روشهای درمان ناباروری

هر گاه یک زوج با وجود تلاش برای حاملگی با داشتن مقاربت کافی در عرض یکسال ( بدون استفاده از روش جلوگیری) حامله نشوند ، به آنها زوج نابارور گویند.

عوامل مؤثر بر نازایی

۱- افزایش بیش از حد وزن و یا کاهش بیش از حد وزن که این مسئله با رژیم غذایی مفید و مناسب و ورزشهای ملایم برطرف می شود.

۲- سیگار: افراد سیگاری بخصوص مردان معمولا با کاهش تعداد اسپرم همراه هستند.

۳- الکل : با مصرف الکل کیفیت اسپرم کاهش می یابد.

۴- مواد مخدر: مصرف موا د مخدر ( حشیش و غیره ) و داروهای اعتیادآور شانس حاملگی را کاهش داده و تعداد اسپرم مرد را کم می کند.

در ضمن ، مصرف چای و قهوه نیزباید مناسب باشد و از مصرف بیش از حد آن پرهیز شود.

۵-زمان و دفعات مقاربت : هر چه تعداد دفعات مقاربت بیشتر باشد شانس حاملگی بیشتر است و بهترین زمان مقاربت حوالی تخمک گذاری زن می باشد که البته شانس حاملگی در این زنان بیشتر است ولی دلیل بر عدم مقاربت در زمانهای دیگر نیست.

۶-حرارت : در مردها بخصوص اگر متوجه بیضه ها باشد سبب کاهش باروری می شود به همین دلیل ، ناباروری در رانندگان حرفه ای ، جوشکاران ، و کشاورزان بیشتر می باشد.

حدود ۴۰-۵۰/۰ موارد نازایی مربوط به زن و ۴۰/۰ عامل مرد و بقیه موارد مربوط به هر دو می باشد.

۱-فاکتور لوله رحم : هر یک از لوله های رحم از یک گوشه رحم به سمت خارج کشیده شده و مسیر عبور تخمک بارور شده از تخمدان بطرف رحم را تشکیل می دهد . این لوله ها نقش حیاتی را درباروری زن ایفا می کند. در یک ناحیه لوله رحمی ، اسپرم مرد و تخمک زن به یکدیگر می رسند و پدیده لقاح اتفاق می افتد. بعد از تشکیل تخم ، تقسیمات سلولی شروع شده و در نهایت در دیواره رحم جایگزین می شود. حال، بهر دلیل لوله رحم دچار انسداد ، التهاب ، عفونت یا چسبندگی شود باعث ناباروری در زن خواهد شد. عامل لوله رحم ۲۵ الی ۵۰/۰ علل نازایی زن را در بر می گیرد. عفونت لگن، آندومتریوز و بیماریهای مقاربتی از دلایل اصلی آسیب لوله رحم هستند.

۲-اختلالات تخمک گذاری: در حالت عادی، هر ماه یکی از تخمدانها یک تخمک بالغ آزاد می کند که در این هنگام زن دچار ناراحتی و درد می شود و وجود قاعدگی منظم و درد نشانه آنست که سیکل قاعدگی همراه تخمک گذاری است، زنانی که نمی توانند تخمک گذاری کنند یا اینکه تخمک گذاری آنها غیر طبیعی است دارای الگوی غیر طبیعی قاعدگی هستند و گاه زنان دچار نارسایی تخمدان برای تولید تخمک می باشند . شایعترین علت ناباروری زنان اختلالات مربوط به تخمک گذاری است .

۳-مشکلات دهانه رحم و رحم: .مشکلات رحم ار قبیل دیواره رحم، تغییرات ساختمان حفره رحم، تومور رحم نیز از علل ناباروری محسوب می شود. موکوس دهانه رحم یک ماده ژل مانند که توسط غدد کوچک از دهانه رحم ترشح می شود که عمل محافظت کننده داشته و مانع عبور باکتری بطرف رحم می شود . این موکوس در حوالی قبل از تخمک گذاری، آبکی و شفاف و کشدار می شود و اسپرم براحتی از این موکوس عبور می کند و به رحم می رسد که این بهترین وضعیت برای بارور شدن می باشد . در بعضی از بیماران ، مشکلات در موکوس ایجاد می شود : ۱-مقدار موکوس کافی نیست.۲-موکوس چسبنده است ۳-موکوس زن و اسپرم شوهر با هم تطابق ندارند .

۴-آندومتریوز: جزء بیماریهای شایع است ، یعنی ایجاد بافت طبیعی اندومتر ( پوشش داخل رحم) در جای دیگر خارج از رحم که این بافت در محل غیر طبیعی جایگزین شده و در هر جایی از حفره لگن به رشد خود ادامه می دهد . این بیماری باعث تحریک بافتهای اطراف شده و باعث چسبندگی می گردد. آندومتر باعث درد شدید در زمان قاعدگی و یا در حین مقاربت (نزدیکی) می شود و از علل ناباروری محسوب می شود.

۵-فاکتور مرد: به دلیل اختلالات هورمونی و یا کاهش کیفیت اسپرم نظیر کاهش تعداد اسپرم، کمبود تحرک اسپرم و یا شکل غیر طبیعی آن می باشد. همچنین ، انسداد مجاری انتقال اسپرم و عفونت دستگاه تناسلی باعث ناباروری در مردان می شود.

۶-ناباروری با علل نامشخص: ۱۰/۰ از علل نازائی را به خود اختصاص می دهد یعنی هنوز پزشکان علت آن را کشف نکرده اند. زمانی که لوله رحم باز باشد و مشکلات رحم ، آندومتر و موکوس نداشته باشد و تخمک گذاری طبیعی باشد ، همچنین تعداد ، شکل و کیفیت اسپرم مرد طبیعی باشد ناباروری نامشخص ( بدون علت) بیان می کنند.

انتخاب روش مناسب برای بارداری براساس آزمایش اسپرموگرام

باید زن و مرد هر دو در  بررسی ناباروری بطور موازی مورد ارزیابی قرار گیرند. هر چند ناباروری بعد از یک سال تماس جنسی بدون جلوگیری تأیید می شود ولی نگرانی زوج ها باعث مراجعه زودتر می شود که ممکن است سودمند هم باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، از هر ۶ زوج یکی به ناباروری دچار می‌شود. در ۳۰ درصد موارد، ناباروری و نازایی به زنان مربوط می‌شود و عامل ۳۰ درصد دیگر ناباروری‌ها و نازایی‌ها، مردان هستند. در ۳۰ درصد دیگر نیز هم مردان و هم زنان درگیرند و در بقیه‌ی موارد، دلیل آن هنوز روشن نیست.

ناباروی در مردان مانند نازایی در زنان ممکن است از نارسایی‌های فیزیکی(مانند این که بیضه‌ها اسپرم عادی را به میزان کافی نسازند)، مشکلات هورمونی و شیوه‌ی زندگی و عوامل محیطی ناشی شود.

برخی از عوامل محیطی عبارتند از:

– سن بالا
– تنش(استرس)
– قرار گرفتن بیضه‌ها در دمای بالا که بر توانایی اسپرم‌ها در رفتن به سوی تخمک اثر منفی دارد.

برای مثال، گاهی بیضه‌ها به درون بیضه‌دان نمی‌روند و درون شکم می‌مانند. این حالت به طور معمول بر نعوظ آلت تناسلی اثری ندارد، اما دمای بالای درون شکم به بیضه‌ها آسیب می‌رساند. در برخی مردان پوشیدن لباس زیر تنگ نیز ممکن است باعث افزایش دمای بیضه‌ها شود.

– سیگار، مواد مخدر و الکل
– برخی داروها
– مواد زهرآگین محیطی
– بیماری‌های مقاربتی

برخی بیماری‌های ژنتیکی، مانند نشانگان کلاین‌فلتر، نیز می‌تواند در ناباروری موثر باشند.

با وجود آن چه گفته شد، در برخی موارد پزشکان و کارشناسان نمی‌توانند علت ناباروی و نازایی را در مرد یا زن تعیین کنند. هم چنین، برخی از علت‌های شناخته‌شده‌ی ناباروی هنوز درمانی ندارند.

در قدم اول لازم است نمونه اسپرم گرفته شده برای آزمایش و روش های آمادگی انجام تست اسپرموگرام بر اساس اصول علمی باشد و آمادگی لازم قبل از انجام تست اسپرموگرام به شکل زیر است :

۱- فاصله بین انجام تست تا آخرین انزال باید بین ۵- ۲ روز باشد (اگر این مقدارکمتراز ۲ روزبود رنگ متمایل به زرد بوده ولی درتحرک تاثیری ندارد اما اگر از ۵ روزبیشتر باشد تعداد اسپرمها زیاد می شود ولی بیشتر انها مرده اند و فاقد تحرک می باشند)

۲- بهتر است در این فاصله از خوردن هر دارویی خودداری شود

۳-شب قبل از آزمایش از گرفتن دوش آب گرم و یا رفتن به سونای گرم و یا جکوزی گرم خودداری شود

۴- بهتر است نمونه در آزمایشگاه و به روش استمناء گرفته شود (مخلوط شدن ترشحات منی با ترشحات واژن می تواند روی کیفیت مایع منی به شدت تأثیر بگذارد)

۵- اگر بیمار ترجیح میدهد در خانه نمونه گیری کند ، اهمیت رساندن سریع (تا ۲۰ دقیقه) و در دمای ۳۷ نمونه (نگه داری نمونه در زیر بغل) را باید به وی گوشزد کنید.

۶- استفاده از کاندوم یا مواد لزج کننده و… و نزدیکی ممکن است در نتایج تداخل کند.

حداقل ۲ آزمایش اسپرموگرام که هر کدام معرف یک دوره اسپرماتوژنز باشد لازم است. یعنی فاصله دو آزمایش ۳ ماه باشد که برای قضاوت ضروری است.

مدت زمان پرهیز از مقاربت قبل از آزمایش باید ۴۸ تا ۷۲ ساعت باشد.

مایع منی حداقل ۲ و حدکثر ۵ سی سی طبیعی است.

تعداد اسپرم قابل قبول در هر سی سی مایع منی ۲۰ میلیون و در کل مایع منی ۴۰ میلیون است.

بیش از ۵۰% اسپرم‌ها باید در دو ساعت اول با شدت درجه ۳ یا درجه ۴ فعال باشند.

بیش از ۱۴% اسپرم‌ها باید شکل طبیعی داشته باشند.

اسیدیتی یا PH مایع منی باید در حد ۷. ۲ یا بیشتر باشد.

اگر حجم مایع منی کم باشد ولی PH نرمال باشد احتمالا اشکال در تکنیک جمع آوری نمونه بوده است یا اینکه بخشی از مایع منی بداخل مثانه منتقل شده است.

اگر حجم مایع منی کم باشد و PH آن نیز کم باشد، یا مجرای انزالی انسداد دارد یا کیسه منوی سمینال وزیکل وجود ندارد.

اسپرموگرام طبیعی در زوج نابارور بیانگر احتمال فاکتور زنانه، نازائی ایمونولوژیک (ASA) و یا روش نادرست مقاربت است.

در اسپرمورام اگر تعداد اسپرم‌ها کمتر از ۱۰ میلیون در سی سی باشد آزمایش هورمونی نیز درخواست می‌شود. (تستوسترون، FSH، LH، پرولاکتین)

اگر تعداد اسپرم در اسپرموگرام کمتر از ۵ میلیون در سی سی باشد آزمایش ژنتیکی کاریوتایپ هم درخواست می‌کنیم.

اگر در اسپرموگرام هیچ اسپرمی یافت نشود (آزواسپرمی) علاوه بر آزمایش هورمونی و ژنتیکی، بیمار کاندید بیوپسی بیضه نیز می‌شود.

بنابراین ارولوژیست با توجه به شرح حال، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشات، روش درمان را انتخاب می‌کند.

۱) اگر زوج نابارور سن مناسبی داشته باشند، در اینصورت ابتدا از روشهای ساده‌تر استفاده می‌شود. مثل استفاده از دارو و دادن فرصت بیشتر به زوج.

۲) اگر زوج نابارور در گروه ایدیوپاتیک باشد می‌توان ابتدا از دارو و دادن فرصت بیشتر بهره جست.

۳) اگر سن زوج نابارور بالا باشد یا روشهای ساده‌تر پاسخ نداده باشند، آنگاه از روشهای کمک باروری استفاده می‌شود.

دارو درمانی در ناباروری چندان موفق نیست ولی به آن معنی نیست که موثر نیست. اگر قرار باشد از دارو استفاده شود باید حدود ۳ تا ۶ ماه مصرف شود. برخی از داروهای مورد استفاده شامل: HCG، HMG، کلومیفن سیترات، تاموکسی فن، پنتوکسیفیلین، ویتامین‌ای، اسید فولیک، روی، کپسول CO. Q. ۱۰

روشهای نوین در درمان ناباروری:

اگر درمانهای مرسوم و معمول جواب نداده باشد، از روشهای نوین کمک باروری یا ART استفاده می‌شود. این روش‌ها کمک زیادی در درمان ناباروری کرده است.

روشهای نوین یا ART به دو دسته تقسیم می‌شوند:

۱) باروری در بدن صورت می‌گیرد مانندIUI

۲) باروری در خارج از بدن و در محیط آزمایشگاهی صورت گرفته و بعد از آن تخمک بارور شده یا جنین جهت ادامه سیر تکاملی بداخل بدن منتقل می‌شود. مانندIVF و ICSI

روش IUI :

در این روش بصورت تزریق اسپرمهای جدا شده از منی بوسیله لوله‌های خاصی بداخل رحم منتقل می‌شود. در این روش باید حداقل ۱ میلیون اسپرم متحرک با بیش از ۴ % شکل طبیعی وجود داشته باشد.

جهت تزریق داخل رحمی مرد باید یک فاصله عدم انزال ۱ تا ۱۰ روزه داشته باشد. استفاده ۴ بار از این روش در فردی که بدرستی کاندید این روش شده است حدود ۳۰% شانس موفقیت دارد.

روش IVF :

در این روش تخمک در معرض اسپرمهای متحرک قرار می‌گیرد و لقاح بصورت عادی در محیط آزمایشگاهی صورت می‌گیرد. سپس زیگوت بدست آمده در انکوباتور بمدت ۳ تا ۵ روز رشد می‌کند و در مرحله بلاستوسیت از طریق گردن رحم وارد رحم می‌شود. از عوارض این روش چندقلوئی و حاملگی نابجا را می‌توان نام برد.

روش ICSI :

در این روش بطور ساده یک تخمک و یک اسپرم برای ایجاد جنین استفاده می‌شود. در این روش اسپرم بی‌حرکت می‌شود و سپس به داخل تخمک تزریق می‌شود و بقیه مراحل شبیه IVF است.

انتخاب بهترین روش کمک باروری بر اساس آزمایش اسپرموگرام در مرد نابارور:

۱) اگر اسپرموگرام طبیعی باشد ابتدا IUI توصیه می‌شود که اگر موفقیت آمیز نباشد IVF

۲) اگر بیشتر از ۵ تا ۱۰ میلیون اسپرم متحرک باشد ابتدا IUI و اگر موفقیت آمیز نباشد IVF

۳) اگر بین ۱ تا ۵ میلیون اسپرم متحرک باشد از ابتدا IVF انجام می‌دهیم.

۴) اگر کمتر از ۱ میلیون اسپرم وجود داشته باشد ICSI توصیه می‌شود.

کمک ګیری از تمام روشهای کمک باروری برای زوج نابارور بسیار امیدوارکننده است. بخاطر اینکه حتی با وجود یک اسپرم، شانس حاملگی وجود دارد.

مراقبت مادرانه آغوشی چیست و چرا اهمیت دارد؟

مراقبت مادرانه آغوشی نوعی مراقبت از نوزادان نارس است که در آن نوزاد در تماس پوستی طولانی با مادر قرار می گیرد . این روش قابل استفاده ، آسان و موثر برای ارتقای سلامتی و بهداشت نوزادان نارس می باشد و همچنین کمک می کند تا نوزاد مورد نظر به سطح نوزادان رسیده برسد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، سازمان بهداشت جهانی این روش را به عنوان یک روش مراقبت نوزاد نارس ، در سراسر جهان تایید نموده و آن را قابل اجرا بیان کرده است و همچنین اعلام نموده است که از این روش می توان برای نوزادان رسیده هم سود جست .

این روش شامل قسمتهای زیر می باشد :

۱- تماس پوست نوزاد با پوست مادر

۲- تغذیه انحصاری با شیر مادر

۳- حمایت از ارتباط عاطفی نوزاد و مادر

البته بر اساس نظر سازمان بهداشت جهانی ، این روش مناسب و مطلوبی برای نوزادان رسیده هم می باشد .

روش قرار دادن نوزاد در وضعیت مراقبت مادرانه آغوشی

نوزاد را در وسط سینه مادر و در حالت عمودی به صورت سینه به سینه قرار دهید و او را با یک بند محکم ببندید . سر را به یک طرف برگردانید و گردن را در وضعیت کمی کشیده به عقب نگه دارید . قسمت فوقانی بند درست زیر گردن نوزاد است .

این حالت موقعیت سر را برای باز نگه داشتن راه هوایی مناسب تر می کند و سبب تماس چشم به چشم بین مادر و نوزاد می شود و از خم شدن سر به جلو و خم شدن بیش از حد آن به عقب جلوگیری می کند . باید رانها خم شده و در یک حالت قورباغه ای قرار گیرد . بازوها نیز خم شده باشد .

لباس نوزاد باید جلو باز باشد که تماس پوست جلوی تنه نوزاد با جلوی سینه مادر برقرار گردد . برای حفظ درجه حرارت سر نوزاد بایستی به وسیله کلاه پوشیده شود .

در زایمان های چند قلویی پدر و یا دیگر افراد فامیل می توانند برای انجام این روش در کنار مادر قرار گیرند .

ویژگی های اصلی این روش مراقبت عبارتنداز:

♦ تماس پوستی زود هنگام ، طولانی مدت و مداوم بین مادر و نوزاد .

♦ تغذیه انحصاری با شیر مادر ( بطور ایده آل ) .

♦ قابل اجرا بودن در بیمارستان و امکان ادامه آن در خانه .

♦ امکان ترخیص زودتر نوزادان کم وزن و نارس .

♦ حمایت و پیگیری مناسب مادرانه در خانه .

♦ روشی موثر و مناسب برای کاهش و جلوگیری از استرس موجود در بخش های شلوغ نوزادان می باشد .

فواید مراقبت مادرانه آغوشی برای مادر

تماس پوست به پوست در موقع تولد به مادر کمک می کند که بلافاصله با فرزندش ارتباط عاطفی برقرار می کند و همچنین ترشح اکسی توسین باعث آرامش مادر و کمک به شروع تولید شیر مادر می شود . شیردهی باعث آزاد شدن هورمون هایی می شود که با انقباض رحم باعث کاهش خونریزی مادر در موقع زایمان می شود .

مادر وکالت فرزندش را به عهده می گیرد و در مرکز تیم مراقبت کننده نوزادش قرار می گیرد . به مادر و نوزاد کمک می کند که در یک ریتم خواب و بیداری با یکدیگر قرار گیرند .

بطوری که مادر خواب بیشتری می کند . در زایمان های زودرس مادر احساس گناه و هیجان می کند و مستعد افسردگی بعد از زایمان می باشد که روش مراقبت مادرانه آغوشی آن را کاهش می دهد .

گرفتن بچه در تماس با قفسه سینه اش به او کمک می کند که بتواند ادامه سن حاملگی فرزندش را کامل کند و امکان مراقبت بهتری به او بدهد .

حمل بچه در مراقبت مادرانه آغوشی به این مفهوم است که مادر قادر است زودتر حرکت کند و هر چه سریعتر از بیمارستان ترخیص شود و به زندگی عادی خود برگردد .

این روش به گونه ای می باشد که مادر در حالی که فرزندش را به سینه حمل می کند و دستهایش هم از آزادی کامل برخوردار می باشد ومی تواند به راحتی کارهای روزمره اش را انجام دهد .

فواید آن برای نوزاد

این پوشش باعث می شود که وضعیت راههای هوایی ثابت بماند و حمایت گردن بطور کامل انجام می شود .

این پوشش برای نوزاد محیطی امن فراهم می آورد و تمام مزایای فیزیولوژی تماس پوست به پوست شامل حفظ درجه حرارت نوزاد ، ضربان قلب ، تنفس و متابولیسم خوب را دارد .

تماس پوست به پوست استرس را در بچه نارس کاهش می دهد . در یک بچه آرام ، غذا به خوبی هضم می شود و بچه سریعتر رشد می کند .

پیوند اولیه بین مادر و نوزاد برقرار می گردد و بچه ثبات خلقی بهتری در دراز مدت پیدا می کند . این نوع مراقبت بچه را از اثرات مضر انکوباتور حفظ می کند .

در روش مراقبت مادرانه آغوشی

– بیماری های شدید ، عفونت های بیمارستانی در بین نوزادان مراقبت مادرانه آغوشی کمتر است .

– وزن گیری روزانه نوزاد در این روش مراقبت بیشتر و کنترل حرارتی موثری فراهم می کند و خطر افت درجه حرارت در نوزاد کمتر است .

– تاثیر مبتنی بر تغذیه با شیر مادر دارد .

– فشار روحی مادران کمتر است و اعتماد به نفس مادران را در مراقبت از فرزندش افزایش می یابد .

– قطع تنفس و سیاه شدن که در نوزادان نارس به وفور دیده می شود با این روش کاهش می یابد .

علائم خطرناک

علایمی که لازم است با پزشک یا بیمارستان محل تولد نوزاد ، مشورت شود عبارتند از :

♦ تنفس مشکل ، فرورفتگی قفسه سینه و ناله کردن .

♦ تنفس خیلی سریع یا خیلی آهسته .

♦ دوره های مکرر و طولانی قطع تنفس ( توقف تنفس به مدت ۲۰ ثانیه یا بیشتر و یا کبودی لب ها و صورت نوزاد می تواند علامت یک بیماری خطرناک باشد )

♦ علیرغم گرم کردن مجدد ، نوزاد احساس سردی می کند و دمای بدن او زیر حد معمول است .

♦ مشکلاتی در امرتغذیه :

نوزاد زیاد برای غذا خوردن بیدار نمی شود ، غذا نمی خورد یا استفراغ می کند .

♦ تشنج

♦ اسهال

♦ زردی پوست

دیابت حاملگی چیست ؟

دیابت حاملگی دیابتی است که برای اولین بار در طی حاملگی شناسایی می شود. دیابت به این معناست که قند خون شما از حد معمولی بالاتر است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  بدن از قند برای انرژی استفاده می کند. اما قند زیاد در بدن می تواند مضر باشد. زمانی که حامله هستید قند اضافی برای جنین شما خوب نیست.

●  چه عواملی باعث ایجاد دیابت حاملگی می شود؟

تغییرات هورمونی و وزن گیری بخشی از یک حاملگی سالم است. اما هر دوی این موارد ترشح بیشتر انسولین را دچار اشکال می کند. در این صورت ,با توجه به اینکه وجود انسولین برای ورود قند به سلولها و تامین انرژی مورد نیاز بدن ضروری است , بدن شما انرژی را که نیاز دارد از غذا دریافت نمی نماید.

● خطر ابتلا به دیابت حاملگی در من چقدر است؟

برای دانستن خطر دیابت حاملگی، هر یک از مواردی را که با شما تناسب دارد علامت بزنید. و در اولین ویزیت برای مراقبتهای بارداری با پزشک خود مشورت کنید.

-من برادر، خواهر یا والدین  مبتلا به دیابت دارم.

– من بالای ۲۵ سال سن دارم

– من اضافه وزن دارم

من قبلاً سابقه دیابت حاملگی داشته ام یا حداقل یک کودک بیش از ۵/۴ کیلو گرم به دنیا آورده ام.

– به من گفته شده که دچار حالت پیش دیابتی هستم، که در آن قند خون بیش از حد طبیعی است ولی آنقدر زیاد نیست که مبتلا به دیابت باشم.  (نامهای دیگر برای این حالت: تست تحمل گلوکز مختل یا قند ناشتای مختل است).

اگر هر یک از موارد بالا را علامت زده اید، از کارشناسان بهداشتی بخواهید که آزمایشات مربوط به دیابت حاملگی را انجام دهند. اگر اضافه وزن دارید، قبلاً دیابت حاملگی داشته اید، سابقه خانوادگی قوی برای دیابت دارید یا در ادرارتان قند قابل مشاهده است، در خطر زیادی هستید.

اگر یکی یا بیشتر از عوامل خطر را علامت زده اید، در خطر متوسط هستید

اگر هیچ یک از عوامل خطر را علامت نزده اید، در خطر کمی هستید.

● دیابت حاملگی چگونه تشخیص داد می شود؟

کارشناسان بهداشتی سطح قند خون شما را اندازه گیری خواهند کرد. بسته به میزان خطر شما و نتایج آزمایشات ممکن است، لازم شود یک یا چند آزمایش زیر را انجام دهید.

● آزمایش قند خون ناشتا یا آزمایش تصادفی قند خون:

پزشک ممکن است قند خون شما را با استفاده از آزمایشی به نام قند خون ناشتا اندازه گیری نماید. قبل از انجام این آزمایش پزشک از شما خواهد خواست که ناشتا باشید، که به معنای این است که شما پیش از انجام آزمایش نباید چیزی به جز آب بخورید و بیاشامید. یا ممکن است پزشک در هر ساعتی از روز قند خون شما را اندازه گیری نماید که به آن آزمایش تصادفی قند خون گفته می شود.

این آزمایشات می توانند، بعضی از افراد مبتلا به دیابت حاملگی را شناسایی نمایند. اما برای اطمینان از اینکه دیابت حاملگی تشخیص داده نشده، باقی نمانده است نیاز به آزمایشات دیگری است.

● آزمایش غربالگری پاسخ به قند

در این آزمایش شما یک نوشابه قند دار مصرف می کنید و یکساعت بعد قند خون خود را اندازه گیری می نمایید. این آزمایش می تواند در هر ساعتی از روز انجام شود. اگر نتایج بیش از حد طبیعی باشند، ممکن است نیاز به آزمایشات دیگری داشته باشید.

●  تست تحمل خوراکی قند

برای انجام این آزمایش کارشناس بهداشتی راهنمایی های لازم را به شما می کند. حداقل سه روز قبل از انجام این آزمایش باید غذای طبیعی بخورید. سپس حداقل ۸ ساعت قبل از انجام آزمایش هیچ چیزی نمی خورید.

کارشناس بهداشتی قند خون شما را پیش از انجام آزمایش اندازه گیری می کند. سپس یک نوشابه قند دار میل می کنید. پرسنل قند خون شما را یک ساعت، دو ساعت و سه ساعت بعد اندازه گیری می کنند. اگر سطوح قند شما در حداقل دو آزمایش بیش از حد طبیعی باشد، شما مبتلا به دیابت حاملگی هستید.

● دیابت حاملگی چگونه بر جنین  تأثیر می کند؟

دیابت درمان نشده یا کنترل نشده حاملگی می تواند به معنای مشکل برای جنین  مانند موارد زیر باشد:

– بسیار بزرگ و با چربی اضافی متولد شدن. این مسئله می تواند زایمان را برای جنین مشکلتر و خطرناکتر کند.

– قند خون پایین بلافاصله پس از تولد کودک

– مشکلات تنفسی

– ناهنجاری های مادرزادی

اگر دیابت حاملگی دارید کارشناسان بهداشتی آزمایشات دیگری را برای بررسی جنین مانند موارد زیر پیشنهاد خواهند کرد:

– سونو گرافی برای آنکه ببینند جنین چگونه رشد می کند.

– شمارش زمان بین حرکات جنین برای آنکه از وضعیت فعالیت جنین مطلع شوند یا آزمایشات استرسی خاص.

کارمداوم با پزشک کمکتان می کند که یک نوزاد سالم به دنیا بیاورید.

●  دیابت حاملگی چه اثری بر من دارد؟

غالباً زنان دچار دیابت حاملگی علائمی ندارند. دیابت حاملگی می تواند:

– خطر فشار خون بالا را در طی حاملگی افزایش دهد.

– خطر جنین بزرگ و احتمال زایمان مشکل و نیاز به سزارین را افزایش دهد.

– افزایش یا کاهش ناگهانی قند

– خطرات عفونت های ادراری و تنفسی

خبر خوب اینکه دیابت حاملگی پس از تولد بچه از بین می رود. به هرحال احتمال ابتلا شما به دیابت نوع ۲ در آینده بیشتر است. در ضمن ممکن است در حاملگی مجدد باز هم دچار دیابت حاملگی شوید.

بعضی زنان می خواهند، بدانند آیا می توانند پس از ابتلا به دیابت حاملگی به نوزاد خود شیر دهند؟! شیردهی برای اکثر نوزادان، منجمله آنان که مادرشان دیابت حاملگی دارد توصیه می شود.

دیابت حاملگی خطرناک است، حتی اگر شما علائمی نداشته باشید. مراقبت از خودتان می توند به سلامتی نوزادتان کمک کند.

●  دیابت حاملگی چگونه درمان می شود؟

درمان دیابت حاملگی به معنای برداشتن قدمهایی در جهت حفظ سطح قند خونتان در دامنه هدف است.

می توانید یاد بگیرید که چگونه با استفاده از موارد زیر قند خون خود را در سطح طبیعی نگاه دارید.

– برنامه غذایی

– فعالیت بدنی

– انسولین در صورت نیاز

برنامه غذایی

شما باید با یک آموزشگر دیابت یا یک متخصص تغذیه که برنامه غذایی برای کمک به انتخاب غذاهایی که برای شما و جنینتان سالمتر باشد، مشورت کنید. استفاده از یک برنامه غذایی به حفظ سطح قند خونتان در محدوده هدف کمک می کند.  برنامه راهنمایی برای آنکه چه غذایی را باید بخورید چه میزان بخورید و چه وقت بخورید به شما می دهد. نوع انتخاب، زمان آن و میزان آن همگی برای نگهداری سطح قند خون در محدوده هدف مهم هستند.

ممکن است توصیه به موار دزیر شوید:

– محدود کردن شیرینی جات

– خوردن سه وعده غذای کامل و یک تا ۳ میان وعده در طی روز

– مراقبت از اینکه کی و چه میزان غذای پر کربوهیدرات مثل  ( برنج نان – سیب زمینی – ماکارونی ) و  مواد قندی  مصرف می کنید. برنامه غذایی به شما خواهد گفت چه وقت و چه میزان کربوهیدرات در هر غذا و میان وعده بخورید.

– در غذای خود فیبرها را به شکل میوه ها، سبزیجات، غلات و نان وارد کنید.

● فعالیت بدنی

فعالیت بدنی مانند پیاده روی و شنا، می تواند به شما کمک کند، که به سطح قند خون هدف خود دست یابید. با گروه مراقبت از بهداشت خود در مورد نوع فعالیت بدنی که برای شما بهتر است صحبت کنید. اگر در حال حاضر فعال هستید، به تیم سلامتی خود بگویید که چه می کنید.

● انسولین

بعضی زنانی که مبتلا به دیابت حاملگی هستند، علاوه بر برنامه غذایی و فعالیت بدنی نیاز به انسولین دارند. اگر لاز م است تیم سلامت به شما نحوه تزریق انسولین به خودتان را نشان خواهند داد. انسولین می تواند از طریق خون شما به کودک برسد.

●  بعد از تولد نوزادم، چطور می توانم بدانم که آیا دیابتم برطرف شده یا نه؟

۶ تا ۱۲ هفته پس از تولد نوزادتان یک آزمایش قند خون انجام می دهید که ببینید آیا هنوز دیابت دارید؟ در اکثر زنان دیابت حاملگی پس از حاملگی پایان می یابد. به هر حال شما در خطر دیابت حاملگی در نوبت های حاملگی  بعدی یا ابتلا به دیابت نوع ۲ در آینده هستید.

●  چگونه از ابتلا به دیابت پیشگیری کنم یا آن را به تأخیر بیندازم؟

کارهای زیادی می توانید برای پیشگیری از دیابت انجام دهید.

– به یک وزن معقول دست یابید و آن را حفظ کنید. حتی اگر بالاتر از وزن طبیی تان هستید کاهش ۵ تا ۷ درصد از وزن بدنتان میتواندبرای ایجاد تغییرات بزرگ کافی باشد. مثلاً اگر شما  ۹۰کیلو گرم هستید کم کردن ۵/۴ الی ۵/۶ کیلوگرم می تواند به میزان زیادی خطر ابتلا به دیابت را در شما کاهش دهد. به مدت ۳۰ دقیقه در اکثر روزهای هفته فعالیت بدنی داشته باشید. پیاده روی کنید، شنا کنید، ورزش کنید یا پایکوبی نمائید.

– یک برنامه غذایی سالم را تعقیب کنید. غلات، میوه و سبزی بیشتری بخورید. چربی و کالری را کم کنید. متخصص تغذیه می تواند به شما در طراحی یک برنامه غذایی کمک کند.

زنانی که دیابت حاملگی داشته اند باید اندازه گیری برای دیابت و پیش دیابت را تا ۳ سال بعد ادامه دهند.

تشحیص زود هنگام دیابت و پیش دیابت می تواند به پیشگیری از عوارضی چون بیماری قلبی کمک کند.

تغذیه شیرخواران بیمار و نوزادان کم وزن هنگام تولد LBW

کودک در طول بیماری برای غلبه بر عفونت نیاز به مواد غذایی و انرژی بیشتری دارد. اگر کودکان بیمار غذای اضافی دریافت نکنند چربی و بافت عضلانی آنها به عنوان سوخت استفاده می شود.علت از دست دادن وزن،لاغر شدن و توقف رشد نیز همین است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  هدف از تغذیه کودک در طول بیماری و بعد از آن،برگرداندن وی به همان میزان رشدی است که قبل از بیماری داشته است.

تغذیه مناسب در طول بیماری و دوره بهبودی(نقاهت)

کودکان بیمار درطول بیماریها مثل تب و اسهال ، غذا و مایعات بیشتری نیاز دارند.البته کودکان بیمار ممکن است تغذیه با شیرمادر را به سایر غذاها ترجیح دهند.از تغذیه کودک بیمار دریغ نکنید.

تغذیه کودک بیمار:

• کودک بیمار را با صبر و حوصله به خوردن و آشامیدن تشویق کنید.
• اورا با مقدار کم غذا ولی به دفعات مکرر تغذیه کنید.
• غذاهایی که کودک دوست دارد به او بدهید.
• غذاهایی که سرشار از انواع مواد مغذی است به کودک بدهید.
• به تغذیه او با شیر مادر ادامه دهید.اغلب کودکان بیمار به دفعات بیشتری شیر مادر می خورند.

تغذیه در دوره بهبودی(نقاهت):

اشتهای کودک هنگام بیماری ممکن است کاهش یابد.حتی اگر اورا تشویق کنید،ممکن است خوب غذا نخورد.اما پس از بیماری معمولاً اشتهای وی افزایش می یابد.از این رو ادامه توجه بیشتر به تغذیه کودک پس از بیماری او بسیار اهمیت دارد و این زمان فرصت خوبی برای خانواده است که غذای اضافی به کودک بدهند تا وزن از دست رفته اش را دوباره بازیابد.

• تغذیه با شیر مادر را بیشتر کنید.
• وعده های غذایی او را بیشتر کنید.
• مقدار غذای بیشتری به او بدهید.
• غذاهای غنی از مواد مغذی بیشتر به او بدهید.
• او را با صبر و شکیبایی بیشتری تغذیه کنید.

نوزادان کم وزن هنگام تولد (LBW)

کم وزنی هنگام تولد به معنی وزن تولد کمتر از ۲۵۰۰ بدون توجه به سن حاملگی است.این واژه نوزادان نارس و نیز کودکانی که برای سن حاملگی کوچک هستند را شامل می شود.این ممکن است به یکی از دو علت فوق کوچک باشند.در اغلب کشورها ۲۰-۱۵% کودکان LBW  هستند.

کودکان LBW بطور خاص در معرض خطر عفونت بوده و بیشتر از نوزادان بزرگتر نیاز به تغذیه باشیر مادر دارند.اما متاسفانه این گروه از نوزادان را بیشتر از کودکان دیگر با شیر مصنوعی تغذیه می کنند.

بسیاری از این کودکان می توانند بدون مشکل از پستان مادر تغذیه شوند.نوزادانی که نارس هستند ممکن است ابتدا مشکلاتی درمکیدن موثر داشته باشند ولی می توان آنها را باشیر مادر بوسیله فنجان یا لوله تغذیه کرد و به برقراری تغذیه کامل آنها از پستان مادر کمک نمود.حتی اگر مادری می تواند فقط چند سی سی آغوزش را بدوشد همین مقدار کم برای نوزادش بسیار ارزشمند است.

وقتی نوزاد LBW  مکیدن موثر را شروع می کند ممکن است در طول تغذیه  به دفعات و حتی زمان طولانی مکیدن خود را متوقف کند. مثلاً ممکن است ۵-۴ با بمکد و بعد ۵-۴ دقیقه متوقف شود.

بهترین وضعیت مادر برای به پستان گذاشتن نوزاد LBW  به شرح زیر است :

•  تمام طول بدن نوزاد را باید با دست و بازو بگیرد و به پستان طرف مخالف بگذارد.
•  بغل کردن نوزاد در وضعیت زیر بغلی
مقدار شیرمورد نیاز نوزاد LBW که قادر به تغذیه از پستان نیست:
• انتخاب اول شیردوشیده شده مادر
• انتخاب دوم شیر مصنوعی تهیه شده طبق دستورالعمل
•  در این کودکان تغذیه را ابتدا با ۶۰ میلی لیتر شیر به ازاء هر کیلوگرم وزن بدن شروع کنید.
• مقدار شیر را ۲۰ میلی لیتر به ازای هر کیلو گرم وزن بدن در روز افزایش دهید تا زمانی که میزان دریافتی او به ازاء هز کیلوگرم وزن بدن در روز به ۲۰۰ میلی لیتر برسد.
• این حجم کلی را به ۱۲-۸ وعده تقسیم کنید به گونه ای که هر ۳-۲ ساعت تغذیه شود.
• به همین ترتیب ادامه دهید تا وزن او به ۱۸۰۰ گرم برسد و بطور کامل از پستان تغذیه شود.
• میزان تغذیه فردی ممکن است متفاوت باشد.

تهیه و تنظیم :
کبری شریف کاظمی – کارشناس برنامه کودکان شبکه بهداشت شهرستان آبیک

منبع :
کتاب راهنمای مشاوره درمورد تغذیه شیرخوار و کودک خردسال – اداره سلامت کودکان

” تشنج ” شایعترین واقعه عصبی دوره نوزادی

تشنج مشخص ترین علامت بیماری های عصبی در نوزادان است و نظر به تشخیص سریع و درمان مناسب تشنج و علت آن قادر به جلوگیری از ضایعات غیر قابل برگشت عصبی است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  تشنج شایعترین واقعه عصبی در دوره نوزادی است. سیستم عصبی نارس نوزادان در مواجهه با علل متفاوت پاسخ غیر اختصاصی به صورت تشنج می دهد‏ به همین دلیل است که اغلب تشنج نوزادی با افزایش سن بهبـود کامل می یابد. ولی گاه عوارضی گذرا یا ماندگار بر جای می گذارد

●  علت تشنج در نوزادان چیست ؟

۱- کمبود اکسیژن رسانی به مغز مانند مسمومیت حاملگی جدا شدن جفت ، صدمات حوالی زایمان

۲- اختلالات مانند کاهش قند خون ، کاهش کلسیم و منیزیم ، کاهش یا افزایش سدیم خون

۳- خونریزی داخل مغزی که بیشتر در نوزادان نارس شایع است .

۴- عفونت ها مانند مننژیت

۵- اختلالات دستگاه عصبی

۶- اعتیاد مادر به مواد مخدر

۷- سکته مغزی نوزادان

۸- سندرم محرومیت دارویی یا مواد مخدر

شایعترین علل تشنج در دوران نوزادی ، نرسیدن اکسیژن به مغز آنهاست که ممکن است در اثر حوادث زایمانی برای کودک همچون پیچیدن بند ناف به دور گردن آنها و یا نارس بودن کودک به وجود آید .

●  والدین چگونه بفهمند که نوزاد تشنج دارد ؟

در صورت وجود حرکات غیرطبیعی اندام ها ، پرش های عضلانی تکراری ، لرزش پلک ها ، سفت شدن اندام ها ، حرکات شبیه مکیدن یا جویدن

در دهان ، حرکات غیرطبیعی و انحراف چشمها و یا توقف تنفس به مدت بیش از ۲۰ ثانیه و کبود شدن نوزاد حتما به پزشک یا بیمارستان مراجعه نماید .

همه حرکات غیر طبیعی نوزاد تشنج نیست و ارزیابی نوزاد برای تشخیص قطعی تشنج باید توسط پزشک انجام شود .

اگر با گرفتن حرکات غیر طبیعی اندامها متوقف شود تشنج نیست .

چگونه پزشک علت تشنج نوزاد را تشخیص می دهد ؟

تشنج نوزاد معمولاً علامت یک بیماری زمینهای است که نیاز به ارزیابی فوری داد که باید در بیمارستان انجام شود .

●  ارزیابی بیمار شامل :

۱- گرفتن شرح حال دقیق

۲- معاینه کامل

۳- انجام آزمایش خون مانند قند ، کلسیم ، منیزیم ، و سدیم

۴- گرفتن مایع کمر

۵- انجام آزمایشات تکمیلی مانند سونوگرافی ، نوار مغز ، سی تی اسکن مغز و یا MRI

●  درمان تشنج نوزادی چیست ؟

تشنجی که در ۲۸ روز اول عمر روی می دهد به علت اینکه تکامل عصبی نوزاد را به مخاطره میاندازد ، یک فوریت پزشکی است که به سرعت در جهت درمان آن باید اقدام شود .

۱- نوزاد باید در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان بستری شود .

۲- اقدامات درمانی اولیه مانند باز نگهداشتن راههای هوایی ، دادن اکسیژن ، تخلیه ترشحات ، تهویه  مناسب و قطع تغذیه دهانی و نمونه گیری خون انجام می شود .

۳- برای نوزاد داروهای ضد تشنج شروع می‌شود .

●  آیا تشنج نوزادی عوارض بعدی دارد ؟

بستگی به علت تشنج ، جواب سیتی اسکن و MRI وزن هنگام تولد و سن حاملگی نوزاد دارد . اگر نوزاد نارس بوده و وزن تولد او کم باشد یا جواب سیتی اسکن غیر طبیعی باشد نوزاد ممکن است در آینده مشکل داشته باشد.

داروی ضد تشنج تا چه زمانی باید مصرف شود مدت زمان استفاده از دارو (معمولاً قرص فنوباربیتال) بر اساس نظر پزشک معالج با توجه به معاینه عصبی و جواب آزمایشات تعیین می شود .

●  آیا تشنج در نوزادان شایع است ؟

تشنج در ایام نوزادی از همه ایام عمر شایعتر است . ۲نوزاد از هر ۱۰۰۰ نوزاد ترم دچار تشنج درماه اول زندگی میشوند تشنج در نوزاد نارس و کم وزن شیوع بیشتری دارد .

●  تشنج در نوزادان چه علایمی دارد ؟

تشنج در نوزادان علایم متفاوتی دارد ممکن است به صورت حرکات شدید اندام ها ، پرش های عضلانی تکراری ، لرزش پلک ها ، سفت شدن اندام ها ، حرکات شبیه مکیدن یا جویدن در دهان ، گریه غیر طبیعی یا حرکات غیر طبیعی چشمها دیده شود . در بعضی نوزادان تنها علامت تشنج توقف تنفس به مدت بیش از ۲۰ ثانیه و کمبود شدن نوزاد است (که بیشتر در نوزادان نارس دیده می‌شود.

چند توصیه بهداشتی برای زنانی که می خواهند مادر شوند

• چند توصیه بهداشتی در بارداری:

الف) برای کاهش تهوع و استفراغ صبحگاهی موارد زیر را رعایت کنید:

– مصرف مواد جامد به ویژه در ابتدای صبح

– کاهش مصرف غذاهای بودار، ادویه دار، تند، داغ و چرب

– استفاده از انواع ترکیبات زنجبیل

– پرهیز از تغییر وضعیت ناگهانی مانند سریع برخاستن از رختخواب

ب) برای کاهش ورم پاها:

– خودداری از آویزان نگه داشتن پاها به مدت طولانی طی روز

–  نگه داشتن پاها بالاتر از سطح زمین در هنگام استراحت

ج) رعایت نکات بهداشتی در موارد ترشح زیاد واژینال:

– تعویض روزانه لباس زیر

– شستن پرینه با آب معمولی و خشک نگه داشتن ناحیه تناسلی

• علائم خطر بارداری

– خونریزی یا لکه بینی

– کاهش یا نداشتن حرکت جنین

– آبریزش یا خیس شدن ناگهانی

–  درد و ورم یک طرفه ساق و ران

– درد شکم و پهلوها و یا درد سر دل

– سوزش یا درد هنگام ادرار کردن

– استفراغ شدید و مداوم یا خونی

– تب و لرز

– تنگی نفس و تپش قلب

– ورم دستها و صورت یا تمام بدن

–  سردرد و تاری دید

– افزایش وزن ناگهانی(یک کیلوگرم یا بیشتر در هفته)

– عفونت، آبسه و درد شدید دندان

• چند توصیه برای مراقبت از نوزاد:

الف) برای مراقبت از ناف نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– پیش و بعد از دست زدن به ناف، دستها را بشوئید.

– در مدت زمانی که بند ناف نیفتاده است، حمام کردن مانعی ندارد.

– کهنه نوزاد را زیر بندناف بپیچید.

– اگر ناف آلوده شد، با آب تمیز و صابون بشویید و با پارچه تمیز خشک کنید.

– شکم یا ناف را بانداژ نکنید.

– هیچ ماده یا دارویی (الکل، بتادین و …) روی ناف نگذارید.

– ناف را دستکاری نکنید.

• چند توصیه بهداشتی پس از زایمان:

رعایت بهداشت فردی:

تعویض مکرر نوار بهداشتی و لباس زیر،

شستشوی روزانه ناحیه تناسلی از جلو به عقب و خشک نگه داشتن ناحیه تناسلی،

نشستن در لگن آب گرم و یا استفاده از حرارت سشوار یا لامپ برای ترمیم محل بخیه،

پرهیز از مقاربت تا ترمیم کامل محل بخیه ها

• علائم خطر پس از زایمان

– خونریزی بیش از حد قاعدگی در هفته اول

–  درد و سوزش و ترشح از محل  بخیه ها

– درد شکم و پهلوها

– افسردگی شدید/ جنون پس از زایمان

–  سوزش یا درد هنگام ادرار کردن

–  خروج ترشحات چرکی و  بدبو از مهبل

– درد و  تورم و سفتی پستانها

– تب و لرز

–  درد و ورم یک طرفه ساق و ران

• چند توصیه برای مراقبت از نوزاد:

ب) برای خواباندن نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– نوزاد را به شکم نخوابانید. بهتر است نوزاد را به پهلو یا پشت بخوابانید.

پ) برای مراقبت از چشم نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– از هیچ ماده مانند سرمه و یا هیچ دارویی برای چشم بدون تجویز پزشک استفاده نکنید.

ت) برای پیشگیری از سوانح و حوادث به نکات زیر توجه کنید:

– نوزاد را با حیوانات خانگی تنها نگذارید.

– هرگز نوزاد را به کودکان نسپارید.

– نوزاد را بالا و پایین نیندازید.

– از بوسیدن مکرر و بغل کردن نوزاد توسط افراد مختلف خودداری کنید.

– محیط نوزاد عاری از دود به خصوص دود سیگار و قلیان و … باشد.

– نوزاد و مخصوصاً نوزاد کوچک را از بچه ها و بزرگسالان بیمار دور نگه دارید.

– نوزاد را در معرض مایعات داغ و وسایل سوزاننده(سماور، بخاری، کرسی، اتو و …) قرار ندهید.

– نوزاد را در تخت یا گهواره بدون حفاظ تنها نگذارید.

– نوزاد را در جاهای بلند (میز و صندلی و …) تنها رها نکنید.

– ساک حمل نوزاد را از زیر بگیرید.

ث) برای دریافت مراقبت های معمول نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– مراقبت نوبت اول نوزاد در هنگام تولد انجام می شود.

– در روزهای ۳ تا ۵ پس از زایمان برای دریافت مراقبت نوبت دوم نوزاد مراجعه کنید. در این زمان خون پاشنه پا نوزاد به منظور کنترل هیپوتیروئیدی گرفته می شود.

– در روز ۳۰ تا ۴۵ پس از زایمان برای دریافت مراقبت نوبت سوم نوزاد مراجعه کنید.

• علائم خطر نوزاد

– زردی ۲۴ ساعت اول

–  تو کشیده شدن قفسه سینه

– ناله کردن

– رنگ پریدگی شدید یا کبودی

– استفراغ مکرر شیر

– قرمزی اطراف چشم

– تحرک کمتر از حد معمول و بی حالی

– بی قراری و تحریک پذیری

– ترشحات چرکی ناف یا قرمزی اطراف ناف

– خوب شیر نخوردن

– عدم دفع مدفوع و ادرار در روزهای اول

– جوشهای چرکی منتشر در پوست

– تب یا سرد شدن اندامها و بدن

– خروج ترشحات چرکی از چشم و تورم پلکها

زردی نوزادی

زردی فیزیولوژیک (گذرای) نوزادی چیست ؟

تعداد قابل توجهی از نوزادان به دلائل طبیعی (فیزیولوژیک) در چند روز اول بعد از تولد مبتلا به زردی می شوند . به این پدیده  زردی فیزیولوژیک گفته می شود زردی به علت تجمع  یک ماده  شیمیایی به  نام بیلی روبین در خون نوزاد ایجاد می شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  بیلی روبین در همه سنین به علت تخریب طبیعی گلبولهای قرمز خون که عمرشان به اتمام رسیده است ایجاد شده و معمولاً خیلی سریع از خون دفع می گردد . علت افزایش بیلی روبین و به موجود آمدن زردی در نوزادان این است که در چند روز اول زندگی میزان تولید بیلی
زردی

روبین بیش از توانائی کبد برای دفع آن است .

زردی ، نخست از صورت شروع شده سپس روی قفسه سینه و شکم و نهایتاً روی دست و پا ظاهر می شود در چند روز اول شدت آن افزایش یافته و سپس بدون درمان شروع  به کاهش می کند .

آیا زردی می تواند به علت پاتولوژیک (بیماری) نیز ایجاد می‌شود ؟

آری ، زرد علاوه بر علل فیزولوژیک که در بالا ذکر شد می تواند به علل متعدد دیگر نیز در نوزادان ایجاد شود که این علل می تواند ناشی از بیماریهای متعدد باشد. برخی از این علل به شرح زیر است:

• ناسازگاریهای گروه خونی و RH

• کمبود بعضی از آنزیمها در گلبولهای قرمز خون

• عفونتها از جمله عفونت ادراری

• بیماریهای متابولیک (گالاکتوزمی …)

• کمکاری غده تیروئید نوزاد

• ناهنجاری در شکل گلبولهای قرمز خون

• انسداد دستگاه گوارش

• بیماریهای کبدی

• بعضی از بیماریهای ارثی

معمولاً سیر طبیعی بروز زردی چگونه است ؟

در اکثر موارد از روز دوم یا سوم تولد مقدار کمی زردی در نوزادآشکار می شود و سپس تا روز پنجم افزایش یافته و پس از آن به تدریج در عرضه چند روز کم شده و از بین می رود اگرچه ممکن است سیر طبیعی باشد ولی باید دانست که به علت احتمال موارد شدید و اثرات سوء زردی به خصوص روی مغز باید بروز زردی در نوزاد را به پزشک اطلاع داد.

در چه مواردی بروز زردی ممکن است خطر بیشتری داشته باشد و گروههای پر خطر کدامند ؟

اگر چه در هر حال بروز زردی را باید به اطلاع پزشک رساند ، ولی گاهی اوقات زردی میتواند علامتی از یک بیماری زمینهای بالقوه خطرناک باشد و لازم است این موارد سریعاً بررسی شوند . بعضی از این موارد به شرح ذیل است :

• بروز زردی در ۲۴ ساعت اول عمر

• تداوم زردی بیش از دو هفته

• بروز زردی نوزاد در مواردی که عدم سازگاری گروههای خونی و RH بین مادر و نوزاد وجود دارد ( به خصوص چنانچه مادر RH منفی بوده و در زایمان ها و یا سقوط های قبلی آمپول روگام دریافت نکرده باشد )

• بروز زردی در نوزاد خانواده هایی که فرزند قبلی آنها سابقه زردی یا بیلی روبین بالا و یا تعویض خون داشته اند .

• بروز زردی در نوزاد خانوادهایی که سابقه بیماری های متابولکی و یا مرگ در نوزادان یا شیرخواران قبلی دارند .

• بروز زردی در نوزاد نارس و یا کم وزن

• بیحالی ، خوب شیر نخوردن ، استفرغ ، یبوست ، نفخ شکم و غیره …

در چه صورت لازم است نوزاد مبتلا به زردی به وسیله پزشک معاینه شود ؟

با وجود اینکه در بیشتر موارد ، زردی می تواند پدیدهای فیزیولوژیک، گذار و بی خطر باشد و بدون درمان خاصی بهبود یابد ولی چون در موارد محدودی می تواند ناشی از بیماریهای بالقوه خطرناک باشد و نیز میزان آن به حد بالائی برسد و نهایتاً برای مغز نیز خطر آفرین باشد لازم است در هر موردی که زردی در نوزاد مشاهده شد به پزشک اطلاع بدهید تا آزمایشات لازم را جهت تعیین بیلی روبین و نیز بررسی علل آن انجام داده و در صورت لزوم درمانهای لازم را توصیه نماید .

در چه مواردی زردی نوزادان نیاز به درمان دارد ؟

چنانچه سطح بیلی روبین بالا بوده و کاهش نیابد خطر آسیب مغزی وجود دارد . در این موارد پزشک متخصص کودکان دستور انجام آزمایش خون جهت تعیین مقدار بیلی روبین و نیز بررسی علل افزایش آن را توسعه نموده و درمان اختصاصی را پیشنهاد مینماید . یکی از راههای درمان زردی استفاده از فتوتراپی می‌باشد . در این روش نوزاد را برای چند روز زیر لامپهای مخصوص قرار می دهند تا اینکه کبد به اندازه کافی توانائی دفع بیلی روبین را پیدا نماید . در مدت درمان با فتوتراپی چشمهای نوزاد پوشانده می شود تا در مقابل صدمات احتمالی نور محافظت شود. یکی دیگر از راههای درمان زردی در نوزادان انجام تعویض خون است که این عمل بایستی به وسیله پزشک متخصص کودکان و در بیمارستان و در شرایط خاص انجام شود.

در موارد خاصی ممکن است پزشک متخصص استفاده از بعضی داروها را نیز جهت کاهش مقدار بیلی روبین جایز بداند .

آیا استفاده از لامپهای مهتابی معمولی تأثیری در درمان زردی نوزاد دارد ؟

خیر ، چون برای فتوتراپی ( درمان با تابش اشعه ) باید حتمأ از طول موج معینی که در لامپهای مخصوص وجود دارد استفاده شود . علاوه بر بی اثر بودن استفاده از لامپ مهتابی معمولی در منزل خطراتی نیز از قبیل سر یا گرم شدن بیش از حد نوزاد ، کم شدن آب بدن و یا شکستن لامپ روی نوزاد وجود دارد .

آیا تجویز موادی مانند پودر گلوکز یا ترنجبین و شیر خشت در درمان زردی نوزاد تاثیری دارد ؟

در گذشته هر کدام از این مواد با مکانیسمهای خاصی که برای آنها تصور می شد به کار گرفته می شده است . معذالک نه تنها بر زردی نوزاد تأثیری ندارد بلکه گاهی بعلت دفع آب بدن از طریق روده و  ایجاد کم آبی در بدن نوزاد و یا آلودگی سبب بروز مشکلاتی در نوزاد هم میشوند لذا از این موارد در زردی نوزاد نباید استفاده شود .

آیا اگر احتمال بروز زردی به علت شیر مادر مطرح باشد باید شیر مادر را قطع کرد ؟
خیر ، به طور کلی دو نوع از زردی در نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می شوند مشاهده می شود .

– نوع اول یا نوع زودرس :

علت این پدیده کم بودن شیرمادر در روزهای اول پس از تولد است که این مسئله به خصوص در نوزاد مادرانی که سزارین شده‌اند بیشتر اتفاق می‌افتد .

برای درمان این‌مورد که در روزهای سوم یا چهارم پس از زایمان اتفاق میافتد با تغذیه مکرر نوزاد با شیرمادر جریان شیر زیادتر می شود در نتیجه ضمن جبران کمبود کالری ، حرکات روده بیشتر و زردی نوزاد برطرف می شود .

– نوع دوم یا کلاسیک :

علت این پدیده که معمولاً از هفته دوم تولد به بعد اتفاق می‌افتد احتمالاً وجود موادی در شیر است که سبب مهار آنزیمهای کبدی شده و یا در روده نوزاد ، سبب باز جذب دوباره مواد صفراوی میشوند . برای درمان این مورد هم امروزه تاکید می شود که شیردهی حتماً ادامه یابد ولی چنانچه زردی نوزاد در حد نزدیک به حد تعویض خون است با صلاحدید پزشک متخصص و فقط برای مدتی کوتاه ( حداکثر ۴۸ ساعت ) شیرمادر قطع و به جای آن از شیر دوشیده شده مادر دیگر و یا شیر خشک استفاده و یا علاوه بر ادامه تغذیه با شیرمادر به نوزاد شیر خشک یا شیر دوشیده شده نیز با قاشق یا فنجان داده می شود . بعد از اتمام این مدت مجددآً نوزاد می تواند به طور انحصاری از شیرمادر خود استفاده کند .

چه مواردی ممکن است نیاز به انجام تعویض خون باشد و چه خطراتی ممکن است برای نوزاد وجود داشته باشد ؟

تعویض خون هم مثل سایر اقدامات درمانی در موارد خاصی ضرورت پیدا می کند و پزشک زمانی از این اقدام درمانی استفاده می کند که نوزاد به علت مقادیر بالای بیلی روبین که ماده‌ای سمی است در خطر صدمه مغزی باشد ( رسوب در سلولها مغزی ) لذا در این موارد باید  با پزشک برای درمان به موقع همکاری لازم را مبذول داشت تا در شرایط و زمان مناسب این اقدام در صورت ضرورت انجام پذیرد .

عوارض زردی نوزاد چیست ؟

بیشتر موارد زردی نوزادی بی خطر و گذرا است و عارضه خاصی ایجاد نمی‌کند ولی در صورت افزایش سریع بیلی روبین و تجمع مقادیر زیاد این ماده در خون و رسوب آن در مغز امکان ایجاد عوارض عصبی خطرناک و غیرقابل برگشت وجود دارد . بعضی از این عوارض به قرار زیر است :

ناشنوایی عصبی حسی ، تشنج ، فلج مغزی ، کند ذهنی ، اشکال در تعادل حرکتی ، ناهنجاریهای دندانی ، بیش فعالی و ..

زردی در نوزاد نبایستی موجب نگرانی و تشویق خانواده‌ها بشود ولی به هر حال لازم است در صورت مشاهده زردی در نوزاد و به خصوص در موارد پرخطر که در بالا ذکر شد پزشک متخصص در جریان امر قرار بگیرد تا در صورت لزوم اقدامات تشخیصی و درمانی مناسب را انجام دهد.

حمام کردن نوزاد

این جزوه به شما کمک می کند چگونه به طور صحیح نوزادتان را حمام کنید و مراقبتهای بعد از آن را انجام دهید. زمان حمام کردن لحظات خوشی برای والدین و نوزاد می تواند باشد. در زمان حمام کردن، کودک بدون مزاحمتِ لباس می تواند راحت بازی کند. همچنین زمان حمام کردن بهترین لحظه ای است که مادر و نوزاد همدیگر را بهتر می شناسند. مادر نوزاد را لمس می کند و تماس چشمی برقرار می کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اینکه کودک را کی حمام کنید بستگی به وقت و برنامه شما دارد. در هنگام صبح یا موقع خواب می توان حمام کرد. با این حال یک روش خوب این است که حمام کردن قبل از شیردهی انجام شود. اگر کودک را بلافاصله پس از شیردهی حمام کنید ممکن است کودک استفراغ کند.

پرستار یا آموزشیار نحوه حمام کردن کودک را به شما نشان می دهد. هر روز نیاز نیست که نوزادتان را حمام کنید. هر هفته ۲ الی ۳ بار حمام کردن کافی است. در روزهای دیگر (غیـر از روزهای حمام کردن) دستها، پاها، و محل کهنه را با آب و صابون بشوئید. صورت کودک را فقط با آب بشوئید. به محض اینکه بند ناف نوزاد افتاد و محل آن خوب شد شما می توانید نوزاد را داخل تشت یا وان حمام کنید. بند ناف بین۱۰ روز تا دو هفته می افتد. تا موقع افتادن بند ناف، نوزادتان را با ابر یا  اسفنج بشوئید.

اقلام مورد نیاز :

• صابون معمولی بدون الکل یا بدون عطر و بو
• لباس نرم و تمیز
• حوله های معمولی یا دارای کلاه
• ظرف آب کم عمق
• کهنه
• لباسها
• پتو
• شانه و برس مو
• قیچی ناخن یا ناخنگیر

روشهای ایمن:

درجه حرارت باید ۵/۳۷ درجه باشد تا از لرزش و سوختگی جلوگیری شود. وقتی که دماسنج برای کنترل دمای آب در دسترس نیست از مچ دست خود برای کنترل استفاده کنید. آب ظرف باید ولرم باشد و گرم و سوزان نباشد.

• پنجره ها و کولرها نباید باز باشد و نباید هوایی جریان داشته باشد. هرگز نوزادتان را حتی برای یک ثانیه تنها رها نکنید. اگر تلفن زنگ زد یا کسی در بزند به آن توجه نکرده و به حمام کردن نـوزاد ادامـه دهید. حـوادث خیـلی سریع اتفاق می افتند.
• با دست خود همیشه موقع حمام کردن، سر کودک را بگیرید. همیشه نوزاد را محکم نگه دارید. بدن کودکی که صابون زده اید  ممکن است خیلی لیز باشد.

چگونه نوزاد خود را حمام کنید:

تا زمانی که بند ناف نیفتاده است یا محل ختنه ترمیم نشده است، به روشی که پرسـتارِ نـوزادتـان آموزش مـی دهد نوزادتان را روی یک حوله تا شده گذاشته و بوسیله یک اسفنج بدن نوزاد را بشوئید.

بعد از اینـکه محـل بند نـاف یا محل ختنه بهبود یافت می توانید نوزاد را در یک لگن یا تشت حمام کنید.

۱٫ وسایل را طوری بچینید که دسترسی به آنها آسان باشد.
۲٫ دستهایتان را بشوئید.
۳٫ لگن مخصوص حمام نوزاد را با آب ولرم پر کنید.
۴٫ درجه حرارت لگن را امتحان کنید تا سرد یا زیاد گرم نباشد.
۵٫ لباسهای نـوزاد را درآورید و او را در لگن آب قرار دهید یا اگر با اسفنج او را می شوئید روی پتو بگذارید.

چشمها:

از آب خالی و با یک دستمال تمیز برای تمیز کردن چشمها استفاده کنید. برای تمیز کردن چشمها دستمال را از طرف داخل چشم به طرف گوش بکشید. از قسمت دیگر پارچه برای تمیز کردن چشم دیگر استفاده کنید.

صورت:

صورت را نباید با صابون شست. فقط باید با آبِ خالی این کار صورت گیرد.

گوشها:

پارچه تمیز مرطوب را دور انگشت کوچک خود بپیچید و گوش نوزاد را تمیز کنید هرگز برای این کار از وسایل نوک تیز استفاده نکنید.

مو و سر:

وقتی که نوزاد بر روی ملافه یا در لگن دراز کشیده است با استفاده از بازوی خود سر و پشت نوزاد را بلند کرده و محافظت نمایید. در این روش علاوه بر این که نوزاد احساس امنیت می کند شما نیز بدن نوزاد را محکم می گیرید.

سـر نوزاد را خیس کنید. کف صـابون را با یک پـارچه تمیز برداریـد و به سر نوزاد بزنید. کف صابون را به طور آرام از جلو به پشت سربمالید و مراقب باشید کف صابون به چشمهای نوزاد نرود. سر را با آب تمیز بشوئید و سپس با حوله به طور آرام خشک کنید.

بدن :

کف صابون را با دستمال شستشو بردارید و شروع به شستن گردن، پشت، شکم، بازوها و انگشتان کنید. دستمال شستشو را آب بکشید و قسمت هایی را که صابون زده اید با آب تمیز بشویید و دوباره دستمال شستشو را آب بکشید. کف صابون را برداشته و محل کهنه نوزاد را از جلو به عقب و به طرف باسنها بشوئید. بدن نوزاد را با آب تمیز کنید و با یک حوله نرم یا حوله کلاهدار او را خشک کنید.

بعد از حمام:

۱٫ نـوزاد را به خوبی خشک کنید.
۲٫ لباسهایش را بپوشانید.
۳٫ موهایش را شانه بزنید.
۴٫ ناخنهای دست و پاها را با یک دستمال شستشو تمیز کنید. از ناخن گیر مخصوص برای گرفتن ناخنها استـفاده کنید. این مـهم است که ناخنهای نـوزاد را کوتاه نمایید تا خودش را خراش ندهد.
۵٫ در صورت تمایل به جز برای صـورت نـوزاد می توان از محـلولها برای بدن نوزاد استفاده کرد (طبق نظر پزشک) اگر پودر بچه استفاده می کنید، باید همیشه پائـین تر از کمر بپاشید. مخصوصا” درنـوزادانی که مشکل ریـوی دارند. هیچ وقت پودر و محلول را با هم استفاده نکنید. زیرا استفاده همزمان آنها موجب سفت شدن و تحریک پوست می شود.

مراقبت ویژه:

اگر سر نوزاد پوسته پوسته، خشک یا کثیف به نظر می رسد به علت عفونت یا شستن ناکافی نیست بلکه به علت افزایش هورمونهای قبل از تولد بوده و بی ضرر می باشد و خود بخود رفع می گردد.

برای درمان آن می توان از مقدار کمی روغن بچه استفاده کرد. روغن را بخوبی بمالید و بگذارید روغن تمام شب یا حداقـل ۸ ساعت بر روی پوست سر نوزاد باقی بماند. برای جلوگیری از روغنی شدن ملافه ها و پتوی نوزاد سر نوزاد را با یک محافظ بپوشانید با استفاده از یک شانه با دندانه های نرم موها را به آرامی شانه زده سپس با شامپو تمیز کنید. اگر بعد از شامپو زدن، سر نوزاد خوب نشد ممکن است نیاز باشد هر روز این کار صورت گیرد، تا موها معمولی و تمیز به نظر برسند.

اگر بعد از چند روز از انجام این کار موها تمیز نشد به پزشک مراجعه کنید. همیشه موها را بعد از حمام کردن با یک برس شانه بزنید و بعد از هر بار استفاده، برس نوزاد را شسته و خشک کنید.

• اگر نوزادتان ختنه شده است تمیز کردن و مراقبت از محل ختنه را طبق جزوه مربوطه انجام دهید. با احتیاط قسمت باقی مانده از پوست آلت نوزاد را برای تمیز کردن به عقب بکشید. هرگز پوست ختنه شده را محکم به عقب نکشید. تا وقتی که محل ختنه خوب نشده اجازه ندارید نوزاد را داخل لگن حمام کنید. محل ختنه معمولا” در مدت ۲ هفته بهبود می یابد.

• در دختر بچه ها به یاد داشته باشید که اندام تناسلی نوزاد را از جلو به عقب بشوئید. این عمل موجب می شود که مدفوع از مقعد به طرف جلو و سوراخ مثانه هدایت نشود. عفونتهای دستگاه ادراری در دختر بچه ها شایع می باشد و علت آن تجمع باکتریهای مدفوع در مثانه است. همیشه به خاطر داشته باشید که لابلای چین های اندام تناسلی نوزاد را خوب بشوئید. مدفوع و تکه های کهنه را می توان در لابلای چین های اندام تناسلی نوزاد پیدا کرد، بنابراین خوب پاک کردن آنها مهم است.

ترجمه و جمع آوری:
رقیه دادروان

زیر نظر:
دکتر حسن سلامی متخصص داخلی
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تبریز
مرکز آموزشی و درمانی طالقانی

منابع:

جزوات آموزشی مرکز پزشکی دانشگاه اوهایو

حداقل تا یک سال پس از عمل جراحی کاهش وزن در زنان ، نباید بارداری صورت گیرد

پژوهشگران علوم پزشکی در کالج پزشکی زنان و مامایی آمریکا می گویند نتایج یک بازبینی جدید نشان می دهد : زنانی که تحت عمل جراحی کاهش وزن قرار گرفته اند پیش از باردار شدن حداقل باید یک سال صبر کنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  انواع مختلفی از جراحی های کاهش وزن وجود دارد .انواعی از آنها محدود کننده هستند و میزان ظرفیت معده شما به منظور نگهداری غذا را محدود می کنند . انواعی دیگر باعث سوء جذب می شوند چراکه از جذب کالری و مواد غذایی جلوگیری می کنند .

برخی مطالعات نشان می دهد زنانی که تجربه جراحی باریاتریک (مانند جراحی بای پس معده ای) را داشته اند و در طول مدت یک سال پس از این عمل باردار شده اند، خطر زایمان پیش از موعد در آنها تشدید شده است. در مقایسه زنانی که تا یک سال پس از عمل صبر کرده و بعد از یک سال باردار شده اند کمتر با این خطر مواجه شدند.

متخصصان در این مطالعه اعلام کردند : بعلاوه در طول یک سال اول پس از جراحی فرد ممکن است با کمبود ریزمغذی ها مواجه شود که همین امر می تواند تاثیر سوء روی رشد جنین داشته باشد.

به گفته کارشناسان بهداشتی کالج پزشکی زنان و مامایی آمریکا، زنانی که تحت جراحت کاهش وزن قرار می گیرند بیشتر با خطر فقر آهن، ویتامین B۱۲ ، فولیت، ویتامین D و کلسیم مواتجه می شوند و به همین دلیل مصرف مقادیر کافی این ریزمغذی ها برای حفظ سلامت مادر و نوزاد او حیاتی است.

با توجه به دلایل فوق منطقی است که زنان حداقل یک سال اول پس از این جراحی باردار نشوند و بچه دار شدن را به تعویق بیاندازند و درباره موضوعاتی چون زمان بارداری، تغذیه، کاهش وزن و مصرف مکمل های ویتامینی با پزشک خود مشورت کنند.

محققین تاکید دارند که جراحی به منظور کاهش وزن برای همه کاربرد ندارد. قبل از انجام عمل جراحی حتما با پزشک متخصص تغذیه مشورت نمایید و ابتدا رفتارهای غذایی سالم را با نظر متخصصین برای خود طراحی نمایید.

پزشکان عموما جراحی کاهش وزن را برای افرادی با شرایط زیر مناسب می دانند:

* داشتن یک نمایه توده بدنی معادل ۴۰ و یا بیشتر(در حدود ۵۰ کیلوگرم اضافه وزن برای مردان و ۴۰ کیلوگرم اضافه وزن برای زنان)

* داشتن نمایه توده بدنی کمتر(۳۵ تا ۴۰) ولی به همراه عوارض جدی در سلامت که با چاقی مرتبط هستند از جمله: بیماری قلبی، دیابت نوع ۲، کلسترول بالا، تنگی نفس شدید در خواب.

* سابقه ی تلاش ها و شکست های مکرر در کاهش دادن وزن با استفاده از روش های رایج غیر جراحی(روش هایی نظیر رژیم غذایی و فعالیت بدنی و غیره).

* درک کامل خطرها و تمایل داشتن به عمل توسط بیمار

« Previous PageNext Page »