كشیدن سیفون توالت های فرنگی با درپوش باز می تواند موجب پخش شدن باكتری های عامل اسهال در هوا شود

کارشناسان بهداشتی در مركز آموزش بیمارستانی لیدز در کشور انگلیس می گویند نتایج بررسی ها نشان داده است که كشیدن سیفون توالت های فرنگی با درپوش باز می تواند موجب پخش شدن باكتری های عامل اسهال در هوا شود.آنان عنوان می کنند می توان نتیجه گرفت که سیفون توالت فرنگی، عامل شیوع اسهال است

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  این كارشناسان ، میكروبی را شناسایی كرده اند كه پس از كشیدن سیفون تا ارتفاع حدودا ۲۵ سانتی متر از سطح محل نشستن توالت فرنگی در فضا پراكنده می شود.

این میكروب كه می تواند موجب بروز اسهال و حتی التهاب های روده ای خطرناك شود، «کستریدیوم دیفیسیل » نام دارد. این میكروب در سرویس های بهداشتی بیمارستان ها مشاهده شده است.

كارشناسان بهداشتی می گویند: میكروب «سی.دیفیسیل» فضای توالت های فرنگی را كه صندلی آنها درپوش ندارد، آلوده می كند و تا ۹۰ دقیقه پس از كشیدن سیفون در فضا باقی می ماند.

با وجودی كه این مطالعه روی سرویس های بهداشتی بیمارستان ها متمركز شده اما كارشناسان می گویند كه توالت های عمومی و سرویس های منازل نیز از این حیث در شرایط مشابهی قرار دارند.

کلستریدیوم دیفیسیل باسیل بی هوازی اجباري و گرم مثبت است که می تواند بصورت اسپور در بیاید و عامل اسهال و کولیت ناشی از مصرف آنتی بیوتیک می باشد .

کلستریدیوم دیفيسیل مسئول 20-30 درصد اسهال های ناشی از مصرف آنتی بیوتیک ، 50-75 درصد کولیتهای ناشی از مصرف آنتی بیوتیک و بیش از 90 درصد موارد کولیت پسودومامبرانوی ناشی از مصرف آنتی بیوتیک ها می باشد .

عفونت با کلستریدیوم دیفیسیل معمولاً بصورت اسهال خفیف تا متوسط که گاهی همراه با کرامپ شکمی است تظاهر می کند . گاهی پسودو مامبران بصورت پلاکهای سفید مایل به زرد که به مخاط روده چسبندگی دارد مشاهده می شود .

بیماری بندرت خودش را بصورت شکم حاد و کولیت برق آسائی که زندگی بیمار را تهدید می کند نشان می دهد .

کولیت ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل در اثر اختلال در فلور باکتریال نرمال کولون و کلونیزاسیون آن با کلستریدیوم دیفیسیل و آزاد سازی توکسین هائی که باعث التهاب و آسیب مخاطی مي شوند عارض میگردد. درمان آنتی بیوتیکی قبلی عامل کلیدی تغییر فلور باکتریال نرمال کولون است .

بیماران بستری شده در بیمارستان هدف اصلی عفونت با کلستریدیوم دیفیسیل هستند  .  کلونیزاسیون از طریق مدفوعی – دهانی اتفاق می افتد .

پس از خروج از دستشویی دست هایتان را حتما بشویید

اكثر متخصصين علوم بهداشتي بر اين باورند كه افراد مي‌توانند با عمل ساده‌اي مانند شستن دست‌ها به ميزان قابل ملاحظه‌اي احتمال ابتلا به بيماري را كاهش دهند. دست‌هاي آلوده و كثيف را مي‌توان پاك كرد. اين كار بسيار آسان است، اما خيلي از افراد با شستن دست چندان سازگاري ندارند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، طبق مطالعات انجام شده به وسيله مراكز كنترل و پيشگيري از بيماري (CDC) ، تنها حدود نيمي از افراد پس از دستشويي دست خود را مي‌شويند، در اين ميان زنان تعداد بيشتري را به خود اختصاص مي‌دهند. اين در حالي است كه آلودگي دست‌ها پس از دستشويي باعث انتقال بسياري از عفونت‌هاي شديد مي‌شود.

نتایج یك مطالعه جدید نشان می دهد كه تمام دستگیره ها و وسایل داخل دستشویی آلوده به باكتری های خطرناك و بی شماری هستند كه به راحتی منتقل می شوند.

كارشناسان بهداشت عمومی در آمریكا در این باره هشدار دادند كه شمار فراوانی از باكتری ها و میكروب های بیماری زا روی تمام سطوح دستشویی ها وجود دارند و در تماس با دست های افراد زیادی هستند.

باكتری هایی كه معمولا با پوست در ارتباط هستند در تمام سطوح شامل درها، دستگیره ها، شیر آب و بسیاری از سطوح دیگر یافت می شوند.

بعلاوه باكتریهایی هم كه مربوط به روده هستند به تعداد زیاد روی سطوح مختلف سرویس های بهداشتی پخش هستند. در این اماكن كف زمین، بیشترین بار باكتریایی را دارد و معمولا حاوی انواع میكروب هایی است كه در خاك یافت می شوند.

تحقیقات نشان می‌دهد که شستن دست‌ها با آب گرم و صابون، مرگ و میر کودکان زیر پنج سال را به دنبال اسهال و عفونت‌های حاد تنفسی تا میزان بالایی کاهش می‌دهد.آموزش صحیح شستن دست‌ها با آب گرم و صابون به کودکان و رعایت بهداشت یکی از موثرترین، ساده‌ترین و اقتصادی‌ترین روش‌های کنترل بیماری‌های عفونی است.

دست شستن منظم و صحیح به‌وسیله تیم مراقبتی بهداشتی و به‌خصوص مادران موجب کاهش مرگ و میر نوزادان و کاهش ابتلا به اسهال حتی تا 40 درصد می‌شود. شستن دست پیش از خوردن غذا یا آماده کردن غذا و پس از استفاده از توالت و تمیز کردن کودک امری بسیار حیاتی در پیشگیری از انتقال بیماری‌هاست.

صندوق کودکان سازمان ملل همچنین می‌گوید اگر شستن دست‌ها با صابون به یک عادت دایمی تبدیل شود می‌تواند بیش از هر واکسن دیگر جان انسان‌ها را نجات دهد.یک بررسی دیگر نشان می‌دهد با اینکه بیشتر مردم می‌دانند که شستن دست‌ها از انتقال بیماری‌ها جلوگیری می‌کند اما تنها کمتر از نیمی از آنها با آب و صابون دست‌هایشان را می‌شویند.

اگر بعد از خارج شدن از دستشویی، متوجه شدید كه دستهایتان را نشسته اید، اندكی تامل كرده و نسبت به انجام این كار اهمال و بی توجهی نكنید  تصویر این میكروب های خطرناك و آلوده را در ذهن خود تداعی کنید و تصمیم خود را تغییر دهید تا سالم بمانید.

پژوهشگران علوم بهداشتی می گویند باکتریهایی که مربوط به روده هستند به تعداد زیاد روی سطوح مختلف سرویس‌های بهداشتی پخش هستند. در این اماکن کف زمین، بیشترین بار باکتریایی را دارد و معمولا حاوی انواع میکروب‌هایی است که در خاک یافت می‌شوند.

بهداشت آب وبيماري‌هاي منتقله از طريق آب آلوده

آب در خلقت اولیه صاف و عاری از هر گونه آلودگی بوده  ولی طی زمان، عوامل متعددی موجبات آلودگی آب را فراهم ساخته است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  شناخت آب از نظر كيفيت و كميت و چگونگي حصول آن قدمي اساسي در جهت بهينه سازي مصرف آن مي‌باشد.

اگر چه بيش از سه چهارم كره زمين را آب فرا گرفته است، سهم قليلي از آب‌هاي موجود، براي مصارف بهداشتي و كشاورزي، قابل استفاده است. زيرا حدود 3/97 درصد اقيانوس‌ها و 1/2 درصد يخ‌هاي قطبي و 6/0 درصد درياچه ها و رودخانه و آب‌هاي زيرزميني وجود دارد كه حدود 36/0 درصد كل منابع آب مي‌باشد.

آب اقيانوس‌ها، درياها و اغلب درياچه ها و بسياري از منابع آب زيرزميني به علت شوري بيش از حد و داشتن املاح معدني براي مقاصد بهداشتي، كشاورزي و صنعتي، غيرقابل استفاده مي‌باشند.

بسیای از مشكلات بهداشتی كشورهای در حال پیشرفت، عدم برخوردای از آب آشامیدنی سالم است. از آنجایی كه محور توسعه پایدار، انسان سالم است و سلامت انسان در گرو بهره مندی از آب آشامیدنی مطلوب میباشد بدون تامین آب سالم جایی برای سلامت مثبت و رفاه جامعه، وجود ندارد.

آب از دو بعد بهداشتی واقتصادی حائز اهمیت است. از بعد اقتصادی به حركت درآورنده چرخ صنعت و رونق بخش فعالیت كشاورزی است. از بعد بهداشتی آب با كیفیت، تضمین كننده سلامت انسان است. آب با شكل ظاهی و با وسعت محتوایی آن دنیای زنده دیگی است.
اگر چه از دید ما پنهان است، اما آب دارای آثار بسیار زیادی در حیات جانداران به ویژه انسان میباشد. آب آشامیدنی علاوه بر تامین مایع مورد نیاز بدن به مفهوم مطلق آن یعنی H2O ، در بردارنده املاح و عناصر ضروی برای موجود زنده و انسان میباشد. كمبود پاره ای از آن‌ها در آب ایجاد اختلال در بدن موجود زنده میكند و منجربه بروز برخی بیمایها میشود.
فقدان ید و فلوئور و ارتباط آن‌ها با گواتر اندمیك و پوسیدگی دندان‌ها به ترتیب بیان كننده این اهمیت است. علاوه بر مواد شیمیایی، موجودات ذره بینی گوناگونی نیز در آب پیدا میشوند كه بعضی از آنها بیمای زا بوده و ایجاد بیمایهای عفونی خطرناكی میكنند. بهسازی آب رابطه مستقیمی با كاهش بیمایهای عفونی دارد.

بطوی كه پس از تامین آب آشامیدنی سالم میزان مرگ از وبا 1/74 درصد، میزان مرگ از حصبه 3/63 درصد، میزان مرگ به علت اسهال خونی 1/23 درصد و میزان مرگ از بیمای اسهال 7/42 درصد كاهش یافت. بنابراین برنامه یزی و هزینه در جهت تامین آب سالم سرمایه گذای قابل تو جهی برای آینده خواهد بود. تهیه و تامین آب آشامیدنی سالم برای جامعه یكی از موثرتین و پایدارتین فنآویها برای ارتقاء سلامت جامعه است.

عدم رعایت موازین زیست محیطی توسط انسان ، از جمله تخلیه فاضلاب های صنعتی به رودخانه ها ، استفاده بی رویه و غیر منطقی از سموم مختلف و آفت کش ها در کشاورزی ، توسعه شهر نشینی و مهاجرت های غیر اصولی ، عدم آموزش درست و کافی شهروندان و غیره …. موجب شده است تا منابع آبی در معرض آلودگی های بیشتری قرار گیرند .

متاسفانه این آلودگيها بيماری زا بوده و سالانه موجب مرگ هزاران نفر در جهان می شوند . مطابق آمار در دهه اخیر در دنیا میلیون ها انسان و بخصوص کودک هر ساله از عدم بهسازي محیط و آلودگی آب جان خود را از دست می دهند . بیماری های مهمی مانند انواع اسهال ها ، انواع بیماری های انگلی روده ای ، حصبه ، وبا ، هپاتیت و بیماری هایی که ناشی از عدم دسترسی به آب کافی هستند مانند بیماری های چشمی (تراخم ) و بیماری های پوستی سبب ساز این مرگ ومیر ها می شوند .

اگر چه کمبود آب و نا سالم بودن آن سلامتی تمامی افراد جامعه رابه مخاطره می اندازد و سبب بروز بیماری هایی مانند اسهال می شود لیکن مطابق آمار بدست آمده در جهان84 در صد از بیماران مبتلا به اسهال و 74 در صد از بیماران مبتلا به انگل (کرم ها ) را کودکان تشکیل می دهند

وجود آب سالم و کافی از ضروری ترین نیازهای انسان است بطوریکه بدون آن حتی تصور داشتن زندگی توام با سلامت غیر ممکن است .

در بخش آب، آب آشاميدني مردم مورد نظر است. آبي گوارا كه عوامل فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي آن در حد استانداردهاي مصوب باشد و مصرف آن عارضه سوئي در كوتاه مدت يا درازمدت در انسان ايجاد نكند

بسياري از مشكلات بهداشتي كشورهاي در حال پيشرفت، عدم برخورداري از آب آشاميدني سالم است. از آنجايي كه محور توسعه پايدار، انسان سالم است و سلامت انسان در گرو بهره مندي از آب آشاميدني مطلوب مي‌باشد،بدون تامين آب سالم جايي براي سلامت مثبت و رفاه جامعه وجود ندارد.

آب از دو بعد بهداشتي واقتصادي حائز اهميت است:

از بعد اقتصادي به حركت درآورنده چرخ صنعت و رونق بخش فعاليت كشاورزي است.
از بعد بهداشتي آب با كيفيت، تضمين كننده سلامت انسان است.

بیماریهای منتقله به وسیله آب هنگامی رخ می دهند که عوامل بیماریزا توسط انسان همراه آب آشامیدنی شوند و علاوه بر آن طیف وسیعی از بیماریهای دیگر مانند هپاتیت و اسهالهای باسیلی،آمیبی و بیماریهای انگلی را شامل می شود.

آب آشاميدني، علاوه بر سالم بودن لازم است پاكيزه نيز باشد. زيرا آب سالم وكدر يا بامزه نامطلوب و داشتن رنگ، ممكن است مورد اعتراض مصرف كننده قرار گرفته و مصرف كننده به طرف آب به ظاهر پاكيزه اي گرايش پيدا كند كه از نظر كيفيت شيميايي و ميكروبي، نامطلوب باشد.

ويژگي‌هاي آب سالم:

1 ـ عاري از عوامل زنده بيماري‌زا باشد2 ـ  عاري از مواد شيميايي زيان آور باشد3 ـ  بدون رنگ و بو، و طعم مطبوع داشته باشد4 ـ  قابل استفاده براي مصارف خانگي باشد
آبي كه يك يا دو مورد از ويژگي‌هاي فوق را نداشته باشد (بويژه مورد يك و دو) آن را آلوده و براي شرب غيرقابل مصرف مي‌دانند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، کشور ایران با توجه به شرایط خاص جغرافیایی , تنوع آب و هوا, وضعیت بهداشتی کشورهای همسایه , وضعیت های گوناگون سطح فرهنگ بهداشتی مردم در نقاط مختلف , وقوع حوادث و سوانح طبیعی و غیر طبیعی , وضعیت های نامناسب زیستی در برخی از مناطق ، کمبود تسهیلات و امکانات بهداشتی و بالاخره پایین بودن شاخص های بهداشتی در بعضی از استانها، همواره درگیر اپید می های بیماریهای واگیردار  خصوصا بیماریهای منتقله از آب و غذا بوده و می باشد

افراد جامعه بايستي به سئوالات زير به آساني پاسخ دهند :

اهميت بهداشتي آب چيست؟

·آبي كه براي آشاميدن و ديگر مقاصد بهداشتي در دسترس قرار مي‌گيرد از كجا تأمين مي‌شود؟

· آب سالم و پاكيزه چگونه استحصال مي‌شود؟

· هزينه استحصال، بهره برداري و نگهداري آب آشاميدني چگونه تأمين مي‌شود؟

· آيا منابع موجود آب براي حال و آينده جمعيت‌ها كافي است؟

·  منابع آلاينده منابع آب و سيستم‌هاي تهيه و توزيع كدامند؟

بنابراين تأمين آب آشاميدني سالم و پاكيزه مبتني است بر آگاهي و مشاركت همه جانبه جامعه درخصوص بهره برداري و نگهداري از منابع آب، برنامه هاي مؤثر و پايدار مراقبت از اقدامات تأمين آب آشاميدني در گرو احساس مسئوليت و پشتيباني جوامع محلي است، بطوريكه جامعه در تمامي مراحل توسعه منابع، انتقال، بهسازي، توزيع و بهره برداري، مشاركت داشته و با اظهار نظر و اقدامات عملي، مسئولين محلي را در تهيه و تأمين آب آشاميدني منطبق با استانداردهاي تعيين شده ياري نمايند.

آلودگي با منشاء زيست شناختي در آب شامل:

الف) باكتري‌ها: وبا، حصبه و اشباه آن، اسهال خوني باكتريال، اسهال به علت اشريشياكولي، لپتوسپيروزيس و بيماري ناشي از يرسينيا  آنتروكوليتيكا و ناراحتي گوارشي ناشي از كمپيلوباكترها.

ب) ويروس‌ها: هپاتيت‌هاي ويروسي، فلج اطفال، بيماري‌هاي ناشي از ويروس‌هاي كوكساكي، اكو و گاستروآنتريت ويروسي.
ج) پروتوزوئرها: آميبيازيس، ژيارديازيس، بالانتيديازيس
د) كرم‌هاي انگلي: شيستوزوميازيس، بيماري خارش شناگران، آسكاريازيس، هيداتيدوز، دراكونكولوس، بيماري ناشي از كرم قلابدار و كرم نواري ماهي.
ه) سموم توليدي از سيانوباكتري‌ها: سمومي كه ايجاد ناراحتي كبدي مي‌كنند،.

1 بطور کلی می توان بیماری هایی که آب در انتقال آنها دخالت دارد به این شرح تقسیم بندی كرد:

1- بيماريهايي  که املاح محلول در آب آشامید نی علت اصلی آن را تشکیل می دهند:
شامل: گوا تر اندمیک- پوسیدگی دندان- فلوئوروزیس دندان- آرژیریا- بیماری مت همو گلوبینمیا- بیماری قلب و عروق و بیماری مغز و عروق- مسمومیت سربی- بیماری میناماتا

2- بيماريهايي كه آب وسيله انتقال بيماري است كه شامل:
1- ويبريو كلرا، عامل وبا Vibrio Cholera
2- سالمونلا تيفي، عامل تب روده Typhoid Fever
3- شيگلا، عامل شيگلوز Shigellosis
4- فرانسيسلا تولارنسيس، عامل تولارمي Francis Ella Tularemia
5- مايكوباكتريوم توبركولوزيس، عامل سِل Tuberculosis
6- لپتوسپيرا، عامل لپتوسپيروز Leptospirosis
7- آنتاموبا هيستوليتيكا، عامل آميبياز Entamoeba histolytica
3- بيماريهايي كه آب محيط پرورش ميزبان يا عامل بيماري است:
شامل شيستوزوميازيس- فاسيولاهپاتيك- درانكونكولوس مديننسيس
4- بيماريهايي كه آب به صورت غيرمستقيم در انتشار آن نقش دارد:
شامل= مالاريا و كوري رودخانه

( رويكرد رفتاري حاصل از آموزش بهداشت آب در جامعه)

منبع آب :

همه آحاد جامعه لازم است اهميت آب سالم براي مقاصد شُرب و پخت و پز را بدانند.
براي مقاصد بهداشتي نظير استحمام، شستشو و تميزي ،از آب متناسب استفاده گردد.
مصرف صحيح آب و اجتناب از به هدر دادن آن مورد تأكيد قرار گرفته و پساب حاصله تخليه گردد.
منابع حفاظت شده آب، مورد استفاده قرار گيرد و نسبت به نگهداري آن اقدام گردد.
منابع و مجاري آب مورد استفاده نبايستي در معرض آلودگي ناشي از سيستم‌هاي دفع مدفوع با كانال‌هاي
فاضلاب، سموم كشاورزي و مواد زائد ناشي از دامداري‌ها قرار داشته باشد.

بهسازي آب :

روش‌هاي ساده بهسازي آب در جامعه صورت گيرد.
در مناطقي كه امكان آلودگي به انگل‌هايي نظير كرم پيوك يا تخم انگل‌ها وجود دارد ، آب صاف شود و يا حداقل، مصرف كنندگان نسبت به صاف كردن آن اقدام نمايند.

جمع آوري با برداشت آب :

آب آشاميدني بايستي بوسيله مجاري يا ظروفي برداشت يا جمع آوري گردد كه آلودگي پيدا نكند.
در صورت استفاده از مخازن براي جمع آوري و برداشت آب حتماً سربسته باشد.

محل يا جاي ذخيره آب :

آب ذخيره شده را بايستي در ظروف درب داري كه مرتب تميز مي شود ذخيره نمود.
آب شرب، حتي الامكان از ديگر آب‌هاي مصرفي جداگانه ذخيره و نگهداري شود.

استفاده از آب ذخيره شده براي شرب :

هنگام برداشت آب از ظروف ذخيره بايستي توجه داشت توسط ظروف برداشت نظير ليوان، دست يا عوامل خارجي آلودگي پيدا نكند.

مصرف آب :

ضمن اينكه آب مورد استفاده به مقدار كافي تهيه شود مقادير متناسبي بايستي براي شرب يا ديگر مصارف برداشت نمود. تقريبا مقدار 40-30 ليتر براي مصارف فردي و خانگي روزانه نياز مي‌باشد

توصيه هاي بهداشتي:

1-رعايت بهداشت فردي و محيط
2- از آبهاي آلوده و مشكوك به آلودگي براي مصارف شرب استفاده نگردد.
3-عدم استفاده از فاضلاب خام براي آبياري سبزيجات
4- عدم استفاده از قالبهاي يخ كه در معابر وكنارخيابانها بطور غير بهداشتي نگهداري وعرضه مي گردد.
5- از آب لوله كشي موجود در پاركها كه بابلوهاي هشدار دهنده مانند  آب قابل شرب است استفاده گردد.
6- سبزيجات و ميوه جات مصرفي مطابق دستورالعمل موجود در كليه مراكز بهداشتي درماني و خانه هاي بهداشت ضدعفوني گردند.
7- در هنگام مسافرت و در مكانهايي كه آب سالم و بهداشتي از قبيل آب لوله كشي وجود ندارد، از آبهاي بطري شده(آب معدني) براي شرب استفاده گردد.
8-  با توجه به نقش آب سالم در تهيه اقلام خوراكي در هنگام خريد اين اقلام دقت كافي بعمل آيد.
9- در روستاهاي فاقد شبكه لوله كشي آب،براي سالمسازي آب از محلول كلر مادر كه در خانه هاي بهداشت موجود است استفاده گردد.
10- از شناكردن در آبهاي آلوده و رودخانه ها خودداري گردد.
11- لوله هاي انتقال آب نبايد ازقسمت زيرين لوله ها و مجاري فاضلاب عبور داده شود.
12-  شناكردن در استخرهايي كه اصول و مقررات بهداشتي را رعايت مي كنند صورت پذيرد.
13- ازپخش فاضلاب وپسابها در محيط خودداري گردد.

نرخ مرگ و میر ناشی از حملات قلبی در زنان استرالیایی بیشتر از مردان شده است

اردیبهشت ۱۳, ۱۳۹۰ توسط :   موضوع: : بهداشت عمومي, مشروح اخبار

پژوهشگران بهداشت عمومی در استرالیا تاكید كردند كه زنان باید بیشتر مراقب سلامت قلب خود باشند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  این كارشناسان با ارائه آمار جدیدی هشدار دادند كه نرخ مرگ و میر ناشی از حملات قلبی در زنان استرالیایی بیشتر از مردان شده است. این در حالی است كه بسیاری از زنان نمی‌دانند كه در معرض این خطر قرار دارند.

به گزارش روزنامه سیدنی هرالد مورنینگ، این مطالعه كه از سوی انجمن قلب استرالیا صورت گرفته نشان داد كه بسیاری از زنان از وضعیت سلامت و بهداشت قلبی خود غافل هستند و كمتر به این عضو مهم در بدنشان توجه دارند.

 بیش از 70 درصد از 1763 زن شركت كننده در این مطالعات نمی‌دانستند كه بیماری قلبی قاتل مهم زنان استرالیایی است. مردان و زنان اغلب از لحاظ عوامل خطرزای بیماری‌های قلبی از قبیل کلسترول بالا،‌ کم ‌تحرکی،‌ فشار خون بالا و سیگار کشیدن با هم تفاوتی ندارند اما برخی از تفاوت‌های جنسیتی از لحاظ بروز، ‌علایم و پیامد بیماری‌های قلبی بین آنها وجود دارد.

زنان در مقایسه با مردان با احتمال بیشتری ممکن است بر اثر بیماری قلبی بمیرند. آنها با احتمال دو برابر بیشتر از مردان در طول شش سال پس از اولین حمله قلبی، دچار حمله قلبی دوم می‌شوند.

به علاوه مطالعات نشان می‌دهد كه امکان خطا در تشخیص نادرست سکته قلبی زنان بسیار بالا است چرا که معمولا با درد شکم همراه است و ممکن است حمل بر اختلال گوارشی شود.

چه كسانی در معرض خطر هستند؟
عوامل خطر( Risk Factors )، شرایط یا عاداتی هستند كه احتمال ابتلا شخص به یك بیماری را افزایش می دهند. این عوامل می توانند شرایطی را به وجود آورند كه وضعیت بیماری موجود را بدتر كنند. عوامل خطر مهم بیماری قلبی كه می توانید اقدامات زیادی برای كنترل آنها انجام دهید، شامل موارد زیر است:

1- سیگار كشیدن

2- فشار خون بالا

3- كلسترول خون بالا

4- داشتن اضافه وزن

5- فعالیت بدنی كم

6- دیابت
بعضی از عوامل خطر مانند: سن و سابقه ارثی بیماری قلبی قابل تغییر نیستند. خطر بیماری قلبی در زنان از سن 55 سالگی افزایش می یابد.

زنان بعد از یائسگی، به علت كاهش تولید هورمون استروژن برای ابتلا ببه بیماری قلبی مستعدتر می شوند. احتمال ابتلا به بیماری قلبی در زنانی كه به علل طبیعی یا برداشتن رحم با عمل( hysterectomy ) دچار یائسگی زودرس شده اند نسبت به زنان غیریائسه دو برابر است.

سابقه فامیلی و ارثی بیماری قلبی در سنین پایین عامل خطر دیگری است كه قابل تغییر نیست. اگر پدر یا برادر شما قبل از سن 55 سالگی یك حمله قلبی داشته اند و یا اگر خواهر یا مادر شما یك حمله قلبی قبل از 65 سالگی داشته اند، احتمال ابتلای شما به بیماری قلبی زیاد است.

عوامل خطر اصلی قابل تغییر نیستند، ولی دانستن آن از این لحاظ مهم است كه اینگونه افراد می توانند با كنترل سایرعوامل خطر بیماری قلبی را در خود كاهش دهند.

این كار چندان مشكل نیست. محافظت از قلبتان می تواند به سادگی راه رفتن سریع یا خوردن یك سوپ خوشمزه یا كارهایی باشد كه برای داشتن یك وزن متناسب به آنها نیاز دارید.

پزشکان می گویند تمامی افراد در سنین بالا لازم است موارد زیر را با پزشک خود هماهنگ کرده و سوالات زیر را از پزشک خود بپرسند :

1- چقدر در معرض خطر ابتلا به بیماری قلبی هستم؟

2- فشار خون من چقدر است؟ و باید چه كار كنم؟

3- چربی خون من چقدر است؟ (كه شامل كلسترول كل خون،LDL،HDL و تری گلیسیرید است) و باید چه كار كنم؟

4- شاخص توده بدنی( BMI ) و دور كمر من چقدر است؟ آیا اضافه وزن دارم؟

5- مقدار قند خون من چقدر است؟ آیا در معرض خطر ابتلا به دیابت هستم؟

6- چه آزمایش های دیگری برای پیگیری  نیاز دارم؟

7- هر چند وقت یك بار باید برای بررسی سلامتی قلبم به پزشك مراجعه كنم؟

8- چگونه می توانید برای ترك سیگار به من كمك كنید؟

9- در سن من چه میزان فعالیت بدنی برای سلامتی قلبم نیاز دارم؟

10- رژیم غذایی مناسب برای داشتن قلب سالم چیست؟ آیا لازم است با یك كارشناس تغذیه در مورد رژیم غذایی مناسب صحبت كنم؟

11- اگر حمله قلبی داشتم، چطور باید به شما اطلاع دهم؟

مقاومت به داروهای ضد میکروبی ، یک تهدید جهانی

شعار روز جهانی بهداشت  در سال جدید  ( روز جهانی بهداشت در سال 2011 )  “” مقاومت به داروهای ضد میکروبی ، یک تهدید جهانی “” می باشد .  ( Antimicrobial Resistance And Its Spread Worldwide ) . تمرکز سازمان جهانی بهداشت (WHO) بر روی مقاومت به داروهای ضد میکروبی به علت مقاومت به داروها و گسترش جهانی آن است که باعث از بین رفتن اثربخشی بسیاری از داروهایی است که در حال حاضر درمان بیماری های زیادی موثر است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  استفاده نامناسب از دارو، عدم تجویز دوز کافی برای درمان، عدم مصرف داروی تجویز شده تا انتها، کیفیت پایین دارو، نسخه اشتباه، پیشگیری و کنترل ناکافی عفونت، عوامل ایجاد مقاومت به دارو هستند.

داروهای ضد میکروبی چیست؟
داروهای ضدمیکروبی برای درمان عفونت هایی به کار می روند که توسط میکروارگانیسم هایی مثل باکتری، قارچ، انگل و ویروس ایجاد شده اند. کشف این داروها یکی از مهم ترین پیشرفت ها در زمینه بهداشت است و توانسته است جان میلیون ها انسان را در طی 70 سال گذشته نجات دهد.
داروهای ضدمیکروبی شامل آنتی بیوتیک ها، ضدقارچ ها، ضد انگل ها، داروهای شیمی درمانی و ضدویروس ها هستند.
مصرف و سوء مصرف این داروها در پزشکی و دامپروری ، تعداد و انواع میکروب های مقاوم به این داورها را افزایش داده است و این موضوع باعث افزایش تعداد مرگ ها، ناتوانی و آسیب بیشتر و افزایش هزینه های بهداشتی شده است .

برخي تحقيقات انجام شده در كشور ایران  نشان مي‌دهد حدود 15 درصد داروها در ايران بدون مشورت با پزشك و به طور خودسرانه مصرف مي‌شوند و در اين ميان داروهاي مسكن و آنتي‌بيوتيك‌ها بيشترين ميزان مصرف خودسرانه را تشكيل مي‌دهند و همين موضوع منجر به مقاومت دارويي در بيماران مي شود .

مصرف بي رويه دارو نه تنها در ايران بلکه در بسياري از کشورهاي جهان به يک نگراني تبديل شده است چراکه بدنبال بروز شواهدي مبني بر ايجاد مقاومت به داروهاي ضد ميكروبي در رابطه با برخي بيماري‌هاي ميكروبي، نتايج تحقيقات علمي بيانگر آنست كه ارگانيسمهاي مقاوم از جمله باكتري‌ها، ويروس‌ها و برخي انگل‌ها در برابر حمله داروهاي ضد ميكروبي همچون آنتي‌بيوتيك‌ها، آنتي‌ويروس‌ها و ضد مالارياها و بطور كلي درمانهاي استاندارد، بي‌اثر بوده و به اين ترتيب عفونت‌ها در بدن فرد باقي ‌مانده و احتمال سرايت آن به ديگران وجود دارد.
 
مقاومت ضد میکروبی چیست؟
“مقاومت ضدمیکروبی” که اغلب به عنوان “مقاومت دارویی” شناخته می شود،  هنگامی اتفاق می افتد که میکروارگانیسم هایی مانند باکتری، ویروس، قارچ و انگل به گونه ای تغییر کنند که داروهایی که قبلا برای درمان عفونت های حاصل از آن ها استفاده می شد، بی اثر شوند.
هنگامی که میکروارگانیسم ها نسبت به بیشتر داروهای ضدمیکروبی مقاوم شوند، اغلب به عنوان superbugs نامیده می شوند. این موضوع یک نگرانی عمده است، زیرا یک عفونت مقاوم ممکن است کشنده باشد، به دیگران منتقل شود و گسترش پیدا کند و باعث تحمیل هزینه های سنگین به افراد و جامعه شود.
در واقع دستاوردهای پزشکی مدرن به وسیله مقاومت به دارو در معرض خطرند. عدم تاثیر داروهای ضدمیکروبی در درمان و پیشگیری از عفونت ها، موفقیت درمان هایی از جمله پیوند، شیمی درمانی و جراحی های مهم را به خطر می اندازد.
مقاومت ضد میکروبی می تواند با استفاده نامناسب از داروها تسهیل شود، به عنوان مثال هنگامی که دوز کافی برای درمان تجویز نمی شود و یا  داروی تجویز شده تا انتها به مصرف نمی رسد.
کیفیت پایین دارو، نسخه اشتباه، پیشگیری نامناسب و کنترل ناکافی عفونت نیز می توانند به گسترش و پیشرفت مقاومت دارویی کمک کنند.

عوامل ايجاد كننده مقاومت دارويي
Antimicrobial resistance) AMR)  همان مقاومت‌هاي ضد ميكروبي نتيجه استفاده نادرست و نابجا از داروهاي ضد ميكروبي است و هنگامي كه ميكروارگانيسمي جهش يافته يا ژن مقاومي را كسب مي‌كند بوجود مي‌آيد؛ بطور مثال: زماني كه بيماري دوره درمان با داروي ضد ميكروبي تجويز شده را كامل نمي‌كند يا داروهاي نامرغوب استفاده مي‌كند،ميكروارگانيسمهاي مقاوم پديد آمده و منتشر مي‌شوند.

همچنين مركز كنترل و پيشگيري از بيماري‌ها(CDC) در سال 1997 گزارشي منتشر كرد مبني بر اين كه: 50 درصد از تمام آنتي‌بيوتيك‌هاي مصرف شده بي‌مورد بوده و ضرورتي نداشته است و حدود 80درصد از بيماران دوره درمان خود را تكميل نكرده‌اند و در واقع درمان، ناقص انجام شده است.

مشکل مهم  نحوه مصرف آنتي‌بيوتيك و رعايت الگوي صحيح مصرف است و بايد دانست كه از بين رفتن علائم باليني دليل بر اين نيست كه درمان كامل صورت گرفته است بلكه بايد طول درمان كامل شود.  آنتي‌بيوتيك‌ها را نمي‌توان ناقص مصرف كرد يا ميزان مصرف آن را به تدريج كاهش داد، بلكه آنتي‌بيوتيك را بايد در يك فاصله زماني مشخص مصرف كرد، حتي اگر علايم باليني از بين رفته باشد.
 
چرا مقاومت به دارو یک نگرانی جهانی است؟
مصرف نامناسب و غیر منطقی داروهای ضد میکروبی، شرایط مناسبی را برای ایجاد میکروب های مقاوم به دارو، گسترش و باقی ماندن آن ها فراهم می کند. عفونت هایی که به علت میکروارگانیسم های مقاوم ایجاد می شوند به درمان های معمول پاسخ نمی دهند و این امر منجر به طولانی شدن بیماری و و افزایش خطر مرگ می گردد .

بنا بر اعلام سازمان بهداشت جهاني (who)، در حال حاضر 440 مورد جديد بيماري سل مقاومت دارويي پيدا كرده‌اند که منجر به مرگ 150 هزار نفر در جهان شده است. همچنين مقاومت‌هايي كه نسبت به يكسري داروهاي مالاريا بوجود آمده، تقريبا جهاني است و تمام دنيا را در بر مي‌گيرد. در رابطه با يكسري داروهاي مورد استفاده براي بيماران ايدزي نيز اين اتفاق افتاده است. بر اين اساس بنظر مي‌رسد مقاومت به داروهاي ضد ميكروبي يك تهديد و نگراني جهاني است .

هر کفشي که امکان تنفس پا را از بين ببرد می تواند موجب بروز عفونت قارچی شود

پژوهشگران مي گويند پوشيدن پوتين هاي جير بدون پاشنه و تخت مي تواند خطر ابتلا به قارچ پا را افزايش دهد ؛ بويژه اگر افراد هنگام استفاده از اين پوتين ها جوراب نپوشند.  
   
 
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، ميشله گرين باوم از بيمارستان سنت فرانسيس گفت: هر کفشي که امکان تنفس پا را از بين ببرد مي تواند موجب بروز عفونت قارچي شود .
بسياري از پوتين ها هستند که پا را گرم مي کند و موجب عرق کردن پا مي شوند و نپوشيدن جوراب موجب مي شود هيچ چيزي براي جذب اين عرق وجود نداشته باشد.
به گزارش نيويورک ديلي نيوز از اين رو اين عرق مي تواند زمينه سازي براي رشد و نمو قارچ ها شود.
به گفته اوليور زونگ جراحي مرکز مراقبت پا در نيويورک قارچ ها در محيط هاي تاريک و مرطوب مانند درون پوتين هاي چرم و جير رشد مي کنند.
متخصصان مي گويند اگر متوجه قرمزی، پوسته پوسته شدن، خارش در پاها، و يا هرگونه تغییرات پوستی مانند تاول، و ترک بین انگشتان پا شديد حتم بدانيد مشکلي پيش آمده است .
جوراب پوشيدن موجب مي شود پا در داخل کفش نفس بکشد. از سوي ديگر استفاده از پودر براي خشک نگه داشتن پا مي تواند خطر ابتلا به عفونت هاي پوستي پا را کاهش دهد. 
– اگر از پوتين زمستاني خود استفاده نمي کنيد آن را در يک کيسه نمدي بگذاريد تا خشک و سالم بماند.

– پوتين هاي پياده روي چرمي را زياد روغن نزنيد چون چرم را متلاشي و خراب مي کند. واکس هم گزينه خوبي براي نگهداري از اين کفش ها نيست.

– راه رفتن روي روغن ماشين به کف کفش شما آسيب مي رساند.

– بوي عرق کفش با آب گرم از بين مي رود. بعد از شستن و قبل از اينکه آن را روغن کفش بزنيد بگذاريد تا چند روز خشک شود.

– پوتين هاي خود را در آفتاب، در کيسه هاي پلاستيکي و در پارچه نگذاريد. براي نگهداري از آنها، جعبه کفش گزينه خوبي است.

– در هنگام مسافرت، هر بار قبل از پوشيدن پوتين، سر کفش را رو به زمين گرفته و خوب تکان دهيد و با دقت درون کفش را نگاه کنيد. شايد عقرب ها در کفش گرم و مرطوب شما در حال چرت زدن باشند!

–  اگر پوتين يا لباس چرمي تان خيس شد آن را خيلي نزديک به حرارت گرما قرار ندهيد چون خشک و شکننده مي شود. بعد از اينکه چرم خشک شد با روغن کفش يا هر روغني که از پيه گاو، شتر يا بزکوهي مي توانيد تهيه کنيد، آن را پاک کنيد. از روغن خيلي زياد استفاده نکنيد به خاطر اينکه روزنه هاي هوا را پر مي کند و باعث مي شود که کفش يا لباس گرما را نگه ندارد.

– بهترين روغني که مي توان براي کفش تهيه کرد، روغني است که از جوشاندن پا و استخوان قلم گاوها و ديگر حيوانات سم دار تهيه مي شود براي مقاوم کردن و نرم و راحت نگه داشتن چرم استفاده مي شود. اين روغن ها عمر لباس ها و پوتين‌هاي چرمي را زياد مي کنند.

– جوراب هاي مرطوبتان را درطول شب در پوتين قرار ندهيد. چون مانع از خشک شدن کامل پوتين مي شوند. توصيه ما اين است که جوراب هاي پنبه اي يا پشمي بپوشيد که عرق را جذب مي کنند.

– اگر جوراب کوهنوردي شما کهنه و نازک شد يک زيره جديد براي جورابتان درست کنيد. مي توانيد اين کفه را جايگزين يا به کفه جوراب خود اضافه کنيد و در پاييز و زمستان استفاده کنيد!

كپك های خانگی ممكن است كشنده باشند

دی ۱۳, ۱۳۸۹ توسط :   موضوع: : بهداشت عمومي, مشروح اخبار

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند  كپك های خانگی می توانند سبب بروز آلرژی و مشكلات تنفسی شوند و حتی ممكن است كشنده باشند . کپک و قرار گرفتن در معرض آن باعث ناراحتی تنفسی، چشم، ناراحتی های پوستی و آلرژی می شود.
 
  
  
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، انجمن آمریكایی آسم و آلرژی و آكادمی آلرژی، آسم و ایمونولوژی آمریكا، توصیه هایی را برای كنترل رشد كپك ها در خانه ارائه كرده اند.

بنابراین توصیه ها، برای كنترل رشد كپك ها رطوبت داخل خانه باید كمتر از ۴۰ درصد باشد.

در این زمینه یك دستگاه رطوبت سنج می تواند به شما كمك كند. همچنین برای محیط های مرطوب یك هواكش یا سیستم تهویه مورد نیاز است.

نكته دوم این است كه هرگونه منبع نشت آب را كه امكان رشد كپك ها را فراهم می سازند، تعمیر كنید.

سوم اینكه نواحی تجمع كپك ها را روی سطوح جامد شناسایی كرده و با محصولات سفیدكننده این نواحی را تمیز كنید.

 همچنین توصیه می شود كه از تهویه مناسب فضای منزل اطمینان حاصل كنید.

برای این منظور می توانید برای آشپزخانه و حمام از هواكش استفاده كنید و لباس ها را در فضای آزاد خشك كنید. سری دوش را مرتب تمیز كنید. تعداد گیاهان طبیعی داخل منزل را به حداقل برسانید.

اگر امكان دارد پنجره را بسته نگه دارید و بالاخره اینكه از پوشاندن كف دستشویی و زیرزمین با موكت و قالیچه خودداری كنید.

با رعایت این نكات احتمال رشد كپك ها و قارچ ها درفضای داخل منزل كاهش پیدا می كند.

كپك ها در صورت مناسب بودن شرایط رشد، یعنی رطوبت و گرما بسرعت رشد می كنند و می توانند سبب تخریب و غیرقابل مصرف شدن میوه ها و غذاها شوند. كپك ها اگر چه بیشتر اوقات شمایلی شبیه هم دارند، اما هر نوع ماده غذایی، كپك مخصوص خودش را دارد مثلا كپكی كه روی میوه ها رشد می كند با كپك نان، مربا و خشكبار فرق دارد.

كپك نان یكی از خطرناك ترین انواع كپك است، چون بسرعت در بافت نان نفوذ می كند و اگر لایه های نان روی هم چیده شده باشد، بخش های بالایی و پایینی خود را نیز آلوده می كند. وقتی نان كپك زد، راهی جز دور انداختن آن وجود ندارد، اما برای این كه این اتفاق نیفتد پیش از سرد شدن كامل نان ها، نباید آنها را روی هم چید، چون حرارت نان موجب كپك زدگی زودرس می شود.

این در حالی است كه انباشته شدن نان داغ پیش از سرد شدن، موجب تغییر حالت ظاهری، بیات شدن زودرس و بروز بیماری های گوارشی می شود.

پس برای این كه كپك، نان های شما را از بین نبرد آنها را پس از خنك شدن درون كیسه های پلاستیكی بگذارید و درون فریزر قرار دهید. البته پیچیدن نان در پارچه های سفید و تمیز بهتر از كیسه های پلاستیكی است، چون رطوبت نان را جذب می كند و مانع كپك زدگی آن می شود.

مردان به دلیل الگوی زندگی نامناسب بیش از زنان مستعد ابتلا به سرطان هستند

دی ۷, ۱۳۸۹ توسط :   موضوع: : بهداشت عمومي, مشروح اخبار

مردان بیشتر مستعد ابتلا به سرطان هستند  
 
 
  
یك كارشناس بهداشتی جهانی هشدار داده است كه مردان در انگلیس به دلیل الگوی زندگی نامناسب بیش از زنان مستعد ابتلا به سرطان هستند.

 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  آمارها نشان می دهد كه در این كشور مردها، ۱۴ درصد بیشتر از زنان به این بیماری مبتلا می شوند.

دكتر راشل تامپسون ـ معاون رییس صندوق مطالعات سرطان جهان ـ در عین حال اطمینان داد كه این آمار غیرقابل پیشگیری نیستند.

دكتر تامپسون تاكید كرد: علت مهم ابتلای بیشتر مردان به سرطان رژیم غذایی نامناسب و بد و مصرف الكل است.

به گزارش روزانه تلگراف، مردها با وجودی كه بیش از زنان تحرك بدنی و فعالیت جسمی دارند، اما با این حال بیشتر در معرض ابتلا به انواع سرطان ها هستند، با این حال بررسی های صندوق مطالعات سرطان جهان نشان می دهد كه مردان كمتر از رابطه بین الگوی زندگی و ابتلا به این بیماری مطلع هستند.

بنابراین كارشناسان و متخصصان این مركز در نظر دارند، دستورالعملی را تحت عنوان «راهنمای سلامت مردان» تهیه و منتشر كنند تا به مردان بیاموزند كه چگونه می توانند از سلامت خود حفاظت كنند.

دكتر تامپسون تاكید كرد: تنها با چند تغییر ساده در سبك و شیوه زندگی مثل خوردن سبزی و میوه زیاد و ترك الكل و سیگار و حفظ وزن سالم می توان از سلامت بهتر و بیشتر بهره مند شد و سالم تر زندگی كرد.

مشکلات روحی، تماشای تلویزیون وکار کردن با رایانه ، از عوامل موثر در بروز اختلالات خواب است

پژوهشگران انجمن روان درمانی و روانپزشکی آلمان می گویند نتایج تحقیقات نشان می دهد که افسردگی، استرس، عصبانیت و همچنین تماشای تلویزیون وکار کردن با رایانه اندکی پیش از خوابیدن از عوامل موثر در بروز اختلالات خواب است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  اختلالات خواب سلامت انسانها را تهدید می کند و آنان را در معرض انواع بیماریهای روحی روانی و جسمی قرار می دهد . محرومیت و یا اختلال در خوابیدن می تواند باعث بیماری چاقی مفرط شده و در شرایط حاد خود آغازی برای بیماری دیابت شود.

آنان معتقدند اختلال در شرایط خوابیدن ، به ویژه آن دسته از اختلالات ناشی از افسردگی ،سبب مشكلات روانی می شود.

از جمله نخستین اقدامات شخص بیمار که از بیخوابی و یا شرایط نامناسب خوابیدن رنج می برد مراجعه به پزشک است که در صورت لزوم، پزشک معالج می تواند با تجویز دارو درمان اختلالات خواب بیمار را برطرف کند.

این درحالی است که در بسیاری از موارد، تغییر سبک زندگی می تواند کمک موثری به بهبود وضعیت خواب اینگونه بیماران بکند. مثال،تلاش برای کاهش تنش ها و استرس های روحی از جمله موارد مهمی هستند که می تواند در کاهش اختلالات خواب موثر باشند.

پزشکان و متخصصان انجمن روانپزشکی و روان درمانی آلمان معتقدند،یکی از مهمترین سلاحها در کارزار علیه اختلالات خواب، برخورداری نظم و یکنواختی در زمان و چگونگی خوابیدن است که به مراتب تاثیر بیشتری نسبت به ساعات خوابیدن دارد.

افزون برآن، فرد بیمار مبتلا به مشکلات نارسایی های خوابیدن درصورتیکه درطول یکماه،هفته ای سه مرتبه دچار ناراحتی ها و مشکلات بی خوابی شود باید به پزشک مراجعه کند.

از سوی دیگر، بیماران مبتلا به بدخوابی یا بی خوابی باید بدانند لذت بردن از خوابیدن از زمان طولانی خواب مهمتر است.

از سوی دیگر،اختلالات ناشی از خوابیدن به ویژه در نیمه های شب می تواند مشکلات جدی را به وجود بیاورد که بیماران آن ها را جدی نمی گیرند.

عوارض و تاثیرات اختلالات خوابیدن را می توان بوضوح در فعالیت های روزانه افرادی که مبتلا به این گونه اختلالات هستند مشاهده کرد.

از جمله دیگر مواردی که می تواند بر اختلالات خوابیدن دامن بزند وضع نامناسب نور و سرو صدا در شب است.

پژوهشگران براساس یافته های جدید خود معتقدند با وجودی كه برخی افراد هنگام خوابیدن به سروصداهای اطراف خود عادت کرده اند اما همین سروصداهای ناخواسته می تواند رفتار و روح و روان افراد را تحت تاثیر قرار دهد و سرمنشا بسیاری از دیگر مشکلات روانی شود.

پژوهشگران تماشا کردن تلویزیون و یا کارکردن با رایانه را پیش از خوابیدن توصیه نمی کنند ، زیرا اشعه های منتشرشده از صحفه تلویزیون و رایانه توزیع هورمون “ملاتونین” که وظیفه تنظیم ریتم بدن را بهنگام روز و شب دارد مختل می کند ودر نتیجه بدن خارج از وضع طبیعی خود مجبور است بیدار باشد.

تاريخچه بهداشت عمومی در ايران

دكتر ابوالحسن نديم

دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت
مقدمه

 با توجه به اينكه پزشكي و بهداشت را نمي‌توان از يكديگر جدا نمود بنابراين مي‌توان تعريف تاريخ پزشكي را كه عبارتست از مطالعه وقايع و شخصيت‌هاي مرتبط با پزشكي به بهداشت عمومي نيز تعميم داده در تاريخچه بهداشت عمومي نيز به مطالعه وقايع و شخصيت‌هاي مرتبط با اين علم و هنر، پرداخت. بهداشت عمومي در جهان تاريخچه چند هزار ساله دارد. علاقمندان به تاريخچه بهداشت عمومي در جهاني مي‌توانند به كتاب History of public health نوشته Rosen مراجعه نمايند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دانش بهداشت عمومی (  http://phealth.blogfa.com  )  ،   در كشور ما نيز در روزگاران قديم اقدامات بهداشت عمومي در بعضي زمينه ها اجرا مي‌شده است، مرحوم ملك الشعراي بهار در يكي از نوشته هاي خود يادآور مي‌شود كه طبق مدارك تاريخي در زمان داريوش كه ايران لشگركشي‌هاي عمده اي انجام مي‌داده است به تمام اردوها دستور داده شده بود كه شب به هر محلي مي‌رسند آب آشاميدني براي روز بعد تهيه كرده و آنرا بجوشانند و بعد در ظرف‌هاي سربازان بريزند تا روز بعد آب جوشيده بياشامند و اين امر براي جلوگيري از بيماري‌هاي منتقله بوسيله آب بوده است. ولي به قول يك شاعر روانشاد “ما، راويان قصه هاي رفته از ياديم” در حقيقت پس از حمله اعراب و به دنبال آن حملاتِ قبايل ترك، تاتار و مغول شيرازه حكومتي سراسري به جز در فواصل زماني كوتاه از هم پاشيده شد و حتي در زمان حكومت‌هاي قويّ مركزي نيز مسائلي تحت عنوان بهداشت عمومي به مفهوم نوين آن مطرح نبود و عليرغم وجود مباحث بهداشتي در كتب طبّي نياكان، بهداشت، منحصر به بهداشت فردي و تا حدودي خانوادگي بوده كه بيشتر بر پايه آموزش‌هاي ديني استوار بوده است.

دارالفنون
            در حقيقت تاريخچه بهداشت عمومي نوين در ايران را بايد با افتتاح دارالفنون توسط ميرزاتقي خان اميركبير آغاز كرد. او براي تدريس علوم پزشكي دكتر پولاك اتريشي و دكتر شليمر هلندي را استخدام كرد. كتاب دكتر پولاك تحت عنوان “سفرنامه دكتر پولاك ـ ايران و ايرانيان” ترجمـه شده و كتاب دكتر شليمر تحت عنوان “اصطلاحات پزشكي، دارويي و مردم شناسي” به زبان فرانسه نوشته شده است. هر دو كتاب شامل اطلاعاتي در باره بيماري‌هاي بومي رايج در ايران و نحوه مقابله با آن‌هاست. چندي پس از قتل ميرزاتقي خان امير كبير، دكتر كلوكه فرانسوي كه به عنوان طبيب دربار، استخدام شده بود واكسيناسيون ضد آبله را پيشنهاد كرد.

            دكتر تولوزان فرانسوي در سال 1243 شمسي به تهران آمد، او هم طبيب ناصرالدين شاه و هم استاد دارالفنون بود. پس از چندي به دنبال قحطي‌هاي مكرر و اپيدمي‌هاي وبا به پيشنهاد دكتر تولوزان سازماني به نام مجلس حفظ‌الصحه شروع به كاركرد كه در حقيقت اوّلين سازمان كشوري در زمينه بهداشت عمومي بود. رياست عاليه اين سازمان با وزير فوائد عامه و رياست اجرايي آن با دكتر تولوزان بود. او نه تنها مجلس حفظ‌الصحه را بنيان گذاشت بلكه سازمان قرنطينه را نيز كه بعدا در باره آن بحث خواهد شد تاسيس كرد و واكسيناسيون ضد آبله را كه قبلا توسط دكتر كلوكه فرانسوي پيشنهاد و شروع شده بود احيا كرد. در حقيقت در آن زمان وظايف اصلي مجلس حفظ‌الصحه عبارت بود از اقدامات قرنطينه و واكسيناسيون كه ذيلا به طور اختصار به شرح تاريخچه فعاليت‌ها در اين دو زمينه مي‌پردازيم.

قرنطينه
            به علت افزايش مبادلات تجاري توسط كشتي‌ها و نيز بروز اپيدمي‌هاي بيماري‌هاي مهمي مانند طاعون و وبا، مسئله قرنطينه مورد توجّه تمامي كشور‌هاي درگير تجارت دريايي بين المللي بود و به همين دليل يكي از وظايف اصلي مجلس حفظ‌الصحه برقراري سرويس‌هاي قرنطينه بود. به دنبال شيوع طاعون در سال 1255 شمسي فكر ايجاد مراكز قرنطينه از طرف كشور‌هاي اروپايي مطرح گرديد ولي دنبال نشد تا اينكه در مرداد 1278 شمسي اپيدمي بسيار شديد طاعون در منطقه خليج فارس حادث شد و به دنبال آن مقامات دولت انگلستان پيشنهاد تاسيس مراكز قرنطينه و اجراي مقررات آنرا نمودند و اقدامات خود را در بوشهر آغاز كردند. اين امر با مخالفت مردم و روحانيون محلّي مواجه و عملا منجر به بلوايي شد ولي با پشتيباني مجلس حفظ‌الصحه و توضيحاتي كه داده شد انگليسي‌ها به كار خود ادامه دادند.

در سال 1283 شمسي در پاريس كنفرانسي در مورد قرنطينه برگزار شد و به علت اپيدمي‌هاي طاعون و وبا در منطقه خليج فارس و عدم توانايي دولت ايران در كنترل آن‌ها قرار شد كليّه پزشكان هيئت‌هاي نمايندگي سياسي خارجي در ايران نيز عضو مجلس حفظ‌الصحه باشند و قرار شد دولت ايران پست قرنطينه در جزيره هنگام، تاسيس كند ولي بعدا طبق توافقي كه بين دولت‌هاي اروپايي و اختصاصا دولت انگليس و دولت ايران به عمل آمد قرار شد در بنادر جنوب ايران (بندرعباس، بوشهر، بندرلنگه، آبادان و بندر جاسك) مراكز قرنطينه ايجاد گردد.

 مجهزترين اين مراكز در بوشهر بود كه در آن زمان مهمترين بندر تجاري ايران به حساب مي‌ آمد و اين مركز مستقيما و تماما توسط هيات پزشكي انگلستان اداره مي‌شد ولي حقوق و دستمزد كاركنان عادي را دولت ايران مي‌پرداخت. در سال 1285 شمسي يعني سال صدور فرمان مشروطيت، دكتر نليگان انگليسي به عنوان كفيل رياست مجلس حفظ‌الصحه تعيين شد و همانگونه كه بعدا خواهيم گفت فعاليت‌هاي واكسيناسيون عمومي زير نظر او يكبار ديگر آغاز شد.

            در سال 1300 شمسي پس از كودتاي 1299 وزارت امور خارجه ايران از دولت انگليس درخواست كرد گزارشي در باره مراكز قرنطينه بنادر خليج فارس در اختيار دولت ايران بگذارد چون در دوران جنگ جهاني اول دستگاه هاي كار آن‌ها عملا همه خراب شده و از كار افتاده بود و همان طور كه قبلا نيز ذكر شد در پست‌هاي قرنطينه بنادر بوشهر، آبادان، بندر عباس و جاسك، كليه امور بوسيله كاركنان انگليسي سرپرستي مي‌شد ولي به جز پزشك كنسولگري انگليس در بوشهر و دستيارانش دستمزد تمامي كاركنان از محل درآمد گمركات ايران پرداخت مي‌شد.

            در همان سال 1300 نام مجلس حفظ‌الصحه به شوراي عالي صحيّه تبديل شد و بعدا اداره صحيه عمومي در وزارت فوائد عامه تاسيس شد و شوراي عالي صحيه عملا تعطيل گرديد.

            به دنبال مذاكرات طولاني با مقامات انگليسي بالاخره در تير ماه 1307 شمسي پزشكان ايراني پست‌هاي قرنطينه بنادر را تحويل گرفته وكليد اداره مركزي نيز به نماينده ايران واگذار شد و از همان سال كلّيه امور قرنطينه مستقيما زير نظر اداره صحيّه عمومي دولت ايران قرار گرفت.

واكسيناسيون
            همانطور كه قبلا ذكر شد، مايه كوبي (واكسيناسيون) آبله را دكتر كلوكه فرانسوي پيشنهاد كرد. ابتدا واكسن براي مايه كوبي از تاول‌هاي آبله كودكان مبتلا گرفته مي‌شد و در كتاب دكتر پولاك شرح نسبتا كاملي در زمينه توصيه هاي لازم براي انتخابِ دهندة مايه (واكسن)، داده شده است بعدا مايه آبله به نوع آبله گاوي كه در تمام دنيا رايج بود تبديل شد. پس از اينكه نليگان در 1285 كفيل رياست مجلس حفظ‌الصحه شد فعاليت‌هاي واكسيناسيون عمومي آبله را توسعه داد و حتي سعي شد كه مايه آبله در خود ايران تهيه شود ولي در آن زمان موفقيتي در اين زمينه حاصل نشد و قرار شد مايه آبله از اروپا فراهم شود.

            تاريخچه برنامه هاي واكسيناسيون به عنوان برنامه هاي بهداشت عمومي در حقيقت با شروع به كار انستيتو پاستور ايران شروع مي‌شود. در سال 1299، قبل از كودتاي سوّم اسفند، كنفرانس صلح تشكيل شد و نمايندگان ايران در اين كنفرانس عبارت بودند از فروغي، لقمان ادهم و شاهزاده نصرت الدوله فيروز. هيئت نمايندگي ايران در اين سفر به ملاقات دكتر رو (Raux) رئيس انستيتو پاستور رفتند و از او درخواست كردندكه شعبه اي در ايران افتتاح كند. اين تقاضا مورد قبول واقع شد و دكتر مسنارد (Mesnard) به ايران آمد. لازم به ذكر است كه جانشين او دكتر گراندل بود بعدا دكتر ابوالقاسم بهرامي كه مترجم گراندل بود به رياست انستيتو پاستور، منصوب شد و كار اصلي انستيتو پاستور در اين زمان ساخت واكسن هاري با نخاع آلوده خرگوش بود كه بزودي به واكسن فرموله ـ فنوله مغز برّه كه هنوز هم در بعضي نقاط دنيا استفاده مي‌شود تبديل شد. در سال 1314 شمسي توليد واكسن آبله نيز در انستيتو پاستور شروع شد.

            تا حدود سال 1324 شمسي دكتر ابوالقاسم بهرامي رئيس انستيتو پاستور بود. فعاليت‌هاي انستيتو پاستور در اين مدت عبارت بود از تهيه واكسن هاري، واكسن حصبه و بسياري از مواد آزمايشگاهي ديگر. در تمام اين مدت يكي از اعضاي انستيتو پاستور فرانسه به نام پرفسور لوبرو سرپرست افتخاري فعاليت‌هاي انستيتو پاستور ايران مي‌شود كه هر دو سال يكبار به ايران مي‌آمد. در آن سال تصميم گرفته مي‌شود كه يك فرانسوي را به طور دائمي به عنوان رئيس انستيتو پاستور به ايران بفرستند و به اين منظور دكتر بالتازار به ايران اعزام شد. او حدود 6 ماه در حصارك زير نظر دكتر دلپي كار مي‌كرد و بعدا دكتر ابوالقاسم بهرامي به كنار رفت و دكتر بالتازار جانشين او شد يعني در بيست و پنجمين سال تاسيس انستيتو پاستور دكتر بالتازار رئيس و دكتر قدسي معاون او شد. با آمدن دكتر بالتازار، دامنه فعاليت‌هاي تحقيقاتي و توليدي انستيتو پاستور وسعت پيدا كرد كه بحث مفصّل آن از حوصله اين نوشته خارج است.

            تاريخچه توليد بيشتر واكسن‌ها و سرم‌هاي بيماري‌هاي انساني به تاريخچه تاسيس و فعاليت‌هاي انستيتو رازي مربوط مي‌شود وقتي دكتر بهرامي رئيس انستيتو پاستور شد همه گيري شديد حيواني طاعون گاوي اتفاق افتاد كه تلفات وسيعي در گاوها ايجاد كرد. در نوشته هاي آن زمان اين همه گيري حيواني را ” گاوميري” ناميده اند به هر حال كنترل اين بيماري نيز به عهده انستيتو پاستور گذاشته شد ولي در سال 1309 شمسي اداره كل خلافت، دكتر فاتح را به فرانسه فرستادند كه شخصي را به منظور تاسيس موسسه اي براي بيماري‌هاي دامي استخدام كند و او دكتر دلپي را استخدام كرد. دكتر دلپي در سال 1309 شمسي كه به تهران آمد حصارك را كه يك مزرعه دولتي بود و مقابل آن نيز مرتع بود به عنوان محل انستيتو رازي انتخاب كرد و كساني را كه در انستيتو پاستور براي مبارزه با طاعون گاوي كار مي‌كردند به آنجا منتقل كرد.

بيشتر فعاليت‌هاي انستيتو رازي بين سال‌هاي 1310 و1320 در زمينه توليد واكسن‌هاي بيماري‌هاي حيواني بود. در سال 1321 شمسي به علت اپيدمي ديفتري به توصيه دكتر قريب و دكتر اقبال قرار شد سرم ضد ديفتري در انستيتو رازي تهيه شود و دكتر ميرشمسي به اينكار اقدام كرد. گرچه قرار بود پس از پايان جنگ جهاني دوّم انستيتو رازي كارهاي مربوط به توليد محصولات انساني را تعطيل كند ولي به پيشنهاد دكتر اقبال قرار شد اين فعاليت حفظ شود.

از 1333 به بعد واكسن سه گانه ديفتري، كزاز، سياه سرفه براي اداره كلّ بهداشت ساخته شد. بعدا واكسن‌هاي سرخك و فلج اطفال به توليدات انساني انستيتو رازي اضافه شد كه توليد آن‌ها به طور عمده مديون فعاليت‌هاي دكتر ميرشمسي و همكاران وي مي‌باشد.

            سازمان‌هاي اداري بهداشت عمومي  وزارت بهداري در ايران به عنوان يك وزارت مستقل از سال 1321 شروع به كار كرد ولي وزرا اغلب يا جراح بودند و يا متخصص بيماري‌هاي داخلي و فعاليت‌هاي بهداشت عمومي محدود به كار اداره صحيّه عمومي كه بيشتر به امور قرنطينه و واكسيناسيون مي‌پرداخت.

            در سال 1330 اصل چهارم ترومن در ايران شروع به فعاليت عملي كرد و يكي از فعاليت‌هاي آن تاسيس “سازمان همكاري بهداشت” با همكاري وزارت بهداري بود. در حقيقت اين سازمان پايه و اساس سازمان‌هاي بهداشت و پيشگيري از بيماري‌ها در ايران است. سازمان همكاري بهداشت، داراي شاخه هاي متعدد فعاليت بهداشتي از قبيل مهندسي بهداشت، پرستاري بهداشت، بهداشت مادر و كودك و غيره بود. اين سازمان در بسياري از استان‌ها اقدام به تاسيس شعبه نمود كه بخصوص در زمينه تهيه آب سالم آشاميدني فعاليت داشتند.

            بعد از چند سال فعاليت “سازمان همكاري بهداشت” منحل و اداره كل بهداشت در وزارت بهداري تاسيس شد. در همان اوان چون سازمان جهاني بهداشت اجراي برنامه ريشه كني مالاريا را در قاره هاي مختلف به جز آفريقا توصيه كرده بود بخشي از فعاليت‌هاي مبارزه با مالاريا كه در “سازمان همكاري بهداشت” انجام مي‌شد از اداره كل بهداشت جدا شد و اداره كل ريشه كني مالاريا تاسيس گرديد ضمنا تصميم گرفته شد كه فعاليت‌هاي اداره مهندسي بهداشت نيز جزو همين اداره كل باشد. نيروي انساني كارشناس مورد نياز كار در اين اداره كل، بيشتر در انستيتو مالاريولوژي كه شرح فعاليت‌هاي آن بعدا خواهد آمد تعليم مي‌گرفتند و كادر صحرايي لازم براي ادارات استان‌ها اعم از ميكروسكوپيست، تكنسين‌هاي حشره شناسي، مامورين مراقبت و غيره نيز آموزش داده شدند. وجود همين كادر صحرايي آموزش ديده و مجرّب بود كه بعدا به موفقيت راه اندازي شبكه هاي بهداشتي در سراسر كشور كمك كرد.

            در سال 1343 با روي كار آمدن حسنعلي منصور، دكتر جمشيد آموزگار كه خود متخصص بهداشت (در زمينه آب) بود به وزارت بهداري منصوب شد و وي اقدام به تعيين يك معاون بهداشتي (دكتر قاسم معتمدي) نمود و در سطح استان‌ها ادارات كل بهداشت به موازات ادارات كل بهداري تاسيس شد و پس از يكي دو سال هر دو اداره كل در هر استان ادغام شدند ولي در اغلب استان‌ها مسئوليت به عهده مديران كل بهداشتي گذاشته شد. بعدها اداره كل ريشه كني مالاريا نيز منحل شد و ادارات تابعه آن ضميمه ادارات كل بهداري استان شدند.

            در سطح كشوري يك اداره كل مبارزه با بيماري‌هاي واگير تاسيس شد كه مسئوليت مبارزه با بيماري‌‌هاي واگير در سطح كشور به عهده آن اداره بود ولي در سال 1351 به موازات آن اداره كل مبارزه با بيماري‌هاي غيرواگير تاسيس و قرار شد كه به امر مبارزه با بيماري‌هاي قلب و عروق، سرطان‌ها، بيماري‌هاي متابوليك، بهداشت رواني و بهداشت حرفه اي بپردازد. چون در اين تاريخچه فقط به مسائلي كه تا انقلاب اسلامي اتفاق افتاده مي‌پردازيم، لذا اين بحث را در اينجا خاتمه مي‌دهيم و اكنون مختصري نيز به تاريخچه تحقيقات بهداشتي در كشور مي‌پردازيم.

تاريخچه تحقيقات بهداشتي در ايران
            همانطور كه قبلا ذكر شد انستيتو پاستور ايران در سال 1299 به منظور راه انداختن برنامه هاي واكسيناسيون ‌هاري و آبله و حصبه راه اندازي شد كه بعدا به فعاليت‌هاي عمده اي در زمينه تحقيقات بيماري‌هاي بومي بخصوص در زمينه هاري و طاعون پرداخت و از اين نظر در سطح سازمان‌هاي تحقيقاتي بين المللي قرار گرفت. انستيتو رازي كه همانطور كه قبلا گفته شد در ابتدا به عنوان شاخه اي از انستيتو پاستور جدا شده مسئوليت تهيه واكسن براي بيماري‌هاي حيواني را به عهده داشت از سال 1321 به توليد فراورده هاي سرم و واكسن براي بعضي بيماري‌هاي انساني پرداخت كه به موازات آن تحقيقات ارزنده اي در زمينه اين محصولات انجام داد ولي تاريخچه بخش اعظم تحقيقات بهداشتي كشور به تاريخچه انستيتو مالاريولوژي كه بعدا به دانشكده بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي تبديل شد بر مي‌گردد. كه در باره آن شرح بيشتري داده مي‌شود. علت تكيه بيشتر بر اين موسسه تنها نقش آن در تحقيقات بهداشتي نيست بلكه اهميت آن بيشتر مربوط به آموزش و تربيت كادر بهداشتي كارشناس در رشته هاي مختلف است كه اجراي برنامه هاي بهداشتي را در سراسر كشور به عهده گرفتند.

تاريخچه فعاليت‌هاي دانشكده بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي
            در سال 1331، به دنبال تصميم دولت براي شروع برنامه هاي مبارزه با مالاريا طبق قراردادي كه بين گروه انگل شناسي دانشكده پزشكي دانشگاه تهران و وزارت بهداري وقت منعقد شد انستيتو مالاريولوژي به رياست دكتر ناصر انصاري استاد كرسي انگل شناسي تاسيس گرديد كه وظايف اصلي آن عبارت بودند از انجام بررسي‌هاي مقدماتي مالاريومتريك در سراسر ايران، تعليم مالاريولوژيست و حشره شناس مالاريا براي خدمت در سراسر كشور و تعليم پرسنل ارائه خدمات مبارزه با مالاريا. اين فعاليت‌ها پس از تشكيل اداره كل ريشه كني مالاريا توسعه و دامنه بيشتري به خود گرفت و تمامي فعاليت‌هاي مربوط به تعليم نيروي انساني و نيز تحقيقات مالاريا به عهده اين موسسه گذاشته شد.

طي سال‌هاي بعد، به علت گسترده تر شدن زمينه هاي فعاليت انستيتو ابتدا اسم آن به انستيتو مالاريولوژي و پارازيتولوژي، بعدا به انستيتو مالاريولوژي، پارازيتولوژي و بيماري‌هاي گرمسيري و بالاخره در سال 1343 به انستيتو تحقيقات بهداشتي تبديل شد و امر اخير هنگامي صورت گرفت كه گروه علوم بهداشتي در دانشكده پزشكي دانشگاه تهران از ادغام گروه هاي انگل شناسي، بيماري‌هاي گرمسيري و بهداشت تشكيل شد و در حقيقت در اين سال بود كه انستيتو تحقيقات بهداشتي در عمل به صورت انستيتوي ملي تحقيقات بهداشتي شروع به فعاليت كرد. در طي تمامي اين ادوار دكتر شمس الدين مفيدي ابتدا به عنوان كفيل و بعدا به عنوان رئيس، مسئوليت كارهاي اين موسسه را به عهده داشت.

            از ابتدا نحوه كار انستيتو به اين صورت بود كه بخشي از كار‌ها در بخش‌ها و آزمايشگاه هاي مركز، بخشي از آن در ايستگاه هاي تحقيقات پزشكي و بخشي توسط سيستم‌هاي سيّار صورت مي‌گرفت و در همان ابتدا، اغلب فعاليت‌هاي انستيتو با همكاري واحد‌هاي مختلف سازمان بهداشت جهاني انجام مي‌شد.

            اولين بخش‌هاي مركزي انستيتو بخش‌هاي تك ياخته شناسي، كرم شناسي و حشره شناسي بودند كه به سرعت بخش‌هاي ديگر مانند اپيدميولوژي، آمار زيستي و بهداشتي، باكتريولوژي، مسائل جمعيتي، تغذيه، ويروس شناسي، ايمونولوژي و غيره به آن اضافه شد.

            اوّلين ايستگاه هاي تحقيقاتي در كازرون (براي مطالعات و آموزش مالاريا)، دزفول (براي مطالعات و آموزش بيلارزيوز (شيستوزومياز هماتوبيوم) و سبزوار (براي طرح مبارزه با بيماري‌هاي منتقله بوسيله بندپايان) بود، ولي به تدريج ايستگاه هاي ديگر تاسيس شدند و بعضي از ايستگاه هاي قبلي را به محل‌هاي ديگر منتقل كردند.

            انستيتو ابتدا به صورت سازمان مشترك بين دانشكده پزشكي دانشگاه تهران و وزارت بهداري عمل مي‌كرد ولي پس از تشكيل سازمان امور اداري و استخدامي كشور به انستيتو تكليف شد كه يا بايد جزو وزارت بهداري باشد يا جزو دانشگاه تهران. به علت اينكه اغلب كادر فني اصلي انستيتو اعضاء هيئت علمي دانشگاه بودند مديريت انستيتو تصميم گرفت كه انستيتو از لحاظ اداري جزئي از دانشگاه تهران باشد ولي در عمل همچنان به مثابه انستيتوي ملي تحقيقات بهداشتي عمل كند.

            در سازمان پيشنهادي به سازمان امور اداري و استخدامي، غير از آزمايشگاه ها و بخش‌هاي مركزي، هشت ايستگاه تحقيقات پزشكي در نظر گرفته شد كه عبارت بودند از ايستگاه هاي اصفهان، اهواز شهسوار، كازرون، بندر عباس، مشهد، كرمان و بابل ـ در سال 1349 ايستگاه مشهد تعطيل شد و پرسنل آن به رضائيه (اروميه) منتقل گرديد ـ هر يك از اين ايستگاه ها به تحقيقات در باره يك يا چند مسئله ملي مي‌پرداختند كه ذكر آن‌ها از حوصله اين مختصر، خارج است ولي شايان ذكر است كه طرح مهم سيستم ارائه خدمات بهداشتي اوّليه و خانه هاي بهداشت در ايران با همكاري وزارت بهداري، سازمان جهاني بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي در ايستگاه اروميه در استان آذربايجان غربي از سال 1351 يعني حدود شش سال قبل از كنفرانس آلماآتا آغاز شد كه تجربيات حاصل از اين طرح و يكي دو طرح كوچك ديگر كه در فارس و لرستان انجام مي‌شد پايه راه اندازي شبكه خدمات بهداشتي اوّليه در كشور گرديد.

            گروه علوم بهداشتي در سال 1345 به دانشكده بهداشت تبديل شد و از آن زمان به ترتيب نيروي انساني بهداشتي در سطح فوق ليسانس و بالاتر در رشته هاي مختلف بهداشتي پرداخت كه همانطور كه قبلا ذكر شد امر سرپرستي آموزش و ارائه خدمات بهداشتي در سراسر كشور را به عهده گرفتند. امري كه قبل از آن به طور محدود توسط تحصيل كرده هاي خارج كشور انجام مي‌شد.

منابع
1 ـ سريل الگود : تاريخ پزشكي ايران، ترجمه محسن جاويدان، نشر اقبال تهران 1352 .

2 ـ ياكوپ ادوارد پولاك : سفر نامه پولاك، ايران و ايرانيان ترجمه كيكاوس جهانداري چاپ تني آلماني 1852 سال ترجمه 1361، تهران انتشارات خوارزمي.

3 ـ شليمر، فرهنگ شليمر : اصطلاحات پزشكي، دارويي و مردم شناسي (به زبان فرانسه) سال تاليف 1874 سال چاپ مجدد 1335 توسط دانشكده پزشكي دانشگاه تهران.

4 ـ ميرشمسي، حسين : كتاب واكسيناسيون.

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »