عوامل خطر در سرطان پستان

سابقه فامیلی ابتلا به سرطان پستان

از بین فاکتور های شناخته شده مؤثر بر افزایش خطر ابتلا به سرطان پستان، سابقه فامیلی از مهمترین عوامل محسوب می شود. در حدود ۱۰-۵% سرطان های پستان در زمینه سابقه فامیلی ایجاد می شوند و تخمین زده می شود که ۳۰-۲۰% از خانم های مبتلا به سرطان پستان حداقل یکی از بستگان درجه اولشان دچار سرطان پستان بوده است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، مطالعات پزشکی ثابت کرده اند که در خانم هایی که وابستگان درجه اول آنها (مادر، خواهر، دختر) مبتلا به سرطان پستان بوده اند، خطر ابتلا به این بیماری در سنین پایین تری وجود دارد و سرطان پستان دو طرفه در آنها شایعتر است. از سوی دیگر خانم هایی که در سنین جوانتری دچار سرطان پستان  می شوند، وابستگان درجه اول و دوم آنها در معرض خطر بالاتری از ابتلا به سرطان پستان می باشند.

از مشخصات سرطان پستان با زمینه فامیلی، شروع بیماری در سنین پایین، میزان بالای بروز بیماری به صورت دو طرفه و همراهی سرطان پستان با سرطان های اعضای دیگر مثل تخمدان است.

شرایطی که اثبات کننده وجود استعداد فامیلی در یک خانم هستند عبارتند از:

۱- ابتلاء افراد متعدد در فامیل به یک نوع سرطان

۲- تشخیص سرطان در سنین جوانتر نسبت به سن مورد انتظار در آن نوع سرطان

۳- تشخیص دو یا سه نوع سرطان در یک فرد

۴- سرطان دو طرفه یا چند کانونی در یک فرد

۵- ابتلاء به سرطان پستان در یک فرد مذکر خانواده

سرطان پستان در سنین پایین مهمترین مشخصه استعداد فامیلی ابتلاء به سرطان است.

وقتی وجود استعداد فامیلی در اعضا یک فامیل مورد شک است باید مشاوره پزشکی و بررسی های لازم انجام گیرد تا اطلاعات کاملتری جهت اثبات این استعداد بدست آید.

در صورتی که مادر، خواهریا دختر شما دچار سرطان پستان بوده اند، احتمال ابتلا به این بیماری در شما نیز کمی بیشتر از افراد عادی است و بهتر است زیر نظر پزشک از برنامه های تشخیص زودرس استفاده کنید.

چنانچه وجود این استعداد ژنتیکی در خانمی ثابت شود و آن خانم تحت پوشش برنامه های تشخیص زودرس قرار بگیرد، در صورت ابتلا به سرطان، بیماری وی در مراحل اولیه کشف خواهد شد و میزان طول عمرو کیفیت زندگی او افزایش خواهد یافت.

عوامل مربوط به دوره باروری و هورمونها

عوامل خطر دوره باروری شامل موارد زیر هستند:

·  قاعدگی زودرس و یائسگی دیر رس

·  وضعیت بارداری:

۱٫  سن اولین بارداری بالای ۳۰ سال

۲٫  نازایی و بچه دار نشدن

· مصرف داروهای ضدبارداری در شرایط خاص

· درمانهای هورمونی بعد از یائسگی

·  عدم سابقه شیردهی به فرزندان

قاعدگی زودرس و یائسگی دیر رس

قاعدگی زودرس و یائسگی دیررس، خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می دهند. مطالعات زیادی نشان داده اند که سن بلوغ زیر ۱۲ سال نسبت به سن بلوغ بالای ۱۵ سال، خطر ابتلا به سرطان پستان را تا ۲ برابر افزایش می دهد. در واقع هر عاملی که تماس بدن با استروژن را افزایش دهد، خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می دهد.  مطالعات محدودی که در ایران در این زمینه انجام شده اند، ارتباطی بین سن شروع قاعدگی قبل از ۱۲ سالگی با سرطان پستان پیدا نکرده اند. به هر حال برای اظهار نظر قطعی، باید مطالعات وسیعتری انجام شود.

سن یائسگی بیشتر از ۵۵ سال نیز احتمال ابتلا به سرطان پستان را افزایش میدهد. زنانی که به طور طبیعی بعد از ۵۵ سالگی یائسه شده اند، نسبت به زنانی که یائسگی آنها قبل از سن ۴۵ سالگی بوده است دو برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند.

همچنین احتمال ابتلا به بیماری در زنانی که هر دو تخمدان خود را پیش از ۴۰ سالگی از بدن خارج کرده اند یا به هر علتی فعالیت هورمونی تخمدانها را از دست داده اند، کاهش می یابد.
وضعیت بارداری

– سن اولین بارداری

در ابتدا لازم است اشاره شود که مقصود از بارداری در اینجا، دوره کامل و ۹ ماهه بارداری است، اعم از اینکه منجر به تولد نوزاد زنده شده یا نشده باشد.

سن بالاتر از ۳۰ سال در اولین بارداری خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می دهد. در مقابل وقتی سن اولین بارداری پایین تر باشد خطر سرطان پستان کمتر است. اهمیت سن کم در اولین زایمان، ناشی از بلوغ زودهنگام بافت پستان است که حساسیت آن را نسبت به عوامل سرطان زا کاهش می دهد.

بنابراین، در صورتی که اولین بارداری و زایمان شما پس از ۳۰ سالگی بوده است، بهتر است به سلامت پستان های غدد توجه بیشتری داشته باشید.

– نداشتن فرزند و نازایی

بچه دار نشدن خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می دهد. خطر ابتلا در زنان بدون فرزند مشابه خطر ابتلا در زنانی است که سن اولین زایمان آنها بیشتر از ۳۰ سال است.

اگر شما مشکل نازایی دارید بویژه اگر این مشکل بعلت اختلالات هورمونی شما است، بهتر است تحت پوشش برنامه های تشخیصی زودرس قرار بگیرید.
مصرف داروهای ضدبارداری

مطالعات قبلی نشان داده بودند که بین مصرف قرصهای ضد بارداری و افزایش خطر سرطان پستان، رابطه ای کوچک وجود دارد. بررسی های بعدی، تاثیر این داروها را در دو گروه از زنان مورد ارزیابی قرار دادند: گروه اول زنان جوانی که از این داروها به مدت طولانی استفاده کرده بودند و گروه دوم، زنانی که قبل از اولین بارداری این قرصها را مورد استفاده قرار داده بودند

طبق نتایج بسیاری از مطالعات مصرف این داروها به مدت ۴ سال یا بیشتر و قبل از اولین حاملگی در زنان جوان، خطر سرطان پستان را افزایش می دهد و ممکن است این اثرات تا ۱۰ سال پس از مصرف باقی بماند، اگرچه این نتایج هنوز مورد بحث است. به علت شیوع کمتر مصرف قرصهای ضد بارداری در ۳۰ سال گذشته، اطلاعات موجود در این زمینه کامل نیست و مطالعات بیشتر ضرورت دارد.

درمانهای هورمونی بعد از یائسگی

این نوع درمان، یک درمان دارویی برای جانشین کردن هورمونهای طبیعی تخمدان در زمان یائسگی است. در حال حاضر برای جلوگیری از عوارض یائسگی، ترکیبات استروژنی و پروژسترونی پس از یائسگی استفاده می شود. در بسیاری از خانمها پس از یائسگی ترکیبی از این دو هورمون به عنوان درمان هورمونی جایگزینی تجویز می گردد.

هر خانم در سن یائسگی دارای شرایط خاص خود است و برای درمان هورمونی بایستی تحت نظر پزشک معالج خویش باشد.

بنابراین:

از هر گونه مصرف خودسرانه داروهای هورمونی پرهیز نمائید.

هرگز توصیه به درمان هورمونی از دوستان و آشنایان را بدون مشورت با پزشک معالج نپذیرید.

درمانهای هورمونی جایگزین دارای منافع زیر می باشد:

۱)  کاهش گر گرفتگی و تعریق شبانه پس از یائسگی

۲)  کاهش خشکی مجرای تناسلی

۳)  برطرف شدن خستگی و تغییرات خلقی ناشی از یائسگی

۴)  برطرف شدن اختلالات خواب

۵) برطرف شدن درجاتی از بی اختیاری ادرار

۶)  کاهش مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی

۷) جلوگیری از پوکی استخوان

آیا درمان هورمونی خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش میدهد؟

هورمون درمانی خطر سرطان پستان را تا ۳۰ درصد افزایش می دهد. فواید مصرف آن بسته به میزان خطر سرطان پستان و سایر عوامل دارد که توسط نظر پزشک تعیین می شود.

پزشک معالج شما، شما را از نظر وجود عوامل خطر ابتلا به سرطان پستان بررسی می کندو با توجه به مزایاو معایب این روش، جهت تجویز یا عدم تجویز این هورمونها تصمیم می گیرد.

نکته مهم این است که:

چنانچه داروی هورمونی توسط پزشک تجویز گردد برای شما خطری به دنبال ندارد.

عواملی که باید توسط پزشک بررسی گردد:

۱)  سابقه ابتلا به سرطان پستان در فرد یا در بستگان فرد

۲)  سابقه مشکلات قلبی و فشار خون

۳)  سابقه مشکلات انعقادی

۴)  سابقه بیماری کیسه صفرا

مهمترین عامل در این موضوع، بررسی سابقه ابتلا به سرطان پستان است. اگر بیماری سابقه قبلی سرطان پستان داشته باشد یا اینکه سابقه ابتلا در بستگان وی وجود داشته باشد، باید حتماً به پزشک اطلاع دهد تا در تصمیم گیری نهایی وی مشکلی ایجاد نگردد.

همچنین سابقه بیماری قلبی و بالا بودن فشار خون و یا وجود سابقه فامیلی این بیماری ها، عامل بسیار مهمی هستند که باید پزشک معالج را از آنها مطلع کرد. اگر فردی در موارد مذکور سابقه ای داشت باید دقیقاً به پزشک معالج اطلاع دهد تا در مورد مزایا و معایب درمان هورمون، نظر نهایی از جانب پزشک اعمال گردد.

افرادی که تحت درمانهای جایگزینی هورمون قرار می گیرند، باید از برنامه های تشخیص زودرس سرطان پستان استفاده کنند در این صورت استفاده از هورمونهای جایگزین خطر مرگ در سرطان پستان را افزایش نمی دهد.

سابقه شیردهی به فرزندان

شیر دادن مادر به فرزند، به عنوان یک عامل حمایت کننده در برابر سرطان پستان، خطر ابتلا به این بیماری را کاهش می دهد. به نظر می رسد تاثیر شیردهی، به طول مدت و زمان آن بستگی نداشته باشد. تاثیر حمایتی شیردهی در سرطان پستان قبل از یائسگی واضحتر است. گفته می شود هر چه زمان شیردهی طولانی تر باشد، این اثر محافظتی قویتر خواهد بود، بویژه اگر این مدت بیشتر از ۶ ماه باشد.

البته کم بودن شیر یا ترشح نشدن آن در بعضی خانمها که منجر به کاهش دوران شیردهی به زیر ۶ ماه شده باشد، اثری در بروز سرطان پستان ندارد.

همچنین قطع شیر با استفاده از داروهای هورمونی باعث افزایش خطر سرطان پستان نمی شود ولی اگر سن مادر در زمان شیردهی پایین تر باشد، این اثر محافظتی بیشتر خواهد شد.

به هر حال، از آنجا که شیردهی در بین مادران غربی چندان متداول نیست، این موضوع مستلزم بررسی های وسیعتر در کشور خودمان است.

چگونه می توانیم خطر سرطان پستان را کاهش دهیم؟

کسانی که سابقه ابتلا به سرطان پستان را در یکی از بستگان دارند نمی توانند این عامل را تغییر دهند.

افرادی که قاعدگی زودهنگام یا یائسگی دیر هنگام دارند نمی توانند این عامل را تغییر دهند.

ولی این افراد می توانند با انجام اقدامات زیر اثر سایر عوامل خطر را کاهش دهند:

– تعدیل وزن در حد متناسب

– کاهش چربی رژیم غذایی

– انجام ورزش روزانه بطور مرتب

توجه کنید:

بعضی از عوامل خطر سرطان پستان قابل کنترل هستند و با کمی دقت، می توانند این عوامل را تحت کنترل درآورید.

نقش آلودگیهای محیطی در بروز سرطان پستان

شواهدی وجود دارند که نشان می هند عومل محیطی و آلودگی ها، می توانند بر میز ان بروز و مرگ و میر سرطان پستان تأثیر بگذارند. در اینجا بعضی از عوامل محیطی را که می توانند در بروز سرطان پستان مؤثر باشند مورد بررسی قرار می دهیم:

قرار گرفتن در معرض اشعه

مطالعات بهداشتی ثابت کرده اند که قرار گرفتن بافت پستان در معرض اشعه با افزایش خطر ابتلا به سرطان پستان همراه می باشد. این اثر در خانم های جوانی که پس از بمباران اتمی زنده مانده اند نیز مشخص شده است. همچنین در خانم هایی که مکرراً تحت انجام عکسبرداری از قفسه سینه قرار گرفته اند و یا به علت وجود سرطان های قسمت فوقانی بدن تحت انجام درمان با اشعه یونیزان (رادیوتراپی) قرار می گیرند این مسئله گزارش شده است. افزایش خطر بیماری به دنبال تابش اشعه زیاد، به سن بیمار نیز بستگی دارد و هر چه سن پایین تر باشد احتمال این مسئله بیشتر است (بخصوص در سنین ۱۴-۱۰ سال). نکته مهم این است که انجام ماموگرافی جهت تشخیص بیماری یا تشخیص زودرس، چنین اثری را به دنبال ندارد، بخصوص اینکه بطور عمده بعد از سنین ۴۰-۳۵ سالگی انجام می شود.

در مورد خانم هایی که به علت سرطان پستان یک طرفه تحت انجام رادیوتراپی قفسه سینه قرار می گیرند، بخصوص در سنین زیر ۴۵ سال افزایش خطر سرطان پستان در پستان مقابل گزارش شده است. البته یک فاصله زمانی حداقل ۱۰ سال برای بروز سرطان پستان وجود دارد که گاهی این فاصله زمانی کاهش می یابد. اگر چه این احتمال کم است. ولی بر لزوم پیگیری بیماران مبتلا به این بیماری پس از درمان، تأکید می کند.

سیگار و الکل

مصرف سیگار با ابتلا به بسیاری از سرطانها رابطه دارد. در بعضی از مطالعات مصرف سیگار در دوران نوجوانی و بلوغ که بافت پستان به مواد سرطان زا حساسیت بیشتری دارد، با افزایش خطر سرطان پستان توأم بوده است. همچنین افزایش خطر در افرادی که در معرض دود سیگار قرار گرفته اند ثابت شده و علت آن این است که دود ناشی از سوختن سیگار دارای عوامل سرطان زای بیشتری است. مصرف الکل نیز باعث افزایش سطح سرمی استرادیول می شود.

سایر عوامل

تجمع سموم ارگانوکلره مثل D.D.T در بدن و قرار گرفتن در معرض میدانهای الکترومغناطیسی در محیط کاری احتمال دارد با افزایش خطر سرطان پستان همراه باشند ولی این اثرات صددرصد ثابت شده نیستند و برای اثبات آنها باید مطالعات وسیعتری صورت گیرد.

از بین آلودگی های محیطی که احتمال دارد خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهند، برخورد با اشعه مهمترین عامل محسوب می شود.

خلاصه:

· مهمترین عوامل خطر شناخته شده برای سرطان پستان عبارتند از: سابقه فامیلی ابتلا به سرطان پستان، سن اولین زایمان بیش از ۳۰ سال نازایی، بلوغ زودرس، یائسگی دیررس، عدم شیردهی به فرزندان. عوامل نژادی و اجتماعی- اقتصادی، چاقی پس از یائسگی و مصرف چربی زیاد، سابقه تابش اشعه به قفسه سینه و برخی بیماری های خوش خیم پستان.

· دارا بودن هر یک از عوامل خطر فوق الذکر، دلیل این نیست که شما حتماً به سرطان پستان مبتلا می شوید. بلکه معنای آن این است که شما اندکی بیشتر از جمعیت عادی در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستید.

در صورت دارا بودن هر یک از عوامل خطر ذکر شده، بویژه سابقه فامیلی، سن اولین زایمان بیشتر از ۳۰ سال و برخی از بیماری های خوش خیم پستان، بهتر است تحت نظر پزشک از برنامه های تشخیص زودرس استفاده کنید.

عوامل خطر زای سرطان سینه

عوامل خطر

یک عامل خطر منفرد و خاص برای سرطان پستان وجود ندارد. ترکیبی از عوامل هورمونی، ژنتیک و احتمالاً عوامل محیطی می تواند خطر ایجاد سرطان پستان را افزایش دهد. مطابق جدول پشت صفحه بیش از ۸۰% تمام

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  سرطان های سینه تک گیر هستند. به این معنی که در خانواده بیمار سابقه فامیلی ابتلا به سرطان پستان وجود ندارد. در سایر موارد باقیمانده دارای سابقه فامیلی هستند. هیچگونه شواهدی در مودر این که سیگار، کاشت سینه ی سیلیکون مصرف ضد عرق ها، پوشیدن بندهای سفت و فنری یا سقط خود به خودی احتمال خطر ابتلاء به سرطان پستان را افزایش می دهد، وجود ندارد همانطور که قبلاً بیان شده عوامل ژنتیک موثر است و باید گفت عوامل هورمونی و عوامل چاقی و رژیم غذایی و مصرف الکل خطر ابتلا را افزایش می دهد.

عوامل محافظت کننده

عوامل خاصی می توانند موجب محافظت در مقابل سرطان پستان شوند. یک مطالعه، نشان داده که فعالیت جسمانی خطر سرطان پستان را در زنان ۲۰% تا ۸۰% کاهش می دهد.

مطالعه در زمینه، موثرترین نوع ورزش و فعالیت و میزان دفعات آن در حال انجام است. تصور می شود شیردهی نیز به دلیل اینکه از برگشت قاعدگی جلوگیری کرده و از قرار گرفتن در معرض استروژن می کاهد خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش می دهد و تصوری
می شود که یک دوره بارداری کامل قبل از ۳۰ سالگی نیز اثر محافظتی داشته باشد.

یک رژیم غذایی سالم نیز خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش می دهد.

سایر علل :

– عوامل وراثتی:

نقش فاکتورهای ارثی و ژنتیکی به عنوان عوامل مستعد کننده در ابتلا به سرطان پستان تأیید شده است. یک سوم از کل مبتلایان، دارای سابقه مثبت وقوع کنسر پستان در یک نفر یا تعداد بیشتری از وابستگان درجه اول یا دوم خود هستند.

در افرادی که خواهر یا مادر مبتلا به کنسر پستان داشته اند، ریسک ابتلا ۴ برابر است. اما این بدین معنی نیست که در صورت سابقه ابتلای مادر یا خویشاوند درجه یک، شما هم حتماً مبتلا خواهید شد.

سرطان پستان ناشی از ژن های دخیل در این بیماری و فاکتورهای وراثتی، معمولاً در سنین پایین(زیر ۴۰ سالگی) در چند نفر از خویشاوندان بیمار و در یک یا هر دو پستان (البته نه به طور همزمان) مشاهده  می شود. ژن های مختلف شناسایی شده می توانند خصوصیات بافت شناسی و شدت تهاجم تومور را تعیین کنند.

– رژیم غذایی :

مصرف مواد غذایی پر چرب و سرخ کرده، احتـمال بـروز سرطان پستان را تا دو برابر افزایش می دهد. کیفیت و کمیت چربی رژیم غذایی، هر دو بر ایجاد این بیماری مؤثرند. همچنین بین مصرف متوسط الکل با بروز این بیماری رابطه دیده شده که مکانیسم آن هنوز ناشناخته است.

مصرف هورمون:

تعیین نقش بالقوه هورمون ها در ابتلا به کنسر پستان از اهمیت بسیاری برخوردار است، چرا که میلیون ها نفر از زنان، مرتباً در حال مصرف داروهای ضد بارداری خوراکی و یا دریافت درمان های جایگزینی هورمونی در دوران یائسگی هستند. این عقیده وجود دارد که مصرف OCP ( قرص ضد بارداری خوراکی ) حتی به صورت طولانی مدت، تأثیری در افزایش میزان بروز سرطان پستان ندارد.

ولی مطالعاتی نیز به نفع آنست که مصرف طولانی مدت قرص های ترکیبی در افرادی که سن خیلی پایین داشته و  یا بارداری را پشت سر نگذاشته اند، می تواند در بـروز سرطان مـؤثـر باشد. اما پیشنهاد می کنند کـه نقش ایـن عوامل در ایجاد سرطان پستان حتی درصورت مثبت بودن، بسیار اندک خواهد بـود. ( بالعکس، داروهای ضـد بارداری خوراکی نقـش محافظتی در برابر تومورهای اپیتلیومی تخمدان و سرطان اندومتر رحم دارند. ) بررسی های سازمان بهداشت جهانی نشان می دهد که استفاده از داروی ضد بارداری تزریقی ( DMPA ) تأثیری در افزایش ریسک سرطان پستان ندارد.

هنوز مشخص نشده است که درمان جایگزینی هورمونی ( HRT )، در صورت وجود سوابق خانوادگی از سرطان پستان یا یافته های مثبت در بیوپسی قبلی، میزان خطر سرطان پستان را تغییر می دهد یا خیر.

بعضی پژوهشگران، مصرف استروژن در سنین قبل و بعد از یائسگی را که به منظور جبران کمبود هورمونی صورت می گیرد، با افزایش مختصر در ریسک سرطان پستان همراه می دانند. به ویژه اگر سابقه ای از بیماریهای خوش خیم پستان وجود داشته باشد. ولی  در صورت مصرف استروژن به همراه  پروژسترون، اطلاعات کافی از مقدار این تأثیر موجود نیست. در مجموع پیشنهاد شده که به طور متوسط زنان از HRT سود می برند.

– چاقی:

بنابر اکثر اطلاعات موجود، وزن بالا با بروز سرطان پستان ارتباط دارد. میزان ریسک در زنان چاق ۲-۵/۱ برابر سایرین است که این ریسک مربوط به به دوران یائسگی می باشد.

– سابقه سرطان اولیه:

در زنانی که سابقه مثبت قبلی از بروز سرطان پستان دارند، ریسک ابتلای پستان سمت مقابل ۴-۳ برابر است. همچنین با وجود سابقه قبلی از کارسینوم تخمدان یا رحم، احتمال بروز سرطان در پستان ۴/۱-۳/۱ برابر افزایش می یابد.

عوامل خطر زای سرطان پستان

عوامل خطر

توضیحات

جنس مونث

۹۹% از موارد در زنان روی می دهد

افزایش سن

بالا رفتن سن همراه با افزایش خطر است

سابقه خانوادگی

سرطان پستان

داشتن وابسته ی درجه مبتلا به سرطان پستان(مادر، خواهر، دختر) احمال خطر را دو برابر افزایش می دهد. در صورتیکه دو نفر از وابستگان درجه ۱ مبتلا به سرطان پستان باشند. احتمال خطر ۵ برابر افزایش می یابد. احتمال خطر در صورتیکه فرد وابسته هنگام تشخیص سرطان در مرحله قبل از یائسگی بوده بالاتر است. پدر یا برادر مبتلا خطر افزایش را بالا می برد.

سابقه فردی

وقتی فردی تحت درمان سرطان قرار گرفته باشد خطر ابتلا به سرطان همان در پستان و پستان مقابل افزایش می یابد.

جهش ژنی

جهش ژنی BRCA-1 و BRCA-2 مسبب اکثر موارد سرطان های پستان ارثی هستند.

عوامل هورمونی

قائدگی زودرس

قبل از سن ۱۲ سالگی

یائسگی دیر رس

بعد از سن ۵۵ سالگی

عدم زایمان

نداشتن هیچ حاملگی منجر به زایمان

سن بالای اولین بارداری

سن بالای ۳۰ سال در اولین بارداری

هورمون درمانی

استفاده از هورمون درمانی ترکیبی بعد از یائسگی (استروژن و پروژسترون) در حال حاضر یا استفاده دراز مدت از قبل

چاقی

چاقی با افزایش وزن خطر سرطان پستان را بعد از یائسگی افزایش می دهد و در قبل از یائسگی بافت چربی بیشتر میزان تولید استروژن افزایش می یابد در نتیجه احتمال خطر افزایش می یابد.

مصرف الکل

مصرف الکل، آبجو، شراب و … که روزانه نوشیده شود.

احتمال خطر را در حدود ۵/۱ برابر افزایش می دهد.

مواجه با پرتوهای یونیزان در دوران بلوغ یا اوائل سن بزرگسالی

در صورتیکه بافت پستان در مراحل رشد خود درمعرض اشعه قرار گرفته باشد (دوران بلوغ) مانند پرتو درمانی در زنانی که به علت بیماری غدد لنفاوی در معرض اشعه در ناحیه سینه قرار گرفته باشد. درمعرض خطر ابتلای بالاتری هستند.

تهیه کننده: شهره کامران زاده
کارشناس پرستاری

منابع:
– پرستاری داخلی- جراحی- برونر و سودارث ۲۰۱۰
– تولید مثل و بیماریهای پستان- سوزان س- اسملترز
– پرستاری داخلی- جراحی دوریس اسمیت

سرطان پستان

بهمن ۱۸, ۱۳۹۱ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, اخبار مامایی, مشروح اخبار

سرطان پستان شایعترین سرطان زنان است و یک سوم از سرطانهای خانمها را تشکیل میدهد. هریک از زنان جامعه احتمال دارد که به این سرطان مبتلا شوند.  زنان  کشور ایران به دلیل عدم اشنایی با این بیماری و عدم اطلاع از روشهای تشخیص زود رس، موقعی متوجه این سرطان می شوند و به پزشک مراجعه می کنند که بیماری در مرحله پیشرفته ای قرار گرفته و در نتیجه تشخیص و درمان تاثیر زیادی نداشته و بیماری دیر یا زود منجر به فوت بیمار می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  خوشبختانه روشهای بسیار موثری برای مقابله با این بیماری وجود دارد . با تشخیص زود رس سرطان پستان در مراحل اولیه ، درمان کاملا موفقیت آمیز است و اکثر زنان مبتلا به سرطان پستان می توانند زندگی کاملا طبیعی داشته باشند.

 عوامل خطردر بروز سرطان پستان :

۱٫ سابقه سرطان (کانسر) در خانواده

۲٫ زمینه ژنتیکی

۳٫ اولین زایمان در سن بالا(بعد از ۳۵ سالگی)یا نداشتن فرزند

۴٫ مصرف قرصهای هورمونی از هر نوع

۵٫ چاقی در دوران بعد از یائسگی

۶٫ سابقه ابتلاء به سرطان رحم

۷٫ قاعدگی زودرس (قبل از ۱۲ سالگی)و یائسگی دیررس (بعد از ۵۰ سالگی)

 هدف از غربالگری در سرطان پستان:

یافتن کانسر اولیه ، کنترل و مراقبت و درمان

برای زنان و دختران بالای ۲۰ سال بصورت :

– در افراد عادی ماهانه توسط خود فرد و سالانه توسط پزشک

– در افراد پر خطر ماهانه توسط خود فرد و هر ۶ ماه توسط پزشک

– در سن ۴۰ سالگی :  اولین مامو گرافی

– در سن ۷۵-۴۱سالگی  مامو گرافی:  هر دو سال یکبار

 سه روش برای مقابله با سرطان پستان و تشخیص زود رس آن وجود دارد:

۱- خود آزمایی پستان ( معاینه توسط خود خانمها)

۲- معاینه توسط کارکنان بهداشتی درمانی

۳- عکس برداری از پستان ها (مامو گرافی)

خود آزمایی پستان هیچ عارضه ای ایجاد نمی کند و درواقع با تشخیص زود رس از مرگ و میر زنان و مادران جامعه جلو گیری می کند.

بهترین زمان برای انجام خود آزمایی پستان ، ۲ الی ۳ روز پس از قطع خونریزی عادت ماهانه است . همه خانمها باید از ۲۰ سالگی شروع به انجام این کار نمایند. خود آزمایی را نباید قبل یا در زمان عادت ماهانه انجام داد، چون پستانها متورم و درد ناک هستند.

در دوران یائسگی ، حاملگی و شیر دهی معاینه را در روز اول هر ماه یا هر روز دلخواه دیگر می توانید انجام دهید . به هیچ وجه نباید هنگام حاملگی یا شیر دهی ، خود آزمایی پستان را متوقف کنید.

شایعترین علامت سرطان پستان ، وجود یک غده سفت و بدون درد در پستان است.

 خود آزمایی پستان شامل دو قسمت است:

 نگاه کردن به پستانها در جلوی آیینه

 لمس کردن کامل پستانها

توجه داشته باشید که معاینه پستان ( نگاه و لمس ) باید به طور کامل و به ترتیب انجام شود. بعد از انجام خود آزمایی همیشه از روش مناسبی برای یاد آوری در ماههای بعد استفاده کنید.

• نگاه کردن :

بعضی از بیماریهای پستان ، به صورت تغییرات ظاهری خود را نشان می دهند و تنها با نگاه کردن مشخص می شوند. برای این کار ، قسمت بالا تنه خود را لخت کنید و در مقابل آیینه به پستانهای خود نگاه کنید

تغییرات غیر طبیعی شامل:

– فرو رفتگی های کوچک یا بزرگ در پوست پستان ،

– تو کشیدگی نوک پستان که به تازگی ایجاد شده باشد

– زخم پوست یا نوک پستان

– قرمزی و پوسته پوسته شدن

– خارش نوک و هاله اطراف پستان

– قرمز و متورم شدن پستان و تغییراتی شبیه پوست پرتغالی در پوست پستان می باشند.

– نگاه کردن شامل چند حالت است:

الف- دستها را در دو طرف بدن به حالت آویزان  قرار دهید و پستانها را از نظر عدم تقارن ( تفاوت چشمگیر در اندازه آنها ) و نشانه های بالا بررسی کنید.

ب- در این حالت دستها را در دو طرف سر به صورت صاف بالا ببرید و به پستانها خصوصا از نظر فرو رفتگی پوست و توکشیدگی نوک پستانها و سایر علائم نگاه کنید.

ج- در این حالت کف دستها را پشت سر به هم قفل کرده و شانه ها را به عقب بکشید و به پستانها نگاه کنید و آنها را از نظر هر کدام از تغییرات ذکر شده بررسی کنید.

د- دستها را بر روی کمر فشار داده و شانه ها را به عقب بکشید و در این حال پستانهای خود را مانند حالتهای قبلی به دقت بررسی کنید.

ه- خم شوید و دستها را به صورت آویزان در دو طرف تنه قرار دهید و در آیینه به ظاهر پستانها به دقت نگاه کنید.

در هر یک از این پنج حالت ، پستانها را هم از روبه رو و هم از کنار نگاه کنید. توجه داشته باشید که هیچ زنی دو پستان صددر صد مشابه و قرینه ندارد.

مهم این است که تغییراتی را که در ظاهر پستان نسبت به ماه قبل در آن ایجاد شده پیدا کنید.

توجه داشته باشید که : علائم مهمی مانند کشیده شدن نوک پستان به داخل و یا فرو رفتگی پوست ممکن است فقط در یکی از این حالتها دیده شود. لذا ضروری است که تمام مراحلی را که شرح داده شد همیشه و به ترتیب انجام دهید.

 لمس کردن:

لمس پستان مهمترین مرحله خود آزمایی پستان است  . اگر با حوصله و دقت لمس را انجام دهید اکثر موارد مشکوک را با لمس کردن می توانید تشخیص دهید.

شایعترین حالت تشخیص سرطان پستان ، لمس یک توده (غده) سفت و بدون درد است . لمس هر گونه غده و هر سفتی در پستان بسیار مهم می باشد.

۱- برای لمس کردن پستان ابتدا به پشت دراز بکشید . برای معاینه پستان چپ ، یک بالش کوچک در زیر شانه چپ بگذارید و دست چپ خود را زیر سرتان بگذارید به طوریکه پستان چپ کاملا در وسط قفسه سینه قرار بگیرد .

برای لمس پستان چپ از دست راست استفاده کنید.در مورد پستان راست بر عکس عمل کنید.

۲- برای معاینه از نرمه انگشتان (بند آخر انگشت) استفاده کنید. از نوک انگشت یا بند های دیگر انگشتان استفاده نکنید.

هیچ وقت بافت پستان رابین انگشت شست و سایر انگشتان فشار ندهید، زیرا به اشتباه احساس می کنید یک غده لمس کرده اید.

ابتدا هر قسمت ازپستان را با نرمه انگشتان و با فشار آرام معاینه کنید. سپس همان قسمت را بین سطح انگشتان و قفسه سینه فشار بیشتری داده و معاینه کنید.با این روش هم قسمتهای سطحی و هم قسمتهای عمقی پستان معاینه می شوند.

توجه داشته باشید که انگشتان از روی پوست برداشته نشوند. با این روش همه قسمتهای پستان، از انتهای بالایی پستان( حدود استخوان ترقوه ) تا پایین پستان ( لبه پایینی سینه بند) و از جناغ سینه تا تمام زیر بغل باید معاینه شوند.

• برای انجام صحیح لمس ، بافت پستان را بین پوست و دنده ها فشار دهید و پوست را روی بافت پستان بلغزانید.

۳- حرکت دورانی در معاینه :

برای این کار می توانید از اطراف پستان به طرف نوک پستان در دایره های فرضی هم جهت با عقربه های ساعت ، لمس را انجام دهید. پس از لمس هر پستان ، لمس زیر بغل همان طرف را انجام دهید.لمس زیر بغل مانند لمس پستان با نرمه انگشتان  انجام می شود و در صورت وجود هر گونه سفتی یا غده در زیر بغل ، باید به واحد بهداشتی جهت معاینه مراجعه نمایید.

در انتهای معاینه ، پستانها را در جهات مختلف مانند حالت دوشیدن فشار دهید و به ترشحات نوک پستان توجه کنید.ترشحات نوک پستان شایع هستند و اگر از هر دو پستان باشند، معمولا خطری ندارند. ترشحات خونی یا خونا به ای و بی رنگ یک طرفه مهمتر هستند و ممکن است به دلیلبیماریهای سرطانی ایجاد شده باشند.

– لمس پستانها را میتوان در زیر دوش هنگام حمام کردن ، انجام داد.در این حالت هم مطابق توضیحات قبلی باید تمام پستان و زیر بغل با نرمه انگشتان بطور کامل معاینه شوند. در این حالت که پستان و انگشتان خیس و لغزنده هستند بسیاری از توده ها بهتر لمس می شوند.

 مامو گرافی:

مامو گرافی مفید ترین وسیله تشخیصی برای یافتن سرطان پستان در مراحل اولیه می باشد.

• اولین مامو گرافی در سن ۴۰ سالگی

• ۵۰-۴۰ سالگی هر ۲-۱ سال یکبار

• از ۵۰سالگی به بعد سالیانه

سرطان دهانه رحم ( کانسر سرویکس)

سرطان دهانه رحم یکی از شایعترین سرطانهای زنان در جهان بوده است و از مهمترین علل مرگ و میر زنان در دنیا و در کشورهای در حال توسعه است. ابتلا به سرطان دهانه رحم در رده های مختلف سنی زنان وجود دارد ، بخصوص در سنین ۵۵-۳۵ سالگی شایعتر است.

سرطان سرویکس ، عبارت است از سرطانی که از گردن رحم منشا می گیرد.

 عوامل خطر در بروز سرطان دهانه رحم :

۱- زنانی که در سنین پایین ازدواج می کنند.

۲- زنانی که چندین بار ازدواج کرده اند.

۳- زنانی که همسرانشان ختنه نشده اند.

۴- زنانی که بیش از یک شریک جنسی دارند.

۵- زنانی که همسرانشان بیش از یک شریک جنسی دارند.

۶- زنانی که همسرانشان قبلا همسر مبتلا به سرطان دهانه رحم داشته اند.

۷- زنانی که دخانیات مصرف می کنند.

۸- زایمانهای متعدد

 علائم هشدار دهنده در سرطان دهانه رحم:

۱- هر گونه خونریزی غیر طبیعی

۲- هر گونه ترشح غیر طبیعی

۳- درد شدید لگنی

۴- کاهش شدید وزن و بی اشتهایی

۵- خونریزی پس از تماس جنسی یا معاینه

۶- علائم ادراری بدون علت مشخص در سیستم ادراری

 راههای تشخیص سرطان دهانه رحم:

 پاپ اسمیر

 کوتاژ دهانه رحم

 کولپوسکوپی

 بیوپسی

• سرطان دهانه رحم به راحتی در مراحل اولیه تشخیص داده میشود و در این مرحله کاملا قابل درمان است.

– آزمایش پاپ اسمیر:

آزمایشی است ، ارزان ، بدون درد و قابل اعتماد جهت تشخیص زود رس سرطان گردن رحم، این آزمایش تغییرات گردن رحم را در مراحل اولیه مشخص کرده و درمان سریع را ممکن می سازد.

تمامی زنان ۶۵-۲۰ ساله حداقل یکبار ازدواج کرده در اولین فرصت بعد از ازدواج باید یک تست پاپ اسمیر انجام دهند. و تا ۳ سال هر سال یکبار آن را تکرار کنند. در صورت طبیعی بودن نتیجه ۳ آزمایش پاپ اسمیر متوالی و در صورتی که فرد در معرض خطر نباشد پاپ اسمیر باید هر ۳ سال یکبار انجام شود.

• تکرار مجدد نمونه گیری پاپ اسمیر باید با فاصله زمانی بیشتر از ۸ هفته از انجام آزمایش قبلی صورت پذیرد.

• خانمهای باردار نیاز به انجام آزمایش پاپ اسمیر ندارند.

• انجام آزمایش پاپ اسمیر به دنبال زایمان باید ۱۲   هفته پس از زایمان صورت گیرد.

• در صورتیکه  خانمی دچار خونریزی یا لکه بینی پس از نزدیکی باشد انجام آزمایش پاپ اسمیر کاملا ضروری است.

 نکات قابل توجه قبل از انجام آزمایش پاپ اسمیر:

۱- انجام آزمایش پاپ اسمیر نباید ۳ روز قبل از شروع  قاعدگی و ۳ روز  پس از پایان قاعدگی صورت گیرد.

۲- از ۲۴ ساعت قبل از انجام پاپ اسمیر نزدیکی نداشته باشد.

۳- از ۲۴ ساعت قبل از انجام پاپ اسمیر لکه بینی و خونریزی نداشته باشد.

۴- از ۴۸ ساعت قبل از انجام پاپ اسمیر نباید شستشوی داخل واژن داشته باشد.

۵- از ۴۸ ساعت قبل از انجام پاپ اسمیر نباید از کرمهای واژینال جهت درمان استفاده کرده باشد.

ای یوای (IUI ) ، ساده ترین و اولین روش درمان ناباروری است

ساده ترین و اولین درمان ناباروری روش ای یو ای (IUI ) میباشد. از آنجائیکه IUI تکنیکی غیر تهاجمی و از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه می باشد، بیش از صد سال است که در درمان نازایی به علل مختلف به کار برده می شود و نازایی با فاکتور مردانه و نازایی بدون علت هر دو از اندیکاسیونهای شایع IUI می باشند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  در این روش به مرد یک ظرف استریل داده می شود تا پس از انجام انزال، مایع منی خود را در آن بریزد.بهترین زمان انجام IUI برای زن، حول وحوش شش ساعتهء پیرامون تخمک گذاری است.

عده ای معتقدند که در نازایی به علت فاکتور مردانه، IUI باید پس از تخمک گذاری و در سایر موارد قبل از تخمک گذاری انجام شود تا اسپرم در رحم منتظر تخمک بماند.

در مراجعه اول برای زن یک سونوگرافی کنترل برای بررسی وضعیت تخمدانها انجام می دهند. اگر در همان زمان شواهدی دال بر تخمک گذاری وجود داشته باشد و تهیه نمونه اسپرم نیز ممکن باشد، می توان در همان موقع IUI را انجام داد.

به طور کلی پس از بررسی وضعیت تخمدانها و اطمینان از طبیعی بودن آنها تزریق داروی کمک باروری (hCG ) به منظور تحریک تخمک گذاری در روز سوم دوره عادت ماهیانه انجام می شود.

معمولا IUI حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از تزریق دارو انجام می شود. زمان اختصاصی ۳۶ ساعت پس از تزریق hCG است. اگر بنابر نظر پزشک و شرایط موجود برای افزایش میزان موفقیت، دوبار IUI در یک مرحله انجام شود، معمولا حداقل با فاصله ۱۲ ساعت و ۴۸- ۲۴ ساعت پس از تزریق پس از تزریق hCG انجام می شود.

پس از انجام IUI در هر زمانی می توان نزدیکی داشت و در واقع بسیاری از پزشکان نزدیکی را پس از IUI توصیه می کنند.

در صورت عدم موفقیت درمان نازایی پس از انجام سه دور IUI ، می توان از IVF برای درمان استفاده کرد.

روشهای درمان ناباروری

هر گاه یک زوج با وجود تلاش برای حاملگی با داشتن مقاربت کافی در عرض یکسال ( بدون استفاده از روش جلوگیری) حامله نشوند ، به آنها زوج نابارور گویند.

عوامل مؤثر بر نازایی

۱- افزایش بیش از حد وزن و یا کاهش بیش از حد وزن که این مسئله با رژیم غذایی مفید و مناسب و ورزشهای ملایم برطرف می شود.

۲- سیگار: افراد سیگاری بخصوص مردان معمولا با کاهش تعداد اسپرم همراه هستند.

۳- الکل : با مصرف الکل کیفیت اسپرم کاهش می یابد.

۴- مواد مخدر: مصرف موا د مخدر ( حشیش و غیره ) و داروهای اعتیادآور شانس حاملگی را کاهش داده و تعداد اسپرم مرد را کم می کند.

در ضمن ، مصرف چای و قهوه نیزباید مناسب باشد و از مصرف بیش از حد آن پرهیز شود.

۵-زمان و دفعات مقاربت : هر چه تعداد دفعات مقاربت بیشتر باشد شانس حاملگی بیشتر است و بهترین زمان مقاربت حوالی تخمک گذاری زن می باشد که البته شانس حاملگی در این زنان بیشتر است ولی دلیل بر عدم مقاربت در زمانهای دیگر نیست.

۶-حرارت : در مردها بخصوص اگر متوجه بیضه ها باشد سبب کاهش باروری می شود به همین دلیل ، ناباروری در رانندگان حرفه ای ، جوشکاران ، و کشاورزان بیشتر می باشد.

حدود ۴۰-۵۰/۰ موارد نازایی مربوط به زن و ۴۰/۰ عامل مرد و بقیه موارد مربوط به هر دو می باشد.

۱-فاکتور لوله رحم : هر یک از لوله های رحم از یک گوشه رحم به سمت خارج کشیده شده و مسیر عبور تخمک بارور شده از تخمدان بطرف رحم را تشکیل می دهد . این لوله ها نقش حیاتی را درباروری زن ایفا می کند. در یک ناحیه لوله رحمی ، اسپرم مرد و تخمک زن به یکدیگر می رسند و پدیده لقاح اتفاق می افتد. بعد از تشکیل تخم ، تقسیمات سلولی شروع شده و در نهایت در دیواره رحم جایگزین می شود. حال، بهر دلیل لوله رحم دچار انسداد ، التهاب ، عفونت یا چسبندگی شود باعث ناباروری در زن خواهد شد. عامل لوله رحم ۲۵ الی ۵۰/۰ علل نازایی زن را در بر می گیرد. عفونت لگن، آندومتریوز و بیماریهای مقاربتی از دلایل اصلی آسیب لوله رحم هستند.

۲-اختلالات تخمک گذاری: در حالت عادی، هر ماه یکی از تخمدانها یک تخمک بالغ آزاد می کند که در این هنگام زن دچار ناراحتی و درد می شود و وجود قاعدگی منظم و درد نشانه آنست که سیکل قاعدگی همراه تخمک گذاری است، زنانی که نمی توانند تخمک گذاری کنند یا اینکه تخمک گذاری آنها غیر طبیعی است دارای الگوی غیر طبیعی قاعدگی هستند و گاه زنان دچار نارسایی تخمدان برای تولید تخمک می باشند . شایعترین علت ناباروری زنان اختلالات مربوط به تخمک گذاری است .

۳-مشکلات دهانه رحم و رحم: .مشکلات رحم ار قبیل دیواره رحم، تغییرات ساختمان حفره رحم، تومور رحم نیز از علل ناباروری محسوب می شود. موکوس دهانه رحم یک ماده ژل مانند که توسط غدد کوچک از دهانه رحم ترشح می شود که عمل محافظت کننده داشته و مانع عبور باکتری بطرف رحم می شود . این موکوس در حوالی قبل از تخمک گذاری، آبکی و شفاف و کشدار می شود و اسپرم براحتی از این موکوس عبور می کند و به رحم می رسد که این بهترین وضعیت برای بارور شدن می باشد . در بعضی از بیماران ، مشکلات در موکوس ایجاد می شود : ۱-مقدار موکوس کافی نیست.۲-موکوس چسبنده است ۳-موکوس زن و اسپرم شوهر با هم تطابق ندارند .

۴-آندومتریوز: جزء بیماریهای شایع است ، یعنی ایجاد بافت طبیعی اندومتر ( پوشش داخل رحم) در جای دیگر خارج از رحم که این بافت در محل غیر طبیعی جایگزین شده و در هر جایی از حفره لگن به رشد خود ادامه می دهد . این بیماری باعث تحریک بافتهای اطراف شده و باعث چسبندگی می گردد. آندومتر باعث درد شدید در زمان قاعدگی و یا در حین مقاربت (نزدیکی) می شود و از علل ناباروری محسوب می شود.

۵-فاکتور مرد: به دلیل اختلالات هورمونی و یا کاهش کیفیت اسپرم نظیر کاهش تعداد اسپرم، کمبود تحرک اسپرم و یا شکل غیر طبیعی آن می باشد. همچنین ، انسداد مجاری انتقال اسپرم و عفونت دستگاه تناسلی باعث ناباروری در مردان می شود.

۶-ناباروری با علل نامشخص: ۱۰/۰ از علل نازائی را به خود اختصاص می دهد یعنی هنوز پزشکان علت آن را کشف نکرده اند. زمانی که لوله رحم باز باشد و مشکلات رحم ، آندومتر و موکوس نداشته باشد و تخمک گذاری طبیعی باشد ، همچنین تعداد ، شکل و کیفیت اسپرم مرد طبیعی باشد ناباروری نامشخص ( بدون علت) بیان می کنند.

انتخاب روش مناسب برای بارداری براساس آزمایش اسپرموگرام

باید زن و مرد هر دو در  بررسی ناباروری بطور موازی مورد ارزیابی قرار گیرند. هر چند ناباروری بعد از یک سال تماس جنسی بدون جلوگیری تأیید می شود ولی نگرانی زوج ها باعث مراجعه زودتر می شود که ممکن است سودمند هم باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، از هر ۶ زوج یکی به ناباروری دچار می‌شود. در ۳۰ درصد موارد، ناباروری و نازایی به زنان مربوط می‌شود و عامل ۳۰ درصد دیگر ناباروری‌ها و نازایی‌ها، مردان هستند. در ۳۰ درصد دیگر نیز هم مردان و هم زنان درگیرند و در بقیه‌ی موارد، دلیل آن هنوز روشن نیست.

ناباروی در مردان مانند نازایی در زنان ممکن است از نارسایی‌های فیزیکی(مانند این که بیضه‌ها اسپرم عادی را به میزان کافی نسازند)، مشکلات هورمونی و شیوه‌ی زندگی و عوامل محیطی ناشی شود.

برخی از عوامل محیطی عبارتند از:

– سن بالا
– تنش(استرس)
– قرار گرفتن بیضه‌ها در دمای بالا که بر توانایی اسپرم‌ها در رفتن به سوی تخمک اثر منفی دارد.

برای مثال، گاهی بیضه‌ها به درون بیضه‌دان نمی‌روند و درون شکم می‌مانند. این حالت به طور معمول بر نعوظ آلت تناسلی اثری ندارد، اما دمای بالای درون شکم به بیضه‌ها آسیب می‌رساند. در برخی مردان پوشیدن لباس زیر تنگ نیز ممکن است باعث افزایش دمای بیضه‌ها شود.

– سیگار، مواد مخدر و الکل
– برخی داروها
– مواد زهرآگین محیطی
– بیماری‌های مقاربتی

برخی بیماری‌های ژنتیکی، مانند نشانگان کلاین‌فلتر، نیز می‌تواند در ناباروری موثر باشند.

با وجود آن چه گفته شد، در برخی موارد پزشکان و کارشناسان نمی‌توانند علت ناباروی و نازایی را در مرد یا زن تعیین کنند. هم چنین، برخی از علت‌های شناخته‌شده‌ی ناباروی هنوز درمانی ندارند.

در قدم اول لازم است نمونه اسپرم گرفته شده برای آزمایش و روش های آمادگی انجام تست اسپرموگرام بر اساس اصول علمی باشد و آمادگی لازم قبل از انجام تست اسپرموگرام به شکل زیر است :

۱- فاصله بین انجام تست تا آخرین انزال باید بین ۵- ۲ روز باشد (اگر این مقدارکمتراز ۲ روزبود رنگ متمایل به زرد بوده ولی درتحرک تاثیری ندارد اما اگر از ۵ روزبیشتر باشد تعداد اسپرمها زیاد می شود ولی بیشتر انها مرده اند و فاقد تحرک می باشند)

۲- بهتر است در این فاصله از خوردن هر دارویی خودداری شود

۳-شب قبل از آزمایش از گرفتن دوش آب گرم و یا رفتن به سونای گرم و یا جکوزی گرم خودداری شود

۴- بهتر است نمونه در آزمایشگاه و به روش استمناء گرفته شود (مخلوط شدن ترشحات منی با ترشحات واژن می تواند روی کیفیت مایع منی به شدت تأثیر بگذارد)

۵- اگر بیمار ترجیح میدهد در خانه نمونه گیری کند ، اهمیت رساندن سریع (تا ۲۰ دقیقه) و در دمای ۳۷ نمونه (نگه داری نمونه در زیر بغل) را باید به وی گوشزد کنید.

۶- استفاده از کاندوم یا مواد لزج کننده و… و نزدیکی ممکن است در نتایج تداخل کند.

حداقل ۲ آزمایش اسپرموگرام که هر کدام معرف یک دوره اسپرماتوژنز باشد لازم است. یعنی فاصله دو آزمایش ۳ ماه باشد که برای قضاوت ضروری است.

مدت زمان پرهیز از مقاربت قبل از آزمایش باید ۴۸ تا ۷۲ ساعت باشد.

مایع منی حداقل ۲ و حدکثر ۵ سی سی طبیعی است.

تعداد اسپرم قابل قبول در هر سی سی مایع منی ۲۰ میلیون و در کل مایع منی ۴۰ میلیون است.

بیش از ۵۰% اسپرم‌ها باید در دو ساعت اول با شدت درجه ۳ یا درجه ۴ فعال باشند.

بیش از ۱۴% اسپرم‌ها باید شکل طبیعی داشته باشند.

اسیدیتی یا PH مایع منی باید در حد ۷. ۲ یا بیشتر باشد.

اگر حجم مایع منی کم باشد ولی PH نرمال باشد احتمالا اشکال در تکنیک جمع آوری نمونه بوده است یا اینکه بخشی از مایع منی بداخل مثانه منتقل شده است.

اگر حجم مایع منی کم باشد و PH آن نیز کم باشد، یا مجرای انزالی انسداد دارد یا کیسه منوی سمینال وزیکل وجود ندارد.

اسپرموگرام طبیعی در زوج نابارور بیانگر احتمال فاکتور زنانه، نازائی ایمونولوژیک (ASA) و یا روش نادرست مقاربت است.

در اسپرمورام اگر تعداد اسپرم‌ها کمتر از ۱۰ میلیون در سی سی باشد آزمایش هورمونی نیز درخواست می‌شود. (تستوسترون، FSH، LH، پرولاکتین)

اگر تعداد اسپرم در اسپرموگرام کمتر از ۵ میلیون در سی سی باشد آزمایش ژنتیکی کاریوتایپ هم درخواست می‌کنیم.

اگر در اسپرموگرام هیچ اسپرمی یافت نشود (آزواسپرمی) علاوه بر آزمایش هورمونی و ژنتیکی، بیمار کاندید بیوپسی بیضه نیز می‌شود.

بنابراین ارولوژیست با توجه به شرح حال، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشات، روش درمان را انتخاب می‌کند.

۱) اگر زوج نابارور سن مناسبی داشته باشند، در اینصورت ابتدا از روشهای ساده‌تر استفاده می‌شود. مثل استفاده از دارو و دادن فرصت بیشتر به زوج.

۲) اگر زوج نابارور در گروه ایدیوپاتیک باشد می‌توان ابتدا از دارو و دادن فرصت بیشتر بهره جست.

۳) اگر سن زوج نابارور بالا باشد یا روشهای ساده‌تر پاسخ نداده باشند، آنگاه از روشهای کمک باروری استفاده می‌شود.

دارو درمانی در ناباروری چندان موفق نیست ولی به آن معنی نیست که موثر نیست. اگر قرار باشد از دارو استفاده شود باید حدود ۳ تا ۶ ماه مصرف شود. برخی از داروهای مورد استفاده شامل: HCG، HMG، کلومیفن سیترات، تاموکسی فن، پنتوکسیفیلین، ویتامین‌ای، اسید فولیک، روی، کپسول CO. Q. ۱۰

روشهای نوین در درمان ناباروری:

اگر درمانهای مرسوم و معمول جواب نداده باشد، از روشهای نوین کمک باروری یا ART استفاده می‌شود. این روش‌ها کمک زیادی در درمان ناباروری کرده است.

روشهای نوین یا ART به دو دسته تقسیم می‌شوند:

۱) باروری در بدن صورت می‌گیرد مانندIUI

۲) باروری در خارج از بدن و در محیط آزمایشگاهی صورت گرفته و بعد از آن تخمک بارور شده یا جنین جهت ادامه سیر تکاملی بداخل بدن منتقل می‌شود. مانندIVF و ICSI

روش IUI :

در این روش بصورت تزریق اسپرمهای جدا شده از منی بوسیله لوله‌های خاصی بداخل رحم منتقل می‌شود. در این روش باید حداقل ۱ میلیون اسپرم متحرک با بیش از ۴ % شکل طبیعی وجود داشته باشد.

جهت تزریق داخل رحمی مرد باید یک فاصله عدم انزال ۱ تا ۱۰ روزه داشته باشد. استفاده ۴ بار از این روش در فردی که بدرستی کاندید این روش شده است حدود ۳۰% شانس موفقیت دارد.

روش IVF :

در این روش تخمک در معرض اسپرمهای متحرک قرار می‌گیرد و لقاح بصورت عادی در محیط آزمایشگاهی صورت می‌گیرد. سپس زیگوت بدست آمده در انکوباتور بمدت ۳ تا ۵ روز رشد می‌کند و در مرحله بلاستوسیت از طریق گردن رحم وارد رحم می‌شود. از عوارض این روش چندقلوئی و حاملگی نابجا را می‌توان نام برد.

روش ICSI :

در این روش بطور ساده یک تخمک و یک اسپرم برای ایجاد جنین استفاده می‌شود. در این روش اسپرم بی‌حرکت می‌شود و سپس به داخل تخمک تزریق می‌شود و بقیه مراحل شبیه IVF است.

انتخاب بهترین روش کمک باروری بر اساس آزمایش اسپرموگرام در مرد نابارور:

۱) اگر اسپرموگرام طبیعی باشد ابتدا IUI توصیه می‌شود که اگر موفقیت آمیز نباشد IVF

۲) اگر بیشتر از ۵ تا ۱۰ میلیون اسپرم متحرک باشد ابتدا IUI و اگر موفقیت آمیز نباشد IVF

۳) اگر بین ۱ تا ۵ میلیون اسپرم متحرک باشد از ابتدا IVF انجام می‌دهیم.

۴) اگر کمتر از ۱ میلیون اسپرم وجود داشته باشد ICSI توصیه می‌شود.

کمک ګیری از تمام روشهای کمک باروری برای زوج نابارور بسیار امیدوارکننده است. بخاطر اینکه حتی با وجود یک اسپرم، شانس حاملگی وجود دارد.

مراقبت مادرانه آغوشی چیست و چرا اهمیت دارد؟

مراقبت مادرانه آغوشی نوعی مراقبت از نوزادان نارس است که در آن نوزاد در تماس پوستی طولانی با مادر قرار می گیرد . این روش قابل استفاده ، آسان و موثر برای ارتقای سلامتی و بهداشت نوزادان نارس می باشد و همچنین کمک می کند تا نوزاد مورد نظر به سطح نوزادان رسیده برسد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، سازمان بهداشت جهانی این روش را به عنوان یک روش مراقبت نوزاد نارس ، در سراسر جهان تایید نموده و آن را قابل اجرا بیان کرده است و همچنین اعلام نموده است که از این روش می توان برای نوزادان رسیده هم سود جست .

این روش شامل قسمتهای زیر می باشد :

۱- تماس پوست نوزاد با پوست مادر

۲- تغذیه انحصاری با شیر مادر

۳- حمایت از ارتباط عاطفی نوزاد و مادر

البته بر اساس نظر سازمان بهداشت جهانی ، این روش مناسب و مطلوبی برای نوزادان رسیده هم می باشد .

روش قرار دادن نوزاد در وضعیت مراقبت مادرانه آغوشی

نوزاد را در وسط سینه مادر و در حالت عمودی به صورت سینه به سینه قرار دهید و او را با یک بند محکم ببندید . سر را به یک طرف برگردانید و گردن را در وضعیت کمی کشیده به عقب نگه دارید . قسمت فوقانی بند درست زیر گردن نوزاد است .

این حالت موقعیت سر را برای باز نگه داشتن راه هوایی مناسب تر می کند و سبب تماس چشم به چشم بین مادر و نوزاد می شود و از خم شدن سر به جلو و خم شدن بیش از حد آن به عقب جلوگیری می کند . باید رانها خم شده و در یک حالت قورباغه ای قرار گیرد . بازوها نیز خم شده باشد .

لباس نوزاد باید جلو باز باشد که تماس پوست جلوی تنه نوزاد با جلوی سینه مادر برقرار گردد . برای حفظ درجه حرارت سر نوزاد بایستی به وسیله کلاه پوشیده شود .

در زایمان های چند قلویی پدر و یا دیگر افراد فامیل می توانند برای انجام این روش در کنار مادر قرار گیرند .

ویژگی های اصلی این روش مراقبت عبارتنداز:

♦ تماس پوستی زود هنگام ، طولانی مدت و مداوم بین مادر و نوزاد .

♦ تغذیه انحصاری با شیر مادر ( بطور ایده آل ) .

♦ قابل اجرا بودن در بیمارستان و امکان ادامه آن در خانه .

♦ امکان ترخیص زودتر نوزادان کم وزن و نارس .

♦ حمایت و پیگیری مناسب مادرانه در خانه .

♦ روشی موثر و مناسب برای کاهش و جلوگیری از استرس موجود در بخش های شلوغ نوزادان می باشد .

فواید مراقبت مادرانه آغوشی برای مادر

تماس پوست به پوست در موقع تولد به مادر کمک می کند که بلافاصله با فرزندش ارتباط عاطفی برقرار می کند و همچنین ترشح اکسی توسین باعث آرامش مادر و کمک به شروع تولید شیر مادر می شود . شیردهی باعث آزاد شدن هورمون هایی می شود که با انقباض رحم باعث کاهش خونریزی مادر در موقع زایمان می شود .

مادر وکالت فرزندش را به عهده می گیرد و در مرکز تیم مراقبت کننده نوزادش قرار می گیرد . به مادر و نوزاد کمک می کند که در یک ریتم خواب و بیداری با یکدیگر قرار گیرند .

بطوری که مادر خواب بیشتری می کند . در زایمان های زودرس مادر احساس گناه و هیجان می کند و مستعد افسردگی بعد از زایمان می باشد که روش مراقبت مادرانه آغوشی آن را کاهش می دهد .

گرفتن بچه در تماس با قفسه سینه اش به او کمک می کند که بتواند ادامه سن حاملگی فرزندش را کامل کند و امکان مراقبت بهتری به او بدهد .

حمل بچه در مراقبت مادرانه آغوشی به این مفهوم است که مادر قادر است زودتر حرکت کند و هر چه سریعتر از بیمارستان ترخیص شود و به زندگی عادی خود برگردد .

این روش به گونه ای می باشد که مادر در حالی که فرزندش را به سینه حمل می کند و دستهایش هم از آزادی کامل برخوردار می باشد ومی تواند به راحتی کارهای روزمره اش را انجام دهد .

فواید آن برای نوزاد

این پوشش باعث می شود که وضعیت راههای هوایی ثابت بماند و حمایت گردن بطور کامل انجام می شود .

این پوشش برای نوزاد محیطی امن فراهم می آورد و تمام مزایای فیزیولوژی تماس پوست به پوست شامل حفظ درجه حرارت نوزاد ، ضربان قلب ، تنفس و متابولیسم خوب را دارد .

تماس پوست به پوست استرس را در بچه نارس کاهش می دهد . در یک بچه آرام ، غذا به خوبی هضم می شود و بچه سریعتر رشد می کند .

پیوند اولیه بین مادر و نوزاد برقرار می گردد و بچه ثبات خلقی بهتری در دراز مدت پیدا می کند . این نوع مراقبت بچه را از اثرات مضر انکوباتور حفظ می کند .

در روش مراقبت مادرانه آغوشی

– بیماری های شدید ، عفونت های بیمارستانی در بین نوزادان مراقبت مادرانه آغوشی کمتر است .

– وزن گیری روزانه نوزاد در این روش مراقبت بیشتر و کنترل حرارتی موثری فراهم می کند و خطر افت درجه حرارت در نوزاد کمتر است .

– تاثیر مبتنی بر تغذیه با شیر مادر دارد .

– فشار روحی مادران کمتر است و اعتماد به نفس مادران را در مراقبت از فرزندش افزایش می یابد .

– قطع تنفس و سیاه شدن که در نوزادان نارس به وفور دیده می شود با این روش کاهش می یابد .

علائم خطرناک

علایمی که لازم است با پزشک یا بیمارستان محل تولد نوزاد ، مشورت شود عبارتند از :

♦ تنفس مشکل ، فرورفتگی قفسه سینه و ناله کردن .

♦ تنفس خیلی سریع یا خیلی آهسته .

♦ دوره های مکرر و طولانی قطع تنفس ( توقف تنفس به مدت ۲۰ ثانیه یا بیشتر و یا کبودی لب ها و صورت نوزاد می تواند علامت یک بیماری خطرناک باشد )

♦ علیرغم گرم کردن مجدد ، نوزاد احساس سردی می کند و دمای بدن او زیر حد معمول است .

♦ مشکلاتی در امرتغذیه :

نوزاد زیاد برای غذا خوردن بیدار نمی شود ، غذا نمی خورد یا استفراغ می کند .

♦ تشنج

♦ اسهال

♦ زردی پوست

دیابت حاملگی چیست ؟

دیابت حاملگی دیابتی است که برای اولین بار در طی حاملگی شناسایی می شود. دیابت به این معناست که قند خون شما از حد معمولی بالاتر است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  بدن از قند برای انرژی استفاده می کند. اما قند زیاد در بدن می تواند مضر باشد. زمانی که حامله هستید قند اضافی برای جنین شما خوب نیست.

●  چه عواملی باعث ایجاد دیابت حاملگی می شود؟

تغییرات هورمونی و وزن گیری بخشی از یک حاملگی سالم است. اما هر دوی این موارد ترشح بیشتر انسولین را دچار اشکال می کند. در این صورت ,با توجه به اینکه وجود انسولین برای ورود قند به سلولها و تامین انرژی مورد نیاز بدن ضروری است , بدن شما انرژی را که نیاز دارد از غذا دریافت نمی نماید.

● خطر ابتلا به دیابت حاملگی در من چقدر است؟

برای دانستن خطر دیابت حاملگی، هر یک از مواردی را که با شما تناسب دارد علامت بزنید. و در اولین ویزیت برای مراقبتهای بارداری با پزشک خود مشورت کنید.

-من برادر، خواهر یا والدین  مبتلا به دیابت دارم.

– من بالای ۲۵ سال سن دارم

– من اضافه وزن دارم

من قبلاً سابقه دیابت حاملگی داشته ام یا حداقل یک کودک بیش از ۵/۴ کیلو گرم به دنیا آورده ام.

– به من گفته شده که دچار حالت پیش دیابتی هستم، که در آن قند خون بیش از حد طبیعی است ولی آنقدر زیاد نیست که مبتلا به دیابت باشم.  (نامهای دیگر برای این حالت: تست تحمل گلوکز مختل یا قند ناشتای مختل است).

اگر هر یک از موارد بالا را علامت زده اید، از کارشناسان بهداشتی بخواهید که آزمایشات مربوط به دیابت حاملگی را انجام دهند. اگر اضافه وزن دارید، قبلاً دیابت حاملگی داشته اید، سابقه خانوادگی قوی برای دیابت دارید یا در ادرارتان قند قابل مشاهده است، در خطر زیادی هستید.

اگر یکی یا بیشتر از عوامل خطر را علامت زده اید، در خطر متوسط هستید

اگر هیچ یک از عوامل خطر را علامت نزده اید، در خطر کمی هستید.

● دیابت حاملگی چگونه تشخیص داد می شود؟

کارشناسان بهداشتی سطح قند خون شما را اندازه گیری خواهند کرد. بسته به میزان خطر شما و نتایج آزمایشات ممکن است، لازم شود یک یا چند آزمایش زیر را انجام دهید.

● آزمایش قند خون ناشتا یا آزمایش تصادفی قند خون:

پزشک ممکن است قند خون شما را با استفاده از آزمایشی به نام قند خون ناشتا اندازه گیری نماید. قبل از انجام این آزمایش پزشک از شما خواهد خواست که ناشتا باشید، که به معنای این است که شما پیش از انجام آزمایش نباید چیزی به جز آب بخورید و بیاشامید. یا ممکن است پزشک در هر ساعتی از روز قند خون شما را اندازه گیری نماید که به آن آزمایش تصادفی قند خون گفته می شود.

این آزمایشات می توانند، بعضی از افراد مبتلا به دیابت حاملگی را شناسایی نمایند. اما برای اطمینان از اینکه دیابت حاملگی تشخیص داده نشده، باقی نمانده است نیاز به آزمایشات دیگری است.

● آزمایش غربالگری پاسخ به قند

در این آزمایش شما یک نوشابه قند دار مصرف می کنید و یکساعت بعد قند خون خود را اندازه گیری می نمایید. این آزمایش می تواند در هر ساعتی از روز انجام شود. اگر نتایج بیش از حد طبیعی باشند، ممکن است نیاز به آزمایشات دیگری داشته باشید.

●  تست تحمل خوراکی قند

برای انجام این آزمایش کارشناس بهداشتی راهنمایی های لازم را به شما می کند. حداقل سه روز قبل از انجام این آزمایش باید غذای طبیعی بخورید. سپس حداقل ۸ ساعت قبل از انجام آزمایش هیچ چیزی نمی خورید.

کارشناس بهداشتی قند خون شما را پیش از انجام آزمایش اندازه گیری می کند. سپس یک نوشابه قند دار میل می کنید. پرسنل قند خون شما را یک ساعت، دو ساعت و سه ساعت بعد اندازه گیری می کنند. اگر سطوح قند شما در حداقل دو آزمایش بیش از حد طبیعی باشد، شما مبتلا به دیابت حاملگی هستید.

● دیابت حاملگی چگونه بر جنین  تأثیر می کند؟

دیابت درمان نشده یا کنترل نشده حاملگی می تواند به معنای مشکل برای جنین  مانند موارد زیر باشد:

– بسیار بزرگ و با چربی اضافی متولد شدن. این مسئله می تواند زایمان را برای جنین مشکلتر و خطرناکتر کند.

– قند خون پایین بلافاصله پس از تولد کودک

– مشکلات تنفسی

– ناهنجاری های مادرزادی

اگر دیابت حاملگی دارید کارشناسان بهداشتی آزمایشات دیگری را برای بررسی جنین مانند موارد زیر پیشنهاد خواهند کرد:

– سونو گرافی برای آنکه ببینند جنین چگونه رشد می کند.

– شمارش زمان بین حرکات جنین برای آنکه از وضعیت فعالیت جنین مطلع شوند یا آزمایشات استرسی خاص.

کارمداوم با پزشک کمکتان می کند که یک نوزاد سالم به دنیا بیاورید.

●  دیابت حاملگی چه اثری بر من دارد؟

غالباً زنان دچار دیابت حاملگی علائمی ندارند. دیابت حاملگی می تواند:

– خطر فشار خون بالا را در طی حاملگی افزایش دهد.

– خطر جنین بزرگ و احتمال زایمان مشکل و نیاز به سزارین را افزایش دهد.

– افزایش یا کاهش ناگهانی قند

– خطرات عفونت های ادراری و تنفسی

خبر خوب اینکه دیابت حاملگی پس از تولد بچه از بین می رود. به هرحال احتمال ابتلا شما به دیابت نوع ۲ در آینده بیشتر است. در ضمن ممکن است در حاملگی مجدد باز هم دچار دیابت حاملگی شوید.

بعضی زنان می خواهند، بدانند آیا می توانند پس از ابتلا به دیابت حاملگی به نوزاد خود شیر دهند؟! شیردهی برای اکثر نوزادان، منجمله آنان که مادرشان دیابت حاملگی دارد توصیه می شود.

دیابت حاملگی خطرناک است، حتی اگر شما علائمی نداشته باشید. مراقبت از خودتان می توند به سلامتی نوزادتان کمک کند.

●  دیابت حاملگی چگونه درمان می شود؟

درمان دیابت حاملگی به معنای برداشتن قدمهایی در جهت حفظ سطح قند خونتان در دامنه هدف است.

می توانید یاد بگیرید که چگونه با استفاده از موارد زیر قند خون خود را در سطح طبیعی نگاه دارید.

– برنامه غذایی

– فعالیت بدنی

– انسولین در صورت نیاز

برنامه غذایی

شما باید با یک آموزشگر دیابت یا یک متخصص تغذیه که برنامه غذایی برای کمک به انتخاب غذاهایی که برای شما و جنینتان سالمتر باشد، مشورت کنید. استفاده از یک برنامه غذایی به حفظ سطح قند خونتان در محدوده هدف کمک می کند.  برنامه راهنمایی برای آنکه چه غذایی را باید بخورید چه میزان بخورید و چه وقت بخورید به شما می دهد. نوع انتخاب، زمان آن و میزان آن همگی برای نگهداری سطح قند خون در محدوده هدف مهم هستند.

ممکن است توصیه به موار دزیر شوید:

– محدود کردن شیرینی جات

– خوردن سه وعده غذای کامل و یک تا ۳ میان وعده در طی روز

– مراقبت از اینکه کی و چه میزان غذای پر کربوهیدرات مثل  ( برنج نان – سیب زمینی – ماکارونی ) و  مواد قندی  مصرف می کنید. برنامه غذایی به شما خواهد گفت چه وقت و چه میزان کربوهیدرات در هر غذا و میان وعده بخورید.

– در غذای خود فیبرها را به شکل میوه ها، سبزیجات، غلات و نان وارد کنید.

● فعالیت بدنی

فعالیت بدنی مانند پیاده روی و شنا، می تواند به شما کمک کند، که به سطح قند خون هدف خود دست یابید. با گروه مراقبت از بهداشت خود در مورد نوع فعالیت بدنی که برای شما بهتر است صحبت کنید. اگر در حال حاضر فعال هستید، به تیم سلامتی خود بگویید که چه می کنید.

● انسولین

بعضی زنانی که مبتلا به دیابت حاملگی هستند، علاوه بر برنامه غذایی و فعالیت بدنی نیاز به انسولین دارند. اگر لاز م است تیم سلامت به شما نحوه تزریق انسولین به خودتان را نشان خواهند داد. انسولین می تواند از طریق خون شما به کودک برسد.

●  بعد از تولد نوزادم، چطور می توانم بدانم که آیا دیابتم برطرف شده یا نه؟

۶ تا ۱۲ هفته پس از تولد نوزادتان یک آزمایش قند خون انجام می دهید که ببینید آیا هنوز دیابت دارید؟ در اکثر زنان دیابت حاملگی پس از حاملگی پایان می یابد. به هر حال شما در خطر دیابت حاملگی در نوبت های حاملگی  بعدی یا ابتلا به دیابت نوع ۲ در آینده هستید.

●  چگونه از ابتلا به دیابت پیشگیری کنم یا آن را به تأخیر بیندازم؟

کارهای زیادی می توانید برای پیشگیری از دیابت انجام دهید.

– به یک وزن معقول دست یابید و آن را حفظ کنید. حتی اگر بالاتر از وزن طبیی تان هستید کاهش ۵ تا ۷ درصد از وزن بدنتان میتواندبرای ایجاد تغییرات بزرگ کافی باشد. مثلاً اگر شما  ۹۰کیلو گرم هستید کم کردن ۵/۴ الی ۵/۶ کیلوگرم می تواند به میزان زیادی خطر ابتلا به دیابت را در شما کاهش دهد. به مدت ۳۰ دقیقه در اکثر روزهای هفته فعالیت بدنی داشته باشید. پیاده روی کنید، شنا کنید، ورزش کنید یا پایکوبی نمائید.

– یک برنامه غذایی سالم را تعقیب کنید. غلات، میوه و سبزی بیشتری بخورید. چربی و کالری را کم کنید. متخصص تغذیه می تواند به شما در طراحی یک برنامه غذایی کمک کند.

زنانی که دیابت حاملگی داشته اند باید اندازه گیری برای دیابت و پیش دیابت را تا ۳ سال بعد ادامه دهند.

تشحیص زود هنگام دیابت و پیش دیابت می تواند به پیشگیری از عوارضی چون بیماری قلبی کمک کند.

تغذیه شیرخواران بیمار و نوزادان کم وزن هنگام تولد LBW

کودک در طول بیماری برای غلبه بر عفونت نیاز به مواد غذایی و انرژی بیشتری دارد. اگر کودکان بیمار غذای اضافی دریافت نکنند چربی و بافت عضلانی آنها به عنوان سوخت استفاده می شود.علت از دست دادن وزن،لاغر شدن و توقف رشد نیز همین است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  هدف از تغذیه کودک در طول بیماری و بعد از آن،برگرداندن وی به همان میزان رشدی است که قبل از بیماری داشته است.

تغذیه مناسب در طول بیماری و دوره بهبودی(نقاهت)

کودکان بیمار درطول بیماریها مثل تب و اسهال ، غذا و مایعات بیشتری نیاز دارند.البته کودکان بیمار ممکن است تغذیه با شیرمادر را به سایر غذاها ترجیح دهند.از تغذیه کودک بیمار دریغ نکنید.

تغذیه کودک بیمار:

• کودک بیمار را با صبر و حوصله به خوردن و آشامیدن تشویق کنید.
• اورا با مقدار کم غذا ولی به دفعات مکرر تغذیه کنید.
• غذاهایی که کودک دوست دارد به او بدهید.
• غذاهایی که سرشار از انواع مواد مغذی است به کودک بدهید.
• به تغذیه او با شیر مادر ادامه دهید.اغلب کودکان بیمار به دفعات بیشتری شیر مادر می خورند.

تغذیه در دوره بهبودی(نقاهت):

اشتهای کودک هنگام بیماری ممکن است کاهش یابد.حتی اگر اورا تشویق کنید،ممکن است خوب غذا نخورد.اما پس از بیماری معمولاً اشتهای وی افزایش می یابد.از این رو ادامه توجه بیشتر به تغذیه کودک پس از بیماری او بسیار اهمیت دارد و این زمان فرصت خوبی برای خانواده است که غذای اضافی به کودک بدهند تا وزن از دست رفته اش را دوباره بازیابد.

• تغذیه با شیر مادر را بیشتر کنید.
• وعده های غذایی او را بیشتر کنید.
• مقدار غذای بیشتری به او بدهید.
• غذاهای غنی از مواد مغذی بیشتر به او بدهید.
• او را با صبر و شکیبایی بیشتری تغذیه کنید.

نوزادان کم وزن هنگام تولد (LBW)

کم وزنی هنگام تولد به معنی وزن تولد کمتر از ۲۵۰۰ بدون توجه به سن حاملگی است.این واژه نوزادان نارس و نیز کودکانی که برای سن حاملگی کوچک هستند را شامل می شود.این ممکن است به یکی از دو علت فوق کوچک باشند.در اغلب کشورها ۲۰-۱۵% کودکان LBW  هستند.

کودکان LBW بطور خاص در معرض خطر عفونت بوده و بیشتر از نوزادان بزرگتر نیاز به تغذیه باشیر مادر دارند.اما متاسفانه این گروه از نوزادان را بیشتر از کودکان دیگر با شیر مصنوعی تغذیه می کنند.

بسیاری از این کودکان می توانند بدون مشکل از پستان مادر تغذیه شوند.نوزادانی که نارس هستند ممکن است ابتدا مشکلاتی درمکیدن موثر داشته باشند ولی می توان آنها را باشیر مادر بوسیله فنجان یا لوله تغذیه کرد و به برقراری تغذیه کامل آنها از پستان مادر کمک نمود.حتی اگر مادری می تواند فقط چند سی سی آغوزش را بدوشد همین مقدار کم برای نوزادش بسیار ارزشمند است.

وقتی نوزاد LBW  مکیدن موثر را شروع می کند ممکن است در طول تغذیه  به دفعات و حتی زمان طولانی مکیدن خود را متوقف کند. مثلاً ممکن است ۵-۴ با بمکد و بعد ۵-۴ دقیقه متوقف شود.

بهترین وضعیت مادر برای به پستان گذاشتن نوزاد LBW  به شرح زیر است :

•  تمام طول بدن نوزاد را باید با دست و بازو بگیرد و به پستان طرف مخالف بگذارد.
•  بغل کردن نوزاد در وضعیت زیر بغلی
مقدار شیرمورد نیاز نوزاد LBW که قادر به تغذیه از پستان نیست:
• انتخاب اول شیردوشیده شده مادر
• انتخاب دوم شیر مصنوعی تهیه شده طبق دستورالعمل
•  در این کودکان تغذیه را ابتدا با ۶۰ میلی لیتر شیر به ازاء هر کیلوگرم وزن بدن شروع کنید.
• مقدار شیر را ۲۰ میلی لیتر به ازای هر کیلو گرم وزن بدن در روز افزایش دهید تا زمانی که میزان دریافتی او به ازاء هز کیلوگرم وزن بدن در روز به ۲۰۰ میلی لیتر برسد.
• این حجم کلی را به ۱۲-۸ وعده تقسیم کنید به گونه ای که هر ۳-۲ ساعت تغذیه شود.
• به همین ترتیب ادامه دهید تا وزن او به ۱۸۰۰ گرم برسد و بطور کامل از پستان تغذیه شود.
• میزان تغذیه فردی ممکن است متفاوت باشد.

تهیه و تنظیم :
کبری شریف کاظمی – کارشناس برنامه کودکان شبکه بهداشت شهرستان آبیک

منبع :
کتاب راهنمای مشاوره درمورد تغذیه شیرخوار و کودک خردسال – اداره سلامت کودکان

” تشنج ” شایعترین واقعه عصبی دوره نوزادی

تشنج مشخص ترین علامت بیماری های عصبی در نوزادان است و نظر به تشخیص سریع و درمان مناسب تشنج و علت آن قادر به جلوگیری از ضایعات غیر قابل برگشت عصبی است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  تشنج شایعترین واقعه عصبی در دوره نوزادی است. سیستم عصبی نارس نوزادان در مواجهه با علل متفاوت پاسخ غیر اختصاصی به صورت تشنج می دهد‏ به همین دلیل است که اغلب تشنج نوزادی با افزایش سن بهبـود کامل می یابد. ولی گاه عوارضی گذرا یا ماندگار بر جای می گذارد

●  علت تشنج در نوزادان چیست ؟

۱- کمبود اکسیژن رسانی به مغز مانند مسمومیت حاملگی جدا شدن جفت ، صدمات حوالی زایمان

۲- اختلالات مانند کاهش قند خون ، کاهش کلسیم و منیزیم ، کاهش یا افزایش سدیم خون

۳- خونریزی داخل مغزی که بیشتر در نوزادان نارس شایع است .

۴- عفونت ها مانند مننژیت

۵- اختلالات دستگاه عصبی

۶- اعتیاد مادر به مواد مخدر

۷- سکته مغزی نوزادان

۸- سندرم محرومیت دارویی یا مواد مخدر

شایعترین علل تشنج در دوران نوزادی ، نرسیدن اکسیژن به مغز آنهاست که ممکن است در اثر حوادث زایمانی برای کودک همچون پیچیدن بند ناف به دور گردن آنها و یا نارس بودن کودک به وجود آید .

●  والدین چگونه بفهمند که نوزاد تشنج دارد ؟

در صورت وجود حرکات غیرطبیعی اندام ها ، پرش های عضلانی تکراری ، لرزش پلک ها ، سفت شدن اندام ها ، حرکات شبیه مکیدن یا جویدن

در دهان ، حرکات غیرطبیعی و انحراف چشمها و یا توقف تنفس به مدت بیش از ۲۰ ثانیه و کبود شدن نوزاد حتما به پزشک یا بیمارستان مراجعه نماید .

همه حرکات غیر طبیعی نوزاد تشنج نیست و ارزیابی نوزاد برای تشخیص قطعی تشنج باید توسط پزشک انجام شود .

اگر با گرفتن حرکات غیر طبیعی اندامها متوقف شود تشنج نیست .

چگونه پزشک علت تشنج نوزاد را تشخیص می دهد ؟

تشنج نوزاد معمولاً علامت یک بیماری زمینهای است که نیاز به ارزیابی فوری داد که باید در بیمارستان انجام شود .

●  ارزیابی بیمار شامل :

۱- گرفتن شرح حال دقیق

۲- معاینه کامل

۳- انجام آزمایش خون مانند قند ، کلسیم ، منیزیم ، و سدیم

۴- گرفتن مایع کمر

۵- انجام آزمایشات تکمیلی مانند سونوگرافی ، نوار مغز ، سی تی اسکن مغز و یا MRI

●  درمان تشنج نوزادی چیست ؟

تشنجی که در ۲۸ روز اول عمر روی می دهد به علت اینکه تکامل عصبی نوزاد را به مخاطره میاندازد ، یک فوریت پزشکی است که به سرعت در جهت درمان آن باید اقدام شود .

۱- نوزاد باید در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان بستری شود .

۲- اقدامات درمانی اولیه مانند باز نگهداشتن راههای هوایی ، دادن اکسیژن ، تخلیه ترشحات ، تهویه  مناسب و قطع تغذیه دهانی و نمونه گیری خون انجام می شود .

۳- برای نوزاد داروهای ضد تشنج شروع می‌شود .

●  آیا تشنج نوزادی عوارض بعدی دارد ؟

بستگی به علت تشنج ، جواب سیتی اسکن و MRI وزن هنگام تولد و سن حاملگی نوزاد دارد . اگر نوزاد نارس بوده و وزن تولد او کم باشد یا جواب سیتی اسکن غیر طبیعی باشد نوزاد ممکن است در آینده مشکل داشته باشد.

داروی ضد تشنج تا چه زمانی باید مصرف شود مدت زمان استفاده از دارو (معمولاً قرص فنوباربیتال) بر اساس نظر پزشک معالج با توجه به معاینه عصبی و جواب آزمایشات تعیین می شود .

●  آیا تشنج در نوزادان شایع است ؟

تشنج در ایام نوزادی از همه ایام عمر شایعتر است . ۲نوزاد از هر ۱۰۰۰ نوزاد ترم دچار تشنج درماه اول زندگی میشوند تشنج در نوزاد نارس و کم وزن شیوع بیشتری دارد .

●  تشنج در نوزادان چه علایمی دارد ؟

تشنج در نوزادان علایم متفاوتی دارد ممکن است به صورت حرکات شدید اندام ها ، پرش های عضلانی تکراری ، لرزش پلک ها ، سفت شدن اندام ها ، حرکات شبیه مکیدن یا جویدن در دهان ، گریه غیر طبیعی یا حرکات غیر طبیعی چشمها دیده شود . در بعضی نوزادان تنها علامت تشنج توقف تنفس به مدت بیش از ۲۰ ثانیه و کمبود شدن نوزاد است (که بیشتر در نوزادان نارس دیده می‌شود.

« Previous PageNext Page »