كه طراحي شده سوزانده مي‌شود.

دفع سرنگ و سرسوزنهاي مصرف شده

وسايل تزريق بايد فوراً پس از استفاده دور ريخته شوند.

چرا امحاء صحيح ضايعات تزريق اهميت دارد؟

ضايعات تزريق مي‌تواند موجب مشكلات جدي بهداشتي و محيطي شود. دفع غيرايمن مي‌تواند موجب گسترش بيماريهايي شود كه شما با تلاش بسيار آنها را كنترل كرده‌ايد.

خطرات بهداشتي :

رها كردن سرنگ و سرسوزن مصرف شده در فضاي باز و محيط زندگي افراد جامعه را به خطر مي‌اندازد. در اغلب اين موارد نيز، كودكان متأسفانه قربانيان اتفاقي صدمه نيش سوزن هستند.

خطرات زيست محيطي :

انداختن سرنگ و سرسوزنهاي مصرف شده در رودخانه، آب مورد استفاده نوشيدن و شستشو را آلوده مي‌كند.

استفاده از Safety Box :

همه وسايل تزريقي را كه استفاده شده است بايد بلافاصله در Safety Box بيندازيد. اين ظروف بايد ضد آب و مقاوم  بوده و سوزنها آن را سوراخ نكنند.

براي اطمينان از حمل و نقل ايمن Safety Box :‌

·       حمل يا تكان دادن Safety Box را به حداقل برسانيد. هرگز به آن فشار وارد نكنيد، روي آن ننشينيد يا نايستيد.

·       مراقبت ازSafety Box ها را به‌هنگام حمل و نقل تا محل دفع افزايش دهيد.

·       Safety Boxها را در يك مكان خشك و ايمن دور از دسترس كودكان و جامعه قرار دهيد تا به نحو ايمن جمع‌آوري و دفع شوند.

·       فردي را مسئول جمع‌آوري و حمل و نقل Safety Boxها نمائيد و آموزشهاي لازم را در اين زمينه به او بدهيد. هرگز از افرادي كه در اين زمينه آموزش نديده‌اند نخواهيد حمل و نقل جعبه‌ها را به عهده بگيرند.

مراحل دفع ضايعات تزريق :

سرنگها و سرسوزنهاي استفاده شده نبايد در محيط باز كه مردم در آنجا آمد و رفت دارند و يا كودكان به آن دسترسي مي‌يابند انباشته شوند. و هرگز نبايد به همراه ساير زباله‌ها دفع شوند.

گام 1 : Safety Box بايستي در تمام مراكز واكسيناسيون در دسترس كارمند بهداشتي قرار داشته باشد.

گام 2 : وقتي متوجه شديد 4/3 حجم Safety Box پرشده است درب آنرا ببنديد. هرگز سرنگ و سرسوزن‌هاي مصرف شده را از يك Safety Box به ظرف ديگري منتقل نكنيد.

يك Safety Box پنج ليتري گنجايش حدود 100 سرنگ و سرسوزن را دارد. وقتي 4/3 حجم آن پر شد، جهت امحاء آن اقدام نمائيد.

توجه: هرگز تجهيزات ذيل را در داخل Safety Box نيندازيد. اين تجهيزات را با ساير ضايعات پزشكي جمع‌آوري كنيد.

– ويالهاي خالي (به استثناء ويالهاي شكسته)

– ويالهاي واكسن فاسد يا از رده خارج شده (تاريخ انقضاء گذشته)

– پنبه الكل

– دستكش يا ساير ضايعات پلاستيكي

روشهاي از بين بردن Safety Box :‌

چهار روش معمولاً براي از بين بردن Safety Boxهاي پرشده وجود دارد.

الف) زباله سوز :‌

زباله‌سوز مي‌تواند كاملاً سرنگ و سرسوزنها را از بين ببرد. حرارت بيش از 800 درجه سانتي‌گراد كليه ميكروارگانيسم‌ها را از بين مي‌برد و حجم ضايعات حاصله از تزريقات را به حداقل كاهش مي‌دهد.

زباله سوزي كه عملكرد آن خوب باشد ما را از نابودي كامل سرنگ و سرسوزن‌ها مطمئن مي‌كند. زباله سوزها آلودگي هواي كمتري نسبت به سوزاندن در حرارت كمتر ايجاد مي‌كنند. بعضي از بيمارستانها داراي زباله سوز هستند و بعضي از آنها از ساير زباله سوزهاي نزديك به بيمارستان مثل كارخانه‌هاي سيمان استفاده مي‌كنند.

كليه موازين ايمني براي محلي كه زباله سوز قرار دارد بايد در نظر گرفته شود و فردي كه با زباله سوز كار مي‌كند بايد از عينك ايمني و دستكش كلفت (Heavy gloves) استفاده كند.

مـراكزي كه به اين زباله‌‌سوزها دسترسي دارند با هماهنگي‌هاي لازم بهتر است جـهت امحاءSafety Boxها از اين روش استفاده نمايند.

ب) سوزانيدن در ظروف استوانه‌اي فلزي (Metal drum) :

براي سوزاندن ضايعات تزريق در ظروف استوانه‌اي فلزي:

·       محلي براي سوزانيدن ضايعات انتخاب كنيد كه حتي الامكان از ساختمانها و منازل مسكوني دور باشد. مكان مورد نظر بايد حصاركشي شده و تميز باشد.

·       چهار آجر به صورت مستطيل روي زمين قرار دهيد.

·       يك توري فلزي يا شبكه فلزي روي آجرها قرار دهيد.

·       دو انتهاي استوانه فلزي 210 ليتري (55 گالني) را برداريد. اين عمل امكان جريان هوا در داخل ظرف مي‌دهد و محتوي آن بهتر خواهد سوخت. اگر ظرف استوانه‌اي فلزي در دسترس نبود مي‌توانيد يك استوانه از ورق فلزي، آجر يا خاك‌رس بسازيد. يك دودكش بايد به قسمت متحرك بالاي لوله استوانه‌اي اضافه شود.

·       لوله استوانه‌اي را روي شبكه يا توري فلزي قرار دهيد.

·       Safety Boxهاي پرشده را داخل اين ظرف بيندازيد. كاغذ، برگ و ساير مواد قابل اشتعال را به داخل استوانه اضافه كنيد تا به سوختن Safety Boxها كمك كنند.

·       ميزان كمي نفت (اگر در دسترس بود)، روي جعبه‌ها و ساير مواد بريزيد.

·       يك توري فلزي روي لوله استوانه‌اي قرار دهيد تا از گسترش خاكسترها جلوگيري كند.

·       مواد قابل اشتعال مثل چوب يا كاغذ و …. را در پائين استوانه قرار دهيد و آنها را آتش بزنيد.

·        به مردم هشدار بدهيد كه از آن فاصله بگيرند و از سيگار كشيدن و از دود و گاز و خاكستر حاصله از آتش اجتناب كنند.

·       آتش را تا وقتي كه همه Safety Boxها كاملاً‌ بسوزند و از بين بروند روشن نگه داريد.

·       وقتي آتش خاموش شد و باقيمانده داخل استوانه سرد شد، با دقت باقيمانده را جمع آوري كنيد. آنرا در يك محلي كه معمولاً محل                         شكل6- ظرف استوانه‌اي فلزي

رفت و آمد مردم نيست و استفاده نمي‌شود دفن كنيد. حداقل روي آنرا با 13 سانتيمتر خاك بپوشانيد. اگر امكان داشته باشد روي گودال را با سيمان بپوشانيد تا گودال كاملاً پر شود.

توجه : باقيمانده سرسوزن‌ها و جعبه‌هاي ايمن (Safety Box) بايد بعد از سوزاندن دفن شوند، اگر سوزانيدن در يك استوانه فلزي يا در يك گودال سرباز انجام مي‌شود. باقيمانده ضايعات نيز بايد به‌صورت عميق درگودال، يا محل مخصوص دفن بهداشتي زباله‌ها، يا محلي مشابه كه مردم به آنجا دسترسي ندارند دفن شود.

ج) سوزاندن در فضاي آزاد دريك گودال :

سوزاندن در فضاي آزاد در يك گودال هميشه توصيه نمي‌شود به‌دليل آنكه سوزاندن مواد پلاستيكي موجب تخريب محيط زيست مي‌گردد. اگر بخواهيد در فضاي باز ضايعات را بسوزانيد لازم است:

·       يك محل دور از منازل مسكوني و غيرقابل استفاده براي امور ديگر را انتخاب كنيد. اين محل بايد حصاركشي شده و تميز باشد.

·       يك كارمند داراي شرايط لازم براي نظارت بر سوزاندن انتخاب كنيد.

·       يك گودال با عمق حداقل يك متر حفر كنيد، اما مطمئن شويد خيلي عميق نباشد تا بتوانيد براي آماده كردن آن براي قرار دادن مواد قابل اشتعال و Safety Boxها داخل آن بشويد.

·       Safety Boxهاي پرشده را داخل گودال قراردهيد. كاغذ، برگ درختان يا ساير مواد قابل اشتعال را براي كمك به سوختن با آن مخلوط كنيد.

·       اگر نفت در دسترس بود مقدار كمي روي آنها بريزيد و مواد را آتش بزنيد.

·       به مردم هشدار بدهيد از محل سوزاندن و گازها و خاكستر حاصله خود را دور نگه دارند و از كشيدن سيگار اجتناب كنند.

·       آتش را تا زماني كه كاملاً Safety Boxها سوزانده شوند، شعله‌ور نگهداريد و سپس طبق مطالب پيشگفت باقيمانده را دفن كنيد.

د) دفن بهداشتي درگودال :‌

وسايل و تجهيزات تزريق ممكن است در گودال مخصوص اين امر دفن شود. محل را به دقت انتخاب كنيد و يك گودال عميق و بزرگ براي دفن جعبه‌هاي ايمن (Safety Box) حفر كنيد. (شكل 9) اگر سرنگ‌هاي AD آلوده به هر نحوي از جعبه‌ها خارج شوند و وارد رودخانه شده و يا روي زمين پراكنده شوند، مردم ممكن است روي آن گام بردارند يا بچه‌ها با آن بازي كنند، بنابراين:

·       محلي را انتخاب كنيد كه در آينده حفاري نشده و يا جهت ايجاد چاه توالت استفاده نمي‌شود.

·       دور آن محل را حصار بكشيد و تميز كنيد.

·       يك گودال حداقل به عمق 2 متر حفر كنيد. مطمئن شويد كه ضايعات داخل آن در طي فصل بارندگي از داخل آن خارج نمي‌شود.

·       Safety Boxهاي پرشده را قبل از دفن داخل گودال قرار دهيد. هرگز آنها را داخل گودال خالي نكنيد.

·       روي جعبه‌ها را باحداقل 30 سانتيمتر خاك بپوشانيد. اگر امكان دارد روي گودال را با سيمان بپوشانيد. وقتي گودال پر است مطمئن شويد كه كارمندي آموزش ديده بر اين  مراحل نظارت دارد. هرگز اين كار حياتي را به عهده فرد غيرآموزش ديده نگذاريد.

آموزش كاركنان بهداشتي :

كليه كاركناني كه خدمات ايمنسازي را ارائه مي‌دهند بايد در زمينه تزريقات ايمن آموزش ببينند. اين آموزش‌ها به‌صورت آبشاري از سطوح كشوري، دانشگاهي و شهرستاني و مراكز بهداشتي درماني و خانه‌هاي بهداشت خواهد بود.

مديريت و نظارت :‌

با توجه به لزوم رعايت موازين تزريقات ايمن، علاوه بر محاسبه و تأمين ملزومات مورد نياز برنامه،‌ بايد سطوح مختلف شبكه بهداشتي درماني كشور و بخش خصوصي ارائه دهنده خدمات ايمنسازي مورد بازديدهاي نظارتي قرار گرفته و از رعايت موازين تزريقات ايمن اطمينان حاصل آيد. به‌طور كلي:

–       در هر مركز خدمات ايمنسازي بايد سرنگ AD استفاده شود.

–       Safety Box به ميزان كافي وجود داشته باشد.

–       نحوه دفع و امحاء ضايعات مطابق دستورالعمل‌هاي اجرائي كه با همكاري و هماهنگي بهداشت محيط، معاونت درمان و معاونت بهداشتي تدوين شده است، باشد.

–       از سرپوش‌گذاري قبل و بعد از تزريقات خودداري گردد.

–       كاركنان را در زمينه تزريقات ايمن آموزش دهيد.

–       در هر شهرستان يك نفر مسئول براي پايش سلامت تزريقات تعيين نمائيد.

دفع ضايعات :‌

الف : مناطق شهري :

كليه ضايعات مراكز واكسيناسيون (Safety Box) از طريق مركز بهداشت شهرستان تابعه به زباله‌سوز انتقال داده شود و سوزانيده شود. بديهي است مراكز بهداشت شهرستان‌ها از طريق هماهنگي‌هايي كه به‌وسيله مراكز بهداشت استانها (دانشگاهها) انجام مي‌گردد با تشكيل جلسات و هماهنگي‌هاي برون بخشي و درون بخشي، پروسه انتقال ضايعات را تعيين و ابلاغ خواهند كرد.

ب : مناطق روستايي :‌

كليه ضايعات مراكز واكسيناسيون (Safety Box) در خانه‌هاي بهداشت در گودالي كه در محوطه خانه بهداشت كنده مي‌شود سوزانده شود (يا هر امكان موجود ديگر محلي با تائيد مراكز بهداشت و مطابق با موازين تزريقات ايمن).

پايش تزريقات ايمن :

پايش از طريق چك ليست و تكميل فرم اطلاعات شش ماهه/ ساليانه در مورد تجهيزات تزريقات ايمن انجام مي‌گردد.

مديريت و اجرا :

·       تشكيل كميته كشوري تزريقات ايمن دركشور.

·       مركز مديريت بيماريها مسئوليت آموزش، نظارت و پايش برنامه در كشور را به‌عهده دارد.

·       تعيين و اعلام يك نفر مسئول تزريقات ايمن در هر دانشگاه و شهرستان.

·       مسئول تزريقات ايمن دانشگاه مسئول آموزش و ارائه نحوه انجام و اطمينان از تزريقات ايمن و تأمين تجهيزات مورد نياز در شهرستانهاي تابعه دانشگاه مي‌باشد.

·       آموزش‌هاي ارائه شده در هر دانشگاه توسط مسئولين تزريقات ايمن در هر شهرستان براي كليه مراكز تحت پوشش ارائه و پايش و نظارت مي‌شود.

آموزش :

آموزش توسط مركز مديريت بيماريها براي مسئولين تزريقات ايمن، معاونين بهداشتي و مسئولين بيماريهاي دانشگاههاي كشور انجام و هر دانشگاه توسط افراد مذكور آموزش رده‌هاي ديگر را به عهده دارد.

تهيه و توزيع مطالب كمك آموزشي براي گروههاي مختلف هدف برنامه (پمفلت، پوستر و …) و همچنين برنامه بازآموزي ساليانه براي پرسنل كيله رده‌ها نيز پيش‌ بيني و انجام خواهد شد.

نيازهاي آموزشي :

با توجه به پايش برنامه و نيازهاي آموزشي برنامه‌ريزي كنيد مثلا:ً

آيا از تجهيزات در دسترس در مراكز بدرستي استفاده مي‌شود؟‌

آيا برآورد تجهيزات مصرفي  بدرستي محاسبه مي‌شود؟

آيا سرپوش گذاري مجدد قبل و بعد از تزريقات انجام مي‌شود؟

جلب مشاركت :

در جهت انجام صحيح برنامه تزريقات ايمن در كليه سطوح شامل مديران، سياست گزاران، كاركنان و عموم جامعه اقدامات لازم در جهت جلب مشاركت و همكاري بايد انجام شود. از جمله ارائه گزارش از وضعيت موجود، مشكلات و درخواست همكاري به مديران، مردم و … همچنين آموزش و افزايش آگاهي پرسنل در جهت رعايت نكات لازم براي تزريقات ايمن.

دستورالعمل ايمني

الف) اقدامات پيشگيرنده از بروز جراحات و صدمات ناشي از سرسوزن و وسايل تيز و برنده در كاركنان بهداشتي درماني

با توجه به اينكه جراحات ناشي از فرورفتن سرسوزن و وسايل تيز و برنده از مهمترين موارد آلودگي كاركنان بهداشتي درماني با HIV/HCV/HBV محسوب مي‌شود، رعايت نكات ذيل به منظور پيشگيري از جراحات و صدمات مزبور الزامي است:

1- جهت شكستن ويال‌هاي دارويي ترجيحاً‌ از انواعي استفاده شود كه احتياج به تيغ اره نداشته باشد و در صورت نياز به استفاده از تيغ اره و جهت رعايت اصول ايمني در داخل يك محافظ مثل Pad گرفته شوند.

2- پس از تزريق از گذاردن درپوش سرسوزن اكيداً‌ خودداري نمائيد مگر در شرايط خاص از جمله اخذ نمونه خون جهت ABG يا كشت خون.

3- از شكستن و يا خم كردن سرسوزن قبل از دفع خودداري نمائيد.

4- در موارد ضروري جهت گذاردن درپوش سرسوزن از وسيله مكانيكي جهت ثابت نگهداشتن درپوش استفاده نمائيد و يا از يك دست به روش Scoop جهت گذاردن درپوش سرسوزن استفاده كنيد.

5- جهت حمل وسايل تيز و برنده از ريسيور استفاده نمائيد و از حمل وسايل مزبور در دست يا جيب يونيفرم خودداري نمائيد.

6- از دست به دست نمودن وسايل تيز و برنده (بيستوري، سرسوزن و …)‌ اجتناب نمائيد.

7- احتياطات عمومي در حين انجام هرگونه اقدام درماني كه احتمال آلودگي با خون و ساير ترشحات بدن وجود دارد به شرح ذيل مي‌باشد:

1-7- درصورتي كه بريدگي و يا زخمي در دستها وجود دارد، بايستي از دستكش استفاده نمود و موضع با پانسمان ضد آب پوشانده شود.

2-7- جـهت حـفاظت كاركنان بهداشتي درماني در قـبال آلـودگـي با خـون و يا ترشحـات بدن، استـفاده از پيش‌بـند پلاستيكي يكبار مصرف ضروري است.

3-7- درصورتيكه احتمال پاشيده شدن خون و يا قطعاتي از نسوج و يا مايعات آلوده به چشم و غشاء مخاطي وجود دارد، استفاده از ماسك و عينك محافظ ضروري است.

4-7- درصورتيكه بيمار دچار خونريزي وسيع است، استفاده از گان ضدآب ضروري است.

5-7- درصورتيكه كاركنان دچار اگزما و يا زخمهاي باز مي‌باشند، معاينة پزشك جهت مجوز شروع فعاليت در بخش ضروري است.

ب) دستورالعمل كمك‌هاي اوليه فوري پس از تماس در كاركنان بهداشتي، درماني

با توجه به اينكه جراحات و اتفاقات عمده در حين انجام اقدامات و روش‌هاي درماني در موارد ذيل اتفاق مي‌افتد، اقدامات كمك‌هاي اوليه فوري بايستي انجام شود:

·       فرو رفتن سرسوزن بدست كاركنان بهداشتي درماني

·       پاشيده شدن خون و يا ساير ترشحات آلوده بدن بيمار به:‌

–       بريدگيهاي باز

–       ملتحمه (چشمها)

–       غشاء مخاطي (‌براي مثال داخل دهان)

–   گاز گرفتگي كه منجر به پارگي اپيدرم شود.

كمك‌هاي اوليه فوري

الف)  ‌1- شستشوي زخم با صابون و آب ولرم

2- كمك به خونروي در محل اوليه زخم (موضع تماس)

3- خودداري از مالش موضعي چشم

4- شستشوي چشم‌ها و غشا مخاطي با مقادير زياد آب در صورت آلودگي

ب) گزارش فوري سانحه به سوپروايزر باليني

ج) ثبت رسمي مورد گزارش شده در گزارشات حين كار توسط سوپروايزر و تشكيل پرونده بهداشتي كاركنان و اطلاع به مدير و مسئول مركز و طرح در كميته كنترل عفونت بيمارستاني و پيگيري از طريق مراجع مربوطه

د) تشكيل پرونده و پيگيري مورد

هـ) بررسي ميزان خطر بيماريزايي ناشي از تماس در كاركنان:‌ درصورتي كه آلودگي منبع تماس (‌بيمار، گيرنده خدمت)‌ با عفونت HIV محرز باشد، الزامي است فرد مزبور مورد تماس در حداقل زمان ممكن ترجيحاً‌ در عرض ساعت اول تحت مراقبت‌هاي درماني بانظر پزشك متخصص عفوني قرار گيرد.

و) درصورتي كه منبع آلوده به‌عنوان مورد شناخته شده HBV/HIV باشد، 10- 5 ميلي‌ليتر خون از فرد مورد تماس گرفته و به‌منظور پيگيري آتي ذخيره شود.

ز) در صورتيكه آلودگي منبع تماس با عفونت هپاتيت  C/BوHIV نامشخص باشد، 10- 5 ميلي‌ليتر خون از منبع تماس جهت بررسي هپاتيتC/B  وHIV اخذ و مورد آزمايش قرار گيرد.

آموزش تزريقات

تزریقات یکی از روشهای شایع در تجویز فراورده های دارویی می باشد .  هر روش تزريقي براي نوع بافتي كه دارو در آن تزريق مي‌شود روش واحدي است مشخصات هر بافتي ميزان جذب دارو را معين مي‌كند قبل از تزريق ، پرستار بايد حجم داروي تجويزي مشخصات و غلظت دارو و ساختمان آناتوميكي محل تزريق را بشناسند

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، ناتواني پرستار در تزريق صحيح دارو ممكن است نتايج منفي به بار آورد. اشتباه در انتخاب محل مناسب تزريق از نظر منطقه آناتوميكي بدن ممكن است منجر به صدمه رسيدن به عصب و استخوان شود بسياري از مدد جويان خصوصا كودكان از تزريق وحشت دارند اگر پرستار فراموش كند قبل از تزريق دارو به داخل بافت سرنگ را آسپيره كند ممكن است دارو وارد شريان يا وريد شود. تزريق حجم زيادي از دارو در يك محل ممكن است منجر به بروز درد زياد يا صدمه بافتي گردد.


تزريقات: Administration of injection

يك روش رساندن دارو به بدن تزريقات است كه حتما بايد از تكنيكهاي آسپتيك استفاده شود.
پرستار تزريقات را به 4طريق انجام مي‌دهد:
1ـ زير جلدي SC subcutaneous
2ـ داخل عضلهIM intramuscular
3ـ داخل جلديID intradermal
4ـ وريدي IV intravenous
5ـ تزريق بصورت پانسيون مانند پانسيون مايع نخاعي SCF
براي اطمينان از اينكه دارو در محل مورد نظر تزريق شود هر كدام از روش‌هاي فوق احتياج به مهارتهاي بخصوصي دارد. اثرات دارو در تزريقات بستگي به ميزان جذب دارو به سرعت توسعه مي‌يابد و پرستار مي‌تواند بدقت عكس العمل مريض را بعد از تزريق مشاهده كند.
وسايل تزريقـات :
سرنگ‌ها و سوزن‌هاي متنوعي وجود دارند، هر كدام براي تزريق حجم معيني از دارو به يك بافت مخصوص طرح ريزي شده‌اند. پرستار بايد تشخيص دهد كه كدام سرنگ و سوزن بهتر مؤثر است.

سرنگ‌ها syrings


سرنگ‌ها داراي يك قسمت استوانه‌اي و يك انتهاي كوچك مي‌باشد كه سوزن به آن وصل مي‌شود داخل اين قسمت استوانه‌‌اي plunger يا پيستون حركت مي‌كند. در بيشتر بيمارستانها از سرنگ‌هاي Disposuble «پلاستيكي يكبار مصرف»استفاده مي‌شود. سرنگ‌هاي پلاستيكي يكبار مصرف ارزان بوده و پيستون آنها بخوبي قابل كنترل است. سرنگ‌هاي شيشه‌اي گرانتر هستند و قبل از مصرف بايد استريل شوند.

پرستار محلول را بوسيله آسپيره كردن داخل سرنگ مي‌كند . به اين صورت كه پيستون را بطرف بيرون كشيد در حالي كه سوزن متصل به آن داخل محلول مورد نظر است. در موقع كشيدن محلول مورد نظر پرستار بايد سرنگ را طوري دردست بگيرد كه قسمت خارجي سرنگ و دسته پيستون در دست او باشد .براي رعايت استريليته پرستار بايد از هرگونه برخورد احتمالي نوك سرنگ به سوزن يا قسمت داخلي سرنگ و تنه پيستون با هر نوع جسم غير استريل
جلوگيري كند.


سرنگ ‌ها در اندازه‌هاي مختلف كه ظرفيت‌هاي 1سي سي تا5 سي سي رادارند. استفاده از سرنگ هاي بزرگتر از 5سي سي غير متداول تر است. سرنگ‌هاي 2تا3 ميلي ليتري براي تزريق عضلاني وزير جلدي مورد نياز است. سرنگ‌هاي بزرگتر موجب ناراحتي بيمار ميگردد.

ميكرودرپ براي تزريق مثلا پني سيلين كريستال بكار برده مي‌شود و بجاي آن در سرنگها20cc تا50ccاستفاده مي‌شود.

سرنگ‌هاي هيپودرميك 5/2تا3 ميلي ليتري معمولا بصورت بسته بندي با سوزن متصل به آن موجود هستند گاهي اوقات ممكن است پرستار بر حسب احتياج شماره سوزن را عوض كند. سرنگ‌هاي هيپودرميك دو نوع مقياس اندازه گيري در طول سرنگ دارند. يكياز اين مقياس‌ها بر حسب «minims» و ديگري بر حسب ميلي ليتر است. هر ميلي ليتر نيزبه ده قسمت تقسيم مي‌شود.

سرنگ‌هاي انسولين يك ميلي ليتر را در خود جاي مي‌دهند و به واحدهايي درجه بندي مي‌شوند بيشتر سرنگ‌هاي انسولين صد واحدي «100ـU» هستند كه براي استفاده از صد واحد انسولين هستند. هر ميلي ليتر از محلول محتوي 100واحد انسولين است.

همين طور سرنگ‌هاي 40 واحدي «40ـ U» و «80ـU» براي انسولين ها با اين غلظت‌ها وجود دارد.

«قسمت هاي مختلف سرنگ و سوزن»
سرنگ‌هاي توبركولين يك استوانه باريك دارند كه سوزن كوچكي به آن وصل است . اين سرنگ ها به و ميلي ليتر درجه بندي ميشوند و ظرفيت آنها 1سي سي است، پرستار اين سرنگ ها را براي استفاده از مقادير كم از داروهاي غليظ بكار ميرود: مثل براي انجام تست هاي داخل جلدي استفاده مي‌شود سرنگ توبركولين همچنين براي آماده كردن مقادير كمي از محلول موردنظر براي كودكان و نوجوانان بكار ميرود. از سرنگ‌هاي بزرگ براي تزريق داروهاي داخل وريدي، يا اضافه كردن مواد دارويي به محلولهاي تزريقي و همچنين براي شستشوي زخم ها يا درناژ لوله‌ها استفاده مي كنند.

سوزن‌ها : NEEDLES

سوزن ها در بسته بندي جدا وجود ندارند كه بتوان سوزن مورد نظر را انتخاب كرد. بعضي سوزن‌ها همراه با سرنگ استاندارد بصورت بسته بندي شده وجود ندارد . مثل سرنگ‌‌هاي انسولين و تويركولين. جنس بيشتر سوزن‌ها STainless است .اگرچه بعضي از كاتترهاي وريدي پلاستيكي هستند. سوزن ها يكبار مصرف هستند به جز آنهايي كه ازsteel فولاد جراحي ساخته مي‌شوند كه به سرنگ‌هاي شيشه‌اي متصل مي‌شوند.
هر سوزن سه قسمت دارد:
1ـHUb يا قسمتي كه به سرنگ متصل است.
2ـ shaft يا تنه سوزن كه به قسمت Hub متصل مي‌شود
3ـ BeVel نوك تيز سوزن .

پرستار ممكن است براي متصل كردن سوزن به سرنگ ، Hubرا دردست بگيرد تا مطمئن شود به سرنگ وصل شده است . با وجود اين قسمت تنه و نوك سوزن در همه حال استريل باقي مي‌ماند.

هر سوزن سه ويژگي دارد:

1ـ نوك تيز سوزن 2ـ طول تنه سوزن 3ـ شماره سوزن يا قطر

سوزن هائي كه BeVel آنها كوتاه است براي تزريقات وريدي مناسب هستند چون كه اين سوزن‌ها در مجاورت ديواره‌داخلي وريد با آساني بسته نمي‌شوند. سوزن هايي BeVel,s بلندتري دارند تيز تر هستند كه در تزريقات زير جلدي و عضلاني براي مريض ناراحتي كمتري ايجاد مي‌كنند.

طول سوزن ها از اينچ تا 5 اينچ متغير است اگر چه بيشتر سوزن هائي كه توسط پرستار كاربرد دارد. وزن هايي با طول 5/1اينچ است. پرستار بر حسب اندازه و وزن مريض و نوع بافتي كه مايع بايد در آن تزريق شود نوع سوزن را انتخاب مي‌كند. در بچه‌ها و افراد لاغر سوزن‌هاي كوتاه تر به كار برده مي‌شود.

پرستار از سوزن‌هاي بلند معمولا «1تا5/1اينچ » براي تزريقات عضلاني و از سوزن هاي كوتاه معمولاً تا اينچ براي تزريقات زير جلدي استفاده مي‌كند.

انتخاب نوع سوزن بر حسب قطر با شماره سوزن ، بسته به غلظت مايعي دارد كه قرار است تزريق شود يك سوزن با شماره 18ـ16براي تزريق خون و فرآورده‌هاي آن مناسب است.

سوزن درشت. در تزريق خون و فرآورده‌هاي آن به خاطر اين است كه صدمه كمتري به گلبولهاي قرمزي مي‌رسد. براي تزريقات عضلاني از سوزن هاي شماره 23ـ20استفاده مي‌شود كه باز بستگي به غلظت ماده تزريقي دارد. تزريقات زير جلدي احتياج به سوزن هايي با قطر كمتري دارند (مثلا سوزن شماره25 )، و براي تزريق داخل جلدي سوزن ريزتري مثل سوزن شماره 16 احتياج است.

آماده كردن داروهاي تزريقـي

1ـ آمپول‌ها يا پوكه‌ها:

آمپول‌ها شامل دوزهاي انفرادي دارويي به شكل مايع هستند و به اندازه‌هاي مختلف موجود هستند. حجم آنها از 1سي سي تا10 سي سي و يا بيشتر را شامل مي‌شوند يك آمپول معمولا از يك شيشه شفاف كه به يك قسمت تنگ بنام گردن محدود شده و براي كشيدن مايع آمپول اين قسمت بايد جدا شود. خط رنگي كه اطراف گردن آمپول است محلي است كه بدون استفاده از تيغ اره و به آساني شكسته مي‌شود. در صورتي كه آمپول خط رنگي نداشته باشد پرستار بايد از تيغ اره استفاده كند، در هنگام كشيدن مايع آمپول پرستار بايد دقت لازم را رعايت تكنيك آسپتيك بكند و دقت نمايد كه نوك سوزن با سطح خارجي آمپول تماس پيدا نكند. كشيدن مايع بداخل سرنگ به آساني صورت مي‌گيرد.

2ـ ويال‌ها:

ويال‌ها ظرف هاي شيشه‌اي يك دوزي يا چند دوزي هستند. يك درپوش لاستيكي در قسمت بالا دارند . اين قسمت پلاستيكي قبل از مصرف بر ميله يك روپوش فلزي پوشيده شده است ويال‌ها ممكنست شكل جامد يا مايع دارو را داشته باشند. داروهايي كه در صورت محلول ماندن خواص خود را از دست مي‌دهند بصورت پودر ويال قرار مي‌گيرند. اتيكتهاي ويال‌ها نوع حلال و مقدار آنرا مشخص مي‌كنند.

نرمال سالين و آب مقطر استريل حلالهايي هستند كه بطور معمول در حل كردن ويال‌ها استفاده مي‌شوند. بر خلاف آمپول‌ها كه به آساني در سرنگ كشيده مي‌شوند ويال ها داراي سيستم بوده كه براي بهتر كشيدن مايع درون آن بايد اول مقداري هوا بداخل آن با سرنگ وارد نمود. عدم وارد نمودن هوا به داخل ويال بعلت خلاء موجود بيرون كشيدن دارو را شكل مي‌كند
براي آماده كردن داروهايي كه بصورت پودرهستند پرستار حلال مورد نظر و مقدار آن را بر حسب برچسب ويال تهيه كرده و بداخل آن تزريق مي‌كنند. بعضي از پودرها به آساني در حلال ، حل مي‌شوند ولي گاهي لازمست كه براي بهتر حل شدن آن، سوزن را بيرون كشيده و آنرا كاملا مخلوط كرد.

عموما تكان دادن و چرخش ويال در حل كردن دارو مؤثر است. بعد از تهيه ويال‌هاي چند دوزي maltidose پرستار برچسبي تهيه كرده كه زمان تهيه و غلظت آن را در هر ميلي ليتر روي آن مشخص مي‌كنند .ويال ‌هاي چند دوزي معمولا احتياج به نگهداري در يخچال دارند.

انجام تزريقـات Administering injections

هر راه تزريقي ، بسته به نوع بافتي كه تزريق در آن صورت مي‌گيرد بطور خاصي انجام مي‌شود ويژگيهاي بافتها ميزان جذب داروها و شروع اثر آنها را تحت تأثير قرار مي‌دهد و قبل
از تزريق يك دارو ، پرستار بايد حجم دارو، خواص دارو (براي مثال مواد محرك ، غلظت) و موقعيت آناتوميكي محل تزريق را بداند (مثلا وضعيت عروق و اعصاب بزرگ). عدم توانايي يك پرستار در انجام تزريقات به نحو احسن، مي‌تواند نتايج معكوس داشته باشد. انتخاب نامناسب محل تزريق ممكنست باعث صدمه يا استخواني در آن ناحيه شود اگر پرستار قبل از تزريق مايع داخل عضله را آسپيره نكند امكان دارد كه سوزن بطور تصادفي در شريان ياوريد قرار گيرد و ايجاد اشكال نمايد. تزريق حجم زيادي از يك محلول باعث درد شديد ناحيه شده و ممكن است.

به ضايعه بافتني موضعي ختم شود. بسياري از بيماران بخصوص بچه‌ها از تزريقات مي‌ترسند . بعضي از بيماران مزمن ممكنست روزانه‌چند تزريق داشته باشند .
پرستار به چند طريق مي‌تواند ناراحتي بيمار را كاهش دهد.
1ـ انتخاب يك سوزن نوك تيز با طول و قطر مناسب.
2ـ انتخاب محل مناسب تزريق و استفاده از مناطق آناتوميك مناسب.
3ـ قبل از تزريق محل تزريق را يخ بگذاريد تا ايجاد بي حسي موضعي كند و از شدت درد بكاهد.
4ـ سوزن را به نرمي و سريع داخل بافت كنيد.
5ـ سرنگ را در حيني كه سوزن در بافت است نگهداريد.
6ـ براي كم كردن سفتي ، عضلات مريض را در وضعيت مناسب قرار دهيد.
7ـ توجه مريض را با صحبت كردن با او يا معطوف كردن فكرش به چيزهاي خوش آيند از تزريق برگردانيد.
8ـ محل تزريق را بعد از تزريق براي چند ثانيه ماساژ دهيد مگر ماساژ دادن ممنوع باشد

سرنگ ها:

سرنگ وسيله اي براي تزريق مايعات به بدن و کشيدن مايعات مختلف از بدن مي باشد سرنگ هاانواع مختلف دارند يااز *** شيشه اي يا پلاستيکي و يااز فلز ساخته شده اند هر سرنگ شامل بدنه مدرج است که به سر آن سوزن وصل مي شود و يک پيستون دارد که بداخل بدنه مي رود.معمولاً سر سرنگها يک اندازه و استاندارد ساخته شده وبنابر اين هر نوع سوزني به آن وصل مي شود پيستون داخل سرنگ براحتي داخل بدنه حرکت مي کند ودر هنگام کشيدن پيستون به خارج هوا و مايعات به داخل سرنگ کشيده مي شود و چنانچه به داخل بدنه فشار داده شود هوا ويا مايع خارج مي گردد.

سوزن در اندازه هاي مختلف وجود دارد وشامل يک ساقه و يک دهانه است که دهانه به سرنگ وصل مي شود
نوک سوزن بطور مورب بريده شده که فرو رفتن آن را آسان مي کند.

هرچه شماره سوزن بيشتر شود از قطر سوزن کم مي شود مثلا سوزن شماره 23نازکتر از سوزن شماره 20 است.

در صورتي که از ويال استفاده مي کنيد بطريق ذيل دارو را در سرنگ بکشيد:

الف- حفاظ فلزي را که بر روي لاستيک سر ويال قرار گرفته را بر داريد.
ب- در صورت لزوم براي مخلوط شدن محتويات ويالي که حاوي داروي محلول مي باشد آن را در کف دست قرار داده به آرامي بچرخانيد هرگز آن را به شدت تکان ندهيد.
ج- لاستيک درب ويال را با ماده ضد عفوني کننده (الکل 70%) تميز کنيد بدين منظور آن را به طريق دوراني با پنبه آغشته به الکل تميز کنيد.
د- پوشش روي سوزن را برداريد در اين مورد دقت کنيد که آن را به طور مستقيم خارج کنيد تا از آلوده شدن سوزن جلوگيري شود سپس برابر حجم داروي محلولي که قرار است در سرنگ بکشيد هوا در داخل سرنگ بکشيد .
ه- با دقت سوزن را از مرکز لاستيک درب ويال وارد آن کنيد.مراقب استريل بودن سوزن و سرنگ باشيد در کليه موارد دست شما فقط مي تواند با سطح خارجي بدنه سرنگ و دسته پيستون تماس حاصل کند.
و- درحالي که نوک سوزن خارج از محلول دارويي قرار گرفته است هواي داخل سرنگ را به داخل ويال تزريق کنيد.
ز- ويال وارد نماييد و آن را هم سطح چشم خود بگيريد در حالي که سوزن در داخل محلول دارو قرار دارد برابر حجم مورد نياز در سرنگ بکشيد.ح-سوزن را از داخل ويال خارج کنيد و پوشش رويي سوزن را بر روي آن قرار دهيد همواره مراقب استريل بودن سوزن باشيد.
ويال را دور انداخته ويا جهت استفاده هاي بعدي در محل مخصوص به خود قرار دهيد.

در صورتي که از آمپول استفاده مي کنيد دارو را به طريق ذيل در سرنگ بکشيد.:

*ت*- آمپول را برداشته به صورت دوراني بچرخانيد به طوري که تمام محلول در قسمت پايين قرارگيرد در صورت لزوم مي توانيد با وارد آوردن ضرباتي به قسمت فوقاني آمپول دارو را به قسمت پهن پايين پوکه منتقل کنيد.
در صورتي که در گردن آمپول خط مشخص جهت شکستن آن وجود ندارد ابتدا با پنبه الکلي قسمت گردن آمپول و تيغ اره را پاک کنيد سپس در حالي که گردن آمپول بر پنبه الکلي تکيه دارد آن را با تيغ اره خراش دهيد.
پنبه الکلي را در اطراف گردن آمپول قرار داده با فشار دست به طرف خارج سر آمپول را از بدنه جدا کنيد.
پوشش روي سوزن را به طريقي که آموخته ايد بر داريد.
سوزن را در آمپول قراردهيد و مقداردارويي را که لازم داريد در سرنگ بکشيد در صورتيکه به کل محتويات آمپول احتياج داريد با دقت کل محتوي را در سرنگ بکشيد.
پوشش رويي سوزن را به روي آن قرار دهيد مراقب استريل بودن سوزن و سرنگ باشيد
آمپول مصرف شده را دور بيا ندازيد.
ناحيه تزريق را برهنه کرده و با پنبه الکلي دقيقاً پوست را تميز کنيد براي اين منظور ميتوانيد پنبه الکلي را در مرکز محل تزريق قرارداده سپس به صورت دوراني با فشار مختصري آن را به طرف خارج بچرخانيد.
اجازه دهيد که پوست خشک شود
پنبه الکلي را بين انگشت سوم . چهارم دست غيرفعال خود (معمولا دست چپ)براي استفاده بعدي قرار دهيد
در حالي که منتظر خشک شدن پوست از ماده ضدعفوني کننده هستيد پوشش روي سوزن را برداريد براي اين منظور به طريقي اقدام کنيد که سوزن آلوده نشود
هواي موجود در سرنگ را کاملا خالي کنيد تا قطره اي از دارو بر روي سطح مورب نوک سوزن ديده شود چنانچه لازم است کل دارو به بدن وارد شود در حدود 2ميلي ليتر هوا در داخل سرنگ بگذاريد
سرنگ را در دست راست خود بين انگشتان و شصت بگيريد.
با استفاده از دست ديگر پوست را کشيده يا فشار دهيد انتخاب اين روش بسته به محل تزريق و وضعيت پوست مي تواند متفاوت باشد
با يک حرکت ثابت ؛آرام و سريع بسته به نوع تزريق و محل آن سوزن را وارد پوست کنيد
سپس با دست چپ خود بدنه سرنگ را گرفته و دست راست خودرا به دسته پيستون منتقل کنيد
با دست راست خود پيستون را به آهستگي به طرف خارج بکشيد اگر خون وارد سرنگ شد آن را به طريقي که در ذيل خواهيد آموخت خارج کنيد سوزن را دور انداخته تزريق ديگر آماده کنيد
پنبه الکلي راکه بين انگشتا ن 3 و4دست چپ خود قرار داده بوديد در اطراف محل تزريق قرار داده سوزن را به سرعت از داخل پوست در امتداد مسير تزريق خارج کنيد و پنبه الکلي را در محل خروج سوزن قرار دهيد
پنبه الکلي را به آرامي در محل تزريق فشار دهيد در صورت خونريزي فشار بيشتري به محل تزريق وارد آوريد تا خونريزي قطع بشود
پس از اتمام تزريق وسايل را به اطاق پانسمان ببريدپوشش سر سوزن را به روي آن قرار داده سوزن و سرنگ و پنبه الکل را درون سطل زباله بياندازيدبقيه وسايل را تميز کرده در محل مخصوص به خود قرار دهيد

محل تزريق :

الف-ناحيه درسوگلوتيال برروي عضلات ضخيم باسن


محل تزريق در اين عضله معمولاً قسمت فوقاني خارجي يا ربع فوقاني خارجي باسن در حدود 5-8سانتي متر پايين تر از کرست ايلياک خواهد بود که به دو روش مشخص مي گردد.
يک لب باسن را با خطوط فرضي به چهار قسمت تقسيم کنيد در اين هنگام شما با لمس کرست ايلياک از انتخاب محل صحيح تزريق که به اندازه کافي بالامي باشد مطمئن شده ايد .انتخاب محل تزريق بدون لمس کرست ايلياک روش مطمني نخواهد بود

عضله رکتوس فمورس ؛ در عضلات گروه چهار سر ران اين محل در قسمت جلوي ران قرار گرفته است اين محل براي شيرخواران ؛ کودکان و بزرگسالان در مواردي که استفاده از محلهاي ديگر مجاز نمي باشد مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

عضله دلتوييد وسه سر بازو ؛ اين عضله بر روي قسمت کناري فوقاني باسن قراردارد معمولاً براي تزريق عضلاني بکار نمي آيد براي تعيين محل تزريق بر روي عضله دلتوييد لازم است لبه پايين زايده اکروميون لمس گردد همچنين قسمت مياني بازو که در مجاورت زير بغل مي باشد تعيين گردد مثلثي که قاعده آن در امتداد زايده اکروميون و رأس آن بر روي بازو به مجاورت زير بغل مي باشد محل مناسب تزريق خواهد بود.که تقريباً 5 سانتي متر پايين تر از زايده اکروميون قراردارد همچنين سر کناري عضله سه سر روي قسمت خلفي فوقاني بازو مي تواند براي تزريق مورد استفاده قرار گيرد محل مناسب حد وسط بين زايده اکروميون و برجستگي استخوان آرنج مي باشد اين محل فقط در مواقعي مورد استفاده قرار مي گيرد که محلهاي ديگر مجاز نباشد وضعيت نشسته يا خوابيده مي تواند براي اين تزريق بکار گرفته شود و حجم قابل تزريق در عضله دلتوييد 2-5/ميلي ليتر مي باشد.

براي تزريق محلولهاي روغني معمولاً از سوزنهاي ضخيم تر استفاده مي شود ضمناً هر چه ميزان بافت چربي بر روي عضله بيشتر باشد از سوزن بلندتري بايد استفاده کرد
در مواردي که دارو به سطح پوست صدمه وارد مي کند قبل از تزريق لازم است سوزن تعويض گردد چون سوزن جديد آغشته به دارو نخواهد بود

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، تزريق عضلاني به روش z؛اين روش معمولا در موارد ي که دارو براي پوست مضر بوده و موجب تحريکات پوستي و بافت زيرجلدي را فراهم مي آورد استفاده مي شود براي اين منظور قبل از ورود به محل تزريق بايد پوست محل تزريق در حدود 5/2-5/3به يک طرف کشيده شودپس از تزريق لازم است به مدت 10 ثانيه فرصت دادوسپس سوزن را خارج نمود دراين مدت عضله شروع به جذب دارو نموده ضمناً دارو در عضله باقي مانده و راه خروج آن از عضله به بافت زيرجلدي و پوست مسدود مي گردد از انجام ماساژ محل تزريق در اين روش بايستي اجتناب کرد

نكته خيلي مهم اين كه حتما سوزن را تا جايي كه 5 الي 10 ميليمتر بيرون باشه داخل كنيد چون در غير اين صورت احتمال آبسه كردن زياده .

تزريق زير جلدي (S.C)

بافت زير جلدي (Subcutaneous) يك بافت همبند شل غني از بافت چربي با خونرساني كم بوده وبه همين دليل معمولا سرعت جذب دارو در آن طولاني تر از عضله است (20 تا 30 دقيقه در مقابل 5 تا 10 دقيقه در تزريقات عضلاني) البته برخي از داروها سرعت جذبشان از بافت زير جلدي برابر با عضله است (نظير هپارين ) . براي تزريقات S.C معمولا از سرنگهاي 2 ميلي ليتر يا كمتر و سر سوزن نمره 24 تا 26 و با طول 1.5 سانتيمتر استفاده مي شود . تزريقات S.C را مي توان در هر نقطه اي انجام داد (نظير بي حسي هاي موضعي ) ولي محلهاي رايج قسمت فوقاني خارجي بازو ,جلوي ران , روي شكم و روي كتف ها مي باشد . همانند تزريقات عضلاني بايستي در S.C نيز قبل از تزريق آسپيراسيون انجام شود (بجز در مورد هپارين) . روش كار بدين ترتيب است كه چيني از پوست محل با انگشتان يك دست گرفته و بلند شده و سپس سوزن با زاويه 45 تا 90 در جه زير جلد وارد و پس از آسپراسيون تزريق مي شود (شكل 8-2Cool حداكثر گنجايش با فت زير جلدي در يك نقطه (بدون بروز درد شديد )حدود 2 ميلي ليتر است و نبايستي بيش از 5 ميلي ليتر تزريق شود .

تزريق داخل جلدي

از تزريقات داخل جلدي (Intradermal) براي تست هاي آلرژيك , برخي از واكسيناسيونها و نيز بررسي پاسخ سيستم ايمني (anergy screen) استفاده مي شود و معمولا سرنگهاي يك ميلي ليتر مدرج (نظير سرنگ توبركولين) با سر سوزنهاي نمره 25 تا 27 بكار برده مي شود و اكثرا در سطح فلكسور ساعد (حدود 10 سانتيمتر پايينتر از شيار آرنج ) انجام مي شود . روش كار بدين ترتيب است كه پوست محل با الكل پاك شده و سپس سوزن با زاويه 15 درجه و به ميزان 2 تا 3 ميليمتر داخل درم شده (شكل 9-2Cool و آنگاه دارو (معمولا 0.1 ميلي ليتر) به آرامي تزريق مي شود كه به صورت يك عدس برآمده مي شود . در پايان بدون ماساژ سوزن خارج مي شود و يك دايره به قطر يك سانتيمتر دور آن كشيده و ساعت و تاريخ تست نوشته مي شود .

نكته – در تمامي تزريقاتي كه سوزن به طور مايل وارد پوست مي شود بايستي سوراخ سر سوزن به طرف بالا باشد .

رگ گيري

نمونه گيري و رگ گيري وريدهاي محيطي

يكي از ساده ترين روشها براي ورود و تزريق داروها و مايعات به داخل جريان خون سيستميك رگ گيري يا كانولاسيون وريدهاي محيطي است. (Peripheral intravenous cannulation) كه بر حسب مورد ممكن است از سر سوزنهاي ساده , بال پروانه اي (Butterfly or scalp vein needle ) , آنژيو كت و غيره استفاده شود (شكل 10-2Cool كه به همگي آنها كانول (Cannula) گفته مي شود .

به طور كلي از سر سوزنهاي ساده به منظور نمونه گيري خون يا تزريقات لحظه اي و موقت و از آنژيوكت براي مصارف طولاني مدت استفاده مي شود . اسكالپ وين براي تمامي سنين و خصوصا كودكان مناسب بوده و براي مصارف كوتاه مدت بكار مي رود .

مناسب ترين محل براي رگ گيري اندام فوقاني است (دست و ساعد) . از پا به دليل ريسك بالاي ترومبوفلبيت و دست و پاگير بودن بندرت استفاده مي شود (شكل 11-2Cool. رگ گيري بهتر است بر روي دست غير غالب ودر ديستال انجام شود (تا در صورت عدم موفقيت قسمتهاي پروگزيمال قابل استفاده باشد )و روي مفاصل نباشد.

تجهيزات مورد نياز

1- پنبه هاي آغشته به الكل و بتادين , گاز استريل و دستكش يكبار مصرف

2- كانول وريدي (برحسب مورد , سرسوزن ساده يا اسكالپ وين , آنژيوكت و …)

3- سرنگ 3 ميلي ليتر ودر سورت نياز به آنستزي , ليدو كائين 1%

4- تورنيكه , نوار چسب 1.5 تا 2.5 سانتيمتري و در صورت لزوم تخته بازو (بيشتر براي اطفال)

# مقدمات كار

1- ست سرم را به سرم وصل نموده وبا جاري ساختن محلول , ست سرم را هواگيري و آماده نماييد.

2- تورنيكه را به بازو بسته ومحل مناسب براي رگ گيري را مشخص كنيد .اگر رگ مشخص نباشد , از بيمار بخواهيد انگشتان خود را چند بار باز و بسته نمايد و يا اينكه با نرمه انگشتان يكي دو بار ضربه بروي محل رگ گيري مورد نظر بزنيد ( موجب وازو اسپاسم و برجسته شدن رگ مي شود ).

3- پوست محل را با بتادين و سپس الكل تميز و سپس ضد عفوني نماييد.

!!! توجه: الكل به تنهايي يك محلول ضد عفوني كامل نبوده ودر بيماران پر خطر حتما بايستي محل با بتادين ضد عفوني شود و بدليل ريسك آلودگي بهتر است در تمامي اعمال با خطر آلودگي دستكش به دست كنيد.

!!! نكته : در بسياري از بيماران (خصوصا افراد چاق و كودكان ) رگ ها قابل رؤيت نبوده و بايستي از طريق لمس كرده( با نرمه نوك انگشتان سبابه و ميانه ) شناسايي و مشخص شوند.

الف) روش بكار بردن اسكالپ وين

1- اندازۀ مناسب سوزن را انتخاب كنيد (در اكثر موارد نمره 19 تا 23)

2- انگشت شصت دست (يا سبابه و ميانه) غير غالب رابر روي ديستال محل مورد نظر بگذاريد و با كشيدن پوست به طرف ديستال , پوست و رگ محل ورود سوزن را ثابت نگه داريد (شكل 12-2Cool.

3- دو بال اسكالپ وين را دو لا كرده و بين انگشتان شصت و سبابه نگه داريد (شكل 12-2Cool و روكش سرسوزن را در آوريد.

4- در حاليكه سوراخ سوزن به طرف بالا است از فاصله نيم سانتيمتري محل ورود به داخل رگ با زاويه 20تا 30 در جه از سطح پوست , سوزن را از كنار (مماس بر) رگ وارد پوست نماييد (شكل 13-2Cool و با كاهش زاويه و پس از طي مسافت 0.5 تا 1 سانتيمتر در محاذات رگ (شكل 12-2Cool سر سوزن را منحرف كرده و به داخل رگ وارد كنيد (شكل 12-2Cool. پس از ورود به داخل رگ (راه يافتن خون به داخل كانول ) سوزن را به موازات رگ گرفته (تقريبا مماس بر پوست ) و ان را تا يكي دو ميليمتر انتهايش به داخل رگ هدايت نماييد(شكل 14-28 B) . در صورت مهارت كافي مي توان سوزن را به طور مستقيم وارد رگ نمود ولي معمولا رگ جابجا شده و موفقيت آميز نيست(شكل 13-2Cool.

5- پس از ورود سر سوزن به داخل رگ ,تورنيكه را باز كنيد و پس از استعمال يك پماد آنتي بيوتيك بر روي محل ورود سرسوزن , با نوار چسب سرسوزن رادر محل خود ثابت نگه داريد(شكل 15-2Cool.

نكته – تكنيك رگ گيري با سرسوزن مستقيم (و نمونه گيري خون ) همانند اسكالپ وين است و در پايان مي توان طبق شكل 16-28 آن را ثابت نمود.

ب) روش كاربرد آنژيوكت

1- بر حسب اندازه رگ محل و مورد مصرف , اندازه مناسب آنژيوكت را انتخاب كنيد (معمولا نمره 16 تا 20)(براي تزريق خون آنژيو كت ريزتر از نمره 18 مناسب نيست).

2- در موارد آنژيوكت هاي بزرگ (كمتر از نمره 15-14) ابتدا پوست محل را بي حس نماييد.

3- تنۀ آنژيوكت را بين شست و انگشتان دوم , سوم و چهارم نگه داريد (به طوريكه سوراخ سر سوزن به طرف بالا باشد ).

4- با شست دست ديگر ديستال ناحيه را به طرف ديستال بكشيد تا وريد ثابت و بي حركت نگه داشته شود.

5- همانند روش اسكالپ وين , آنژيوكت را با زاويه 20تا30 درجه وارد پوست (و با كاهش زاويه )وارد رگ نماييد(شكل 17-2Cool.
6- پس از ورود آنژيو كت به ميزان 0.5 سانتيمتر داخل رگ و مشاهده خروج خون , تورنيكه را باز كنيد و سپس در حاليكه سوزن را ثابت نگه داشته ايد كانول را به داخل رگ هدايت نماييد (شكل 18-2Cool.

7- با يك انگشت پروگزيمال رگ را فشار دهيد و پس از در آوردن سوزن ست سرم يا درپوش آنژيوكت را به آن وصل كنيد.

8- پماد آنتي بيوتيك موضعي بر روي سوراخ ورود كانول ماليده و با نوار چسب آنژيوكت را به پوست ثابت كنيد.

توجه – پس از خروج قسمتي از كانول هيچگاه سوزن را به داخل كانول نرانيد . زيرا ممكن است باعث كنده شدن قسمت ديستال كانول و در نتيجه آمبولي شود .

!!! نكته :

· در صورتيكه كانول داخل رگ نباشد با شروع تزريق محلول ,بيمار احساس درد كرده و محل برآمده مي شود .

· در افراد مسن رگ ها اسكلروتيك و سخت هستند و به سرعت پاره و به اصطلاح بومبه مي شوند . براي جلوگيري از اين مساله از سوزنهاي كمي كوچكتر استفاده كنيد و تورنيكه را براي مدت طولاني نبنديد.

· كانولهاي وريدي نبايستي بيش از 2 تا3 روز در يك محل باقي بمانند.

ج) Scalp vein cannulation

يكي از روشهاي بسيار خوب براي رگ گيري در كودكان كم سن وسال كه امكان دستيابي به رگهاي محيطي اندام وجود ندارد(اكثرا كودكان كوچكتر از يكسال ) رگ گيري وريدهاي سر (فرونتال,سوپرااوربيتال,فاسيال خلفي , تمپورال سطحي و خلف گوش ) بسيار آسان است كه از آن ميان وريد تمپورال سطحي از همه مناسبتر است .

وسائل مورد نياز: همانند تكنيكهاي ديگر رگ گيري محيطي , با اين تفاوت كه از اسكالپ وين نمره 23 تا 27 (معمولا 22تا24) استفاده مي شود.

روش عمل (شكل 19-2Cool :

1) موهاي محل و اطراف آنرا به اندازه كافي بتراشيد.

2) با استفاده از الكل و بتادين موضع را تميز و ضد عفوني نماييد.

3) به كمك همكار سر كودك را كمي پايين تر از سطح قلب قرلر داده و سر وي را بي حركت نگه داريد.

4) تورنيكه را دور سر ببنديد.

5) همانند تكنيك رگ گيري با اسكالپ وين سر سوزن را وارد پوست و سپس رگ نماييد و تورنيكه را باز كنيد(شكل هاي 12-28 ,13-28 , 14-2Cool

6) چند ميلي ليتر محلول تزريقي (نرمال سالين) به داخل كانول تزريق كنيد و پس از اطمينان از وجود كانول دراخل رگ آن را با نوار چسب به پوست متصل و ثابت نماييد(شكل 19-2Cool.

7) براي جلوگيري ار در آمدن اتفاقي كانول , كودك را در حد مورد نياز محدود (restrain) كنيد.

ج)نمونه گيري خون از وريد جوگولار خارجي

(اصول كلي نمونه گيري خون از ساير وريدهاي محيطي و چه در بالغين همانند اين روش است).

يكي از روشهاي ساده نمونه گيري خون در كودكان كم سن وسال كه امكان دسترسي به رگهاي محيطي اندان وجود ندارد (خصوصا كودكان دهيدراته يا چاق ويا كمتر از يكسال ) گرفتن خون از وريد جوگولار خارجي است و محل مناسب براي آن مسير عبور رگ بر روي عضله استرنوكلوئيدوماستوئيد است.

وسايل مورد نياز :

اسكالپ وين يا سرسوزن نمرۀ 21 تا 23 , سرنگ 2 تا 5 ميلي ليتر , پنبه هاي الكلي و بتادينه, گاز استريل و لوله هاي مورد نياز جمع آوري خون براي آزمايشات مربوطه

روش عمل (شكل 20-2Cool:

1) كودك را به صورت طاق باز قرار دهيد , بطوري كه شانه هاي وي در لبه تخت قرار گيرد و سر به يك طرف چرخيده و 15 تا20 درجه به پايين خم شود .

2) دستيار كودك را بي حركت نگه دارد .

3) محل مورد نظر را با بتادين ضد عفونی نموده و سپس با پنبه آغشته به الكل پاك و با گاز خشك كنيد.

4) با تحريك (نظير ضربه زدن به كف پا)كودك را به گريه بياندازيد تا وريد ژوگولار خارجی پر و برجسته شود.

5) به كمك يك دست سر كودك را بي حركت نگه داشته و پوست ديستال محل را كمي تحت كشش قرار دهيد تا رگ ثابت شود.

6) سر سوزن يا اسكالپ وين متصل به سرنگ را از كنار و به موازات رگ وارد پوست و پس از mm 3-2 طی مسافت وارد رگ نماييد .

7) حین ورود سر سوزن به داخل رگ سرنگ را تحت پونكسيون قرار دهيد تا در صورت ورود سر سوزن به داخل رگ مشخص شود.

Cool پس از وارد شدن سر سوزن به داخل رگ آن را ثابت نگه داشته و به آهستگی مقدار خون مورد نياز را پونكسيون نماييد ودر پايان سر سوزن را در آورده و با چسباندن پنبه آغشته به بتادين برروی محل پونكسيون ,كودك را به حالت عادی باز گردانيد.

تزریق در عضلات

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، در تزريق عضلاني ، دارو وارد عمق عضله مي شود. در اين نوع تزريق مي توان حداكثر 5 ميلي ليتر دارو تزريق كرد. از آنجايي كه بافت عضلاني اعصاب حسي كمي دارد ، تجويز داروهاي تحريك كننده به صورت عضلاني درد كمتري ايجاد مي كند.

انديكاسيون هاي تزريق عضلاني :
• جذب سريع دارو
• داروهايي كه نمي توان به صورت وريدي تزريق كرد
• تجويز داروهايي كه با آنزيم هاي گوارشي ايجاد تداخل مي كنند

كنتراانديكاسيون ها :
• اختلالات انعقادي
• ادم يا ورم اندام ها يا محل تزريق
• شوك
• مصرف داروهاي ترومبوليتيك
• بيماري هاي انسدادي عروق محيطي
• سكته قلبي يا MI

اصول كار :

قبل از شروع به كار وسايل مورد نياز خود را آماده كنيد تا در حين كار به مشكلي برنخوريد. وسايل مورد نياز شامل سرنگ و سرسوزن ، دارويي كه قرار است تزريق شود ، پنبه الكلي ، دستكش يك بار مصرف و رسيور
طول سوزن به عمق تزريق ، جثه بيمار ، مقدار چربي زير پوست پوشاننده محلي كه قرار است تزريق صورت گيرد و غلظت محلول بستگي دارد. ( براي تزريق سوسپانسيون ها و محلول هاي غليظ از سرسوزن هاي بزرگتر استفاده ميشود )

انتخاب محل تزريق :

انتخاب محل تزريق بستگي به وضعيت بيمار و هدف تزريق دارد. محل تزريق نبايستي ادماتو ، ملتهب ، داراي خال گوشتي ، علائم مادرزادي و ضايعات ديگر باشد.

تزريق در عضله ونتروگلوتئال :

كف دست خود را روي تروكانتر بزرگ استخوان ران قرار دهيد ، به طوري كه انگشت شست به طرف كشاله ران و ساير انگشتان به صورت كاملا باز از هم به طرف بالا قرار گيرند به طوري كه انگشت اشاره روي خار خاصره قدامي – فوقاني استخوان ايلياك قرار گيرد. محل تزريق در ناحيه است كه بين انشگت شست و اشاره قرار مي گيرد.

تزريق در محل دورسوگلوتئال :

خار فوقاني – خلفي ايلياك را به وسيله خطي به تروكانتر بزرگ استخوان ران وصل كنيد ، محل دورسوگلوتئال در سمت طرفي و فوقاني قسمت وسط اين خط قرار مي گيرد. روش ديگر اين است كه ناحيه گلوتئال را به چهار قسمت تقسيم كنيد و سپس در ربع فوقاني خارجي در حدود 5-7 سانتي متر پايين تر از ستيغ ايلياك تزريق كنيد. در اين روش تزريق در داخل عضلات گلوتئال ( گلوتئوس مينيموس ، مديوس و گوشه فوقاني خارجي عضله گلوتئوس ماكسيموس ) انجام مي شود.

تزريق در عضله واستوس لتراليس :

بهترين محل براي ترزيق در اين عضله قسمت مياني طرفي ران است. اين عضله مناسب ترين محل براي تزريق در كودكان و نوزادان است ، زيرا نسبت به ساير عضلات تكامل يافته تر است و در عين حال عروق و اعصاب بزرگ نيز ندارد.

نكته : در نوزادان گاهي از عضله ركتوس فموريس استفاده مي شود كه در بزرگسالان استفاده از آن ممنوع است.

تزريق در عضله سرشانه (دلتوئيد ) :

از عضله دلتوئيد براي تزريق با حجم حداكثر 2 ميلي متر استفاده مي شود. تزريق در 2.5 تا 5 سانتي متر ( حدودا 2 يا 3 انگشت ) پايين تر از زائده آكروميون انجام مي شود.

نكته:

– قبل از وارد كردن سوزن از بيمار بخواهيد خود را شل نمايد و عضله محل با انگشتان دست ديگر گرفته و كمي بر آمده شود.
– در برخي از موارد موقع تزريق ممكن است سر سوزن از كلاهك(hub) كنده شود . لذا بهتر است كمي از سر سوزن در خارج از پوست باقي بماند .
– هر چه دارو آهسته تزريق شود درد و ريسك بعضي عوارض كمتر خواهد بود.
–  براي تزريق داروهاي روغني (نظير برخي از ويتامين ها ) و كريستالي (نظير پني سيلين) بهتر است از سر سوزن هاي بزرگتر استفاده شود .
–  ار آنجائيكه سوراخ سر سوزن يكطرفه است لذا در موارديكه حجم دارو زياد است بهتر است در حين تزريق دارو  سر سوزن چرخانده شود.
–  گنجايش سريع عضله دلتوئيد حداكثر 2ml  و سرين حدود 5ml است و تزريق بيش از اين ميزان با درد و ناراحتي نسبتا شديد (و گاهي آبسه استريل) همراه خواهد بود و در چنين مواردي (نظير تزريق متوكاربامول)دارو بايستي بطور منقسم در دو طرف تزريق شود.
–  برخي از بيماران در موقع تزريق دجار شوك وازوواگال مي شوند. لذا در موقع تزريق بايستي بيمار دراز كشيده باشد.

عوارض تزریقات وريدی

عوارض تزریقات سیاهرگی عبارتند از: اینفیلتراسیون، هماتوم، آمبولی هوا، فلبیت، تزریق خارج از رگ، و تزریق داخل سرخرگ. تزریق اشتباه درون سرخرگ از بقیه عوارض نادرتر اما به همان اندازه خطرناکتر است.

اینفیلتراسیون

نشت مایع یا دارو را به خارج از فضای داخل سیاهرگ – به بافتهای نرم اطراف – اینفیلتراسیون می گویند. عموماً به علت جاگذاری نامناسب نیدل یا آنژیوکت در فضای خارج لومن رگ به وجود می آید. از نظر بالینی با تورم بافت نرم اطراف محل تزریق، مشخص می شود. همچنین پوست، سرد، سفت، و رنگ پریده می شود. اگر مایع نشت یافته اندک باشد، عواقب کمی را به دنبال دارد، اما داروهای خاصی هستند که ولو به میزان بسیار اندک، برای بافتهای نرم اطراف صدمه زا خواهند بود.

هماتوم

هماتوم حالتی است که در اثر نشت خون از رگ به بافت های نرم اطراف به وجود می آید. اگر آنژیوکت بیش از یک دیواره از یک رگ را پاره کند؛ و یا در صورتی که پس از در آوردن آنژیوکت روی محل ورود آنژیوکت فشار وارد نشود این حالت ایجاد می شود. هماتوم با فشار مستقیم قابل کنترل بوده و پس از یک دوره دو هفته ای خود به خود برطرف می شود.

آمبولی هوا

آمبولی هوا در اثر ورود مقادیر زیاد هوا به داخل سیاهرگ بیمار از طریق ست سرم به وجود می آید. تیوب های ست سرم در حدود 13 سی سی هوا را در خود نگه می دارند؛ هر بیمار می تواند عموماً تا 1cc/kg هوا را تحمل کند. بچه های کوچک در معرض خطر بیشتری قرار دارند. آمبولی هوا به آسانی با هواگیری ست های سرم قابل پیشگیری است. خوشبختانته این عارضه بسیار نادر است.

فلبیت و ترومبوفلبیت

فلبیت و تروبوفلبیت شیوع بالایی دارند. فلبیت التهاب دیواره رگ است که در اثر pH ماده دارویی تجویز شده به وجود می آید. اما ترومبوفلبیت، التهابی است که در اثر ترومبوز ایجاد می شود. هر دو این عوارض در رگهای پشت دست، نسبت به رگهای آنتی کوبیتال، شایع ترند. این عوارض مشخصاً در بیماران بستری در بیمارستان که یک آنژیوکت برای چند روز در جای خود باقی می ماند به وجود می آیند. در بیمارستان ها معمولاً از آنژیوکت برای تزریق استفاده می شود که این وسیله در مقایسه با نیدل های فلزی خطر فلبیت را افزایش می دهند. چون نیدل های فلزی برای اندوتلیوم عروق حساسیت زایی کمتری دارند. ( نیدل ها معمولاً در تزریقات کوتاه مدت سیاهرگی، – کمتر از سه ساعت – استفاده می شوند؛ در حالیکه آنژیوکت ها زمان بیشتری در جا می مانند.) ماده تزریق شده نیز به خودی خود می تواند فلبیت ایجاد کند و برای پوست محرک باشد. بیماران سالمند نیز استعداد بیشتری برای ابتلا به فلبیت دارند.

تزریق خارج از رگ

تزریق خارج رگ یک دارو ممکن است منجر به درد، تاخیر در جذب، و یا صدمه بافتی شود (در صورتی که pH ماده تزریق شده بسیار پایین یا بسیار بالا باشد). چنانچه حجم تزریق شده زیاد بوده، و پوست برآمده شده و ایسکمیک به نظر برسد؛ باید پروکایین1% در ناحیه مورد نظر تزریق شود. پروکایین یک گشاد کننده عروقی است. این دارو هم خونرسانی به ناحیه و هم تخلیه سیاهرگی را افزایش داده و باعث بیرون راندن دارو از بافت می گردد.

تزریق داخل سرخرگی

تزریق داخل سرخرگی، به ندرت اتفاق می افتد، اما بسیار خطرناک تر است. بهترین اقدام پیشگیری و مطمئن شدن از ورود نیدل به داخل سرخرگ به هنگام رگ گیری است. به یاد داشته باشید که سیاهرگ ها نسبت به سرخرگ ها سطحی ترند. چنانچه موقع رگ گیری وارد سرخرگ بشوید، پمپاژ خون روشن را به درون آنژیوکت خواهید دید. این حالت زمان وارد شدن به سیاهرگ دیده نمی شود. تزریق داخل سرخرگ معمولاً باعث اسپاسم سرخرگ شده و نهایتاً به علت گانگرن، سبب از دست رفتن عضو می گردد.

در موارد تزریق داخل سرخرگ، تشخیص وضعیت اهمیت فوق العاده ای دارد. رنگ پوست و پر شدن مجدد مویرگی را مورد مشاهده قرار داده و نبض رادیال را لمس کنید. پر شدن مجدد مویرگی (زمان لازم برای بازگشت رنگ قرمز به نوک انگشتان پس از فشار دادن آن) انعکاسی از خونرسانی به بافت است. اگر زمان پر شدن مجدد مویرگی کاهش یافته باشد؛ می توان گفت که خونرسانی به اندام نیز کاهش یافته است.

درمان:

در موارد تزریق درون سرخرگ، داروها بیش از سرم ها مشکل سازند.نیدل را درون سرخرگ رها کرده و به آرامی در حدود 10 سی سی پروکایین 1% را از آن طریق تزریق کنید. پروکایین یک داروی گشاد کننده عروقی است. این دارو اندکی خاصیت اسیدی دارد ( pH = 5) و لذا با داروهای قلیایی اگر به تازگی مصرف شده باشند، تداخل ایجاد می کند. در ادامه درمان بیمار باید در بیمارستان بستری شده و اغلب به یک بلاک کننده سمپاتیکی احتیاج خواهد داشت. Endarterectomy و هپارینه کردن نیز ممکن است جهت جلوگیری از عوارض بعدی لازم باشد.

زنان بارداری كه اضافه وزن دارند ، باید به یك رژیم غذایی سالم و ورزش مبادرت ورزند

محققین می گویند تعداد زنان باردار دارای اضافه وزن در حال افزایش است و در بعضی از کشورها به حالت اپیدمی رسیده است. در نتیجه بهتر است زنانی که تصمیم به فرزنددار شدن دارند قبل از بارداری خود را به وزن سالم برسانند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، هم‌چنین زنان باردار باید از خوردن بیش‌تر غذا در دوران بارداری با این تصور که فرزند آن‌ها نیز به اندازه یک انسان کامل نیاز به غذا دارد بپرهیزند.در واقع  زنان باردار دارای اضافه وزن، نباید به جای دو نفر غذا بخورند  
 
این  مطالعه جدید تاكید دارد زنان بارداری كه اضافه وزن هم دارند نباید به جای دو نفر غذا بخورند بلكه باید روی یك رژیم غذایی سالم و ورزش متمركز شوند.

اخیرا نگرانی كارشناسان بهداشتی درباره افزایش تعداد زنان مبتلا به اضافه وزن و چاقی در آغاز بارداری تشدید شده است. این وضعیت می تواند مشكلات جدی هم برای مادر و هم برای نوزاد وی ایجاد كند و در عین حال فشار مضاعفی نیز به هزینه ها و خدمات بهداشتی برای مراقبت از مادر و فرزند وی وارد می كند.

متخصصان كالج سلطنتی زنان و زایمان در انگلیس در همین رابطه راهنمای بهداشتی جدیدی را منتشر كرده اند كه در آن آمده است: با توجه به اینكه اكثریت زنان با وجود داشتن اضافه وزن، باردار می شوند خطر مشكلات بارداری و زایمان در آنها با افزایش وزن تشدید می شود.

زنانی كه شاخص توده بدنی آنها از ۳۵ به بالاست حتما باید تحت مراقبت باشند و برای باردار شدن، مشاوره بگیرند. زنان چاق بیشتر مستعد تشكیل لخته های خونی در پاها و ریه هایشان هستند كه زندگی آنها را جدا تهدید می كند. علاوه بر آن خطر دیابت بارداری در زنان مبتلا به اضافه وزن سه برابر بیشتر است. تمام این فاكتورها جان مادر و نوزاد را به طور جدی به خطر می اندازند.

در حال حاضر تقریبا نیمی از زنان باردار دارای اضافه وزن هستند که این موضوع می‌تواند به جنین آن‌ها آسیب وارد کند.این سازمان به دنبال کاهش میزان چاقی در بین زنان باردار است و تصمیم دارد سیاست‌های کاهش وزن و ورزش کردن را قبل، در هنگام و بعد از بارداری گسترش دهد.اگر یک زن در دوران بارداری دارای اضافه وزن باشد، خطر ابتلا به مشکلات جدی مانند دیابت در دوران بارداری، سقط جنین و مرده به دنیا آمدن جنین افزایش پیدا می‌کند. هم‌چنین احتمال این که این زن مجبور به سزارین شود نیز بالاست.

به همین دلیل نایس توصیه می‌کند زنانی که شاخص جرمی آن‌ها بالاتر از 30 است، باید قبل از باردار شدن برای کاهش وزن خود اقدام کنند. در طول دوران بارداری کاهش وزن شدید می‌تواند به جنین آسیب وارد کند و به همین دلیل زنان باید قبل از باردار شدن نسبت به رسیدن به وزن سالم تصمیم بگیرند. خوردن غذاهای سالم و ورزش کردن نیز می‌تواند به کاهش وزن در دوران بارداری کمک کند.

علاوه بر آن زنان بعد از زایمان باید به تدریج اضافه وزن خود را کاهش دهند. آن‌ها باید بدانند که کاهش وزن بعد از زایمان به تدریج اتفاق می‌افتد و اگر آن‌ها به طور تدریجی این کار را انجام دهند در عملکرد شیردهی آن‌ها اختلالی ایجاد نخواهد شد.

پروفسور لیوسیا پستون از کالج کینگ در لندن در این باره گفت: اضافه وزن در دوران بارداری در حال تبدیل شدن به یک معضل همه‌گیر است. ما باید به زنان باردار کمک کنیم زندگی سالم‌تری را در پیش بگیرند و راهنمایی‌هایی را برای تغذیه بهتر و ورزش کردن در دوران بارداری برای آن‌ها فراهم کنیم.

پروتز پستان و بزرگ کردن سینه

دی ۵, ۱۳۹۰ توسط :   موضوع: : اخبار مامایی, مشروح اخبار

بزرگ کردن سینه جزو شایع ترین عمل های جراحی زیبایی است. در این عمل جراحی  پروتز های مصنوعی برای افزایش اندازه و بهبود شکل سینه ها مورد استفاده قرار می گیرد.راههای دیگری جهت بزرگ کردن سینه استفاده شده مانند داروهای هورمونی تزریق ژل  که بعلت عوارض زیادی که ایجاد میکند روش مناسبی نیستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، روش جدیدتر تزریق چربی به داخل سینه ها است که به علت آنکه بعدها ممکن است در روند تشخیص سرطان سینه اختلال ایجاد کند هنوز این روش مورد قبول همه نمی باشد.  بنظر میرسد که اکثر جراحان گذاشتن پروتز را بعنوان بهترین روش بزرگ کردن سینه ها میشناسند.

برآوردها و حدس ها حاکی از آن است که بیش از سه میلیون زن در سراسر دنیا در 35 سال اخیر پروتز سینه گذاشته اند و هر سال دهها هزار زن می خواهند که تحت این عمل جراحی قرار گیرند. بسیاری از زنان تصور می کنند که انجام عمل بزرگ کردن سینه باعث بهبود و بهتر شدن اندازه و شکل سینه ی آنها می شود؛ چون بر این باورند که سینه هایشان بسیار کوچک و اندازه یا شکلش نا موزون و نا متوازن یا غیر جذاب است.

بعضی از زنان سینه هایی دارند که کاملا رشد نکرده است یا بعد از حاملگی یا تغییر وزن یا پیر شدن به میزان قابل توجهی اندازه و شکلش را از دست داده و تغییر کرده اند.

تصمیمی که برای انجام عمل بزرگ نمودن سینه گرفته می شود، باید کاملا شخصی و آگاهانه باشد و نباید صرفاً برای خشنود کردن کس دیگری گرفته شود. مثل هر عمل جراحی زیبایی دیگر، عمل بزرگ کردن سینه هیچ کدام از مشکلات اصلی زندگی را حل نمی کند، اما ممکن است به افزایش اعتماد به نفس و شکل ظاهری بیمار کمک کند.تمام فواید بالقوه مورد بحث، در زمان مشاوره مورد بررسی قرار می گیرند.

امروزه خانمی که می خواهد عمل بزرگ کردن سینه را انجام دهد، حق انتخاب در نوع عمل جراحی را دارد، بدین طریق می تواند نمای ظاهری و نتیجه مورد نظر را بدست آورد. بعضی از این حق انتخاب ها عبارتند از : نوع، اندازه پروتز، و برش ایجاد شده جهت جاگذاری پروتز سینه. مشخصاً برای هر انتخاب فواید و مضراتی وجود دارد، به هر حال به مراجعه کننده اطلاعات داده می شود و بدین وسیله اوست که با مشاوره تصمیم می گیرد کدام روش برایش بهترین است.

اطلاعات اصلی و اساسی در مورد پروتز های سینهمهم است که بدانیم پوسته ی خارجی یا پوشش تمام پروتزها از سیلیکون ساخته شده است. اگرچه، ماده ی پر کننده ی موجود می تواند متفاوت و از مواد مختلف باشد که این مواد عبارتند از : آب نمک، ژل سیلیکون خالص که خود به دو دسته ژل ساده و ژل منسجم (همبسته) تقسیم می شود. ژل شکر و نمک (هیدروژل) و روغن سویا (تری لوسنت) که اخیراً کشف شده اند، فعلاً تا بررسی های بیشتر در مورد ایمنی آنها، مورد استفاده قرار نمی گیرند.
ژل سیلیکونی فعلاً رایج ترین نوع مورد استفاده می باشد.

در اروپا نمودارهای فعلی توزیع فروش [70%سیلیکون، 15% آب نمک، 15% بعدی، پر کننده های دیگر مثل هیدروژل و روغن های سویا] را نشان می دهند. چون ژل سیلیکونی از سال 1963در دسترس می باشد بنابر این جراح ها بیشتر از 40 سال است که در مورد این نوع پروتز ها تجربه دارند و در حال حاضر استفاده از آن، بیش از هر نوع دیگری معمول است. در طی سال ها تغییرات و پیشرفت هایی ایجاد شده که پوشش های سطحی از موادی با فرمولاسیون جدید تر ساخته شده اند و این پوشش ها طوری طراحی شده اند که “پارگی جدار” و انتشار مقادیر بسیار کم از جزء ژل سیلیکونی (ژل پر کننده) را به حداقل می رسانند.

پروتز یک کیسه به شکل گرد یا قطره اشکی(آناتومیک) است که جنس آن بیشتر سلیکونی است و داخل آن را با ژل سلیکونی خاصی پر میکنند  بعضی پروتز ها داخلشان خالی است که بعدا حین عمل آنها را با آب نمک (نرمال سالین ) پر میکنند و این نوع کمتر استفاده میشود.
در حال حاضر پروتز های ژلی  رایج ترین پروتزهای مورد استفاده میباشند. پوشش آنها طوری طراحی شده اند که “پارگی جدار” و انتشار مقادیر بسیار کم ژل سیلیکونی (ژل پر کننده) را به حداقل می رسانند. به خاطر نرم بودن ژل سیلیکونی این نوع بیش از انواع پروتزها همان احساس سینه طبیعی را ایجاد می کند.

پروتزها با سایز های مختلف ساخته میشوند که مهمترین خصوصیت آنها قطرشان و مقدار برجستگی که ایجاد خواهند کرد میباشد پس یک پروتز با یک حجم معین میتواند با قطر و برجستگی متفاوت ساخته شود با این حساب برای هر فرد با هر شکل و فرم سینه میتوان پروتز مناسب انتخاب کرد.

پروتز های سینه عمر دائمی ندارند علی رغم اینکه بسیار قوی و مقاوم هستند(حتی در برابر فشار)، ولی مستعد کهنه شدن و فرسایش در طول زمان می باشند. اگر چنین اتفاقی افتاد  پروتز پاره شده و مواد آن به بیرون تراوش میکند. اگرچه در معاینه تشخیص آن مشکل می باشد ولی اگر دقت شود سینه کمی صاف شده یا شکل آن تغییر پید میکند اما اکثراً به ندرت قابل توجه و دید است. به علت ایجاد یک کپسول طبیعی در اطراف پروتز توسط بدن حتی اگر پروتز پاره شود مواد تراوش شده داخل کپسول حبس میشود .ولی با سونوگرافی یا MRI قابل تشخیص است.

این روند کهنه شدن و فرسایش در طول زمان با انجام ورزشها و تمرینهای فیزیکی زیاد و به مدت چندین ساعت در روز که سینه ها حرکت زیادی میکند تسریع میشوند.ولی میانگین عمر یک پروتز بیست سال تعیین شده  است توصیه میشود بعد از ۱۰ ـ ۱۵ سال که از عملتان گذشت توسط پزشک متخصص به طور منظم معاینه و اگر لازم بود سونوگرافی انجام دهید.

جالب توجه اینکه پروتز ژل سیلیکون استاندارد بیش از انواع پروتزها همان احساس سینه طبیعی را ایجاد می کند؛ که احتمالا این مسئله به خاطر نرمی ذاتی ژل سیلیکونی می باشد.

مختصر اطلاعاتی در مورد سیلیکونبسیاری از خانم ها در مورد این نوع عمل جراحی بدون شک داستان های ترسناکی شنیده اند.

ازجمله مسمومیت زایی سیلیکون یا ایجاد بیماری خود ایمنی/ بافت همبندی پروتز که مربوط به “تراوش”یا مهاجرت ژل می باشند.

در نتیجه در مورد عمل بزرگ کردن سینه در دوازده سال اخیر تبلیغات مخالفی دریافت شده است، مخصوصاً از طریق عملکردهای غیر مسئولانه ی رسانه ها که بدین طریق علی رغم حقایق موجود، ادعاها و سئوالاتی در مورد ایمنی سیلیکون مطرح شده است.

بدون شک، بیشتر این داستان ها بعد از این که سازمان مدیریت غذا و دارو در امریکا (FDA) در ژانویه ی1992 استفاده از پروتزهای سیلیکونی را در امریکا ممنوع کرد، بوده است.

سازمان مدیریت غذا و دارو در امریکا (FDA) به این نتیجه رسیده بود که “هیچ سند و مدرکی وجود ندارد که ژل سیلیکون که پروتزها با آن پر میشوند ایمنی ندارند اما مدارک کم و ناکافی برای اثبات ایمنی آن وجود دارد.” تمام موارد بالا نتیجه دعوی حقوقی در حال رسیدگی بر ضد تولیدکنندگان پروتزهای سیلیکونی بود که این دعوی از طرف زنانی بود که پروتز داشتند و نشانه ها و علائم زیادی از بیماری ای که به اصطلاح “بیماری خود ایمنی مربوط به سیلیکون” نامیده شده است؛ را دارا بودند. در حقیقت بررسی مدارک دادگاه در امریکا نشان داد که بیش از 216 نشانه ی جداگانه در ارتباط با سیلیکون به ثبت رسیده است این تعداد تنوع نشانه جداگانه در هیچ بیماری دیگری دیده نشده است!

به طور منصفانه باید قبول کرد که بعضی زنان که عمل جراحی بزرگ کردن سینه داشته اند، ممکن است متعاقبا در بعضی مراحل زندگیشان دچار ناراحتی خود ایمنی یا بافت همبندی بشوند. چون این ناراحتی ها نسبتا در میان مردم متداول و رایج می باشند، علی رغم اینکه آیا آنها عمل پروتز گذاری سینه داشته اند یا نه، آیا ممکن نیست که به هر حال دچار این بیماری ها شوند ؟
قبلاً از ژل سیلیکون برای پر کردن نقائص بافت نرم و چین و چروکها به شکل تزریق استفاده می گردید که این مسئله سالهاست ممنوع گردیده است. کارخانه های سازنده پروتز سیلیکون علاوه بر استحکام دادن جدار پروتزها امروزه بیشتر از ژلهای چسبنده و همبسته نرم استفاده می کنند که حتی در صورت بریده شدن جداره نیز از هم جدا نشده و پخش نمی شوندچه جایگزین هایی برای ژل سیلیکونی وجود دارد ؟

پروتز تری لوسنت(روغن سویا):

دلیل اصلی ساخت پروتز تری لوسنت ایجاد یک محصول رادیولوسنت (نامرئی برای اشعه ی ایکس)بوده است که این محصول اجازه میدهد که بافت سینه با ماموگرافی به خوبی دیده شود. پروتز تری لوسنت با روغن سویای تری گلیسیریدی، (غیرسیلیکونی) خوب تصفیه شده پر شده اند که این روغن اجازه می دهد که اشعه ی ایکس به داخل پروتز بهتر نفوذ کند.

اگر چه، این نوع پروتزها بافت سینه را به مقدار کمتری محو و نامشخص می کنند با این حال شخص باید کسی را که کار رادیوگرافی را انجام می دهد، از وجود پروتز در سینه اش مطلع کند.

یک اشکال مهم که در رابطه با پروتزهای تری لوسنتی وجود دارد پدیده¬ی چروک خوردن پوست است چون ماده¬ی پرکننده¬ی پروتزهای تری لوسنتی مایع می باشد، بعضی چین خوردگی های پوسته و پوشش سینه باید مورد انتظار باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  در بیمارانی که بافت سینه هایشان لطیف و نازک است این چروک ها به راحتی قابل رؤیت و محسوس خواهند شد. چون پروتزهای پر شده با آب نمک تقریبا 30 برابر ویسکوزتیه ی کمتری نسبت به پروتزهای پر شده با تری لوسنت دارند، این مشکل در این پروتزها بیشتر رخ می دهد، از طرف دیگر پروتزهای پر شده با ژل سیلیکونی چون ترکیب ضخیم تری دارند، این مشکل در آنها کمتر رخ می دهد.

پروتز هیدروژلیاین آخرین نوع پروتزهای سینه می باشد که بدنبال بررسی ها و پژوهش ها برای پیدا کردن یک ماده ی پر کننده،که در صورت پاره شدن و تراوش از پوسته و پوشش بی خطر باشد ساخته و تولید شد. این نوع ماده ی پر کننده از ژلِ شکر و آب نمک ساخته شده است. اگرچه از نظر لمس شبیه به پروتزهای از نوع سیلیکونی می باشد؛ معهذا پروتزهای هیدروژلی وقتی لمس می شوند کمی محکمتر و سفت تر هستند.

چین و چروک خوردن پوست در هیدروژل نسبت به پروتزهای پر شده با تری لوسنت و آب نمک احتمالا کمی کمتر است ولی با این حال از ژل های سیلیکونی بروز بیشتری دارد.

به مانند پروتز تری لوسنت، به خاطر عدم وجود مطالعات و اطلاعات طولانی مدت تر، آژانس روشهای پزشکی از دسامبر 2000 تصمیم گرفت گذاشتن این نوع پروتزها را تا مطالعات بیشتر متوقف کند.

آیا شکل و قوام پروتز متفاوت است؟شکل های مختلفی از پروتز وجود دارد. بیشتر این نوع پروتز ها که فعلاً مورد استفاده قرار می گیرند، هنوز گرد هستند. اگر از روبرو به آن ها نگاه کنیم آن ها مدور هستند و نیم نمای (پروفایل)آن بصورت نیمه ی ماه می باشد. قوام اکثر پروتزهای گرد معمولاً نیمه سیال بوده و بیشتر شبیه به یک ژل چسبنده و ضخیم می باشند.

اخیراً یک پروتز سیلیکونی جدیدتر و منسجم ساخته شده است که معروف به پروتزهای آناتومیک یا اشکی هستند.چون ترکیب این ژل سفت می باشد، درمقایسه با ژلهای سیال تر و روان تر پروتزهای گرد، شکلی به خود می گیرد که مشابه نیم نمای سینه های طبیعی می باشد.این نوع پروتزها به جای اینکه پهن یاشند کمی بلندتر هستند و در قسمت پایین پرتر می باشند. آن ها تمایل دارند که از دیواره ی بالایی قفسه ی سینه به بالای خود سینه (پستان) گذار هموارتری داشته باشند. بنابر این به طور کلی آن ها کمی شکل طبیعی تری دارند، در مقایسه، پروتزهای گرد به سینه ها، ظاهری مدورتر و گردتر میدهد

بعلاوه به خاطر ترکیب ژلی ضخیم تر این پروتزهای، منسجم (اشکی) با ایجاد هر نوع شکاف یا پارگی پوسته و پوشش، تراوش و به بیرون ریختن ژل در آن ها رخ نمی دهد؛ درست مثل پروتزهای سیلیکونی استاندارد.مضرات آن به این صورت است که هر نوع سینه ای نمی توانند از این نوع بخصوص از پروتز ها استفاده کنند. یک نقطه ضعف دیگر آن این است که آن ها اساسا نسبت به پروتز های سیلیکونی استاندارد گران قیمت تر هستند.پروتزهای اشکی در هنگام لمس کمی سفت تر هستند، لبه ها و کناره های پروتز را قابل لمس تر و محسوس تر می کنند. گزارشاتی نیز وجود دارد که ممکن است این پروتزها به مرور شکل شان از حالت آناتومیک خارج شود.

اگر چه، اخیرا یک نوع پروتز سیلیکونی منسجم گرد نیز تولید شده است که وقتی پوسته و پوشش پروتز کهنه و فرسوده و یا پاره شود، نشتی و تراوش کردن مواد درون آن رخ نمی دهد. مزیت دیگر آن نسبت به پروتز های اشکی که قبلادر مورد آن ها صحبت شده است، این است که پروتزهای منسجم گرد، شکل خود را از دست نمی دهند.

چگونه من می توانم بهترین اندازه را انتخاب کنم؟پروتزهای سینه انواع و اندازه های مختلف دارند و هر زنی ممکن است به راحتی انواع اندازه ها را انتخاب کند. بیشتر زنان بر اساس اندازه ی سینه بندهاشان اندازه ی پروتز سینه را مشخص می کنند. هدف از آزمایشات، این است که چه اندازه از پروتزای که باید کار گذاشته شود ظاهری مطلوب و دلخواه دارد. همانطور که می توانید تصور کنید، پروتز سینه با اندازه های مختلف در زمان مختلف نتایج متفاوتی ایجاد می کند. رمز انتخاب اندازه پروتز سینه این است که این پروتز به طور کلی به شما ظاهری موزون تر و مناسب تر بدهد و با خواست شما یکی باشد.در هنگام مشاوره جراح پلاستیک اندازه های سینه و قفسه ی سینه ی شما را می گیرد؛ تا امتحان کند که چه اندازه ای برای شما مناسب است. بعلاوه با این اندازه گیری ها ظاهر شما را با بهترین اندازه ی سینه تصور می کند و در نظر می گیرد.

مهم است بدانید که نهایتا عامل محدود کننده در انتخاب اندازه ی پروتز فضای در دسترس در زیر سینه ی شماست. به خاطر داشته باشید، همانطور که حجم هر نوع پروتز سینه افزایش می یابد، پس به پهنای آن هم اضافه می شود. بنابر این اگر شما پروتز سینه ای را انتخاب می کنید که بیش از انرازه بزرگ است ، لبه ها و کناره های آن ممکن است از اطراف بافت سینه ی اصلی بیرون بزند و حتی تا گودی زیر بغل نیز برسد. این حالت برای بیشتر مردم غیر مطلوب است. بعلاوه امکان چین و چروک خوردگی و دیگر مشکلات نامطلوب طولانی مدت نیز افزایش می یابند. چون بیشتر زنان دیدگاه واقع بینانه ای از چیزی که می خواهند به آن برسند دارند، بنابراین بسیار کم پیش می آید که جراح پلاستیکی نتواند انتظارات بیمارش را بر آورده کند.

آیا گذاشتن پروتز سینه باعث ایجاد سرطان سینه میشود؟هیچ مدرکی که نشان دهد پروتز های سینه ایجاد سرطان در انسان می کند، وجود ندارند. بر عکس مطالعات اخیر نشان داده است که زنانی که پروتز سینه گذاشته اند نسبت به جمعیت کلی 30 % کمتر دچار سرطان سینه می شوند.

آیا بزرگ کردن سینه روی روشهای تشخیص سرطان سینه تأثیر دارد ؟شاید مهمترین موضوع در مورد پروتز های سینه امکان به تأخیر افتادن تشخیص سرطان سینه با پروتز های سینه ی سیلیکون و پر شده با آب نمک می باشد. هر دوی این مواد حاجب هستند واشعه و پرتو ها را از خود عبور نمی دهند. این بدین معنی است که مانع دیده شدن بافت اصلی سینه در جریان ماموگرافی می شوند.

اگرچه تکنیک های ماموگرافی در این چند سال اخیر بهتر شده و پیشرفت کرده اند و رادیولوژیست می تواند تا جایی که ممکن است قسمتهایی از بافت اصلی سینه که زیر پروتز سینه پنهان است را ببیند.

اگر چه مهم است بدانیم که تشخیص 10 تا20% سرطان های سینه نسبت به اشعه ی ایکس قابل تشخیص و مرئی نیستند و بنابر این بیشتر سرطان های سینه هنوز هم توسط خود شخص یا با معاینات فیزیکی قابل تشخیص و کشف می باشند. در این رابطه بیشتر پزشکان بالینی احساس می کنند که پروتز سینه حقیقتا می تواند عمل معاینه از طریق لمس کردن را ساده کند.

زنی که پروتز سینه دارد باید همان برنامه ی ماموگرافی منظم که زنان دیگر دارند را داشته باشد. باید شخصی که کار رادیوگرافی را انجام میدهد را باید از وجود پروتزها مطلع کرد تا نماهای خاص برای رادیوگرافی مناسب انتخاب شود.در نتیجه پروتز های سینه کار رادیولوژیست را سخت تر می کنند؛ هر چند مانع انجام آن نمی شوند.

پروتز های سینه تا چه مدت باقی می مانند؟مانند تمام محصولات ساخت دست بشر، پروتز های سینه نیز تا ابد باقی نمی مانند. علی رغم اینکه بسیار قوی و مقاوم هستند(حتی در برابر فشار)، ولی مستعد کهنه شدن و فرسایش در طول زمان می باشند. به عبارت ساده تر، پوسته ی خارجی پروتز سینه، بالاخره کهنه و نازک شده و نهایتا از بین می رود. اگر چنین اتفاقی افتاد مواد آن به بیرون تراوش پیدا می کند این حالت معمولا متلاشی شدن یا تراوش یا پارگی پروتز سینه نامیده می شود. اگرچه از نظر کلینیکی تشخیص آن مشکل می باشد. گهگاهی کسی ممکن است تشخیص دهد که سینه کمی صاف شده است یا شکل آن تغییر پیدا کرده است،اما اکثراً به ندرت قابل توجه و دید است. به علت ایجاد کپسول اطراف پروتز گاهی اوقات بطور گول زننده ای تشخیص پارگی صورت نمی گیرد.

همانطور که قبلا بیان شد، یک کپسول یک نوع کیسه ی بیولوژیکی را تشکیل می دهد که هر نوع پروتز سینه را در بر می گیرد.بنابر این بعد از اینکه تراوش از پروتز سینه رخ داد، مواد درون آن هنوز در همان مکان بوسیله ی کیسه ی خود بدن یا کپسول باقی می مانند. اگرچه علی رغم تشخیص مشکل آن از نظر کلینیکی، به یمن وجود سونوگرافی (اولتراسوند) بیشتر اوقات قادر به دسترسی دقیق به شرایط هر نوع پروتز سینه در مواقع لزوم، خواهیم داشت.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  نمودارها و تصاویر زیادی وجود دارد که مشخص می کند که نهایتا هر نوع پروتز سینه قبل از اینکه خراب شود، چقدر باقی می ماند. یک نمودار میانگین حدود 20 سال است. اگرچه کهنه شدن و یا پاره شدن در میان افراد مختلف متفاوت است، بنابراین یک زن که ورزشها و تمرینهای فیزیکی زیادی مثلا چندین ساعت در روز به طور مرتب انجام می دهد و سینه هایش حرکت زیادی میکند(بعبارت دیگر مربی های ایروبیک، دوندگان ماراتن، سوارکاران و…)به طور طبیعی پروتز سینه ی آن ها در یک دوره ی زمانی مشخص نسبت به کسانی که تمرینات و تحرکات کمتری دارند، بیشتر فرسوده و پاره می شوند. در اولین نگاه منطقی است، فرض کنیم و بدانیم که پروتز های سینه در این حالت ها زودتر از بین می روند؛ بنابر ابن به منظور داشتن یک ارزیابی مناسب برای حالت و موقعیت پروتز های سینه ی شما بهترین توصیه و پیشنهاد این است که توسط پزشک و متخصص به طور منظم بعد از 10 ـ 15 سال که از عملتان گذشت معاینه شوید و اگر لازم بود سونوگرافی انجام دهید.

عمل جراحی شامل چه کارهایی می شود؟اصل مهم در عمل جراحی بزرگ کردن سینه ایجاد یک جیب پشت سینه ی اصلی است که پروتز سینه در آن جای خواهد گرفت؛ اگرچه جزئیات زیادی در رابطه با این عمل جراحی وجود دارد که از قبل لازم است شخص آن را بداند.

چه نوع برش هایی وجود دارد ؟به طور کلی سه نوع برش اصلی جراحی برای جاگذاری کردن پروتز سینه وجود دارد. در برش زیر سینه ای که بیشترین استفاده را دارد؛ در زیر سینه در قسمت خط یا چین سینه برش ایجاد می شود. طول برش حدود 4 سانتیمتر است. این معمول ترین و رایج ترین برش است و در این حال تا و چین طبیعی خود سینه معمولا کاملا و به خوبی جای زخم سینه را پنهان می کند. این نوع زخم همیشه توسط لباس پوشیده می شود؛ چون در این نوع برش دسترسی مستقیم به فضایی که پروتز سینه قرار خواهد گرفت ایجاد می کند، ایجاد دقیق اندازه و شکل جیب مهم است و موقعیت و مکان قرار گرفتن پروتز سینه ی درون جیب دقیقا کنترل می شود.

یک روش دیگر برش نزدیک پوست تیره تر نوک سینه میباشد که در اطراف و دور لبه ی آن ایجاد می شود. اشکال این برش این است که توسط هیچ، چین پوستی پوشیده و مخفی نمی شود و جای زخم ایجاد شده ممکن است ایجاد اختلال در شیر دادن بکند.

روش سوم برشی است که روی یکی از خطوط چین زیر بغل ایجاد می شود؛ این برش کمتر استفاده می شود چون پیدا کردن مکان مناسب برای پروتز سینه در بعضی بیماران سختتر است و اگر در آینده مشکلی بوجود آید یک برش اضافی و دیگر روی سینه ممکن است نیاز پیدا شود. اگرچه بعضی بیماران فکر می کنند، که این برش کمتر از همه قابل رؤیت است، ولی در حقیقت این موضوع همیشه صدق نمی کند، مخصوصا وقتی لباس بدون آستین پوشیده می شود که ناحیه ی زیر بغل مشخص است. به خاطر داشته باشید که جای زخم همیشه وجود خواهد داشت و این ارتباطی به محل برش ندارد. به طور طبیعی, جای زخم ها کاملا و به خوبی بهبود پیدا کرده و به مرور زمان کمتر قابل رؤیت خواهند شد؛ اگرچه هیچ جراحی نهایتاً نمی تواند ظاهر هیچ زخم بخصوص را پیش بینی کند. اسثتثاناً ممکن است از برشهای دیگر مثل ناف و غیره نیز استفاده گردد که کمتر مرسوم اند.

چه نوع داروی بیهوشی مورد استفاده قرار می گیرد و چه مدت عمل جراحی طول می کشد؟عمل جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و معمولا نیاز است که تمام شب در بیمارستان بمانید. این فرایند تقریبا یک ساعت یا کمی بیشتر به طول می انجامد.

آیا این عمل دردناک است؟درد در طی عمل جراحی بزرگ کردن سینه تا حدی وجود دارد. همیشه تعیین میزان درد برای هر شخص مشکل است. در حالی که بعضی خانم ها این فرایند را دردناک می دانند، دیگران گفته اند که بعد از عمل جراحی درد بسیار کمی داشته اند. مکان قرار دادن پروتز سینه در پشت ماهیچه ی سینه ای همراه با درد بیشتری است، چون باید مقداری از ماهیچه بریده شود تا فضایی برای گذاشتن پروتز سینه باز شود. منصفانه است که گفته شود که بیشتر زنان میزان معتدلی درد برای پنج روز اول دارند که نیاز به مسکن خواهند داشت. اگرچه بعد از یک هفته بیشتر زنان گفته اند بهبود قابل توجهی در علائم و نشانه ها دارند و در حقیقت با هر نوع مسکن معمولی درد از بین برده اند.

بعد از عمل جراحی چه اتفاقی می افتد؟بعد از عمل جراحی سینه های شما تا حدودی ورم کرده و کبود می شوند. این حالت احتمالا بعد از دوتا سه هفته از بین می¬رود. گاهی اوقات ورم دور سینه ممکن است با هم متفاوت باشد. این حالت طبیعی و عادی است و به مرور زمان بر طرف می شود؛ اگر تفاوت زیادی بین سینه¬ ی دو طرف وجود دارد، حتما برای توصیه های بیشتر با ما تماس بگیرید.

بعد از بزرگ کردن سینه ممکن است به نظر برسد که سینه خیلی در بالا قرار دارد این حالت نیز عادی است. در طی دو ماه اول بعد از عمل جراحی این پروتز های سینه کم کم پائین آمده و نسبت به اثرات جاذبه ی زمین جای خود را پیدا کرده و به حالت طببیعی باز می گردند. اگر یک طرف سریعتر از طرف دیگر پائین آمد نیاز نیست که نگران شوید، چون این حالت بعضی اوقات رخ می دهد.

بدنبال عمل جراحی شما باید بانداژ مناسبی در آن ناحیه داشته باشید و لازم است که به مدت دو هفته مکان عمل را خشک نگه دارید. بعد از دوهفته پانسمان شما بر داشته خواهد شد و زخم بررسی و باز بینی شده و کمی تمیز می شود. معمولا بخیه ای نیز برای کشیدن وجود ندارد، چون اغلب داخلی و جذب شدنی هستند.

همیشه به خاطر داشته باشید که دستور العملهای بعد از عمل جراحی را به دقت بخوانید و آن ها را رعایت نمایید.

بعد از عمل باید چه نوع عوارضی را انتظار داسته باشم؟تغییر احساس در نوک سینه و حس خود سینه، ممکن است اتفاق اقتد. بعضی بیماران کاملا حس سینه شان از بین می¬رود، برخی دیگر فقط کمی کاهش در حس سینه هایشان را گزارش کرده اند و بعضی حتی افزایش حس سینه را گزارش کرده اند. در اکثر موارد وقتی تغییر احساس سینه اتفاق می افتد، معمولا موقتی می باشد و به زودی از بین می رود و به مرور بهبود می یابد. طول دوره بهبودی گاهی تا هجده ماه به طول می انجامد. هرچند در تعداد بسیار کمی از بیماران از دست رفتن دائم احساس نیز ممکن است رخ دهد.

شیر دادن با سینه می تواند به دنبال انجام این عمل ادامه یابد و شما قادر به تولید شیر کافی خواهید بود. شما باید بدانید که به طور طبیعی همه ی خانم ها نمی توانند به طور رضایتبخشی شیر بدهند، چه پروتز داشته باشند چه نداشته باشند.

حاملگی :

اگر شما بعد از عمل جراحی تان حامله شوید، بافت های سینه ی شما بزرگ شده و پوست نیز متعاقبا کشیده می¬شود. همچنین هنگام حاملگی و همراه با آن اگر شیر دادن را متوقف کنید بافت سینه ی شما کوچک و جمع خواهد شد. پیش بینی اینکه چه میزان این تغییرات رخ خواهد داد غیر ممکن است، ولی حجم پروتز سینه در طی این عملیات به همان اندازه باقی خواهد ماند.

چین خوردگی یا چروک شدن پوست روی پروتز ممکن است در زنانی که بافت سینه کمی دارند یا اصلاً ندارند، رخ دهد.

پروتز های سینه ی هیدروژلی که برش شان نسبت به پروتز های سینه ی سیلیکونی کمی بلندتر است بیشتر دچار این حالت می شوند. این حالت هیچ مشکل پزشکی به خودی خود ندارد؛ اما از نظر زیبایی نامطلوب است. این حالت می تواند در هر قسمتی از سینه رخ دهد.

آيا مي ‌توان به نوزاد شير داد؟

اولين پرسش اين است که پس از گذاشتن پروتز که مسلما حجمي خواهد داشت مي‌ توان پس از زايمان به نوزاد شير داد؟ پاسخ اين سوال درست به روش جراحي پلاستيک شما بستگي دارد و اين که اين پروتز در کدام قسمت و چگونه کار گذاشته شده است.

بهترين روش اين است که در هنگام جراحي کار گذاشتن پروتز، بخش قهوه‌اي سينه آسيب نبيند و در خط برش جراحي قرار گرفته باشد و پروتز با برشي در زير سينه‌ ها در محل خودش قرار داده شود، معمولا بانواني که پروتز سينه در زير ديواره عضلاني قفسه سينه ‌شان قرار داده شده است مشکل چنداني براي شير دادن به نوزادشان در آينده نخواهند داشت.

از طرف ديگر هر چه فشار پروتز روي غدد شيرساز سينه کمتر باشد، شانس بيشتري براي توليد شير وجود خواهد داشت. فشار بر هر غده ي بدن مي‌ تواند موجب اختلال در عملکرد آن غده شود. در مورد غدد شيري نيز در هنگام جراحي پروتز بايد دقت شود که فشار زيادي بر اين غدد وارد نيايد.

آيا ممکن است مواد ايمپلنت به درون شير مادر نشت کند؟

اين دومين سوال رايج زناني است که از اين ايمپلنت ‌ها استفاده مي ‌کنند. پاسخ اين سوال منفي است.

در حال حاضر، دو نوع پروتز سينه در بازار وجود دارد:

پروتزهاي آب نمکي و پروتزهاي سيليکوني. تاکنون هيچ گزارشي مبني بر نشت اين مواد از درون پروتز به سمت خارج بدن منتشر نشده است. لايه‌ هاي پوشش داخلي و خارجي اين پروتز مانع از اين خواهد شد که مواد دروني آن به خارج نشت پيدا کند و نبايد بابت آلودگي شير با اين محصولات نگران بود.

آيا اين پروتزها سرطان ‌زا نيستند؟

پاسخ به اين سوال هم منفي است. هنوز هيچ مدرکي که نشان دهد پروتزهاي سينه باعث ايجاد سرطان در انسان مي‌ شوند، وجود ندارد. برعکس مطالعات جديد نشان داده ‌اند که زناني که پروتز سينه گذاشته ‌اند نسبت به کل جمعيت کمتر دچار سرطان پستان شده‌ اند. شايد يک دليل آن باشد که اين بانوان منظم‌ تر براي معاينات و ماموگرافي مراجعه کرده ‌اند.

ولي بايد اين نکته را نيز مدنظر داشته باشيد که پروتزهاي سينه مي‌ توانند تشخيص سرطان پستان را با تاخير رو به‌ رو کنند؛ پروتزهاي سيليکوني و آب نمکي هر دو موادي حاجب هستند و اشعه و پرتوها را از خودشان عبور نمي ‌دهند و به اين ترتيب مانع ديده شدن بافت اصلي سينه طي ماموگرافي مي ‌شوند.

نکته اصلي اين است که اگر شما اين جراحي را انجام دهيد اين مطلب را طي معاينات راديوگرافي سينه ي خود به پزشک گوشزد کنيد تا با دقت و وسواس بيشتري کار خودش را انجام دهد.

آيا پس از جراحي پروتز سينه، بارداري امکان ‌پذير است؟

اگر شما پس از عمل جراحي گذاشتن پروتز سينه، باردار شويد، بافت سينه ي شما بزرگ شده و پوست نيز به دنبال آن کشيده مي‌ شود.

همچنين هنگام بارداري و همراه با آن اگر شير دادن را متوقف کنيد، بافت سينه ي شما کوچک و جمع مي ‌شود. پيش‌ بيني اين که چه ميزان اين تغييرات رخ مي‌ دهد غير ممکن است ولي حجم پروتز سينه در طي اين عمليات به همان اندازه باقي خواهد ماند.

البته برخي از بانوان از شل ‌شدگي پوست اطراف پروتز طي بارداري و شير دادن و توقف شير دادن شاکي هستند که در اين صورت گاهي عمل ‌هاي جراحي اصلاحي لازم است توسط جراح پلاستيک انجام شود.

پروتز های سینه تا چه مدت باقی می مانند؟
مانند تمام محصولات ساخت دست بشر، پروتز های سینه نیز تا ابد باقی نمی مانند. علی رغم اینکه بسیار قوی و مقاوم هستند(حتی در برابر فشار)،ولی مستعد کهنه شدن یا فرسایش در طول زمان می باشند. به عبارت ساده تر پوسته ی خارجی یا پوشش پروتز سینه بالاخره کهنه و نازک شده و نهایتا از بین می رود. اگر چنین اتفاقی افتاد مواد آن به بیرون تراوش پیدا می کند. این حالت معمولا متلاشی شدن یا تراوش یا پارگی پروتز سینه نامیده می شود . اگرچه از نظر کلینیکی تشخیص آن مشکل می باشد. گهگاهی کسی ممکن است تشخیص دهد که سینه اش کمی صاف شده ویا شکل آن تغییر پیدا کرده است،

اما اکثرا و به ندرت قابل توجه و دید است. به علت ایجاد کپسول اطراف پروتز گاهی اوقات بطور گول زننده ای تشخیص پارگی صورت نمی گیرد . همانطور که قبلا بیان شد، یک کپسول یک نوع کیسه ی بیولوژیکی را تشکیل می دهد که هر نوع پروتز سینه را در بر می گیرد.بنابر این بعد از اینکه از پروتز سینه تراوشی رخ داد، مواد درون آن هنوز در همان مکان بوسیله ی کیسه ی خود بدن یا کپسول باقی می مانند.اگرچه علی رغم تشخیص مشکل آن از نظر کلینیکی، به یمن وجود سونوگرافی (اولتراسوند) بیشتر اوقات قادر به دسترسی دقیق به شرایط هر نوع پروتز سینه در مواقع لزوم، خواهیم داشت.

نمودارها و تصاویر زیادی وجود دارد که بیان میکند که نهایتا هر نوع پروتز سینه قبل از اینکه خراب شود چقدر باقی می ماند. یک نمودار میانگین حدود 20 سال است. اگرچه کهنه شدن و یا پاره شدن در میان افراد مختلف متفاوت است بنابراین یک زن که ورزشها و تمرینهای فیزیکی زیادی انجام می دهد سینه هایش حرکت زیادی میکنند افرادی نظیر مربیان ایروبیک، دوندگان ماراتن، سوارکاران و …کسانی هستند که به طور طبیعی پروتز سینه شان در یک دوره ی زمانی مشخص نسبت به کسانی که تمرینات و تحرکات کمتری دارند، بیشتر فرسوده و پاره می شود.در اولین نگاه منطقی است، فرض کنیم و بدانیم که پروتز های سینه در این حالت ها زودتر از بین می روند؛ بنابر این توصیه می شود که به منظور داشتن یک ارزیابی مناسب از حالت و موقعیت پروتز های سینه ی خود 10-15 سال پس از عمل جراحی به طور مرتب مورد معاینه قرار گرفته و یا سونوگرافی نمایید.

افزایش دمای بدن در زمان بارداری ، برای مادر و جنین خطرناک است

دی ۳, ۱۳۹۰ توسط :   موضوع: : اخبار مامایی, مشروح اخبار

پژوهشگران علوم پزشکی در دانشگاه كوئینزلند در استرالیا می گویند نتایج تحقیقات آنان نشان داده است که گرمای زیاد برای زنان باردار مضر است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  این پزشكان تاكید كردند زنان باردار باید در این دوران خود را نسبتا خنك نگه دارند چون نتایج یك بررسی جدید نشان داده است كه بین افزایش دمای بدن در زمان بارداری و افزایش احتمال زایمان های پیش از موعد، بارداری های كوتاه مدت و حتی مرده زایی، رابطه مستقیم وجود دارد.

یك تیم بین المللی به سرپرستی متخصصان دانشگاه كوئینزلند در استرالیا در این آزمایشات روی موارد مرده زایی یا زایمان زودرس در شهر مركز ایالت كوئینزلند موسوم به «بریسبان» طی یك دوره ۴ ساله از سال ۲۰۰۵ میلادی به دقت بررسی كردند. شرح این ارزیابی ها در مجله آمریكایی همه گیرشناسی منتشر شده است.

پروفسور آدریان بارنت كه سرپرستی این تیم پزشكی را برعهده داشته خاطرنشان كرد: به طور كلی در طول این دوره ۶۵۳ مورد مرده زایی در این شهر به ثبت رسیده است.

پروفسور بارنت اظهار داشت: ما متوجه شدیم كه با افزایش دمای بدن مادر بویژه در ماه های نخست بارداری قبل از هفته بیست وهشتم، خطر مرده زایی افزایش پیدا می كند.

 

زمان مناسب برای بارداری مجدد پس از سقط جنین

حاملگي بعد از يك بار از دست دادن جنین مي‌تواند طولاني ترين نه ماه زندگي يك زن باشد. مسايل احساسي بسياري در جريان است كه نگراني را در تمام طول بارداري به امري هميشگي تبديل مي‌كند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، تلاش برای باردارشدن دوباره پس از سقط جنین ممکن است سرشار از دغدغه‌های جسمی و روانی باشد.

هنگامی که قصد دارید پس از یک بار سقط جنین ، دوباره باردار شوید به این توصیه‌‌‌ها توجه کنید:

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  پزشکان معمولا توصیه می‌کنند شش ماه تا یک سال پیش از برای باردار شدن مجدد دست نگهدارید. این توصیه به این خاطر است که اطمینان حاصل شود، بدن زن برای تحمل بارداری بعدی آماده است. همچنین مهم است که اطمینان پیدا کنید که از لحاظ عاطفی نیز آمادگی لازم برای بارداری مجدد را دارید.

حدود ۸۵ درصد زنانی که یک بار سقط جنین داشته‌اند، در دفعه بعد بارداری موفقی دارند. در زنانی که بیش از یک بار سقط جنین داشته‌اند، میزان موفقیت در بارداری در تلاش‌های بعدی ۷۵ درصد است.

اگر قصد دارید دوباره باردار شوید، از دکترتان بخواهید که به شما در نظارت دقیق بر سلامت‌تان و پیشرفت بارداری کمک کند.
طبیعی است که هنگامی که تولد نوزاد جدید را جشن می‌گیرید، هنوز داغدار جنین از دست رفته‌تان باشید.

احساس تردید در پیوند عاطفی با نوزاد جدیدتان از ترس یک فقدان دیگر، شایع است.

در صورتی که در هنگام بارداری با پس از تولد نوزاد جدید دچار مشکل عاطفی هستید، نظر دکترتان درباره مراجعه مشاوران یا گروه‌های حمایتی جویا شود.

دستورالعمل فعلي سازمان جهاني بهداشت صبر کردن به مدت حداقل 6 ماه را توصيه مي‌کند.

محققان در یک مطالعه با بررسی اطلاعات موجود دريافتند: زناني که مدت 6 ماه بعد از سقط جنين‌شان دوباره باردار شدند با کمترين خطر سقط مجدد، زايمان زودرس و بارداري نابجا مواجه شده بودند. به علاوه تعداد نوزادان با وزن کم به هنگام تولد و سزارين نيز در اين گروه از زنان کمتر گزارش شد.

بر اساس آمار موجود، از هر 5 مورد بارداري يک مورد قبل از 24 هفتگي سقط مي‌شود.

آشنایی با تلقيح داخل رحمي اسپرم ( Intra Uterine Insemination )

 IUI مخفف كلمه انگليسي Intra Uterine Insemination و به معني تلقيح داخل رحمي اسپرم و يكي از روشهاي كمك باروري مي باشد. IUI به تنهايي يا بهمراه تحريك تخمداني براي درمان انواع مختلفي از نازايي بكار برده مي شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، از كاربردهايIUI مي توان به درمان نازايي به علل زير اشاره كرد:

–  نازايي به دليل فاكتور مردانه

–  نازايي بدون علت (توجیه نشده)

–  نازايي به علت وجود مشكلاتي لوله هاي رحمي كه مانع رسيدن تخمك ها از طريق لوله هاي رحمي (فالوپ) به رحم مي شود.) به جز انسداد دوطرفه لوله ها)

–  نازايي به علت اختلالات عملکردی تخمک گذاری

–  نازايي به علت فاکتور سرویکال (مشکل در گردن رحم)

–  نازايي به علت فاکتور رحمی

–  نازايي به علت اندومتریوز

IUI به همراه افزايش تحريك كنترل شده تخمدان (COH) روش مناسب، غير تهاجمي و كم هزينه بوده و بايد بعنوان اولين خط درماني نازايي بدون علت، قبل از IVF باشد. شیوع نازايي به علت فاكتور مردانه 40- 25% و نازايي بدون علت 10% مي باشد كه مجموعاً نيمي از موارد را تشكيل مي دهند.

از آنجائيكه IUI تكنيكي غير تهاجمي و از لحاظ اقتصادي مقرون به صرفه مي باشد، بيش از صد سال است كه در درمان نازايي به علل مختلف به كار برده مي شود و نازايي با فاكتور مردانه و نازايي بدون علت هر دو از انديكاسيونهاي شايع IUI مي باشند.

در اين روش به مرد يك ظرف استريل داده مي شود تا پس از انجام انزال، مايع مني خود را در آن بريزد. در برخي مراكز از نوعي كاندوم مخصوص براي جمع آوري مايع مني استفاده مي شود. اين نمونه حداكثر بايد ظرف مدت نيم ساعت به آزمايشگاه تحويل داده شود.

در آزمايشگاه پس از طي مراحلي ( مانند ستشوي اسپرم با روشهاي مختلف كه بر حسب روش استفاده شده از نيم تا دو ساعت وقت مي گيرد)،‌ اسپرم آماده سازي مي شود. مي توان از اسپرم هاي فريز شده در بانك اسپرم نيز براي انجام IUI استفاده كرد. اسپرم آماده سازي شده بايد ظرف مدت كوتاهي (حداكثر12- 6 ساعت) به رحم وارد شود.

به اين منظور يك كاتتر (ميل جراحي ظريف) حاوي اسپرم ها را از دهانه و گردن رحم گذرانده، وارد رحم مي كنند و اسپرم ها را به درون رحم تزريق مي كنند.

IUI مي تواند با مصرف دارو هاي باروري در زن به منظور تحريك تخمك گذاري و يا بدون مصرف اين دارو ها انجام شود.

بهترين زمان انجام IUI براي زن، حول وحوش شش ساعتهء پيرامون تخمك گذاري است. عده اي معتقدند كه در نازايي به علت فاكتور مردانه، IUI بايد پس از تخمك گذاري و در ساير موارد قبل از تخمك گذاري انجام شود تا اسپرم در رحم منتظر تخمك بماند.

در مراجعه اول برای زن یک سونوگرافی کنترل برای بررسی وضعیت تخمدانها انجام می دهند. اگر در همان زمان شواهدی دال بر تخمک گذاری وجود داشته باشد و تهیه نمونه اسپرم نیز ممکن باشد، می توان در همان موقع IUI را انجام داد. به طور کلی پس از بررسی وضعیت تخمدانها و اطمینان از طبیعی بودن آنها تزریق داروی کمک باروری (hCG ) به منظور تحریک تخمک گذاری در روز سوم دوره عادت ماهیانه انجام می شود.

معمولا IUI حدود 24 تا 48 ساعت بعد از تزریق دارو انجام می شود. زمان اختصاصی 36 ساعت پس از تزریق hCG است. اگر بنابر نظر پزشک و شرایط موجود برای افزایش میزان موفقیت، دوبار IUI در یک مرحله انجام شود، معمولا حداقل با فاصله 12 ساعت و 48- 24 ساعت پس از تزریق پس از تزریق hCG انجام می شود.

عده ای زمان انجام IUI را بر اساس اوج طبیعی هورمون LH می سنجند. در این مورد مرتبه IUI در 36 ساعت پس از آن انجام می شود. اگر 2 بار IUI انجام شود بین 48 – 12 ساعت پس از اوج طبیعی هورمون LH ( LH Surge ) انجام می شود.

قبل از انجام IUI باید از نزدیکی امتناع شود. معمولا بیان می شود که 72 ساعت قبل از IUI نباید نزدیکی داشته باشند، اما اگر شمارش پایین اسپرم علت انجام IUI است، بایستی 48 ساعت بین انزال آخر و جمع آوری اسپرم فاصله زمانی باشد ولی اگر اشکال از اسپرم نباشد، نزدیکی 24 ساعت قبل از IUI هم اشکالی نخواهد داشت.

پس از انجام IUI در هر زمانی می توان نزدیکی داشت و در واقع بسیاری از پزشکان نزدیکی را پس از IUI توصیه می کنند.

بهترین شانس برای حامله شدن، در حضور 4-3 فولیکول است و فولیکولهای بیشتر شانس حاملگی چند قلو را افزایش می دهد. از طرفی کیفیت و شمارش های بالاتر اسپرم نیز با میزان موفقیت بیشتری همراه است اما تفاوت کمی بین موفقیت شمارش های زیاد و متوسط وجود دارد.

میزان موفقیت در IUI با توجه به عوامل موثر ذکر شده، بین 6% و 26% در هر دور درمان می باشد.

در صورت عدم موفقیت درمان نازایی پس از انجام سه دور IUI ، می توان از IVF برای درمان استفاده کرد.

چگونه می‌توانم زمان تخمك‌گذاری و حداكثر آمادگی برای بارداری را تشخیص دهم؟

تخمك‌گذاری به زمانی گفته می‌شود كه یك تخمك (یا در برخی موارد نادر بطور طبیعی بیشتر از یك تخمك) از تخمدان آزاد می‌شود و این زمان را “دوره باروری” در سیكل قاعدگی می‌نامند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، هر ماه، یك تخمك در درون تخمدان شما به بلوغ می‌رسد. هنگامی كه اندازه آن به حد معینی رسید، تخمك از تخمدان آزاد شده و درونِ لوله‌های فالوپ، به طرف رحم حركت می‌كند. اینكه در هر بار، كدام تخمدان یك تخمك آزاد می‌كند، نسبتا نامشخص است. آنچه مشخص است این است كه وظیفه تخمك‌گذاری در سیكلهای قاعدگی به صورت منظم و یكی در میان، بین تخمدانها تقسیم نمی‌شود.

چگونه بهترین زمان باروری، با تخمك‌گذاری مشخص می‌شود؟

برای اینكه بهترین نتیجه را بگیرید و حامله شوید، باید در مدت یك تا دو روز پیش از تخمك‌گذاری تا ۲۴ ساعت پس از آن، آمیزش داشته باشید. دلیل این امر آن است كه اسپرمها می‌توانند دو تا سه روز زنده بمانند، اما تخمك نمی‌تواند بیشتر از ۲۴ ساعت پس از تخمك‌گذاری به حیات خود ادامه دهد مگر اینكه لقاح صورت پذیرد.

اگر در حوالی زمان تخمك‌گذاری آمیزش داشته باشید، احتمال حامله شدن شما افزایش می‌یابد و شما می‌توانید خوشحال باشید، زیرا شانس با شما همراه است: در زوجهای معمولی كه می‌توانند به صورت طبیعی بچه‌دار شوند، در هر دوره ۲۰% احتمال بارداری وجود دارد. حدودا ۸۵% از خانمهایی كه بدون استفاده از یكی از روشهای جلوگیری از بارداری آمیزش دارند، ظرف یكسال حامله می‌شوند.

شما می‌توانید با تعیین زمان دقیق تخمك‌گذاری، همچنین با افزایش آگاهی خود در مورد تغییرات هورمونی و فیزیكی كه در هر ماه در بدن شما رخ می‌دهد، احتمال حامله شدن خود را افزایش دهید.

همچنین شما می‌توانید از این اطلاعات استفاده كرده و با خودداری از آمیزش در نزدیكی زمان تخمك‌گذاری، از بارداری جلوگیری كنید. البته توجه داشته باشید كه این روش، بهترین روش جلوگیری از بارداری نیست و استفاده از آن ممكن است موفقیت آمیز نباشد.

چگونه می‌توانم زمان تخمك‌گذاری و حداكثر آمادگی برای بارداری را تشخیص دهم؟

زمانی را كه دوره پریود بعدی شما آغاز می‌شود در نظر بگیرید، سپس ۱۲ تا ۱۶ روز از آن كم كنید. این چند روز، همان محدوده زمانی است كه احتمال تخمك‌گذاری شما در آن بسیار زیاد است. برای خانمهایی كه یك دوره كامل آنها ۲۸ روز طول می‌كشد، چهاردهمین روز معمول روز تخمك‌گذاری است. برای استفاده از این روش، شما باید بدانید كه دوره كامل شما معمول چند روز طول می‌كشد.

با این حال، بهترین روش برای تعیین زمانی كه احتمال باروری شما در آن حداكثر است این است كه به وضعیت بدنی خود توجه كنید و روش تشخیص نشانه‌های تخمك‌گذاری را فرا بگیرید.

تغییر در ترشحات دهانه رحم:

هر چقدر روزهای بیشتری از دوره شما بگذرد، حجم این ترشحات افزایش پیدا كرده و بافت آنها نیز تغییر می‌كند. این تغییرات، بیانگر افزایش سطح هورمون استروژن در بدن شما است. هنگامی كه این ترشحات شفاف، لیز و چسبنده باشد، احتمال باردار شدن شما به حداكثر می‌رسد. به نظر بسیاری از خانمها، ترشحات در این دوره مانند سفیده تخم مرغ است.

این ترشحات در حالت طبیعی به عنوان یك سد محافظ عمل می‌كنند، اما در زمان اوج توانایی باردار شدن در شما، این ترشحات به اسپرم اجازه می‌دهند تا از مجرای رحم عبور كرده و به سمت رحم بروند، سپس به طرف لوله‌های فالوپ حركت كنند تا با تخمك شما برخورد نمایند.

افزایش دمای بدن:

پس از تخمك‌گذاری، دمای بدن شما ممكن است بین ۰.۴ تا ۱.۰ درجه افزایش پیدا كند. شما این تغییر را احساس نخواهید كرد، اما می‌توانید با استفاده از یك دماسنج، “دمای پایه بدن” یا BBT خود را اندازه‌گیری كنید. دمای پایه بدن یعنی دمای بدن در هنگام صبح و پس از بیدار شدن از خواب، پیش از آنكه هرگونه فعالیتی انجام دهید. این افزایش دما بیانگر آن است كه تخمك‌گذاری در بدن شما انجام شده است، زیرا آزاد شدن یك تخمك منجر به تحریك و افزایش تولید هورمون پروژسترون می‌گردد، كه دمای بدن را افزایش می‌دهد.

زمان حداكثر توانایی شما برای باردار شدن، دو تا سه روز پیش از این است كه دمای بدن شما افزایش پیدا كند. برخی از متخصصان بر این باورند كه ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از مشاهده اولیه افزایش دما نیز شما شانس باردار شدن را دارید، اما اكثر آنها اذعان می‌كنند كه این زمان برای حامله شدن خیلی دیر است.

پس از تخمك‌گذاری، یك تا دو روز طول می‌كشد تا سطح هورمون پروژسترون به حدی برسد كه دمای بدن شما را افزایش بدهد. اما از آنجا كه تخمك تنها حداكثر ۲۴ ساعت می‌تواند زنده بماند، هنگامی كه دمای بدن افزایش پیدا می‌كند، دیگر برای باردار شدن خیلی دیر شده است،. به همین دلیل، متخصصان توصیه می‌كنند كه دمای بدن خود را برای چند ماه دقیقا زیر نظر گرفته و نموداری برای آن طراحی كنید تا بتوانید الگوی افزایش دما را تشخیص داده و زمان احتمالی تخمك‌گذاری خود را مشخص كنید. در این صورت می‌توانید به گونه ای برنامه ریزی كنید كه دو تا سه روز پیش از موعد افزایش دمای بدن خود، آمیزش داشته باشید.

درد در ناحیه پایین شكم:

حدودا ۲۰% از خانمها می‌توانند تخمك‌گذاری و فعالیت مربوط به آن را احساس كنند، كه نشانه‌های آن می‌تواند از درد ملایم تا تیر كشیدن‌های شدید و ناگهانی باشد. این حالت، كه به آن میتل اشمرز mittelschmerz گفته می‌شود، ممكن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بكشد.

تستهای پیش بینی كننده تخمك‌گذاری چگونه كار می‌كنند؟

این تستها كه در داروخانه ها یا فروشگاههای دیگر موجود بوده و بدون نسخه نیز به فروش می‌رسند، افزایش هورمون LH را، كه دقیقا قبل از تخمك‌گذاری رخ می‌دهد، در ادرار شما تشخیص می‌دهند. استفاده از این تستها ساده‌تر بوده و نتایج آنها نیز دقیق‌تر از دماسنجهای BBT است و می‌توانند تخمك‌گذاری را ۱۲ تا ۳۶ ساعت زودتر تشخیص داده و احتمال بارور شدن شما را در همان ماه اولی كه از این تستها استفاده می‌كنید به حداكثر برسانند.

اما این دستگاهها خالی از اشتباه نیز نیستند. در مواردی نادر، آنها وجود LH را ثبت می‌كنند. در واقع پاسخی كه دستگاه به شما می‌دهد، یك جواب “مثبت” یا “منفی” است، نه یك عدد. به این ترتیب نمی‌توان تضمین كرد كه در صورت مثبت بودن پاسخ، حتما تخمك‌گذاری انجام خواهد شد؛ در واقع میزان هورمون LH می‌تواند با یا بدون آزاد شدن تخمك، افزایش پیدا كند. همچنین ممكن است افزایش میزان این هورمون به صورت كاذب نیز اتفاق بیفتد، كه دوباره سطح آن كاهش یافته و پس از آن كمی مانده به تخمك‌گذاری مجددا افزایش پیدا می‌كند.

برای به دست آوردن حداكثر دقت، راهنما و دستورالعمل تست را به دقت مطالعه و پیگیری كنید. با این حال، اگر راهنمای تست به شما می‌گوید كه اولین ادرار خود در طول روز را تست كنید، ممكن است بهتر باشد كه دومین ادرار خود را تست كنید. ادرار شما در طول شب غلیظ می‌شود، كه در نتیجه ممكن است نتیجه تست “مثبت” ولی “كاذب” باشد.

دوره شما از اولین روزی كه پریود آغاز می‌شود، محاسبه می‌گردد. در صورتی كه دوره شما ۲۸ روزه باشد، تست را از روز یازدهم آغاز كرده و به مدت ۶ روز ادامه دهید؛ یا تست را به تعداد روزهایی كه شركت تولید كننده دستگاه توصیه كرده است، ادامه دهید.

در صورتی كه دوره شما بین ۲۷ تا ۳۴ روز است، روز تخمك‌گذاری شما ممكن است بین روزهای سیزدهم تا بیستم باشد. تست را از روز یازهم آغاز كرده و تا روز بیستم ادامه دهید.

در صورتی كه دوره شما نامنظم است، ممكن است به این نتیجه برسید كه استفاده از این تست نمی‌تواند آزمون مناسبی برای تشخیص زمان تخمك‌گذاری در شما باشد.

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »