کشیدن سیفون توالت های فرنگی با درپوش باز می تواند موجب پخش شدن باکتری های عامل اسهال در هوا شود

کارشناسان بهداشتی در مرکز آموزش بیمارستانی لیدز در کشور انگلیس می گویند نتایج بررسی ها نشان داده است که کشیدن سیفون توالت های فرنگی با درپوش باز می تواند موجب پخش شدن باکتری های عامل اسهال در هوا شود.آنان عنوان می کنند می توان نتیجه گرفت که سیفون توالت فرنگی، عامل شیوع اسهال است

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  این کارشناسان ، میکروبی را شناسایی کرده اند که پس از کشیدن سیفون تا ارتفاع حدودا ۲۵ سانتی متر از سطح محل نشستن توالت فرنگی در فضا پراکنده می شود.

این میکروب که می تواند موجب بروز اسهال و حتی التهاب های روده ای خطرناک شود، «کستریدیوم دیفیسیل » نام دارد. این میکروب در سرویس های بهداشتی بیمارستان ها مشاهده شده است.

کارشناسان بهداشتی می گویند: میکروب «سی.دیفیسیل» فضای توالت های فرنگی را که صندلی آنها درپوش ندارد، آلوده می کند و تا ۹۰ دقیقه پس از کشیدن سیفون در فضا باقی می ماند.

با وجودی که این مطالعه روی سرویس های بهداشتی بیمارستان ها متمرکز شده اما کارشناسان می گویند که توالت های عمومی و سرویس های منازل نیز از این حیث در شرایط مشابهی قرار دارند.

کلستریدیوم دیفیسیل باسیل بی هوازی اجباری و گرم مثبت است که می تواند بصورت اسپور در بیاید و عامل اسهال و کولیت ناشی از مصرف آنتی بیوتیک می باشد .

کلستریدیوم دیفیسیل مسئول ۲۰-۳۰ درصد اسهال های ناشی از مصرف آنتی بیوتیک ، ۵۰-۷۵ درصد کولیتهای ناشی از مصرف آنتی بیوتیک و بیش از ۹۰ درصد موارد کولیت پسودومامبرانوی ناشی از مصرف آنتی بیوتیک ها می باشد .

عفونت با کلستریدیوم دیفیسیل معمولاً بصورت اسهال خفیف تا متوسط که گاهی همراه با کرامپ شکمی است تظاهر می کند . گاهی پسودو مامبران بصورت پلاکهای سفید مایل به زرد که به مخاط روده چسبندگی دارد مشاهده می شود .

بیماری بندرت خودش را بصورت شکم حاد و کولیت برق آسائی که زندگی بیمار را تهدید می کند نشان می دهد .

کولیت ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل در اثر اختلال در فلور باکتریال نرمال کولون و کلونیزاسیون آن با کلستریدیوم دیفیسیل و آزاد سازی توکسین هائی که باعث التهاب و آسیب مخاطی می شوند عارض میگردد. درمان آنتی بیوتیکی قبلی عامل کلیدی تغییر فلور باکتریال نرمال کولون است .

بیماران بستری شده در بیمارستان هدف اصلی عفونت با کلستریدیوم دیفیسیل هستند  .  کلونیزاسیون از طریق مدفوعی – دهانی اتفاق می افتد .

پس از خروج از دستشویی دست هایتان را حتما بشویید

اکثر متخصصین علوم بهداشتی بر این باورند که افراد می‌توانند با عمل ساده‌ای مانند شستن دست‌ها به میزان قابل ملاحظه‌ای احتمال ابتلا به بیماری را کاهش دهند. دست‌های آلوده و کثیف را می‌توان پاک کرد. این کار بسیار آسان است، اما خیلی از افراد با شستن دست چندان سازگاری ندارند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، طبق مطالعات انجام شده به وسیله مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC) ، تنها حدود نیمی از افراد پس از دستشویی دست خود را می‌شویند، در این میان زنان تعداد بیشتری را به خود اختصاص می‌دهند. این در حالی است که آلودگی دست‌ها پس از دستشویی باعث انتقال بسیاری از عفونت‌های شدید می‌شود.

نتایج یک مطالعه جدید نشان می دهد که تمام دستگیره ها و وسایل داخل دستشویی آلوده به باکتری های خطرناک و بی شماری هستند که به راحتی منتقل می شوند.

کارشناسان بهداشت عمومی در آمریکا در این باره هشدار دادند که شمار فراوانی از باکتری ها و میکروب های بیماری زا روی تمام سطوح دستشویی ها وجود دارند و در تماس با دست های افراد زیادی هستند.

باکتری هایی که معمولا با پوست در ارتباط هستند در تمام سطوح شامل درها، دستگیره ها، شیر آب و بسیاری از سطوح دیگر یافت می شوند.

بعلاوه باکتریهایی هم که مربوط به روده هستند به تعداد زیاد روی سطوح مختلف سرویس های بهداشتی پخش هستند. در این اماکن کف زمین، بیشترین بار باکتریایی را دارد و معمولا حاوی انواع میکروب هایی است که در خاک یافت می شوند.

تحقیقات نشان می‌دهد که شستن دست‌ها با آب گرم و صابون، مرگ و میر کودکان زیر پنج سال را به دنبال اسهال و عفونت‌های حاد تنفسی تا میزان بالایی کاهش می‌دهد.آموزش صحیح شستن دست‌ها با آب گرم و صابون به کودکان و رعایت بهداشت یکی از موثرترین، ساده‌ترین و اقتصادی‌ترین روش‌های کنترل بیماری‌های عفونی است.

دست شستن منظم و صحیح به‌وسیله تیم مراقبتی بهداشتی و به‌خصوص مادران موجب کاهش مرگ و میر نوزادان و کاهش ابتلا به اسهال حتی تا ۴۰ درصد می‌شود. شستن دست پیش از خوردن غذا یا آماده کردن غذا و پس از استفاده از توالت و تمیز کردن کودک امری بسیار حیاتی در پیشگیری از انتقال بیماری‌هاست.

صندوق کودکان سازمان ملل همچنین می‌گوید اگر شستن دست‌ها با صابون به یک عادت دایمی تبدیل شود می‌تواند بیش از هر واکسن دیگر جان انسان‌ها را نجات دهد.یک بررسی دیگر نشان می‌دهد با اینکه بیشتر مردم می‌دانند که شستن دست‌ها از انتقال بیماری‌ها جلوگیری می‌کند اما تنها کمتر از نیمی از آنها با آب و صابون دست‌هایشان را می‌شویند.

اگر بعد از خارج شدن از دستشویی، متوجه شدید که دستهایتان را نشسته اید، اندکی تامل کرده و نسبت به انجام این کار اهمال و بی توجهی نکنید  تصویر این میکروب های خطرناک و آلوده را در ذهن خود تداعی کنید و تصمیم خود را تغییر دهید تا سالم بمانید.

پژوهشگران علوم بهداشتی می گویند باکتریهایی که مربوط به روده هستند به تعداد زیاد روی سطوح مختلف سرویس‌های بهداشتی پخش هستند. در این اماکن کف زمین، بیشترین بار باکتریایی را دارد و معمولا حاوی انواع میکروب‌هایی است که در خاک یافت می‌شوند.

بهداشت آب وبیماری‌های منتقله از طریق آب آلوده

آب در خلقت اولیه صاف و عاری از هر گونه آلودگی بوده  ولی طی زمان، عوامل متعددی موجبات آلودگی آب را فراهم ساخته است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  شناخت آب از نظر کیفیت و کمیت و چگونگی حصول آن قدمی اساسی در جهت بهینه سازی مصرف آن می‌باشد.

اگر چه بیش از سه چهارم کره زمین را آب فرا گرفته است، سهم قلیلی از آب‌های موجود، برای مصارف بهداشتی و کشاورزی، قابل استفاده است. زیرا حدود ۳/۹۷ درصد اقیانوس‌ها و ۱/۲ درصد یخ‌های قطبی و ۶/۰ درصد دریاچه ها و رودخانه و آب‌های زیرزمینی وجود دارد که حدود ۳۶/۰ درصد کل منابع آب می‌باشد.

آب اقیانوس‌ها، دریاها و اغلب دریاچه ها و بسیاری از منابع آب زیرزمینی به علت شوری بیش از حد و داشتن املاح معدنی برای مقاصد بهداشتی، کشاورزی و صنعتی، غیرقابل استفاده می‌باشند.

بسیای از مشکلات بهداشتی کشورهای در حال پیشرفت، عدم برخوردای از آب آشامیدنی سالم است. از آنجایی که محور توسعه پایدار، انسان سالم است و سلامت انسان در گرو بهره مندی از آب آشامیدنی مطلوب میباشد بدون تامین آب سالم جایی برای سلامت مثبت و رفاه جامعه، وجود ندارد.

آب از دو بعد بهداشتی واقتصادی حائز اهمیت است. از بعد اقتصادی به حرکت درآورنده چرخ صنعت و رونق بخش فعالیت کشاورزی است. از بعد بهداشتی آب با کیفیت، تضمین کننده سلامت انسان است. آب با شکل ظاهی و با وسعت محتوایی آن دنیای زنده دیگی است.
اگر چه از دید ما پنهان است، اما آب دارای آثار بسیار زیادی در حیات جانداران به ویژه انسان میباشد. آب آشامیدنی علاوه بر تامین مایع مورد نیاز بدن به مفهوم مطلق آن یعنی H2O ، در بردارنده املاح و عناصر ضروی برای موجود زنده و انسان میباشد. کمبود پاره ای از آن‌ها در آب ایجاد اختلال در بدن موجود زنده میکند و منجربه بروز برخی بیمایها میشود.
فقدان ید و فلوئور و ارتباط آن‌ها با گواتر اندمیک و پوسیدگی دندان‌ها به ترتیب بیان کننده این اهمیت است. علاوه بر مواد شیمیایی، موجودات ذره بینی گوناگونی نیز در آب پیدا میشوند که بعضی از آنها بیمای زا بوده و ایجاد بیمایهای عفونی خطرناکی میکنند. بهسازی آب رابطه مستقیمی با کاهش بیمایهای عفونی دارد.

بطوی که پس از تامین آب آشامیدنی سالم میزان مرگ از وبا ۱/۷۴ درصد، میزان مرگ از حصبه ۳/۶۳ درصد، میزان مرگ به علت اسهال خونی ۱/۲۳ درصد و میزان مرگ از بیمای اسهال ۷/۴۲ درصد کاهش یافت. بنابراین برنامه یزی و هزینه در جهت تامین آب سالم سرمایه گذای قابل تو جهی برای آینده خواهد بود. تهیه و تامین آب آشامیدنی سالم برای جامعه یکی از موثرتین و پایدارتین فنآویها برای ارتقاء سلامت جامعه است.

عدم رعایت موازین زیست محیطی توسط انسان ، از جمله تخلیه فاضلاب های صنعتی به رودخانه ها ، استفاده بی رویه و غیر منطقی از سموم مختلف و آفت کش ها در کشاورزی ، توسعه شهر نشینی و مهاجرت های غیر اصولی ، عدم آموزش درست و کافی شهروندان و غیره …. موجب شده است تا منابع آبی در معرض آلودگی های بیشتری قرار گیرند .

متاسفانه این آلودگیها بیماری زا بوده و سالانه موجب مرگ هزاران نفر در جهان می شوند . مطابق آمار در دهه اخیر در دنیا میلیون ها انسان و بخصوص کودک هر ساله از عدم بهسازی محیط و آلودگی آب جان خود را از دست می دهند . بیماری های مهمی مانند انواع اسهال ها ، انواع بیماری های انگلی روده ای ، حصبه ، وبا ، هپاتیت و بیماری هایی که ناشی از عدم دسترسی به آب کافی هستند مانند بیماری های چشمی (تراخم ) و بیماری های پوستی سبب ساز این مرگ ومیر ها می شوند .

اگر چه کمبود آب و نا سالم بودن آن سلامتی تمامی افراد جامعه رابه مخاطره می اندازد و سبب بروز بیماری هایی مانند اسهال می شود لیکن مطابق آمار بدست آمده در جهان۸۴ در صد از بیماران مبتلا به اسهال و ۷۴ در صد از بیماران مبتلا به انگل (کرم ها ) را کودکان تشکیل می دهند

وجود آب سالم و کافی از ضروری ترین نیازهای انسان است بطوریکه بدون آن حتی تصور داشتن زندگی توام با سلامت غیر ممکن است .

در بخش آب، آب آشامیدنی مردم مورد نظر است. آبی گوارا که عوامل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آن در حد استانداردهای مصوب باشد و مصرف آن عارضه سوئی در کوتاه مدت یا درازمدت در انسان ایجاد نکند

بسیاری از مشکلات بهداشتی کشورهای در حال پیشرفت، عدم برخورداری از آب آشامیدنی سالم است. از آنجایی که محور توسعه پایدار، انسان سالم است و سلامت انسان در گرو بهره مندی از آب آشامیدنی مطلوب می‌باشد،بدون تامین آب سالم جایی برای سلامت مثبت و رفاه جامعه وجود ندارد.

آب از دو بعد بهداشتی واقتصادی حائز اهمیت است:

از بعد اقتصادی به حرکت درآورنده چرخ صنعت و رونق بخش فعالیت کشاورزی است.
از بعد بهداشتی آب با کیفیت، تضمین کننده سلامت انسان است.

بیماریهای منتقله به وسیله آب هنگامی رخ می دهند که عوامل بیماریزا توسط انسان همراه آب آشامیدنی شوند و علاوه بر آن طیف وسیعی از بیماریهای دیگر مانند هپاتیت و اسهالهای باسیلی،آمیبی و بیماریهای انگلی را شامل می شود.

آب آشامیدنی، علاوه بر سالم بودن لازم است پاکیزه نیز باشد. زیرا آب سالم وکدر یا بامزه نامطلوب و داشتن رنگ، ممکن است مورد اعتراض مصرف کننده قرار گرفته و مصرف کننده به طرف آب به ظاهر پاکیزه ای گرایش پیدا کند که از نظر کیفیت شیمیایی و میکروبی، نامطلوب باشد.

ویژگی‌های آب سالم:

۱ ـ عاری از عوامل زنده بیماری‌زا باشد۲ ـ  عاری از مواد شیمیایی زیان آور باشد۳ ـ  بدون رنگ و بو، و طعم مطبوع داشته باشد۴ ـ  قابل استفاده برای مصارف خانگی باشد
آبی که یک یا دو مورد از ویژگی‌های فوق را نداشته باشد (بویژه مورد یک و دو) آن را آلوده و برای شرب غیرقابل مصرف می‌دانند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، کشور ایران با توجه به شرایط خاص جغرافیایی , تنوع آب و هوا, وضعیت بهداشتی کشورهای همسایه , وضعیت های گوناگون سطح فرهنگ بهداشتی مردم در نقاط مختلف , وقوع حوادث و سوانح طبیعی و غیر طبیعی , وضعیت های نامناسب زیستی در برخی از مناطق ، کمبود تسهیلات و امکانات بهداشتی و بالاخره پایین بودن شاخص های بهداشتی در بعضی از استانها، همواره درگیر اپید می های بیماریهای واگیردار  خصوصا بیماریهای منتقله از آب و غذا بوده و می باشد

افراد جامعه بایستی به سئوالات زیر به آسانی پاسخ دهند :

اهمیت بهداشتی آب چیست؟

·آبی که برای آشامیدن و دیگر مقاصد بهداشتی در دسترس قرار می‌گیرد از کجا تأمین می‌شود؟

· آب سالم و پاکیزه چگونه استحصال می‌شود؟

· هزینه استحصال، بهره برداری و نگهداری آب آشامیدنی چگونه تأمین می‌شود؟

· آیا منابع موجود آب برای حال و آینده جمعیت‌ها کافی است؟

·  منابع آلاینده منابع آب و سیستم‌های تهیه و توزیع کدامند؟

بنابراین تأمین آب آشامیدنی سالم و پاکیزه مبتنی است بر آگاهی و مشارکت همه جانبه جامعه درخصوص بهره برداری و نگهداری از منابع آب، برنامه های مؤثر و پایدار مراقبت از اقدامات تأمین آب آشامیدنی در گرو احساس مسئولیت و پشتیبانی جوامع محلی است، بطوریکه جامعه در تمامی مراحل توسعه منابع، انتقال، بهسازی، توزیع و بهره برداری، مشارکت داشته و با اظهار نظر و اقدامات عملی، مسئولین محلی را در تهیه و تأمین آب آشامیدنی منطبق با استانداردهای تعیین شده یاری نمایند.

آلودگی با منشاء زیست شناختی در آب شامل:

الف) باکتری‌ها: وبا، حصبه و اشباه آن، اسهال خونی باکتریال، اسهال به علت اشریشیاکولی، لپتوسپیروزیس و بیماری ناشی از یرسینیا  آنتروکولیتیکا و ناراحتی گوارشی ناشی از کمپیلوباکترها.

ب) ویروس‌ها: هپاتیت‌های ویروسی، فلج اطفال، بیماری‌های ناشی از ویروس‌های کوکساکی، اکو و گاستروآنتریت ویروسی.
ج) پروتوزوئرها: آمیبیازیس، ژیاردیازیس، بالانتیدیازیس
د) کرم‌های انگلی: شیستوزومیازیس، بیماری خارش شناگران، آسکاریازیس، هیداتیدوز، دراکونکولوس، بیماری ناشی از کرم قلابدار و کرم نواری ماهی.
ه) سموم تولیدی از سیانوباکتری‌ها: سمومی که ایجاد ناراحتی کبدی می‌کنند،.

۱ بطور کلی می توان بیماری هایی که آب در انتقال آنها دخالت دارد به این شرح تقسیم بندی کرد:

۱- بیماریهایی  که املاح محلول در آب آشامید نی علت اصلی آن را تشکیل می دهند:
شامل: گوا تر اندمیک- پوسیدگی دندان- فلوئوروزیس دندان- آرژیریا- بیماری مت همو گلوبینمیا- بیماری قلب و عروق و بیماری مغز و عروق- مسمومیت سربی- بیماری میناماتا

۲- بیماریهایی که آب وسیله انتقال بیماری است که شامل:
۱- ویبریو کلرا، عامل وبا Vibrio Cholera
2- سالمونلا تیفی، عامل تب روده Typhoid Fever
3- شیگلا، عامل شیگلوز Shigellosis
4- فرانسیسلا تولارنسیس، عامل تولارمی Francis Ella Tularemia
5- مایکوباکتریوم توبرکولوزیس، عامل سِل Tuberculosis
6- لپتوسپیرا، عامل لپتوسپیروز Leptospirosis
7- آنتاموبا هیستولیتیکا، عامل آمیبیاز Entamoeba histolytica
3- بیماریهایی که آب محیط پرورش میزبان یا عامل بیماری است:
شامل شیستوزومیازیس- فاسیولاهپاتیک- درانکونکولوس مدیننسیس
۴- بیماریهایی که آب به صورت غیرمستقیم در انتشار آن نقش دارد:
شامل= مالاریا و کوری رودخانه

( رویکرد رفتاری حاصل از آموزش بهداشت آب در جامعه)

منبع آب :

همه آحاد جامعه لازم است اهمیت آب سالم برای مقاصد شُرب و پخت و پز را بدانند.
برای مقاصد بهداشتی نظیر استحمام، شستشو و تمیزی ،از آب متناسب استفاده گردد.
مصرف صحیح آب و اجتناب از به هدر دادن آن مورد تأکید قرار گرفته و پساب حاصله تخلیه گردد.
منابع حفاظت شده آب، مورد استفاده قرار گیرد و نسبت به نگهداری آن اقدام گردد.
منابع و مجاری آب مورد استفاده نبایستی در معرض آلودگی ناشی از سیستم‌های دفع مدفوع با کانال‌های
فاضلاب، سموم کشاورزی و مواد زائد ناشی از دامداری‌ها قرار داشته باشد.

بهسازی آب :

روش‌های ساده بهسازی آب در جامعه صورت گیرد.
در مناطقی که امکان آلودگی به انگل‌هایی نظیر کرم پیوک یا تخم انگل‌ها وجود دارد ، آب صاف شود و یا حداقل، مصرف کنندگان نسبت به صاف کردن آن اقدام نمایند.

جمع آوری با برداشت آب :

آب آشامیدنی بایستی بوسیله مجاری یا ظروفی برداشت یا جمع آوری گردد که آلودگی پیدا نکند.
در صورت استفاده از مخازن برای جمع آوری و برداشت آب حتماً سربسته باشد.

محل یا جای ذخیره آب :

آب ذخیره شده را بایستی در ظروف درب داری که مرتب تمیز می شود ذخیره نمود.
آب شرب، حتی الامکان از دیگر آب‌های مصرفی جداگانه ذخیره و نگهداری شود.

استفاده از آب ذخیره شده برای شرب :

هنگام برداشت آب از ظروف ذخیره بایستی توجه داشت توسط ظروف برداشت نظیر لیوان، دست یا عوامل خارجی آلودگی پیدا نکند.

مصرف آب :

ضمن اینکه آب مورد استفاده به مقدار کافی تهیه شود مقادیر متناسبی بایستی برای شرب یا دیگر مصارف برداشت نمود. تقریبا مقدار ۴۰-۳۰ لیتر برای مصارف فردی و خانگی روزانه نیاز می‌باشد

توصیه های بهداشتی:

۱-رعایت بهداشت فردی و محیط
۲- از آبهای آلوده و مشکوک به آلودگی برای مصارف شرب استفاده نگردد.
۳-عدم استفاده از فاضلاب خام برای آبیاری سبزیجات
۴- عدم استفاده از قالبهای یخ که در معابر وکنارخیابانها بطور غیر بهداشتی نگهداری وعرضه می گردد.
۵- از آب لوله کشی موجود در پارکها که بابلوهای هشدار دهنده مانند  آب قابل شرب است استفاده گردد.
۶- سبزیجات و میوه جات مصرفی مطابق دستورالعمل موجود در کلیه مراکز بهداشتی درمانی و خانه های بهداشت ضدعفونی گردند.
۷- در هنگام مسافرت و در مکانهایی که آب سالم و بهداشتی از قبیل آب لوله کشی وجود ندارد، از آبهای بطری شده(آب معدنی) برای شرب استفاده گردد.
۸-  با توجه به نقش آب سالم در تهیه اقلام خوراکی در هنگام خرید این اقلام دقت کافی بعمل آید.
۹- در روستاهای فاقد شبکه لوله کشی آب،برای سالمسازی آب از محلول کلر مادر که در خانه های بهداشت موجود است استفاده گردد.
۱۰- از شناکردن در آبهای آلوده و رودخانه ها خودداری گردد.
۱۱- لوله های انتقال آب نباید ازقسمت زیرین لوله ها و مجاری فاضلاب عبور داده شود.
۱۲-  شناکردن در استخرهایی که اصول و مقررات بهداشتی را رعایت می کنند صورت پذیرد.
۱۳- ازپخش فاضلاب وپسابها در محیط خودداری گردد.

نرخ مرگ و میر ناشی از حملات قلبی در زنان استرالیایی بیشتر از مردان شده است

اردیبهشت ۱۳, ۱۳۹۰ توسط :   موضوع: : بهداشت عمومي, مشروح اخبار

پژوهشگران بهداشت عمومی در استرالیا تاکید کردند که زنان باید بیشتر مراقب سلامت قلب خود باشند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  این کارشناسان با ارائه آمار جدیدی هشدار دادند که نرخ مرگ و میر ناشی از حملات قلبی در زنان استرالیایی بیشتر از مردان شده است. این در حالی است که بسیاری از زنان نمی‌دانند که در معرض این خطر قرار دارند.

به گزارش روزنامه سیدنی هرالد مورنینگ، این مطالعه که از سوی انجمن قلب استرالیا صورت گرفته نشان داد که بسیاری از زنان از وضعیت سلامت و بهداشت قلبی خود غافل هستند و کمتر به این عضو مهم در بدنشان توجه دارند.

 بیش از ۷۰ درصد از ۱۷۶۳ زن شرکت کننده در این مطالعات نمی‌دانستند که بیماری قلبی قاتل مهم زنان استرالیایی است. مردان و زنان اغلب از لحاظ عوامل خطرزای بیماری‌های قلبی از قبیل کلسترول بالا،‌ کم ‌تحرکی،‌ فشار خون بالا و سیگار کشیدن با هم تفاوتی ندارند اما برخی از تفاوت‌های جنسیتی از لحاظ بروز، ‌علایم و پیامد بیماری‌های قلبی بین آنها وجود دارد.

زنان در مقایسه با مردان با احتمال بیشتری ممکن است بر اثر بیماری قلبی بمیرند. آنها با احتمال دو برابر بیشتر از مردان در طول شش سال پس از اولین حمله قلبی، دچار حمله قلبی دوم می‌شوند.

به علاوه مطالعات نشان می‌دهد که امکان خطا در تشخیص نادرست سکته قلبی زنان بسیار بالا است چرا که معمولا با درد شکم همراه است و ممکن است حمل بر اختلال گوارشی شود.

چه کسانی در معرض خطر هستند؟
عوامل خطر( Risk Factors )، شرایط یا عاداتی هستند که احتمال ابتلا شخص به یک بیماری را افزایش می دهند. این عوامل می توانند شرایطی را به وجود آورند که وضعیت بیماری موجود را بدتر کنند. عوامل خطر مهم بیماری قلبی که می توانید اقدامات زیادی برای کنترل آنها انجام دهید، شامل موارد زیر است:

۱- سیگار کشیدن

۲- فشار خون بالا

۳- کلسترول خون بالا

۴- داشتن اضافه وزن

۵- فعالیت بدنی کم

۶- دیابت
بعضی از عوامل خطر مانند: سن و سابقه ارثی بیماری قلبی قابل تغییر نیستند. خطر بیماری قلبی در زنان از سن ۵۵ سالگی افزایش می یابد.

زنان بعد از یائسگی، به علت کاهش تولید هورمون استروژن برای ابتلا ببه بیماری قلبی مستعدتر می شوند. احتمال ابتلا به بیماری قلبی در زنانی که به علل طبیعی یا برداشتن رحم با عمل( hysterectomy ) دچار یائسگی زودرس شده اند نسبت به زنان غیریائسه دو برابر است.

سابقه فامیلی و ارثی بیماری قلبی در سنین پایین عامل خطر دیگری است که قابل تغییر نیست. اگر پدر یا برادر شما قبل از سن ۵۵ سالگی یک حمله قلبی داشته اند و یا اگر خواهر یا مادر شما یک حمله قلبی قبل از ۶۵ سالگی داشته اند، احتمال ابتلای شما به بیماری قلبی زیاد است.

عوامل خطر اصلی قابل تغییر نیستند، ولی دانستن آن از این لحاظ مهم است که اینگونه افراد می توانند با کنترل سایرعوامل خطر بیماری قلبی را در خود کاهش دهند.

این کار چندان مشکل نیست. محافظت از قلبتان می تواند به سادگی راه رفتن سریع یا خوردن یک سوپ خوشمزه یا کارهایی باشد که برای داشتن یک وزن متناسب به آنها نیاز دارید.

پزشکان می گویند تمامی افراد در سنین بالا لازم است موارد زیر را با پزشک خود هماهنگ کرده و سوالات زیر را از پزشک خود بپرسند :

۱- چقدر در معرض خطر ابتلا به بیماری قلبی هستم؟

۲- فشار خون من چقدر است؟ و باید چه کار کنم؟

۳- چربی خون من چقدر است؟ (که شامل کلسترول کل خون،LDL،HDL و تری گلیسیرید است) و باید چه کار کنم؟

۴- شاخص توده بدنی( BMI ) و دور کمر من چقدر است؟ آیا اضافه وزن دارم؟

۵- مقدار قند خون من چقدر است؟ آیا در معرض خطر ابتلا به دیابت هستم؟

۶- چه آزمایش های دیگری برای پیگیری  نیاز دارم؟

۷- هر چند وقت یک بار باید برای بررسی سلامتی قلبم به پزشک مراجعه کنم؟

۸- چگونه می توانید برای ترک سیگار به من کمک کنید؟

۹- در سن من چه میزان فعالیت بدنی برای سلامتی قلبم نیاز دارم؟

۱۰- رژیم غذایی مناسب برای داشتن قلب سالم چیست؟ آیا لازم است با یک کارشناس تغذیه در مورد رژیم غذایی مناسب صحبت کنم؟

۱۱- اگر حمله قلبی داشتم، چطور باید به شما اطلاع دهم؟

مقاومت به داروهای ضد میکروبی ، یک تهدید جهانی

شعار روز جهانی بهداشت  در سال جدید  ( روز جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۱ )  “” مقاومت به داروهای ضد میکروبی ، یک تهدید جهانی “” می باشد .  ( Antimicrobial Resistance And Its Spread Worldwide ) . تمرکز سازمان جهانی بهداشت (WHO) بر روی مقاومت به داروهای ضد میکروبی به علت مقاومت به داروها و گسترش جهانی آن است که باعث از بین رفتن اثربخشی بسیاری از داروهایی است که در حال حاضر درمان بیماری های زیادی موثر است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  استفاده نامناسب از دارو، عدم تجویز دوز کافی برای درمان، عدم مصرف داروی تجویز شده تا انتها، کیفیت پایین دارو، نسخه اشتباه، پیشگیری و کنترل ناکافی عفونت، عوامل ایجاد مقاومت به دارو هستند.

داروهای ضد میکروبی چیست؟
داروهای ضدمیکروبی برای درمان عفونت هایی به کار می روند که توسط میکروارگانیسم هایی مثل باکتری، قارچ، انگل و ویروس ایجاد شده اند. کشف این داروها یکی از مهم ترین پیشرفت ها در زمینه بهداشت است و توانسته است جان میلیون ها انسان را در طی ۷۰ سال گذشته نجات دهد.
داروهای ضدمیکروبی شامل آنتی بیوتیک ها، ضدقارچ ها، ضد انگل ها، داروهای شیمی درمانی و ضدویروس ها هستند.
مصرف و سوء مصرف این داروها در پزشکی و دامپروری ، تعداد و انواع میکروب های مقاوم به این داورها را افزایش داده است و این موضوع باعث افزایش تعداد مرگ ها، ناتوانی و آسیب بیشتر و افزایش هزینه های بهداشتی شده است .

برخی تحقیقات انجام شده در کشور ایران  نشان می‌دهد حدود ۱۵ درصد داروها در ایران بدون مشورت با پزشک و به طور خودسرانه مصرف می‌شوند و در این میان داروهای مسکن و آنتی‌بیوتیک‌ها بیشترین میزان مصرف خودسرانه را تشکیل می‌دهند و همین موضوع منجر به مقاومت دارویی در بیماران می شود .

مصرف بی رویه دارو نه تنها در ایران بلکه در بسیاری از کشورهای جهان به یک نگرانی تبدیل شده است چراکه بدنبال بروز شواهدی مبنی بر ایجاد مقاومت به داروهای ضد میکروبی در رابطه با برخی بیماری‌های میکروبی، نتایج تحقیقات علمی بیانگر آنست که ارگانیسمهای مقاوم از جمله باکتری‌ها، ویروس‌ها و برخی انگل‌ها در برابر حمله داروهای ضد میکروبی همچون آنتی‌بیوتیک‌ها، آنتی‌ویروس‌ها و ضد مالاریاها و بطور کلی درمانهای استاندارد، بی‌اثر بوده و به این ترتیب عفونت‌ها در بدن فرد باقی ‌مانده و احتمال سرایت آن به دیگران وجود دارد.
 
مقاومت ضد میکروبی چیست؟
“مقاومت ضدمیکروبی” که اغلب به عنوان “مقاومت دارویی” شناخته می شود،  هنگامی اتفاق می افتد که میکروارگانیسم هایی مانند باکتری، ویروس، قارچ و انگل به گونه ای تغییر کنند که داروهایی که قبلا برای درمان عفونت های حاصل از آن ها استفاده می شد، بی اثر شوند.
هنگامی که میکروارگانیسم ها نسبت به بیشتر داروهای ضدمیکروبی مقاوم شوند، اغلب به عنوان superbugs نامیده می شوند. این موضوع یک نگرانی عمده است، زیرا یک عفونت مقاوم ممکن است کشنده باشد، به دیگران منتقل شود و گسترش پیدا کند و باعث تحمیل هزینه های سنگین به افراد و جامعه شود.
در واقع دستاوردهای پزشکی مدرن به وسیله مقاومت به دارو در معرض خطرند. عدم تاثیر داروهای ضدمیکروبی در درمان و پیشگیری از عفونت ها، موفقیت درمان هایی از جمله پیوند، شیمی درمانی و جراحی های مهم را به خطر می اندازد.
مقاومت ضد میکروبی می تواند با استفاده نامناسب از داروها تسهیل شود، به عنوان مثال هنگامی که دوز کافی برای درمان تجویز نمی شود و یا  داروی تجویز شده تا انتها به مصرف نمی رسد.
کیفیت پایین دارو، نسخه اشتباه، پیشگیری نامناسب و کنترل ناکافی عفونت نیز می توانند به گسترش و پیشرفت مقاومت دارویی کمک کنند.

عوامل ایجاد کننده مقاومت دارویی
Antimicrobial resistance) AMR)  همان مقاومت‌های ضد میکروبی نتیجه استفاده نادرست و نابجا از داروهای ضد میکروبی است و هنگامی که میکروارگانیسمی جهش یافته یا ژن مقاومی را کسب می‌کند بوجود می‌آید؛ بطور مثال: زمانی که بیماری دوره درمان با داروی ضد میکروبی تجویز شده را کامل نمی‌کند یا داروهای نامرغوب استفاده می‌کند،میکروارگانیسمهای مقاوم پدید آمده و منتشر می‌شوند.

همچنین مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها(CDC) در سال ۱۹۹۷ گزارشی منتشر کرد مبنی بر این که: ۵۰ درصد از تمام آنتی‌بیوتیک‌های مصرف شده بی‌مورد بوده و ضرورتی نداشته است و حدود ۸۰درصد از بیماران دوره درمان خود را تکمیل نکرده‌اند و در واقع درمان، ناقص انجام شده است.

مشکل مهم  نحوه مصرف آنتی‌بیوتیک و رعایت الگوی صحیح مصرف است و باید دانست که از بین رفتن علائم بالینی دلیل بر این نیست که درمان کامل صورت گرفته است بلکه باید طول درمان کامل شود.  آنتی‌بیوتیک‌ها را نمی‌توان ناقص مصرف کرد یا میزان مصرف آن را به تدریج کاهش داد، بلکه آنتی‌بیوتیک را باید در یک فاصله زمانی مشخص مصرف کرد، حتی اگر علایم بالینی از بین رفته باشد.
 
چرا مقاومت به دارو یک نگرانی جهانی است؟
مصرف نامناسب و غیر منطقی داروهای ضد میکروبی، شرایط مناسبی را برای ایجاد میکروب های مقاوم به دارو، گسترش و باقی ماندن آن ها فراهم می کند. عفونت هایی که به علت میکروارگانیسم های مقاوم ایجاد می شوند به درمان های معمول پاسخ نمی دهند و این امر منجر به طولانی شدن بیماری و و افزایش خطر مرگ می گردد .

بنا بر اعلام سازمان بهداشت جهانی (who)، در حال حاضر ۴۴۰ مورد جدید بیماری سل مقاومت دارویی پیدا کرده‌اند که منجر به مرگ ۱۵۰ هزار نفر در جهان شده است. همچنین مقاومت‌هایی که نسبت به یکسری داروهای مالاریا بوجود آمده، تقریبا جهانی است و تمام دنیا را در بر می‌گیرد. در رابطه با یکسری داروهای مورد استفاده برای بیماران ایدزی نیز این اتفاق افتاده است. بر این اساس بنظر می‌رسد مقاومت به داروهای ضد میکروبی یک تهدید و نگرانی جهانی است .

هر کفشی که امکان تنفس پا را از بین ببرد می تواند موجب بروز عفونت قارچی شود

پژوهشگران می گویند پوشیدن پوتین های جیر بدون پاشنه و تخت می تواند خطر ابتلا به قارچ پا را افزایش دهد ؛ بویژه اگر افراد هنگام استفاده از این پوتین ها جوراب نپوشند.  
   
 
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، میشله گرین باوم از بیمارستان سنت فرانسیس گفت: هر کفشی که امکان تنفس پا را از بین ببرد می تواند موجب بروز عفونت قارچی شود .
بسیاری از پوتین ها هستند که پا را گرم می کند و موجب عرق کردن پا می شوند و نپوشیدن جوراب موجب می شود هیچ چیزی برای جذب این عرق وجود نداشته باشد.
به گزارش نیویورک دیلی نیوز از این رو این عرق می تواند زمینه سازی برای رشد و نمو قارچ ها شود.
به گفته اولیور زونگ جراحی مرکز مراقبت پا در نیویورک قارچ ها در محیط های تاریک و مرطوب مانند درون پوتین های چرم و جیر رشد می کنند.
متخصصان می گویند اگر متوجه قرمزی، پوسته پوسته شدن، خارش در پاها، و یا هرگونه تغییرات پوستی مانند تاول، و ترک بین انگشتان پا شدید حتم بدانید مشکلی پیش آمده است .
جوراب پوشیدن موجب می شود پا در داخل کفش نفس بکشد. از سوی دیگر استفاده از پودر برای خشک نگه داشتن پا می تواند خطر ابتلا به عفونت های پوستی پا را کاهش دهد. 
- اگر از پوتین زمستانی خود استفاده نمی کنید آن را در یک کیسه نمدی بگذارید تا خشک و سالم بماند.

- پوتین های پیاده روی چرمی را زیاد روغن نزنید چون چرم را متلاشی و خراب می کند. واکس هم گزینه خوبی برای نگهداری از این کفش ها نیست.

- راه رفتن روی روغن ماشین به کف کفش شما آسیب می رساند.

- بوی عرق کفش با آب گرم از بین می رود. بعد از شستن و قبل از اینکه آن را روغن کفش بزنید بگذارید تا چند روز خشک شود.

- پوتین های خود را در آفتاب، در کیسه های پلاستیکی و در پارچه نگذارید. برای نگهداری از آنها، جعبه کفش گزینه خوبی است.

- در هنگام مسافرت، هر بار قبل از پوشیدن پوتین، سر کفش را رو به زمین گرفته و خوب تکان دهید و با دقت درون کفش را نگاه کنید. شاید عقرب ها در کفش گرم و مرطوب شما در حال چرت زدن باشند!

-  اگر پوتین یا لباس چرمی تان خیس شد آن را خیلی نزدیک به حرارت گرما قرار ندهید چون خشک و شکننده می شود. بعد از اینکه چرم خشک شد با روغن کفش یا هر روغنی که از پیه گاو، شتر یا بزکوهی می توانید تهیه کنید، آن را پاک کنید. از روغن خیلی زیاد استفاده نکنید به خاطر اینکه روزنه های هوا را پر می کند و باعث می شود که کفش یا لباس گرما را نگه ندارد.

- بهترین روغنی که می توان برای کفش تهیه کرد، روغنی است که از جوشاندن پا و استخوان قلم گاوها و دیگر حیوانات سم دار تهیه می شود برای مقاوم کردن و نرم و راحت نگه داشتن چرم استفاده می شود. این روغن ها عمر لباس ها و پوتین‌های چرمی را زیاد می کنند.

- جوراب های مرطوبتان را درطول شب در پوتین قرار ندهید. چون مانع از خشک شدن کامل پوتین می شوند. توصیه ما این است که جوراب های پنبه ای یا پشمی بپوشید که عرق را جذب می کنند.

- اگر جوراب کوهنوردی شما کهنه و نازک شد یک زیره جدید برای جورابتان درست کنید. می توانید این کفه را جایگزین یا به کفه جوراب خود اضافه کنید و در پاییز و زمستان استفاده کنید!

کپک های خانگی ممکن است کشنده باشند

دی ۱۳, ۱۳۸۹ توسط :   موضوع: : بهداشت عمومي, مشروح اخبار

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند  کپک های خانگی می توانند سبب بروز آلرژی و مشکلات تنفسی شوند و حتی ممکن است کشنده باشند . کپک و قرار گرفتن در معرض آن باعث ناراحتی تنفسی، چشم، ناراحتی های پوستی و آلرژی می شود.
 
  
  
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، انجمن آمریکایی آسم و آلرژی و آکادمی آلرژی، آسم و ایمونولوژی آمریکا، توصیه هایی را برای کنترل رشد کپک ها در خانه ارائه کرده اند.

بنابراین توصیه ها، برای کنترل رشد کپک ها رطوبت داخل خانه باید کمتر از ۴۰ درصد باشد.

در این زمینه یک دستگاه رطوبت سنج می تواند به شما کمک کند. همچنین برای محیط های مرطوب یک هواکش یا سیستم تهویه مورد نیاز است.

نکته دوم این است که هرگونه منبع نشت آب را که امکان رشد کپک ها را فراهم می سازند، تعمیر کنید.

سوم اینکه نواحی تجمع کپک ها را روی سطوح جامد شناسایی کرده و با محصولات سفیدکننده این نواحی را تمیز کنید.

 همچنین توصیه می شود که از تهویه مناسب فضای منزل اطمینان حاصل کنید.

برای این منظور می توانید برای آشپزخانه و حمام از هواکش استفاده کنید و لباس ها را در فضای آزاد خشک کنید. سری دوش را مرتب تمیز کنید. تعداد گیاهان طبیعی داخل منزل را به حداقل برسانید.

اگر امکان دارد پنجره را بسته نگه دارید و بالاخره اینکه از پوشاندن کف دستشویی و زیرزمین با موکت و قالیچه خودداری کنید.

با رعایت این نکات احتمال رشد کپک ها و قارچ ها درفضای داخل منزل کاهش پیدا می کند.

کپک ها در صورت مناسب بودن شرایط رشد، یعنی رطوبت و گرما بسرعت رشد می کنند و می توانند سبب تخریب و غیرقابل مصرف شدن میوه ها و غذاها شوند. کپک ها اگر چه بیشتر اوقات شمایلی شبیه هم دارند، اما هر نوع ماده غذایی، کپک مخصوص خودش را دارد مثلا کپکی که روی میوه ها رشد می کند با کپک نان، مربا و خشکبار فرق دارد.

کپک نان یکی از خطرناک ترین انواع کپک است، چون بسرعت در بافت نان نفوذ می کند و اگر لایه های نان روی هم چیده شده باشد، بخش های بالایی و پایینی خود را نیز آلوده می کند. وقتی نان کپک زد، راهی جز دور انداختن آن وجود ندارد، اما برای این که این اتفاق نیفتد پیش از سرد شدن کامل نان ها، نباید آنها را روی هم چید، چون حرارت نان موجب کپک زدگی زودرس می شود.

این در حالی است که انباشته شدن نان داغ پیش از سرد شدن، موجب تغییر حالت ظاهری، بیات شدن زودرس و بروز بیماری های گوارشی می شود.

پس برای این که کپک، نان های شما را از بین نبرد آنها را پس از خنک شدن درون کیسه های پلاستیکی بگذارید و درون فریزر قرار دهید. البته پیچیدن نان در پارچه های سفید و تمیز بهتر از کیسه های پلاستیکی است، چون رطوبت نان را جذب می کند و مانع کپک زدگی آن می شود.

مردان به دلیل الگوی زندگی نامناسب بیش از زنان مستعد ابتلا به سرطان هستند

دی ۷, ۱۳۸۹ توسط :   موضوع: : بهداشت عمومي, مشروح اخبار

مردان بیشتر مستعد ابتلا به سرطان هستند  
 
 
  
یک کارشناس بهداشتی جهانی هشدار داده است که مردان در انگلیس به دلیل الگوی زندگی نامناسب بیش از زنان مستعد ابتلا به سرطان هستند.

 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  آمارها نشان می دهد که در این کشور مردها، ۱۴ درصد بیشتر از زنان به این بیماری مبتلا می شوند.

دکتر راشل تامپسون ـ معاون رییس صندوق مطالعات سرطان جهان ـ در عین حال اطمینان داد که این آمار غیرقابل پیشگیری نیستند.

دکتر تامپسون تاکید کرد: علت مهم ابتلای بیشتر مردان به سرطان رژیم غذایی نامناسب و بد و مصرف الکل است.

به گزارش روزانه تلگراف، مردها با وجودی که بیش از زنان تحرک بدنی و فعالیت جسمی دارند، اما با این حال بیشتر در معرض ابتلا به انواع سرطان ها هستند، با این حال بررسی های صندوق مطالعات سرطان جهان نشان می دهد که مردان کمتر از رابطه بین الگوی زندگی و ابتلا به این بیماری مطلع هستند.

بنابراین کارشناسان و متخصصان این مرکز در نظر دارند، دستورالعملی را تحت عنوان «راهنمای سلامت مردان» تهیه و منتشر کنند تا به مردان بیاموزند که چگونه می توانند از سلامت خود حفاظت کنند.

دکتر تامپسون تاکید کرد: تنها با چند تغییر ساده در سبک و شیوه زندگی مثل خوردن سبزی و میوه زیاد و ترک الکل و سیگار و حفظ وزن سالم می توان از سلامت بهتر و بیشتر بهره مند شد و سالم تر زندگی کرد.

مشکلات روحی، تماشای تلویزیون وکار کردن با رایانه ، از عوامل موثر در بروز اختلالات خواب است

پژوهشگران انجمن روان درمانی و روانپزشکی آلمان می گویند نتایج تحقیقات نشان می دهد که افسردگی، استرس، عصبانیت و همچنین تماشای تلویزیون وکار کردن با رایانه اندکی پیش از خوابیدن از عوامل موثر در بروز اختلالات خواب است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  اختلالات خواب سلامت انسانها را تهدید می کند و آنان را در معرض انواع بیماریهای روحی روانی و جسمی قرار می دهد . محرومیت و یا اختلال در خوابیدن می تواند باعث بیماری چاقی مفرط شده و در شرایط حاد خود آغازی برای بیماری دیابت شود.

آنان معتقدند اختلال در شرایط خوابیدن ، به ویژه آن دسته از اختلالات ناشی از افسردگی ،سبب مشکلات روانی می شود.

از جمله نخستین اقدامات شخص بیمار که از بیخوابی و یا شرایط نامناسب خوابیدن رنج می برد مراجعه به پزشک است که در صورت لزوم، پزشک معالج می تواند با تجویز دارو درمان اختلالات خواب بیمار را برطرف کند.

این درحالی است که در بسیاری از موارد، تغییر سبک زندگی می تواند کمک موثری به بهبود وضعیت خواب اینگونه بیماران بکند. مثال،تلاش برای کاهش تنش ها و استرس های روحی از جمله موارد مهمی هستند که می تواند در کاهش اختلالات خواب موثر باشند.

پزشکان و متخصصان انجمن روانپزشکی و روان درمانی آلمان معتقدند،یکی از مهمترین سلاحها در کارزار علیه اختلالات خواب، برخورداری نظم و یکنواختی در زمان و چگونگی خوابیدن است که به مراتب تاثیر بیشتری نسبت به ساعات خوابیدن دارد.

افزون برآن، فرد بیمار مبتلا به مشکلات نارسایی های خوابیدن درصورتیکه درطول یکماه،هفته ای سه مرتبه دچار ناراحتی ها و مشکلات بی خوابی شود باید به پزشک مراجعه کند.

از سوی دیگر، بیماران مبتلا به بدخوابی یا بی خوابی باید بدانند لذت بردن از خوابیدن از زمان طولانی خواب مهمتر است.

از سوی دیگر،اختلالات ناشی از خوابیدن به ویژه در نیمه های شب می تواند مشکلات جدی را به وجود بیاورد که بیماران آن ها را جدی نمی گیرند.

عوارض و تاثیرات اختلالات خوابیدن را می توان بوضوح در فعالیت های روزانه افرادی که مبتلا به این گونه اختلالات هستند مشاهده کرد.

از جمله دیگر مواردی که می تواند بر اختلالات خوابیدن دامن بزند وضع نامناسب نور و سرو صدا در شب است.

پژوهشگران براساس یافته های جدید خود معتقدند با وجودی که برخی افراد هنگام خوابیدن به سروصداهای اطراف خود عادت کرده اند اما همین سروصداهای ناخواسته می تواند رفتار و روح و روان افراد را تحت تاثیر قرار دهد و سرمنشا بسیاری از دیگر مشکلات روانی شود.

پژوهشگران تماشا کردن تلویزیون و یا کارکردن با رایانه را پیش از خوابیدن توصیه نمی کنند ، زیرا اشعه های منتشرشده از صحفه تلویزیون و رایانه توزیع هورمون “ملاتونین” که وظیفه تنظیم ریتم بدن را بهنگام روز و شب دارد مختل می کند ودر نتیجه بدن خارج از وضع طبیعی خود مجبور است بیدار باشد.

تاریخچه بهداشت عمومی در ایران

دکتر ابوالحسن ندیم

دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشکده بهداشت
مقدمه

 با توجه به اینکه پزشکی و بهداشت را نمی‌توان از یکدیگر جدا نمود بنابراین می‌توان تعریف تاریخ پزشکی را که عبارتست از مطالعه وقایع و شخصیت‌های مرتبط با پزشکی به بهداشت عمومی نیز تعمیم داده در تاریخچه بهداشت عمومی نیز به مطالعه وقایع و شخصیت‌های مرتبط با این علم و هنر، پرداخت. بهداشت عمومی در جهان تاریخچه چند هزار ساله دارد. علاقمندان به تاریخچه بهداشت عمومی در جهانی می‌توانند به کتاب History of public health نوشته Rosen مراجعه نمایند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دانش بهداشت عمومی (  http://phealth.blogfa.com  )  ،   در کشور ما نیز در روزگاران قدیم اقدامات بهداشت عمومی در بعضی زمینه ها اجرا می‌شده است، مرحوم ملک الشعرای بهار در یکی از نوشته های خود یادآور می‌شود که طبق مدارک تاریخی در زمان داریوش که ایران لشگرکشی‌های عمده ای انجام می‌داده است به تمام اردوها دستور داده شده بود که شب به هر محلی می‌رسند آب آشامیدنی برای روز بعد تهیه کرده و آنرا بجوشانند و بعد در ظرف‌های سربازان بریزند تا روز بعد آب جوشیده بیاشامند و این امر برای جلوگیری از بیماری‌های منتقله بوسیله آب بوده است. ولی به قول یک شاعر روانشاد “ما، راویان قصه های رفته از یادیم” در حقیقت پس از حمله اعراب و به دنبال آن حملاتِ قبایل ترک، تاتار و مغول شیرازه حکومتی سراسری به جز در فواصل زمانی کوتاه از هم پاشیده شد و حتی در زمان حکومت‌های قویّ مرکزی نیز مسائلی تحت عنوان بهداشت عمومی به مفهوم نوین آن مطرح نبود و علیرغم وجود مباحث بهداشتی در کتب طبّی نیاکان، بهداشت، منحصر به بهداشت فردی و تا حدودی خانوادگی بوده که بیشتر بر پایه آموزش‌های دینی استوار بوده است.

دارالفنون
            در حقیقت تاریخچه بهداشت عمومی نوین در ایران را باید با افتتاح دارالفنون توسط میرزاتقی خان امیرکبیر آغاز کرد. او برای تدریس علوم پزشکی دکتر پولاک اتریشی و دکتر شلیمر هلندی را استخدام کرد. کتاب دکتر پولاک تحت عنوان “سفرنامه دکتر پولاک ـ ایران و ایرانیان” ترجمـه شده و کتاب دکتر شلیمر تحت عنوان “اصطلاحات پزشکی، دارویی و مردم شناسی” به زبان فرانسه نوشته شده است. هر دو کتاب شامل اطلاعاتی در باره بیماری‌های بومی رایج در ایران و نحوه مقابله با آن‌هاست. چندی پس از قتل میرزاتقی خان امیر کبیر، دکتر کلوکه فرانسوی که به عنوان طبیب دربار، استخدام شده بود واکسیناسیون ضد آبله را پیشنهاد کرد.

            دکتر تولوزان فرانسوی در سال ۱۲۴۳ شمسی به تهران آمد، او هم طبیب ناصرالدین شاه و هم استاد دارالفنون بود. پس از چندی به دنبال قحطی‌های مکرر و اپیدمی‌های وبا به پیشنهاد دکتر تولوزان سازمانی به نام مجلس حفظ‌الصحه شروع به کارکرد که در حقیقت اوّلین سازمان کشوری در زمینه بهداشت عمومی بود. ریاست عالیه این سازمان با وزیر فوائد عامه و ریاست اجرایی آن با دکتر تولوزان بود. او نه تنها مجلس حفظ‌الصحه را بنیان گذاشت بلکه سازمان قرنطینه را نیز که بعدا در باره آن بحث خواهد شد تاسیس کرد و واکسیناسیون ضد آبله را که قبلا توسط دکتر کلوکه فرانسوی پیشنهاد و شروع شده بود احیا کرد. در حقیقت در آن زمان وظایف اصلی مجلس حفظ‌الصحه عبارت بود از اقدامات قرنطینه و واکسیناسیون که ذیلا به طور اختصار به شرح تاریخچه فعالیت‌ها در این دو زمینه می‌پردازیم.

قرنطینه
            به علت افزایش مبادلات تجاری توسط کشتی‌ها و نیز بروز اپیدمی‌های بیماری‌های مهمی مانند طاعون و وبا، مسئله قرنطینه مورد توجّه تمامی کشور‌های درگیر تجارت دریایی بین المللی بود و به همین دلیل یکی از وظایف اصلی مجلس حفظ‌الصحه برقراری سرویس‌های قرنطینه بود. به دنبال شیوع طاعون در سال ۱۲۵۵ شمسی فکر ایجاد مراکز قرنطینه از طرف کشور‌های اروپایی مطرح گردید ولی دنبال نشد تا اینکه در مرداد ۱۲۷۸ شمسی اپیدمی بسیار شدید طاعون در منطقه خلیج فارس حادث شد و به دنبال آن مقامات دولت انگلستان پیشنهاد تاسیس مراکز قرنطینه و اجرای مقررات آنرا نمودند و اقدامات خود را در بوشهر آغاز کردند. این امر با مخالفت مردم و روحانیون محلّی مواجه و عملا منجر به بلوایی شد ولی با پشتیبانی مجلس حفظ‌الصحه و توضیحاتی که داده شد انگلیسی‌ها به کار خود ادامه دادند.

در سال ۱۲۸۳ شمسی در پاریس کنفرانسی در مورد قرنطینه برگزار شد و به علت اپیدمی‌های طاعون و وبا در منطقه خلیج فارس و عدم توانایی دولت ایران در کنترل آن‌ها قرار شد کلیّه پزشکان هیئت‌های نمایندگی سیاسی خارجی در ایران نیز عضو مجلس حفظ‌الصحه باشند و قرار شد دولت ایران پست قرنطینه در جزیره هنگام، تاسیس کند ولی بعدا طبق توافقی که بین دولت‌های اروپایی و اختصاصا دولت انگلیس و دولت ایران به عمل آمد قرار شد در بنادر جنوب ایران (بندرعباس، بوشهر، بندرلنگه، آبادان و بندر جاسک) مراکز قرنطینه ایجاد گردد.

 مجهزترین این مراکز در بوشهر بود که در آن زمان مهمترین بندر تجاری ایران به حساب می‌ آمد و این مرکز مستقیما و تماما توسط هیات پزشکی انگلستان اداره می‌شد ولی حقوق و دستمزد کارکنان عادی را دولت ایران می‌پرداخت. در سال ۱۲۸۵ شمسی یعنی سال صدور فرمان مشروطیت، دکتر نلیگان انگلیسی به عنوان کفیل ریاست مجلس حفظ‌الصحه تعیین شد و همانگونه که بعدا خواهیم گفت فعالیت‌های واکسیناسیون عمومی زیر نظر او یکبار دیگر آغاز شد.

            در سال ۱۳۰۰ شمسی پس از کودتای ۱۲۹۹ وزارت امور خارجه ایران از دولت انگلیس درخواست کرد گزارشی در باره مراکز قرنطینه بنادر خلیج فارس در اختیار دولت ایران بگذارد چون در دوران جنگ جهانی اول دستگاه های کار آن‌ها عملا همه خراب شده و از کار افتاده بود و همان طور که قبلا نیز ذکر شد در پست‌های قرنطینه بنادر بوشهر، آبادان، بندر عباس و جاسک، کلیه امور بوسیله کارکنان انگلیسی سرپرستی می‌شد ولی به جز پزشک کنسولگری انگلیس در بوشهر و دستیارانش دستمزد تمامی کارکنان از محل درآمد گمرکات ایران پرداخت می‌شد.

            در همان سال ۱۳۰۰ نام مجلس حفظ‌الصحه به شورای عالی صحیّه تبدیل شد و بعدا اداره صحیه عمومی در وزارت فوائد عامه تاسیس شد و شورای عالی صحیه عملا تعطیل گردید.

            به دنبال مذاکرات طولانی با مقامات انگلیسی بالاخره در تیر ماه ۱۳۰۷ شمسی پزشکان ایرانی پست‌های قرنطینه بنادر را تحویل گرفته وکلید اداره مرکزی نیز به نماینده ایران واگذار شد و از همان سال کلّیه امور قرنطینه مستقیما زیر نظر اداره صحیّه عمومی دولت ایران قرار گرفت.

واکسیناسیون
            همانطور که قبلا ذکر شد، مایه کوبی (واکسیناسیون) آبله را دکتر کلوکه فرانسوی پیشنهاد کرد. ابتدا واکسن برای مایه کوبی از تاول‌های آبله کودکان مبتلا گرفته می‌شد و در کتاب دکتر پولاک شرح نسبتا کاملی در زمینه توصیه های لازم برای انتخابِ دهندة مایه (واکسن)، داده شده است بعدا مایه آبله به نوع آبله گاوی که در تمام دنیا رایج بود تبدیل شد. پس از اینکه نلیگان در ۱۲۸۵ کفیل ریاست مجلس حفظ‌الصحه شد فعالیت‌های واکسیناسیون عمومی آبله را توسعه داد و حتی سعی شد که مایه آبله در خود ایران تهیه شود ولی در آن زمان موفقیتی در این زمینه حاصل نشد و قرار شد مایه آبله از اروپا فراهم شود.

            تاریخچه برنامه های واکسیناسیون به عنوان برنامه های بهداشت عمومی در حقیقت با شروع به کار انستیتو پاستور ایران شروع می‌شود. در سال ۱۲۹۹، قبل از کودتای سوّم اسفند، کنفرانس صلح تشکیل شد و نمایندگان ایران در این کنفرانس عبارت بودند از فروغی، لقمان ادهم و شاهزاده نصرت الدوله فیروز. هیئت نمایندگی ایران در این سفر به ملاقات دکتر رو (Raux) رئیس انستیتو پاستور رفتند و از او درخواست کردندکه شعبه ای در ایران افتتاح کند. این تقاضا مورد قبول واقع شد و دکتر مسنارد (Mesnard) به ایران آمد. لازم به ذکر است که جانشین او دکتر گراندل بود بعدا دکتر ابوالقاسم بهرامی که مترجم گراندل بود به ریاست انستیتو پاستور، منصوب شد و کار اصلی انستیتو پاستور در این زمان ساخت واکسن هاری با نخاع آلوده خرگوش بود که بزودی به واکسن فرموله ـ فنوله مغز برّه که هنوز هم در بعضی نقاط دنیا استفاده می‌شود تبدیل شد. در سال ۱۳۱۴ شمسی تولید واکسن آبله نیز در انستیتو پاستور شروع شد.

            تا حدود سال ۱۳۲۴ شمسی دکتر ابوالقاسم بهرامی رئیس انستیتو پاستور بود. فعالیت‌های انستیتو پاستور در این مدت عبارت بود از تهیه واکسن هاری، واکسن حصبه و بسیاری از مواد آزمایشگاهی دیگر. در تمام این مدت یکی از اعضای انستیتو پاستور فرانسه به نام پرفسور لوبرو سرپرست افتخاری فعالیت‌های انستیتو پاستور ایران می‌شود که هر دو سال یکبار به ایران می‌آمد. در آن سال تصمیم گرفته می‌شود که یک فرانسوی را به طور دائمی به عنوان رئیس انستیتو پاستور به ایران بفرستند و به این منظور دکتر بالتازار به ایران اعزام شد. او حدود ۶ ماه در حصارک زیر نظر دکتر دلپی کار می‌کرد و بعدا دکتر ابوالقاسم بهرامی به کنار رفت و دکتر بالتازار جانشین او شد یعنی در بیست و پنجمین سال تاسیس انستیتو پاستور دکتر بالتازار رئیس و دکتر قدسی معاون او شد. با آمدن دکتر بالتازار، دامنه فعالیت‌های تحقیقاتی و تولیدی انستیتو پاستور وسعت پیدا کرد که بحث مفصّل آن از حوصله این نوشته خارج است.

            تاریخچه تولید بیشتر واکسن‌ها و سرم‌های بیماری‌های انسانی به تاریخچه تاسیس و فعالیت‌های انستیتو رازی مربوط می‌شود وقتی دکتر بهرامی رئیس انستیتو پاستور شد همه گیری شدید حیوانی طاعون گاوی اتفاق افتاد که تلفات وسیعی در گاوها ایجاد کرد. در نوشته های آن زمان این همه گیری حیوانی را ” گاومیری” نامیده اند به هر حال کنترل این بیماری نیز به عهده انستیتو پاستور گذاشته شد ولی در سال ۱۳۰۹ شمسی اداره کل خلافت، دکتر فاتح را به فرانسه فرستادند که شخصی را به منظور تاسیس موسسه ای برای بیماری‌های دامی استخدام کند و او دکتر دلپی را استخدام کرد. دکتر دلپی در سال ۱۳۰۹ شمسی که به تهران آمد حصارک را که یک مزرعه دولتی بود و مقابل آن نیز مرتع بود به عنوان محل انستیتو رازی انتخاب کرد و کسانی را که در انستیتو پاستور برای مبارزه با طاعون گاوی کار می‌کردند به آنجا منتقل کرد.

بیشتر فعالیت‌های انستیتو رازی بین سال‌های ۱۳۱۰ و۱۳۲۰ در زمینه تولید واکسن‌های بیماری‌های حیوانی بود. در سال ۱۳۲۱ شمسی به علت اپیدمی دیفتری به توصیه دکتر قریب و دکتر اقبال قرار شد سرم ضد دیفتری در انستیتو رازی تهیه شود و دکتر میرشمسی به اینکار اقدام کرد. گرچه قرار بود پس از پایان جنگ جهانی دوّم انستیتو رازی کارهای مربوط به تولید محصولات انسانی را تعطیل کند ولی به پیشنهاد دکتر اقبال قرار شد این فعالیت حفظ شود.

از ۱۳۳۳ به بعد واکسن سه گانه دیفتری، کزاز، سیاه سرفه برای اداره کلّ بهداشت ساخته شد. بعدا واکسن‌های سرخک و فلج اطفال به تولیدات انسانی انستیتو رازی اضافه شد که تولید آن‌ها به طور عمده مدیون فعالیت‌های دکتر میرشمسی و همکاران وی می‌باشد.

            سازمان‌های اداری بهداشت عمومی  وزارت بهداری در ایران به عنوان یک وزارت مستقل از سال ۱۳۲۱ شروع به کار کرد ولی وزرا اغلب یا جراح بودند و یا متخصص بیماری‌های داخلی و فعالیت‌های بهداشت عمومی محدود به کار اداره صحیّه عمومی که بیشتر به امور قرنطینه و واکسیناسیون می‌پرداخت.

            در سال ۱۳۳۰ اصل چهارم ترومن در ایران شروع به فعالیت عملی کرد و یکی از فعالیت‌های آن تاسیس “سازمان همکاری بهداشت” با همکاری وزارت بهداری بود. در حقیقت این سازمان پایه و اساس سازمان‌های بهداشت و پیشگیری از بیماری‌ها در ایران است. سازمان همکاری بهداشت، دارای شاخه های متعدد فعالیت بهداشتی از قبیل مهندسی بهداشت، پرستاری بهداشت، بهداشت مادر و کودک و غیره بود. این سازمان در بسیاری از استان‌ها اقدام به تاسیس شعبه نمود که بخصوص در زمینه تهیه آب سالم آشامیدنی فعالیت داشتند.

            بعد از چند سال فعالیت “سازمان همکاری بهداشت” منحل و اداره کل بهداشت در وزارت بهداری تاسیس شد. در همان اوان چون سازمان جهانی بهداشت اجرای برنامه ریشه کنی مالاریا را در قاره های مختلف به جز آفریقا توصیه کرده بود بخشی از فعالیت‌های مبارزه با مالاریا که در “سازمان همکاری بهداشت” انجام می‌شد از اداره کل بهداشت جدا شد و اداره کل ریشه کنی مالاریا تاسیس گردید ضمنا تصمیم گرفته شد که فعالیت‌های اداره مهندسی بهداشت نیز جزو همین اداره کل باشد. نیروی انسانی کارشناس مورد نیاز کار در این اداره کل، بیشتر در انستیتو مالاریولوژی که شرح فعالیت‌های آن بعدا خواهد آمد تعلیم می‌گرفتند و کادر صحرایی لازم برای ادارات استان‌ها اعم از میکروسکوپیست، تکنسین‌های حشره شناسی، مامورین مراقبت و غیره نیز آموزش داده شدند. وجود همین کادر صحرایی آموزش دیده و مجرّب بود که بعدا به موفقیت راه اندازی شبکه های بهداشتی در سراسر کشور کمک کرد.

            در سال ۱۳۴۳ با روی کار آمدن حسنعلی منصور، دکتر جمشید آموزگار که خود متخصص بهداشت (در زمینه آب) بود به وزارت بهداری منصوب شد و وی اقدام به تعیین یک معاون بهداشتی (دکتر قاسم معتمدی) نمود و در سطح استان‌ها ادارات کل بهداشت به موازات ادارات کل بهداری تاسیس شد و پس از یکی دو سال هر دو اداره کل در هر استان ادغام شدند ولی در اغلب استان‌ها مسئولیت به عهده مدیران کل بهداشتی گذاشته شد. بعدها اداره کل ریشه کنی مالاریا نیز منحل شد و ادارات تابعه آن ضمیمه ادارات کل بهداری استان شدند.

            در سطح کشوری یک اداره کل مبارزه با بیماری‌های واگیر تاسیس شد که مسئولیت مبارزه با بیماری‌‌های واگیر در سطح کشور به عهده آن اداره بود ولی در سال ۱۳۵۱ به موازات آن اداره کل مبارزه با بیماری‌های غیرواگیر تاسیس و قرار شد که به امر مبارزه با بیماری‌های قلب و عروق، سرطان‌ها، بیماری‌های متابولیک، بهداشت روانی و بهداشت حرفه ای بپردازد. چون در این تاریخچه فقط به مسائلی که تا انقلاب اسلامی اتفاق افتاده می‌پردازیم، لذا این بحث را در اینجا خاتمه می‌دهیم و اکنون مختصری نیز به تاریخچه تحقیقات بهداشتی در کشور می‌پردازیم.

تاریخچه تحقیقات بهداشتی در ایران
            همانطور که قبلا ذکر شد انستیتو پاستور ایران در سال ۱۲۹۹ به منظور راه انداختن برنامه های واکسیناسیون ‌هاری و آبله و حصبه راه اندازی شد که بعدا به فعالیت‌های عمده ای در زمینه تحقیقات بیماری‌های بومی بخصوص در زمینه هاری و طاعون پرداخت و از این نظر در سطح سازمان‌های تحقیقاتی بین المللی قرار گرفت. انستیتو رازی که همانطور که قبلا گفته شد در ابتدا به عنوان شاخه ای از انستیتو پاستور جدا شده مسئولیت تهیه واکسن برای بیماری‌های حیوانی را به عهده داشت از سال ۱۳۲۱ به تولید فراورده های سرم و واکسن برای بعضی بیماری‌های انسانی پرداخت که به موازات آن تحقیقات ارزنده ای در زمینه این محصولات انجام داد ولی تاریخچه بخش اعظم تحقیقات بهداشتی کشور به تاریخچه انستیتو مالاریولوژی که بعدا به دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی تبدیل شد بر می‌گردد. که در باره آن شرح بیشتری داده می‌شود. علت تکیه بیشتر بر این موسسه تنها نقش آن در تحقیقات بهداشتی نیست بلکه اهمیت آن بیشتر مربوط به آموزش و تربیت کادر بهداشتی کارشناس در رشته های مختلف است که اجرای برنامه های بهداشتی را در سراسر کشور به عهده گرفتند.

تاریخچه فعالیت‌های دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی
            در سال ۱۳۳۱، به دنبال تصمیم دولت برای شروع برنامه های مبارزه با مالاریا طبق قراردادی که بین گروه انگل شناسی دانشکده پزشکی دانشگاه تهران و وزارت بهداری وقت منعقد شد انستیتو مالاریولوژی به ریاست دکتر ناصر انصاری استاد کرسی انگل شناسی تاسیس گردید که وظایف اصلی آن عبارت بودند از انجام بررسی‌های مقدماتی مالاریومتریک در سراسر ایران، تعلیم مالاریولوژیست و حشره شناس مالاریا برای خدمت در سراسر کشور و تعلیم پرسنل ارائه خدمات مبارزه با مالاریا. این فعالیت‌ها پس از تشکیل اداره کل ریشه کنی مالاریا توسعه و دامنه بیشتری به خود گرفت و تمامی فعالیت‌های مربوط به تعلیم نیروی انسانی و نیز تحقیقات مالاریا به عهده این موسسه گذاشته شد.

طی سال‌های بعد، به علت گسترده تر شدن زمینه های فعالیت انستیتو ابتدا اسم آن به انستیتو مالاریولوژی و پارازیتولوژی، بعدا به انستیتو مالاریولوژی، پارازیتولوژی و بیماری‌های گرمسیری و بالاخره در سال ۱۳۴۳ به انستیتو تحقیقات بهداشتی تبدیل شد و امر اخیر هنگامی صورت گرفت که گروه علوم بهداشتی در دانشکده پزشکی دانشگاه تهران از ادغام گروه های انگل شناسی، بیماری‌های گرمسیری و بهداشت تشکیل شد و در حقیقت در این سال بود که انستیتو تحقیقات بهداشتی در عمل به صورت انستیتوی ملی تحقیقات بهداشتی شروع به فعالیت کرد. در طی تمامی این ادوار دکتر شمس الدین مفیدی ابتدا به عنوان کفیل و بعدا به عنوان رئیس، مسئولیت کارهای این موسسه را به عهده داشت.

            از ابتدا نحوه کار انستیتو به این صورت بود که بخشی از کار‌ها در بخش‌ها و آزمایشگاه های مرکز، بخشی از آن در ایستگاه های تحقیقات پزشکی و بخشی توسط سیستم‌های سیّار صورت می‌گرفت و در همان ابتدا، اغلب فعالیت‌های انستیتو با همکاری واحد‌های مختلف سازمان بهداشت جهانی انجام می‌شد.

            اولین بخش‌های مرکزی انستیتو بخش‌های تک یاخته شناسی، کرم شناسی و حشره شناسی بودند که به سرعت بخش‌های دیگر مانند اپیدمیولوژی، آمار زیستی و بهداشتی، باکتریولوژی، مسائل جمعیتی، تغذیه، ویروس شناسی، ایمونولوژی و غیره به آن اضافه شد.

            اوّلین ایستگاه های تحقیقاتی در کازرون (برای مطالعات و آموزش مالاریا)، دزفول (برای مطالعات و آموزش بیلارزیوز (شیستوزومیاز هماتوبیوم) و سبزوار (برای طرح مبارزه با بیماری‌های منتقله بوسیله بندپایان) بود، ولی به تدریج ایستگاه های دیگر تاسیس شدند و بعضی از ایستگاه های قبلی را به محل‌های دیگر منتقل کردند.

            انستیتو ابتدا به صورت سازمان مشترک بین دانشکده پزشکی دانشگاه تهران و وزارت بهداری عمل می‌کرد ولی پس از تشکیل سازمان امور اداری و استخدامی کشور به انستیتو تکلیف شد که یا باید جزو وزارت بهداری باشد یا جزو دانشگاه تهران. به علت اینکه اغلب کادر فنی اصلی انستیتو اعضاء هیئت علمی دانشگاه بودند مدیریت انستیتو تصمیم گرفت که انستیتو از لحاظ اداری جزئی از دانشگاه تهران باشد ولی در عمل همچنان به مثابه انستیتوی ملی تحقیقات بهداشتی عمل کند.

            در سازمان پیشنهادی به سازمان امور اداری و استخدامی، غیر از آزمایشگاه ها و بخش‌های مرکزی، هشت ایستگاه تحقیقات پزشکی در نظر گرفته شد که عبارت بودند از ایستگاه های اصفهان، اهواز شهسوار، کازرون، بندر عباس، مشهد، کرمان و بابل ـ در سال ۱۳۴۹ ایستگاه مشهد تعطیل شد و پرسنل آن به رضائیه (ارومیه) منتقل گردید ـ هر یک از این ایستگاه ها به تحقیقات در باره یک یا چند مسئله ملی می‌پرداختند که ذکر آن‌ها از حوصله این مختصر، خارج است ولی شایان ذکر است که طرح مهم سیستم ارائه خدمات بهداشتی اوّلیه و خانه های بهداشت در ایران با همکاری وزارت بهداری، سازمان جهانی بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی در ایستگاه ارومیه در استان آذربایجان غربی از سال ۱۳۵۱ یعنی حدود شش سال قبل از کنفرانس آلماآتا آغاز شد که تجربیات حاصل از این طرح و یکی دو طرح کوچک دیگر که در فارس و لرستان انجام می‌شد پایه راه اندازی شبکه خدمات بهداشتی اوّلیه در کشور گردید.

            گروه علوم بهداشتی در سال ۱۳۴۵ به دانشکده بهداشت تبدیل شد و از آن زمان به ترتیب نیروی انسانی بهداشتی در سطح فوق لیسانس و بالاتر در رشته های مختلف بهداشتی پرداخت که همانطور که قبلا ذکر شد امر سرپرستی آموزش و ارائه خدمات بهداشتی در سراسر کشور را به عهده گرفتند. امری که قبل از آن به طور محدود توسط تحصیل کرده های خارج کشور انجام می‌شد.

منابع
۱ ـ سریل الگود : تاریخ پزشکی ایران، ترجمه محسن جاویدان، نشر اقبال تهران ۱۳۵۲ .

۲ ـ یاکوپ ادوارد پولاک : سفر نامه پولاک، ایران و ایرانیان ترجمه کیکاوس جهانداری چاپ تنی آلمانی ۱۸۵۲ سال ترجمه ۱۳۶۱، تهران انتشارات خوارزمی.

۳ ـ شلیمر، فرهنگ شلیمر : اصطلاحات پزشکی، دارویی و مردم شناسی (به زبان فرانسه) سال تالیف ۱۸۷۴ سال چاپ مجدد ۱۳۳۵ توسط دانشکده پزشکی دانشگاه تهران.

۴ ـ میرشمسی، حسین : کتاب واکسیناسیون.

« Previous PageNext Page »