نکات مهمی که در هنگام خونگيري و تزريق خون باید رعایت گردد

برای خون گیری و یا تزریق خون لازم است که  هويت بيمار تایید گردد . زیرا در صورت تزریق اشتباهی خون به فرد دیگر ، به دلیل تفاوت گروه های خونی می تواند موجب از دست رفتن جان بیمار گردد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  چنانچه بيمار هوشيار است قبل از نمونه گيري از خود فرد، نام، نام*خانوادگي، و تاريخ تولد را پرسيده و مشخصات بيمار را با پرونده و اطلاعات فرم درخواست خون مقايسه نمائيد.

• در صورت وجود مچ بند ، مطابقت مچ بند، با اطلاعات پرونده و فرم درخواست تكميل شده خون انجام گیرد.

• چنانچه بيمار غير هوشيار است(يا موارد اورژانس) بايد طبق دستورالعملهاي داخلي درهربيمارستان شناسايي اين بيماران تعريف شده باشد.

(به عنوان مثال مي توان از يك نام مستعار و شماره پرونده بيمار جهت شناسايي استفاده نمود.)

2- تهيه نمونه خون قبل از تزريق خون

• در زمان خونگيري چنانچه بيمار در حال دريافت مايعات تزريقي از يك دست است، به منظور اجتناب از تركيب نمونه با مايعات تزريقي بهتر است از بازوي ديگر بيمار استفاده كرد و يا درصورت لزوم از پائين تر از محل تزريق، نمونه را تهيه نمود.

در صورتي كه مجبور هستيد از محل تزريق یا نمونه را از رگي كه سرم در حال تزريق است تهیه کنید 5 تا 10 ميلي ليتر خون دريافتي اوليه را دور ريخته و نمونه جديد را جهت انجام آزمايش جمع آوري كنيد

• نمونه خون هموليز حتي الامكان بايد با نمونه صحيح جايگزين شود.

• نمونه قبل از تزریق نباید بیش از سه روز قبل از تزریق جمع آوری شوند مگر مشخص باشد بیمار حامله نبوده و یا درخلال 3 ماه قبل تزریق خون نداشته است.

• اگربيماردر 10روز گذشته تزريق خون داشته است نمونه قبل از تزریق نباید بیش از يك روز قبل از تزریق جمع آوری شود.

• لازم به ذكر است براي غربالگري آنتي بادي و كراس مچ و تعيين گروه خون و Rh، مي توان از نمونه هاي لخته و يالوله اي كه داراي EDTA است، استفاده شود

• (از برچسب زدن قبلي لوله هاي چند بيمار (به عنوان مثال در ايستگاه پرستاري)و سپس اقدام به نمونه گيري از بيماران شديدا پرهيز گردد.)

3- مواردي كه بايد حتما روي برچسب قيد گردند :

• نام، نام خانوادگي بيمار

• تاريخ تولد

• شماره پرونده

 ساير موارد :

• تاريخ وساعت خونگيري

• نام يا نام مخفف فردي كه نمونه*گيري كرده است.

• دو مورد آخر را مي توان يا روي برگه در خواست آزمايش يا روي برچسب لوله يادرسيستم كامپيوتري قيد گردند

دستورالعمل مراقبت قبل از تزريق خون

الف : بررسي نماييد قبل از هر تزريق موارد زير مهيا بوده و سپس اقدام به تحويل گرفتن خون و فرآورده از بانك خون نماييد:

1. انتخاب محل مناسب تزريق در بيمار-آماده بودن بيمارو پرستار جهت تزريق

2. ست تزريق خون

3. سر سوزن با سايز مناسب (در بالغين G 22-14) ومعمولا سايز G 20 -18 استفاده
مي شود. دربچه ها(G24-22)

4. موجود بودن داروهايي از قبيل آنتي هيستامين-اپي نفرين

5. محلول سديم كلرايد تزريقي

6. كپسول اكسيژن

7. دستگاه ساكشن

8. بررسي شود آيا طبق تجويز پزشك معالج بيمار قبل از تزريق نياز به دريافت دارودارد يا خير

 نکته : حداكثر فاصله زماني بين تحويل گرفتن كيسه خون كامل وگلبول قرمز از بانك خون تا تزريق 30دقيقه مي باشد.

ب- تحويل گرفتن خون و فرآورده توسط بخش

1. نحوه ارزيابي خون و فرآورده خون

اگركيسه خون يا فرآورده داراي هر يك از شرايط زير باشد بايد به بانك خون عودت داده شود.

 هر گونه نشت از كيسه

 رنگ غير طبيعي(بنفش –ارغواني … )

 هموليز

 وجود لخته

 گذشتن از تاريخ انقضاء فرآورده

 وجود كدورت

 وجود گاز در كيسه (كيسه باد كرده)

 برچسب ناسالم

• در صورت وجود هر كدام از موارد بالا پرستار بايد از تحويل گرفتن خون و فرآورده* خودداري كند و با تكميل قسمت مربوطه در فرم مشخصات خون ارسالي براي بيمار كيسه را عودت دهد.

2. نوع فرآورده درخواستي

3. گروه خون و Rh بيمار و كيسه خون

4. شماره ويژه واحد اهدايي قيد شده برروي كيسه خون با شماره اهدا قيد شده در فرم تحويل خون

ج- تاييد هويت بيمار:

 قبل از تزريق از خود فرد، نام، نام*خانوادگي، و تاريخ تولد را پرسيده و مشخصات بيمار را با پرونده و فرم درخواست تكميل شده خون مقايسه نمائيد.

 در صورت وجود مچ بند ، مطابقت مچ بند، با اطلاعات فرم درخواست خون وفرم مشخصات كيسه خون وفرآورده ارسالي از بانك خون

 نكات ويژه اي كه قبل از تزريق بايد رعايت شوند

1. هيچ نوع دارو نبايد به كيسه فرآورده خون و يا ست تزريق خون اضافه گردد، چه قبل از تزريق و چه در زمان دريافت خون. محلول رينگر نيزبه دليل داشتن كلسيم كه مي تواند با سيترات موجود در كيسه خون ايجاد لخته كند نبايد داده شود.

محلول هاي دكستروز نيز باعث ليز گلبول هاي قرمز مي شوند. چنانچه هركلوئيد يا كريستالوئيدي براي بيمار لازم باشد بايد ازيك رگ (IV Line) جداگانه تزريق گردد (نرمال سالين تنها محلولي است كه همراه با فرآورده خوني مي*توان تجويز كرد).

2. تمام فرآورده*هاي خون بايد توسط يك ست تزريق خون كه شامل فيلترها260-170 ميكروني استاندارد است تزريق شود و تنها يك ست تزريق خون به هر كيسه وصل گردد. پلاكت ها بايد توسط ست مخصوص فرآورده*هاي پلاكتي تزريق شوند و در ابتدا لازم است ست با نرمال سالين شستشو شود.

از فيلترهاي ميكروست هم مي*توان براي فيلتر كردن حجم*هاي كم كنسانتره*هاي پلاكتي، كرايو، انعقادي و ليوفيليزه استفاده كرد. از فيلترهاي كاهنده لكوسيت، جهت جلوگيري از واكنش*هاي تب زا و آلوايميونيزه شدن عليه HLA استفاده مي شود.

1. دستور پزشك را به دقت كنترل كنيد.

2. قبل از آغاز تزريق خون علائم حياتي بيمار را كنترل كنيد.

3. در مورد هر گونه واكنش قبلي نسبت به تزريق خون از بيمار سؤال كنيد.

4. فرم رضايتنامه تزريق خون توسط بيمار يا همراه امضاء شود.

5. برگ درخواست خون را با برچسب كيسه خون مطابقت داده و نام بيمار ، شماره كيسه خون ، نوع گروه خوني و ارهاش و تاريخ انقضاي خون را كنترل نماييد . كنترل مواردمذكور توسط مسئول آزمايشگاه ، پرستار مسئول بيمار و يك نفر پرستار ديگر صورت گرفته و لازم است فرم مخصوص تزريق خون توسط هر دو پرستار امضاء شود.

6. خون را از نظر وجود لخته مشاهده كنيد ، در صورت وجود لخته ، خون را به بانك خون بازگردانيد.

7. خون بايد در يخچال در دماي كنترل شده 4 درجه سانتي گراد نگهداري شده و حداكثر مدت مجاز نگهداري خون در دماي اتاق قبل از تزريق نيم ساعت مي باشد. همچنين حداكثر ظرف مدت 2 ساعت بايد تزريق انجام شود.

8. در صورت نياز به گرم كردن خون از گرمكن مخصوص استفاده شود ، روشهايي چون استفاده از فن كوئل ، نگهداري در دست و … جايز نيست.

9. دستهاي خود را بشوئيد و از دستكش يكبار مصرف استفاده كنيد.

10.وسايل لازم را بر بالين بيمار ببريد)ست خون فيلتردار ، فرآورده هاي خوني ، رابط Y شكل ، سرم نرمال سالين تزريقي9 /0% و سرسوزن با آنژيوكت 18 يا بالاتر و ……)
8. توضيحات لازم را در مورد پروسيجر به بيمار بدهيد.

12.علائم واكنش آلرژيك به خون (خارش ، كهير ، گرگرفتگي ، تنگي نفس ، تهوع ، تب و … ) را به بيمار آموزش دهيد ، تا در صورت بروز شما را مطلع كند.

13.تنها مايع وريدي مجاز جهت تزريق در حين ترانسفوزيون خون ، نرمال سالين 9/0% مي باشد.

14.در صورت تزريق نرمال سالين همراه با خون بطور همزمان از يك وريد از رابط Y شكل استفاده كنيد.

15.ست خون را هواگيري نموده به راه وريدي وصل كنيد ، فيلتر محفظه قطره زن داخل خون قرار گيرد.

16.قطرات را تنظيم كنيد . 15دقيقه اول قطرات آهسته و 10 الي 15 قطره در دقيقه بوده در طول اين مدت بيمار را كاملاً تحت نظر داشته باشيد ، معمولاً اولين علائم حساسيت در اين زمان اتفاق مي افتد . در صورت بروز هرگونه واكنش ، جريان خون سريعا قطع شده و نرمال سالين تزريق شود.

17.در صورت عدم واكنش نسبت به خون ، سرعت تزريق را بتدريج افزايش دهيد.

18.وضعيت بيمار را در طول ترانسفوزيون به دفعات كنترل نماييد.

19. بعد از اتمام پروسيجر ، برچسب شماره كيسه خون را به برگه ثبت گزارشات پرستاري الصاق نمائيد.

20. بعد از اتمام خون ، مقداري سرم نرمال سالين9/0% تزريق و علائم حياتي را كنترل نمائيد.

21. اطلاعات خود را در پرونده بيمار ثبت كنيد (زمان شروع و اتمام ، مقدار و نوع فرآورده ، علائم حياتي بيمار ، ميزان سرم تزريقي و نكات مورد ارزشيابي از قبيل تغييرات علائم حياتي ، وضعيت سلامت بيمار ، وجود واكنش هاي حساسيتي و مداخلات پزشكي و پرستاري در اين خصوص)

 تكرار مهمترين وظایف پرستاری

1- تاييد هویت بیمار:

الف- قبل از تهيه نمونه خون جهت انجام آزمايشات قبل از تزريق و کارت شناسایی
ب- قبل از تزريق خون وفرآورده

2- بررسيهاي موردنظر در خصوص فرآورده تحويل گرفته شده از بانك خون بیمارستان

3- بررسی دقیق مشخصات روی برچسب کیسه خون

4- نگهداری صحیح خون و فرآورده ها تا زمان تزريق

5- گرم کردن خون در صورت دستور پزشك

کنترل دقیق و شناسایی بیمار قبل از شروع تزریق خون و تطبیق آن با مشخصات ثبت شده بر روی کیسه خون و فرم های درخواست خون

6- تزریق صحیح خون

7-آشنایی با عوارض واقدامات لازم در هنگام بروز عوارض ناشی از تزریق خون

پیشگیری از گاز گرفتگی ناشی از منوکسید کربن

مسمومیت با گاز منوکسید کربن یکی از مشکلات مهم سلامت در فصل سرما است که نیاز به مراقبت و اقدامات پیشگیرانه از سوی مردم دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، مهمترین دلایل گازگرفتگی براثر استنشاق گاز منواکسید کربن، مکش نامناسب یا عدم مکش لوله‌های بخاری گازی، سوختن ناقص نفت بخاری‌های نفت‌سوز، بدکارکردن شومینه گازی یا سوخت ناقص و یا شومینه‌هایی با سوخت چوب، سوختن ناقص زغال در منقل‌های کرسی، بدکارکردن اجاق خوراک‌پزی، سوختن ناقص یا نامناسب آبگرمکن، ژنراتورهای خانگی و کار کردن خودرو در پارکینگ در بسته است.

لازم به ذکر است از نشانه‌های مسمومیت با گاز منواکسید کربن در وهله اول سردرد همراه با احساس سنگینی و در صورت عدم اکسیژن رسانی مناسب گیجی، تهوع، استفراغ، سوزش شدید در ناحیه چشم و گلو، احساس گرفتگی و درد شدید در قفسه سینه، تشنج و احساس آشفتگی، تحریک‌پذیری، ناتوانی در تشخیص موقعیت و شرایط، کاهش هوشیاری و اغما و مرگ می‌باشد.

خواهشمندیم نكات زیر را در رابطه با خرید و نصب وسايل گازسوز رعایت نمایید تا دچار گاز گرفتگی و مسمومیت با گاز مونو اكسيد كربن نگردید :

 گاز مونو اكسيد كربن كاملا بي رنگ و بي بو است . تنفس گاز مونو اكسيد كربن باعث گازگرفتگي ، مسموميت و مرگ
مي شود .

 نشانه هاي اوليه گازگرفتگي عبارتند از : خواب آلودگي ، ضعف ، گرفتگي بدن ، سردرد ، تهوع و درد ، تهوع و درد قفسه سينه .

  در صورت مشاهده نشانه هاي اوليه گازگرفتگي ، فرد مسموم را در جريان هواي آزاد قرار داده ، در صورت نياز به او تنفس مصنوعي دهيد . وسايل گازسوز را خاموش نموده و اجازه دهيد توسط سرويسكار مورد بازديد قرار گيرد .

 قرار دادن انتهاي دودكش در ظرف آب موجب عدم خروج دود و گازهاي سمي شده و مرگ آفرين خواهد بود .

  انتهاي دود كش پشت بام مي بايست مجهز به كلاهك  H  شكل باشد تا دود به محيط خانه بر نگردد .
  خروجي دود كش نبايد در كنار كولر و يا زير پنجره باشد ، چرا كه گازهاي سمي وارد فضاي خانه مي شود .

  سرد بودن لوله بخاري يكي از نشانه هاي عدم خروج محصولات احتراق از دود كش بوده و بايد سريعا وسايل گازسوز را خاموش كنيد .

  بسياري از حوادث مربوط به مسموميت با گاز مونو اكسيد كربن بر اثر استفاده از وسايل گرمايشي در مكان نامناسب ، نصب ناصحيح دودكش و مسدود بودن مسير دودكش اتفاق مي افتد .

  محل نصب دستگاه هاي گازسوز بايد به گونه اي انتخاب شود كه قابليت نصب دودكش و امكان تخليه دود به فضاي خارج ممكن باشد . براي دستگاههاي گازسوزي كه نياز به دود كش ندارند بايد در محلي نصب شوند كه امكان تهويه به صورت طبيعي يا مكانيكي وجود داشته باشد .

  هموطن گرامي :  مهمترين نقايص فني در نصب دودكش بخاري عبارتند از : اشكال در نوع اتصالات ، چفت نشدن لوله هاي دودكش ، نصب نشدن اصولي دودكش ، به كارگيري دودكش نامناسب و رعايت نكردن قطر مناسب لوله هاي دودكش

  استفاده از دودكش هاي آجري به واسطه داشتن درز و احتمال نشت گاز مونواكسيدكربن هرگز توصيه نمي شود .

  شهروند گرامي جهت جلوگيري از گازگرفتگي هنگام استفاده از وسائل گازسوز به تهويه مناسب آنها وتمامي نكات ايمني توجه كنيد .

  آيا مي دانيد مسموميت با گاز مونواكسيدكربن بدون تغيير در تعداد تنفس اتفاق افتاده و با علائم تهوع و سردرد همراه است ؟
  مسموميت توسط گاز مونو اكسيدكربن از طريق سوخت ناقص و تخليه نشدن كامل گازهاي خطرناك صورت مي گيرد .

  از اتصال هود آشپزخانه به دود كش وسايل گازسوز جدا خوداري كنيد .

 انتهاي  دودكش توكار بايد حداقل 100 سانتي متر از سطح پشت بام بالاتر باشد .

 از قرار دادن خروجي دود كش به صورت افقي با كلاهك  و يا بدون كلاهك در زير سقف و بالكن جدا خوداري نماييد .

 استفاده از يك دودكش مشترك براي دو وسيله گازسوز خطرناك است .

  لوله هاي آكاردئوني به دليل انعطاف زياد و جدا شدن از ديوار يا بخاري از جاي خود خارج مي شوند . بنابراين از استفاده ي اين لوله ها جدا خوداري نماييد .

 از قرار دادن لوله هاي تبديل كه باعث كاهش قطر لوله بخاري مي شود ، جدا خوداري كنيد . قطر لوله بخاري نبايد كوچكتر از قطر لوله خروجي دستگاه گازسوز باشد .

  تحت هرشرايطي عمل تهويه هوا را تسهيل كنيد و هرگز دريچه هاي كولر را نپوشانيد .

  نصب هرگونه وسيله گاز سوز در حمام ، رختكن ، سرويسهاي بهداشتي و محوطه سونا ، استخر و جكوزي ممنوع است .

 دقت نماييد تا هواي كافي براي سوختن به بخاري و ساير وسايل گاز سوز برسد . روزنه هاي زير دربها براي اين منظور مفيد مي باشند ، از مسدود كردن آنها خودداري كنيد .

 همواره محل اتصال دودكش به وسايل گازسوز و محل اتصال دود كش به ديوار را بازرسي نموده و از محكم بودن آنها اطمينان حاصل نماييد .

  مسدود شدن دودكش سبب سوختن ناقص و برگشت گازهاي خطرناك و مسموم كننده گرديده و باعث خفگي در اثر گازگرفتگي مي شود .

  دود كش وسايل گاز سوز  را از شيشه عبور ندهيد اما در صورت اجبار نبايد دودكش مستقيما با شيشه در تماس باشد زيرا در اين صورت امكان شكستن در اثر حرارت و افتادن دودكش وجود دارد .

  حتي الامكان از نصب زانويي اضافه در مسير دودكش خوداري و دقت كنيد جنس دودكش از ورقهاي ضد زنگ و گالوانيزه انتخاب شود .

  قرار دادن خروجي دودكش وسايل گازسوز در حيات خلوتهاي مسقف ممنوع است .

 استفاده از پلوپز و ساير وسايل غيرگرمايشي جهت گرم كردن محيط بسيار خطرناك است .

 آبي نبودن شعله ي بخاري ممكن است به دليل نرسيدن هواي كافي به بخاري باشد كه در اين صورت گازمنو اكسيد كربن توليد مي شود .

  قبل از نصب وسايل گازسوز از سلامت و عملكرد صحيح وسايل كاملا مطمئن شويد .

  مسير خروج دود ( دودكش ) را به وسيله چراغ قوه يا طناب و سنگ بررسي نماييد تا از مسدود نبودن راه آن اطمينان يلبيد .

  براي اتصال وسيله گازسوز به لوله كشي گاز خانه از شيلنگ هاي استاندارد با اندازه مناسب استفاده نماييد و هر دو طرف آن را با بست فلزي محكم كنيد و بعد از اتمام كار ، محل هاي اتصال را با كف صابون آزمايش نماييد .

  از لوله دودكش هاي غيراستاندارد با قطر كم تر از 10 سانتي متر به هيچ عنوان استفاده نكنيد .

  لوله دودكش بايد به طور كامل خارج از خانه و در هواي آزاد هدايت شود تا دود حاصل از احتراق وسيله گازسوز را به كلي از محل دور نمايد ، بنابراين در اين زمينه دقت و تدابير لازم را بيانديشيد و از گذاشتن لوله ي بخاري در ظرف آب جدا خوداري نماييد .

  دود حاصل از سوختن گاز طبيعي در وسايلي همچون بخاري ، شومينه و آبگرمكن بدون بو و رنگ مي باشد كه در صورت انتشار در فضا جاي اكسيژن را گرفته و باعث خفگي مي شود .

بنابراين بعد از نصب اين وسايل كنترل و آزمايش لازم را جهت اطمينان از عدم نشت دود به عمل آوريد و اين كار را به صورت دوره اي  انجام دهيد .

  هنگام ورود به منزل جديد ، مسير دودكش وسايل گازسوز را بررسي كنيد تا راه آن مسدود نباشد و نقص و مشكل فني نداشته باشد .

  به كودكان بياموزيد اسباب بازي هاي خود را داخل بخاري يا شومينه ، نياندازند هنگام روشن بودن اين وسايل بيش از اندازه به آن ها نزديك نشوند .

  مهم ترين ويژگي وسايل گازسوز داشتن تاييديه استاندارد ( آرم استاندارد ) و برچسب مصرف انرژي است كه نشان مي دهد اين وسيله از نظر ايمني و مصرف منطبق با اصول استاندارد بين المللي روز باشد .

  ظرفيت حرارتي وسيله گرمازا را منطبق با ظرفيت مورد نياز فضاي اتاق انتخاب نماييد .
( ظرفيت بالا تر موجب مصرف بي رويه گاز طبيعي خواهد شد و مبلغ گازبها به صورت چشمگيري افزايش خواهد يافت .

  از انتخاب بخاري هاي بدون دودكش براي منازل جدا خوداري كنيد .

  هنگام خريد وسايل گازسوز از فروشنده بخواهيد كه وسيله را آرمايش نمايد تا از عدم نواقص ايمني و مصرف آن مطمئن شويد . ( البته اين آزمايش بايد بعد از نصب وسايل گازسوز و قبل از استفاده از آن مجددا از سوي تعمير كار مجاز تكرار شود ) .

  يادتان باشد بخاري 44 درصد ، آبگرمكن 25 درصد ، موتور خانه 20 درصد ، شومينه 8 درصد ، اجاق گاز 2 درصد و ساير وسايل گازسوز 1 درصد در مرگ خاموش افراد نقش دارند .

  يك آبگرمكن گازي 4 برابر يك بخاري گازي ، اكسيژن و گاز طبيعي مصرف مي كند .

علایم حیاتی یک مصدوم

علایم حیاتی علايمي هستند كه ما را از نحوه كاركرد دستگاه هاي بدن مطلع مي سازند ، علايم خطرناك را هشدار مي دهند و كاركرد دستگاههاي عصبي ، تنفسي و گردش خون را گزارش مي دهند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  علايم‌ حياتي‌ مي‌توانند در شناسايي‌ مشكلات‌ خاص‌ و تعيين‌ هرگونه‌ تغيير در وضعيت‌ مصدوم‌ به‌ شما كمك‌ كنند. كنترل‌ علايم‌ حياتي‌ را به‌طور مرتب‌ ادامه‌ بدهيد و يافته‌هاي‌ خود را در نمودار ثبت‌ مشاهدات‌، ثبت‌ كنيد و آن‌ را به‌ امدادگران‌ گروه‌ پزشكي‌ كه‌ مراقبت‌ از بيمار را بر عهده‌ خواهند گرفت‌، تحويل‌ دهيد .

پس از ارزیابی اولیه مصدوم  باید علایم حیاتی  او را ارزیابی کنید.

علایم حیاتی  مهم عبارتند از:

1- درجه هوشیاری

2- تنفس

3- نبض

4- فشار خون

5- درجه حرارت بدن

6- رنگ پوست

7- قطر مردمک چشمها

هر یک ازاین علایم را به طور خلاصه توضیح می دهیم:

1-  درجه هوشیاری:

درجه هوشیاری مصدوم را با تکان دادن ملایم شانه های مصدوم  و صدا کردن او بررسی کنید.

در واقع با تکان دادن شانه های مصدوم سر وگردن او تکان نخورد.

2-تنفس :

در بررسی تنفس مصدوم به سه مورد زیر توجه کنید:

الف- تعداد تنفس :

برای تعیین تعدادتنفس آن را در مدت یک دقیقه بشمارید در افراد بالای12 سال که در حال استراحت هستند تعداد تنفس طبیعی 12تا20 است. در کودکان یک تا 12ساله بین 15تا30 می باشد. نوزادان تا یک ماهه

در حالت طبیعی بین 25تا50 است.

ب – عمق تنفس:

دقت کنید که تنفس مصدوم  عمیق است یا سطحی .

ج– نظم تنفس :

ببینید آیا پس از یک تنفس عمیق  نفس بیمار قطع میشود. یا نه؟

عمل تنفس شامل دو قسمت دم و بازدم است . شما بايد قادر باشيد بيمار را از نظر وجود يا عدم وجود تنفس ، عمق و نظم آن بررسي كنيد .

افراد بالغ متوسط الجثه به طور طبيعي تقريباً16 بار و كودكان 30-20 بار در دقيقه تنفس مي كنند .

جهت بررسي وجود تنفس پس از بازكردن راه هوايي ، گوش خود را به دهان و بيني بيمار نزديك كنيد ، درحالي كه به قفسه سينه بيمار نگاه مي كنيد در اين حالت صداي تنفس را مي شنويد ، گرماي بازدم را با گونه لمس مي كنيد و حركات قفسه سينه را مي بينيد . به مرور با كسب تجربه مي توانيد عمق تنفس كافي را حدس بزنيد .

سرعت تنفس مي تواند با مداخله مركز تنفسي در مغز به عنوان واكنشي نسبت به برخي عوامل مثلاً در پاسخ به سطوح غير طبيعي اكسيژن يا دي اكسيد كربن در خون ، هيجانات روحي ، ورزش ، سوانح و بيماري ها تغيير كند كه معمولاً به صورت افزايش سرعت خواهد بود .

در ضمن ، طبق اراده و ميل شخصي نيز مي توان عمق و سرعت تنفس را تغيير داد.

3- نبض:

خون‌ به‌ داخل‌ شريان‌ها پمپ‌ مي‌شود و موجي‌ از فشار توليد مي‌شود (مبحث‌ « قلب‌ و رگهاي‌ خوني‌ » را ببينيد). در محل‌هايي‌ كه‌ شريان‌هادرست‌ زيرسطح‌ پوست‌ قرارمي‌گيرند (مثلاً در داخل‌ مچ‌ دست‌ يا در گردن‌)، مي‌توان‌ موج‌ فشار را به‌ صورت‌ نبض‌ لمس‌ كرد.

در بزرگسالان‌، تعداد نبض‌ به‌طور طبيعي‌ 80-60 ضربان‌ در دقيقه‌ است‌. تعداد نبض‌ در كودكان‌ تندتر است‌ و در بزرگسالاني‌ كه‌ از آمادگي‌ جسمي‌ بالايي‌ برخوردارند، مي‌تواند آهسته‌تر باشد. نبضي‌ كه‌ به‌طور غيرطبيعي‌ تند يا كند شده‌ است‌، مي‌تواند نشانه‌اي‌ از يك‌ بيماري‌ خاص‌ باشد.

نبض‌ بازويي‌ دو انگشت‌ خود را در سمت‌ داخل‌ بازوي‌ شيرخوار قرار دهيد.

محل‌هاي‌ گرفتن‌ نبض‌ عبارتند از:

گردن‌ (نبض‌ كاروتيد) و مچ‌ دست‌ (نبض‌ راديال‌). در شيرخوران‌، يافتن‌ نبض‌ در بازو (نبض‌ بازويي‌) آسان‌تر است‌.

نبض‌ راديال‌ سه‌ انگشت‌تان‌ از درست‌ پايين‌تر از چين‌ مچي‌ كه‌ در قاعده‌ شست‌ قرار دارد، بگذاريد.

براي‌ گرفتن‌ نبض‌، به‌ جاي‌ انگشت‌ شست‌ (كه‌ خودش‌ نبض‌ دارد) از ساير انگشتان‌ خود استفاده‌ كنيد و موضع‌ را به‌ آرامي‌ فشار دهيد تا بتوانيد نبض‌ را لمس‌ كنيد. موارد زير را ثبت‌ كنيد:

– سرعت‌ (تعداد ضربان‌ در دقيقه‌)

– قدرت‌ (ضعيف‌ يا قوي‌)

– ريتم‌ (منظم‌ يا نامنظم‌)

نبض‌ كاروتيد دو انگشت‌ خود را در يك‌ طرف‌ گردن‌ قرار دهيد.

برای گرفتن نبض نوک دو انگشت بزرگ و نشانه  را باید روی محل نبض قرار دهیم .

رایج ترین نبضی که مورد معاینه قرار می گیرد نبض رادیال است.محل لمس این نبض روی مچ دست درسمت انگشت شست است.

مطمئن ترین نبض برای معاینه مصدوم نبض کاروتید است. محل لمس این نبض روی گـردن و درفرو رفتگی کنار سیب آدم اسـت.

دقت کنید:

هر دو شریان کاروتید را با هم و در یک زمان لمس نکنید و فشار زیادی روی این شریان وارد نیاورید چون ضربان قلب را  مختل می سازد.

4-فشار خون:

فشاری است که دراثر برخورد خون به دیواره رگ ها وارد می شود. فشار خون را به وسیله دستگاهی به نام فشار سنج اندازه می گیریم.

روش عمل:

ابتدا بازو بند را نه خیلی محکم و نه خیلی شل روی بازوی بیمار بسته پس از لمس گردن نبض آرنج در قسمت داخلی گوشی پژشکی را روی آن قرار دهید. پیچ تلمبه دستگاه را ببندید و بازو بند را بین 150تا200 میلی متر جیوه باز کنید به آرامی باد را خالی و منتظر شنیدن اولین صدا باشید.

در زمان شنیدن اولین صدا عددی را که دستگاه نشان می دهد نشان دهنده فشار سیستولیک یا ماکزیمم است.بتدریج به تخلیه با د دستگاه ادامه دهید وقتی صدا قطع شد عددی مشاهده شده نشان دهنده فشار دیاستولیک یا مینیمم است.

باید بدانید فشار خون را بصورت کسر نشان می دهند. صورت کسر فشار سیستولیک  و مخرج کسر فشار  دیاستولیک است فشار خون سیستولیک طبیعی بزرگسالان بین190تا140 میلی مترجیوه وفشار خون دیاستولیک طبیعی آنان بین 60تا90 میلی متر جیوه است.

5-درجه حرارت بدن:

بهترین وسیله برای اندازه گیری درجه حرارت بدن دماسنج است.

ولی اگر دماسنج در اختیار نباشد میتوان پشت یک دست را روئ پیشانی مصدوم و پشت دست دیگر را روی پیشانی خود یا یک فرد سالم قرار داده و اختلاف دما ی احساس شده را با هم مقایسه نمود. درجه حرارت طبیعی بدن بین 8/36تا 5/37 درجه سانتیگراداست.

6-رنگ پوست:

رنگ پوست طبیعی فرد صورتی رنگ است . پوست رنگ پریده در جریان شوک یا غش حمله قلبی خون ریزی و ترس و پوست  کبود در نارسایی قلبی انسداد راه هوایی و بعضی از مسمومیتها دیده می شود. در افراد تیره برای ارزیابی باید از مخاطها مانند  داخل دهان  داخل پلک و بستر ناخنها استفاده کرد.

7-قطر مردمک چشمها:

در افراد سالم و طبیعی قطر مردمک های دو چشم با هم برابر است. و بستگی به میزان نور محیط دارد. یعنی مردمکها با افزایش میزان نو رتنگ و با کاهش نور گشاد میشوند.

تغییر در اندازه مردمک یک یا دو چشم در یک مصدوم یا بیمار بسیار مهم است. مردمک های تنگ غیر طبیعی درمواردی نظیر مسمومیت با مواد مخدر وخونریزی مغزی و مردمک های گشاد غیر طبیعی در مواری نظیر مسمومیت با امفتامین یا کوکائین و مرگ مغزی دیده می شود.

احيای قلبی-ريوی ( CPR ) جهت جلوگيری از خفگی كودكان يك ساله و بزرگتر

Cardiopulmonary  resuscitation یا CPR  به معني احياي قلبي-ريوي است و شامل مجموعه اقدامات اوليه اي مي شود كه در شرايط اورژانس بايد براي شخص مصدوم صورت بگيرد تا بتوان در مراحل بعد اقدامات اختصاصي پزشكي را برايش انجام داد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  بهترين راه براي حفظ آمادگي اورژانسي، گذراندن دوره­ CPR است. اگر مراحل مانور هايمليخ و CPR را مرور و تمرين كنيد، ملكه ذهنتان خواهند شد و در وضعيت اورژانسي به سرعت و بدون هيچ مشكلي مي توانيد آنها را اجرا كنيد.با گذراندن كلاس CPR اطفال ياد مي­گيريد كه خودتان به تنهايي بسياري از وضعيت­هاي اورژانسي را مديريت كنيد.

اگر قبلاً كلاس CPR نوزادان را گذرانده ­ايد، شايد وقت آن باشد كه همزمان با يك سالگي فرزندتان به دوره­ يادآوري برويد: مراحل مانور هايمليخ و CPR براي كودكان بالاي يك سال متفاوت است. در كلاس، با تمرين اين قبيل تكنيك­هاي احيا (مانند هايمليخ، فشردن سينه، و …) تجربه كسب مي­كنيد. مطالعات مختلف نشان داده ­اند كه افراد هر چه بيشتر تمرين مي­كنند، در هنگام وضعيت اورژانسي واقعي اعتماد به نفس بيشتري دارند. با پيدا كردن يك كلاس CPR و آموزش بامانكن تمريني يا آموزش­هاي درون خانه از طريق DVD و استفاده از دستورالعمل­ هاي مربوط به وضعيت اورژانسي خفگي و يا با مرور مراحل CPR ميتوانيد اطلاعات خود را به روز كنيد.

اگر نشانه­ هاي خفگي را در كودك­تان مشاهده كرديد و متوجه شديد كودك نمي­تواند سرفه كند يا نفس بكشد، فوراً مراحل زير را انجام دهيد:

1.    ابتدا سريع با كف دست پنج بار بين شانه­ هاي او ضربه بزنيد.

2.    سپس فشارهاي شكمي(هايمليخ) را به تعدادپنج بار آغاز كنيد. مانور هايمليخ در كودكان بالاي يك سال به صورت زير است:

o پشت كودك خود بايستيد يا زانو بزنيد و بازوهايتان را طوري دور او بپيچيد كه دستان شما جلوي سينه­ اش باشند.

o يك دست­تان را مشت كنيد(بايد شست را روي ديگر انگشتان مشت كنيد) و به آرامي بالاي ناف كودك ،درست زير جناغ بگذاريد.

o مشت­تان را با دست ديگرتان بگيريد و به سرعت شكم كودك را به داخل و خارج فشار دهيد تا شيء به بيرون انداخته شود(نسبت به افراد بالغ يا كودكاني كه سن بيشتري دارند،اينجا بايد از نيروي كمتري استفاده كنيد).

3.    ضربه ­هاي آرام به پشت و فشارهاي شكمي را ادامه دهيد تا شيء بيرون بيايد و كودك بتواند نفس بكشد،سرفه كند يا با شما حرف بزند.

4.    اگر كودك هشياري اش را از دست داده، CPR كودكان (پايين) را انجام دهيد.

CPR براي كودكان بالاي يك سال

1. ببينيد كه آيا فرزندتان عكس­ العملي نشان مي­دهديا نه.اسمش را صدا كنيد، به كف پايش ضربه بزنيد يا به آرامي شانه ­اش را تكان دهيد. اگر پاسخ داد CPR را آغاز نكنيد. در غير اين صورت،بعداز بررسي دقيق دهانش و جستجوي جسم خارجي مي­توانيد CPR را شروع كنيد. اگر شيئي را ديديد و توانستيد كه بدون خطر آن را با انگشت خود خارج كنيد، اين كار را انجام دهيد و CPR را آغاز كنيد. اگر شيئي نمي­بينيد CPR را آغاز كنيد.

2. اگر يك بزرگسال ديگر در كنار شماست بگوئيد با اورژانس تماس بگيرد.

3. سر كودك را طوري روي يك سطح صاف و محكم (نه روي تخت) قرار دهيد كه صورتش رو به بالا باشد و جلوي او بايستيد يا زانو بزنيد.

4. به آرامي سرش را به عقب بلغزانيد. پيشانيش را به سمت عقب هل دهيد و چانه­ اش را با قرار دادن انگشتان زير بخش استخواني چانه بالا بياوريد.

5. بررسي كنيد و ببينيد كه آيا فرزندتان نفس مي­كشد يا نه. حدود پنج ثانيه گوش­تان را نزديك دهان و بيني كودك قرار دهيد تا تنفسش را شنيده يا احساس كنيد.ببينيد آيا سينه­ اش بالا و پايين مي­رود يا نه.

6.دو بار به كودك تنفس بدهيد. اگر نفس نمي­كشد، بينيش را محكم بگيريد، دهان­تان را روي دهانش بگذاريد و به آرامي دو نفس به او بدهيد كه هر كدام از آنها يك ثانيه  طول بكشند.در هربار نفس دادن سينه­ اش را نگاه كنيد و ببينيد كه آيا بالا مي­آيد.

7.فشارهاي سينه را آغاز كنيد.به سرعت لباس­هاي بالا تنه­ اش را در آورده و كف يك دست را روي وسط سينه­ يعني بين نوك سينه­ ها بگذاريد. اگر سن كودكتان بيشتر است يا جثه­ اش بزرگتر است شايد نياز داشته باشيد كه دست ديگرتان را هم روي دست اول قرار دهيد. 30 بار به مدت 15 ثانيه سينه را فشار دهيد (يعني با سرعت دو فشار در هر ثانيه). به صورت مستقيم از بالا به پايين از عمق يك سوم سينه­ شروع كنيد و تا عمق يك دوم سينه­ اش را فشار دهيد. پس از هر فشار، آن قدر فشار را كم كنيد تا سينه به حالت طبيعي باز گردد.

8. فشارها و تنفس دادن­ ها را تكرار كنيد.سيكل دو تنفس و 30 فشار را تكرار كنيد (دو بار تنفس و 30 بار فشار معادل يك چرخه­ CPR هستند). هر بار راه هوا را براي تنفس دادن باز كنيد، دهان كودك را باز كنيد و به دنبال جسم خارجي بگرديد چون شايد از جاي خودش خارج شده باشد. اگر شيء را ديديد آن را با يك انگشت خارج كنيد و اگر نديديد دو تنفس و 30 بار فشار را ادامه دهيد. اگر تنها هستيد و كسي با اورژانس تماس نگرفته، بعد از پنج چرخه­ CPR خودتان با اورزانس تماس بگيريد.

9. دو بار تنفس و 30 فشار را ادامه دهيد تا كودك خودش تنفس را شروع كند و كمك از راه برسد.

ضربه به سر و از دست رفتن هشيارى

اسفند ۱۶, ۱۳۹۰ توسط :   موضوع: : آموزش-اورژانس-پزشكي, مشروح اخبار

ضربه به سر موجب از دست رفتن فورى هشيارى مى‌شود.اگر موقتى بوده و با پاتولوژى جدى ديگر مغز همراه نباشد، تصادم (concussion) ناميده مى‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  تغييرات بلندمدت وضعيت هشيارى ممکناست در اثر هماتوم پارانشيمال، ساب‌دورال، يا اپيدورال يا پارگى گسترده اکسون‌هاى ماده سفيد به‌وجود آيد. احتمال شکستگى جمجمه در بيماران مبتلا به رينوره CSF، هموتيمپانوم، و اکيموز پرى‌اوربيتال يا ماستوئيد وجود دارد. تروماى نخاع مى‌تواند موجب از دست رفتن موقتى فونکسيون يا از دست رفتن دائمى فونکسيون حرکتي، و اتونوم در زير سطح اسپاينال ضايعه شود.

صدمات مینور در اثر تصادم

صدمه با شدت متوسط

صدمه شدید

صدمات مينور در اثر تصادم
صدمات مينور در اثر تصادم بيمار دچار صدمه مينور سر که پس از يک دوره کوتاه بيهوشى (< ۱ دقيقه)، هشيار و متوجه است، ممکن است سردرد، يک دوره مختصر فراموشي، مشکل در تمرکز، يک اپيزود منفرد استفراغ، يا ورتيگوى خفيف داشته باشد. همچنين ممکن است سنکوپ وازوواگال رخ دهد.

پس از چندين ساعت تحت نظر بودن، بيماران ايندسته از صدمات مى‌توانند به خانه برده شده و به‌وسيله خانواده يا دوستان تحت نظر باشند. بيشتر بيماران در گرافى‌ها فاقد شکستگى جمجمه يا در CT فاقد خونريزى مى‌باشند.

سردرد ثابت در روزهاى پس از تروما شايع است. سردرد شديد دائمى و استفراغ مکرر معمولاً اگر معاينه نورولوژيک طبيعى باشد خوش‌خيم است ولى در چنين شرايطى بررسى‌هاى راديولوژيک بايد انجام شده و بسترى در بيمارستان تأييد شود.

صدمه با شدت متوسط
صدمه با شدت متوسط بيمارانى که در کوما نبوده ولى دچار اغتشاش فکرى دائمي، تغييرات رفتاري، هشيارى در زير سطح نرمال، گيجى بيش از حد، يا علايم نورولوژيک فوکال مانند همى‌پارزي، هستند بايد در بيمارستان پذيرش شده و به‌زودى يک CT اسکن از آنها تهيه شود.

معمولاً يک کنتوزيون يا هماتوم ساب‌دورال پيدا مى‌شود. ممکناست در بيماران کومائى دچار ضايعات پارگى اکسون در ماده سفيد مغز CT اسکن نرمال باشد

بيماران دچار صدمه متوسط به سر نيازمند بودن تحت نظر پزشک هستند تا افزايش خواب‌آلودگي، ديسفونکسيون تنفسي، و گشادشدگى مردمک تشخيص داده شود و از محدوديت مصرف مايعات (مگر هنگامى‌که ديابت بى‌مزه وجود دارد) اطمينان حاصل گردد. اختلالات توجه هوشمندي، حرکات خودبه‌خودي، و حافظه هفته‌ها يا ماه‌ها پس از صدمه به حالت نرمال برمى‌گردند.

صدمه شديد
صدمه شديد بيمارانى که در کوما هستند از آغاز نيازمند توجه نورولوگيک فورى و اغلب احياء مى‌باشند. پس از انتوباسيون، با دقت در عدم تغيير شکل مهره‌هاى سرويکال، عمق کوما، سايز مردمک‌ها و ميزان واکنش آن، حرکات اندام، و پاسخ‌هاى بابنسکى مورد برسى قرار مى‌گيرد.

به محض اينکه فونکسيون‌هاى حياتى اجازه دهند و عکس مهره‌هاى گردنى و يک CT اسکن تهيه شود، بيمار بايد به واحد مراقبت‌هاى بحرانى منتقل شود. يافته يک هماتوم اپيدورال يا ساب‌دورال يا خونريزى اينتراسربرال بزرگ نيازمند تخليه فورى جراحى است که موجب نجات جان بيمار مى‌شود.

احتمالاً بهترين راهنما براى ادامه درمان اندازه‌گيرى مستقيم ICP مى‌باشد.

تمامى عواملى که به‌طور بالقوه حال بيمار را بدتر مى‌کنند بايد حذف شوند.

هيپوکسي، هيپرترمي، هيپرکاربي، بد قرار گرفتن سر، و ميانگين بالاى فشار راه‌هاى هوائى در اثر ونتيلاسيون مکانيکى همگى موجب افزايش حجم خون مغز و ICP مى‌شوند.

اگر ICP پس از اين درمان همچنان بالا باشد نشانه پيامدهاى بد خواهد بود.

آموزش CPR

احياي قلبي ريوي يك مانور حيات بخش مي باشد كه بكمك آن تنفس و گردش خون فرد آسيب ديده حفظ مي شود تا از نرسيدن موادغذايي و اكسيژن به مغز او و مرگ مغزي در فرد جلوگيري شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  اغلب مردم از مواجه شدن با موقعيت اورژانس متنفرند البته اين موضوع بيشتر به اين سبب نيست که نمي خواهند،‌ بلکه آنها نگرانند که ندانند چه انجام دهند .

اين مانور حياتي مي تواند بدون احتياج به هيچ وسيله اضافي نيز انجام گيرد و انجام صحيح و به موقع آن جان انسانهاي زيادي را از مرگ حتمي نجات مي دهد.

آيا مي دانيد كه چه بسا فردي كه دچار ايست قلبي تنفسي شده است با انجام صحيح مانورهاي احيا قلبي تنفسي مي تواند از مرگ حتمي نجات پيدا كند در مواردي مثل ايست قلبي , غرق شدن , خفگي , مصرف زياده از حد مواد مخدر و مشروبات الكلي , احياي قلبي ريوي مي تواند فرد را به زندگي باز گرداند.

در مقاله زیر مروری بر حياي قلبي ريوي خواهیم داشت :
– هر بیماری که  دچار ارست قلبی – تنفسی شود نیاز به CPR  دارد.

آرام باشيد . اگر نمي توانيد با اطمينان و ايمن کمک کنيد ، نبايد کمک کنيد . « مهم است که آرام باشيد و مطمئن شويد وقتي که قصد کمک کردن داريد که خود و ديگري را به خطر نمي اندازيد .

●  هنگامي که شما منتظر رسيدن اورژانس هستيد :

هوشياري را چک کنيد ، بپرسيد : آيا شما خوبيد ! اگر پاسخ داد ،‌ بپرسيد آيا مي دانيد کجا هستيد ؟ چيزي بپرسيد که سطح تمرکز را نشان دهد . اگر بدون پاسخ بود ، نبض را چک کنيد ، چک کنيد و ببينيد آيا نفس مي کشد . اگر تنها هستيد بايد يکي را براي کمک پيدا کنيد .

تنفس را کنترل کنيد : به تنفس از راه بيني گوش کنيد ، و به سينه براي بالا و پايين شدن نگاه کنيد . نبض را يا از مچ يا گردن بگيريد . اگر فرد تنفس و نبض داشت ، بايد تا رسيدن کمک صبر کنيد . دوباره تماس با ۱۱۵ مي تواند به شما کمک کند که چطور نبض کسي را بگيريد .

●   CPR را شروع کنيد :

اگر بيمار نفس نمي کشد يا نبض ندارد ، CPR  را شروع کنيد.

موضوع ناراحت کننده اين است که مردم اگر CPR را بلد نباشند ، مي ترسند آنرا انجام دهند ، زيرا نمي  خواهند کار اشتباهي انجام دهند .

مهمترين چيز آن است که اگر شخص نفس نمي کشد ، او را در وضعيت چانه به سمت بالا قرار دهيد ، تا زبانش از مسير راه هوايي خارج شود . ( پس راه هوايي باز مي شود ) و سپس ماساژ سينه را شروع کنيد .

CPR * دارای سه مرحله می باشد.

الف) Basic Life Support

ب) Advanced Cardiac Life Support

ج) Post CPR

– شایعترین علت ایست قلبی  MI است.

– 60 تا 90 ثانیه بعد از ایست قلبی ارست تنفسی ایجاد می شود .

– شایعترین آریتمی ها که نیازمند به اقدامات احیا می باشند VT و VF است در این مواقع بیمار ممکن است هوشیار باشد. VF جز مواردی است که اقدامات بلافاصله باید شروع شود.

–  Basic Life Support  شامل:  الف) A :Air way      ب) B: Breathing       ج) C: Circulation

البته در تغییرات جدید ابتدا ماساژ قلبی شروع می شود.(CAB)

●  قدم اول:

– ماساژ قلبی بلافاصله بایستی شروع شود.

– می توان قبل از شروع ماساژ قلبی ابتدا یک ضربه  درست در ناحیه وسط استرنوم وارد می کنیم.        (Precordial Thump)

– این ضربه حکم یک دفیبریلاسیون مکانیکی را دارد. دست باید به تنه متصل باشد و از آرنج خم شود و با ناحیه هایپوتنار دست ضربه وارد شود.

– زیر یکسال مجاز به زدن ضربه نمی باشیم. حداکثر دو ضربه مجاز می باشیم.

●  شرایط یک ماساژ قلبی مناسب:

1) کف دست را روی پشت دست دیگر گذاشته و انگشتان را درهم نموده و بدون تماس انگشتان با بدن فرد کف دست را در قسمت یک سوم تحتانی استرنوم قرار می دهیم.

2) عمق فشار در یک فرد بالغ حداقل 5 سانتی متر است.

3) آرنج نباید خم شود.

4) حتماً باید شانه فرد  CPR کننده عمود بر بیمار باشد ( راستای فشار عمود بر استرنوم باشد)

5) زمان  compression  و Decompression  باید برابر باشد. اجازه بدهیم کامل قفسه سینه برگردد.

6) حداقل ماساژ ۱۰۰ ضربه در دقیقه است.

7) در CPR بعد از ۳۰ ماساژ ۲ تنفس می دهیم .

– در یک ماساژ مناسب نبض های پریفرال احساس می شوند.

●  قدم دوم:

–  در بررسی راه هوایی  اولین اقدام خارج کردن جسم خارجی است ( مثل دندان مصنوعی)

– مانور Finger Sweep : انگشت را داخل  دهان کرده و جسم خارجی را بیرون می آوریم. ( بین 1 تا 8 سال مجاز نیستیم خصوصاً زیر یک سال چون می تواند باعث اسپاسم حنجره شود)

– پوزیشن مناسب برای باز کردن راه هوایی Head Tilt – Jaw Thrust  است که به صورت اکستنشن نمودن سر و بالا و جلو بردن  چانه است. ( بالا و جلو بردن چانه: این عمل با هر دو دست انجام می شود به طوری که هر دو شست را روی چانه فرد گذاشته و چهار انگشت دو دست را در دوطرف زیر فک گذاشته و با فشار کمی بالا آورده سپس در خلاف عقربه های ساعت به جلو هدایت می کنیم. با این عمل زبان از جلوی راه هوایی کنار می رود.)

– وسایل مورد استفاده در باز نگه داشتن راه هوایی عبارتند از : Air Way  و لوله تراشه

– هدف از اکستنشن سر نزدیک کردن محور های نازوفارنکس و اوروفارنکس و تراشه فرد است و یا به عبارتی در یک مسیر قرار بگیرند.

●  قدم سوم:

– برای ایجاد تنفس سه راه در پیش روی داریم : الف) دهان به دهان که در شرایط خاصی انجام می شود. ب) دهان به بینی در فرد زیر یکسال انجام میشود ج) آمبو بگ که اکثراً برای تیم درمانی همین روش می باشد.

–  نحوه گرفتن آمبوبگ با ماسک بسیار مهم است ، چرا که بعضی اوقات قبل از اینتوبه کردن یا نیاز نبودن اینتوبه این روش استفاده می شود. اتصال کامل ماسک با صورت با یک دست انجام می شود به نحوی که با شست و انگشت اشاره قسمت لوله ماسک را گرفته و با سه انگشت دیگر به شکل یک چنگگ در زیر فک از زاویه مندیبل به بالا گرفته می شود و با فشار آن را به صورت می چسبانیم. کانکشن اکسیژن هم باید وجود داشته باشد.

– هوای  تنفسی ( هوای اطاق) دارای 21% اکسیژن می باشد.

– به ازای هر لیتر در دقیقه اکسیژن دریافتی 4% کسر اکسیژن دمی (FIO2) افزایش می یابد.( مثلاً با دادن 2 لیتر اکسیژن کسر اکسیژن دمی به این ترتیب خواهد شد          29%   =  (2*4) +  21%

–  با کانولای بینی حداکثر 44% می توان اکسیژن داد.

– برای  FIO2 بیشتر از 44 % از ( مثل MI ) از ماسک استفاده می شود. ماسک بین 50 تا 60 درصد می تواند FIO2 را بالا ببرد.

– برای  FIO2 های بالاتر (100-80%) از ماسک به همراه Reserved Bag  استفاده می شود.

●  باز كردن راه هوايي  Air way

اولين قدم باز كردن راه هوايي فرد است .در فرد بيهوش تمامي ماهيچه ها شل شده اند.عضلات زبان و گردن هم از اين قاعده مستثني نيستند و احتمال دارد كه زبان به طرف حلق بر گردد و راه هوايي را مسدود كند .

كف دست را روي پيشاني مصدوم گذاشته و سر او را به طرف عقب بر گردانيد . همزمان با اين كار دست ديگر را زير چانه او قرار داده و به سمت بالا فشار دهيدبه طوريكه دندانهاي فك بالا و پايين در مقابل هم قرار گيرند . در صورت انجام صحيح اين مراحل شما موفق به باز كردن را ه هوايي مصدوم خواهيد شد .

مراقب باشيد كه دهان فرد را بيش از حد باز نشود چون در اين صورت ممكن است زبان به عقب برگردد و راه هواي را مسدود كند .

●  دادن تنفس مصنوعي  Breathing

پس از بازكردن راه هوايي بايد از وضعيت تنفس مصدوم أگاه باشيد.ابتدا قفسه سينه فرد را برهنه كنيد.

اگر صورت مصدوم كبود و رنگ پريده باشد .

نه جريان هوا از بيني و دهان فرد حس شو د و نه صدايي كه نشانگر جريان هوا باشد به گوش برسد.

قفسه سينه حركت نداشته باشد.

تنفس وي قطع شده است و بايد تنفس مصنوعي را آغاز كنيد حتي اگر نتوانستيد تشخيص دهيد كه فرد مذكورتنفس دارد يا نه نفس مصنوعي را آغاز كنيد چون اگر فرد تنفس داشته باشد شما در هنگام تنفس مصنوعي متوجه مي شويد.

●  تكنيك دادن تنفس مصنوعي

سررابه عقب متمايل كنيد به صورتيكه دهان كمي بازتر باشد (نحوه باز كردن راه هوايي در مبحث قبل آمده است.)با انگشتان دستي كه روي پيشاني مصدوم است سوراخهاي بيني فرد را ببنديد .

دهان خود را روي دهان مصدوم بگذاريد بطوريكه , لبهاي شما كاملا اطراف دهان اورا بگيرد.با يك بازدم عميق هوارا وارد دهان فرد مصدوم كنيد.همزمان از گوشه چشم خودبه قفسه سينه فردنگاه كنيد وببينيد آيا هنگامي كه درون مجاري هوايي اومي دميد قفسه سينه بالا مي رود يا نه ؟

وقتي قفسه سينه فرد بالا مي آيد تنفس را قطع كنيد ودهان خود را از دهان فرد دا كرده و بيني اورا آزاد بگذاريد و خودتان برا ي تنفس بعدي نفس بگيريد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ، هنگام تنفس موثر سينه وشكم مصدوم بالاو پايين مي آيد , احياگر حس مي كند كه بادكنكي را پر ميكند و پس از دميدن حجم معيني , مقابل ورود هواي اضافه تر مقاومت احساس ميكند .به تدريج رنگ پوست فرد از زردي و كبودي به صورتي تغيير مي يابد.

●  ماساژ قلبي  Circulation

پس ازدادن يك يا دو تنفس مصنوعي در صورتيكه فرد تنفس خود را بازنيابد بايد نبض فرد را كنترل كرد.

●  طريقه كنترل كردن نبض :

پس از آنكه تنفس مصنوعي تمام شد كف دست را از روي پيشاني فرد بر نداريد و دو انگشت دست ديگر را در وسط گردن بالاي ناي و حنجره روي برآمدگي جلوي گردن ( سيب آدم ) بگذاريد .

انگشتان خود را به آرامي به سمت پايين و كنار آن قسمت بلغزانيد و سپس كمي فشار دهيد . به مدت 5-10 ثانيه اين كار را ادامه دهيد تامطمئن شويد كه نبض را حس ميكنيد يا نه؟

كنترل كردن نبض احتياج به مهارت و دقت خاصي دارد شما نيز ميتوانيد با تمرين كردن و شركت در كارگاههاي عملي احيا تنفسي اين مهارت را كسب نماييد .

اگر فرد نبض داشت به تنفس مصنوعي با اندزه’ دوازده بار در دقيقه ادامه دهيد .  بيشتر

اگر فرد نبض نداشت بايد بي درنگ ماساژ قلبي را همراه با تنفس مصنوعي آغاز كنيد.زيرا فرد دچار ايست قلبي شده و احتمال دارد صدمات جبران ناپذيري به مغز وي برسد.

براي دادن يك ماساژ قلبي موثر علاوه بر اينكه بايد ماساژ را با تكنيك صحيح انجام داد لازم است كه وي را در وضعيت مناسبي بخوابانيد.

بيمار را به پشت خوابانده , مطمئن شويد كه وي روي يك سطح سخت قرار گرفته است . اما اگر فرد در رختخواب يا هر سطح نرم ديگري است وقت را تلف نكنيد و فقط كافيست كه اورا روي روي زمين بلغزانيد يا اينكه يك تخته با هر شي صاف و سخت را از بين پشت او و ملحفه قراردهيد .

كنار مصدوم زانو بزنيد .

آخرين حددنده هاي او را با دو انگشت دستي كه بالاي فرد نزديكتر است بيابيد انگشتان خود را بسمت بالا بلغزانيد تا يك فرو رفتگي در محل اتصال دنده هاي دو طرف برسيد .

يك انگشت را در محل فرورفتگي بگذاريد و انگشت ديگر را كنار آن قرار دهيد سپس ته دست ديگر را در كنار آن دو انگشت قرار دهيد .بعد ته دست دوم را روي دست اولي بگذاريد .

موقعيت بدن خود را طوري تنظيم كنيد كه بازوها خم نشوند و شانه ها در امتداد نقطه اتكا دستها باشند . به اندازه اي بر جناغ فرد فشار وارد كنيد كه 4-5 سانتي متر پايين برود.

پس از انجام 15 عدد ماساژ پشت سر هم ( اين 15 ماساژ در مدت 11 ثانيه خواهد بود ) دو عددتنفس مصنوعي به فرد بدهيد شما براي انجام اين دو تنفس 4 ثانيه فرصت داريد .اين سيكل بايد چهار بار در دقيقه تكرار شود براي اينكه بتوانيد نسبت 15:2 را در هر دوره رعايت كنيد بهتر است با هر ماساژ شماره آن را بلند بگوييد .

بعد از يك دقيقه وضعيت مصدوم را ازريابي كنيد .

اگر ضربان مداوم رگ گردن باز نگشته باشد دوباره احياي قلبي ريوي را با دو تنفس و 15 ماساژ قلبي از سر بگيريد . شما براي انجام اين دو تنفس و 15 ماساژ , 15 ثانيه فرصت داريد.

اين كار را براي مدت 3 دقيقه ديگر ادامه دهيد .

اگر دراين مدت تنفس منظم فرد بازگشت نيازي به تكرار احياي قلبي ريوي نيست بلكه بايد مرتب تنفس و نبض فرد را چك كنيد .

اگر تنفس منظم فرد برنگشت تنفس مصنوعي را با سرعت 12 عدد در دقيقه شروع كنيد و همزمان نبض فرد را چك كنيد .

**

توجه داشته باشيد كه وقفه در انجام مراحل احياي قلبي ريوي بيشتر از 5 ثانيه نشود.

آشنایی با ضربه های مغزی

اسفند ۲۷, ۱۳۸۹ توسط :   موضوع: : آموزش-اورژانس-پزشكي, مشروح اخبار

مغز از بافتی  نرم تشکيل شده است  و توسط خون  و مايع  نخاعی  مشروب می شود.وقتی  فردی  دچار ضربه مغزی  می شود مغز ناگهان  در درون جمجمه تکان می خورد و به استخوان جمجمه  که در سمت  مقابل است برخورد می کند. گاهی  اين حالت با نيرو  و قدرت  بسيار  شديد  اتفاق  می  افتد .در ضربه مغزی  عملکرد مغز به طور موقت تغيير می کند که گاهی عوارض جبران  ناپذيری  به دنبال دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،   گاهی  اين حالت چند  لحظه  طول می کشد  و گاهی شدت  ضربه  مغزی  به حدی است که فرد  بيهوش می شود. توجه داشته باشيد  اگر علايم حتی برای  چند لحظه  کوتاه بروز کنند بازهم  ممکن است  خطرناک باشند.متاسفانه هر  ساله صدها هزار نفر بر اثر ضربه مغزی راهی  بيمارستان ها  می شوند که تعداد زيادی از آنها را کودکان تشکيل می دهند.
 
مغزدر حقیقت فرمانده كل بدن و ارگانیسمی بسیار پیچیده است . تفكر ،درك حس های دقیق ، حركات ، تعادل ، شنوایی ، بینایی ، هماهنگی بین بخشهای مختلف بدن و… همه با سلامت مغز معنی پیدا می كنند .
این ساختمان بسیار مهم توسط پرده های مختلفی پوشیده شده و در داخل محفظه ای محكم به نام جمجمه قرار گرفته است . اطراف مغز را مایعی به نام مایع مغزی – نخاعی ( CSF ) احاطه كرده و علاوه بر اعمال متعدد دیگرش تا حدی اثرات حفاظتی ساختمان های مختلف بر مغز را تقویت می كند .

معمولا اگر  ضربه  شديد  و ناجور باشد  شدت آسيب مغزی  هم بيشتر  است  که معمولا اين حالت در  دوچرخه سواران، موتور  سواران  و تصادف  با اتوموبيل  ديده می  شود. ضربه مغزی  شديد  يک اورژانس  پزشکی محسوب می شود و فرد بايد فورا  به بيمارستان  منتقل  شود .اگر مغز به طور جدی  آسيب  ببيند  مشکلات بيمار  طولانی مدت  خواهد  شد  و ممکن است در حرکت ، يادگيری  يا صحبت کردن با مشکلات روبه رو  شود. البته اکثر مواقع  بعد از  ضربه خفيف  فرد به حالت طبيعی  برمی گردد.اگر تعداد ضربه های  مغزی زياد  باشد  مشکلات  جدی  تر و شديدتر خواهد  شد .اين حالت  در فوتباليستها و بوکس بازان  بيشتر ديده می  شود.

اين که فرد  بعد از ضربه مغزی  چه حالتهايی پيدا می کند  به شدت آسيب بافت مغز در درون جمجمه  بستگی  دارد.گاهی هشياری  فرد از  دست  می رود و برای چند  ثانيه  تا چند  دقيقه غش  می کند  و به اغماء فرو می رود. گاهی  شدنت  ضربه کم است ،فرد هوشيار بوده اما دچار  فراموشی  می  شود  و لحظاتی  کوتاه قبل از  ضربه  و يا بلفاصله  بعد از آن را فراموش می کند.

در اکثر افرادی که دچار  ضربه مغزی  شده اند  حالت گيجی  و خيره گی  برای  مدت کوتاهی  به وجود می آيد.آنها حس  می کنند  روی  ابرها  هستند، می لرزند  و اگر بخواهند  راه بروند  يا فعاليت های  عادی  داشته باشند به علت گيجی  نیم توانند  احتمال تهوع  و استفراغ  بعد از  ضربه مغزی  وجود دارد .سردرد خفيف  برای  مدت  چند روز  و يا بيشتر در اکثر اين افراد ديده می  شود.

گاهی  در موارد  شديد  امکان خونريزی  مغزی  و يا آسيب  به بافت  ظريف  مغز وجود دارد  .در اين  شرايط  احتمال  بيهوش  شدن طولانی  مدت  ،گيجی  شديد ، فراموشی  در حدی  که فرد  نام افراد ،مکانها  و حتی  گاهی  نام خود  را به ياد  نمی آورد ، استفراغ  مکرر و سردرد شديد  وجو دارد.

تقسیم بندی های مختلفی برای ضربه های مغزی عنوان شده است كه در اینجا یكی از كاربردی ترین آنها را مطرح می كنیم ;
۱- ضربه های مغزی ناشی از برخورد مستقیم اشیاء با سر و بالعكس
۲- ضربه های مغزی ناشی از نیروهای اینرسیال با – یا- بدون برخورد مستقیم از گروه اول می توان به شكستگی های جمجمه مثلا در اثر برخورد اشیاء با سر و یا برخورد سر به شیشه جلوی اتومبیل در حین سوانح رانندگی اشاره كرد .
در گروه دوم اگر ضربه مستقیم وجود نداشته باشد ، ممكنست هیچگونه علامت ظاهری از ضربه مغزی در پوست یا صورت مشاهده نشود .
●  آسیب پوست سر :
درجات متفاوتی از آسیب پوست سر را می توان متعاقب ضربه های مستقیم به سر مشاهده كرد . ضخامت پوست سر در كاهش شدت آسیب مغزی مؤثر است.
پوست سر دارای عروق خونی فراوانیست ، به حدی كه خونریزی از آنها می تواند باعث بروز شوك در بیمار شود . به همین خاطر در صورت برخورد با اینگونه بیماران باید به عنوان اولین قدم سعی در كنترل خونریزی داشته باشیم ( پانسمان تمیز زخم ، بستن رگ خونریزی دهنده و … )
●  شكستگی جمجمه :

شكستگی جمجمه می تواند در اثر ضربه های نافذ یا غیر نافذ پدید آید . وجود این ضایعه همیشه بمعنی آسیب همزمان در مغز نیست ، از طرف دیگر عدم وجود شكستگی نیز نمی تواند آسیب مغزی را رد كند ، اما به هر حال مشاهده شكستگی جمجمه بمعنی شدت زیاد ضربه مغزیست و لزوم بررسی های بیشتر و انجام سی تی اسكن را می رساند.

رادیو گرافی ساده قادر به نشان دادن تمام شكستگی های جمجمه نیست.

● انواع شكستگی های جمجمه

الف) شكستگی خطی:

در صورتی پدید می آید كه نیروی زیاد به سطح وسیعی از جمجمه وارد شود ، این شكستگی ها می توانند به قاعده جمجمه نیز گسترش یابند.

میزان آسیب واردشده به نسج مغز در حضور انواع مختلف شكستگی متفاوت است. شكستگی بدون عارضه جمجمه به خودی خود مشكل آفرین نیست و به مرور زمان التیام خواهد یافت ، اما در بسیاری موارد پارگی سرخرگ سخت شامه مغزی مجاور شكستگی باعث خونریزی داخل جمجمه ای شده و مشكلات فراوانی را برای بیماران پدید می آورد. درصد زیادی از اینگونه بیماران محتاج مداخله جراحی خواهند بود.

اگر شدت ضربه های مغزی بیشتر باشد آسیب نسج مغز مجاور محتمل تر است. معمولا اینگونه ضربه ها دارای جزء اینرسیال هم هستند كه ضایعات مغزی همراه را بیشتر می كنند. درصورتیكه پوست مجاور ناحیه شكستگی دچار پارگی باشد، شانس عفونت داخل جمجمه ای افزایش می یابد.

ب) شكستگی قاعده جمجمه:

در اغلب موارد با شكستگی كاسه جمجمه همراه است.

سه عارضه اصلی این بیماران را تهدید می كند:

▪ نشت مایع مغزی نخاعی از بینی یا گوش ، بعلت آسیب استخوان كف جمجمه و پارگی پرده های مغزی مجاور آن پدید می آید. مهمترین خطری كه این بیماران را تهدید می كند عفونت پرده های مغزی (مننژیت) است. در اغلب این بیماران بهبودی خودبه خودپدید می آید اما در درصدی از موارد ، عمل جراحی اجتناب ناپذیر خواهد بود.

▪ آسیب اعصاب مغزی ، بسیاری از این بیماران دچار ضایعه عصب بویائی میشوند و بهمین دلیل حس بویائی خود را بطور ناقص یا كامل از دست میدهند.

▪ آسیب عروق قاعده جمجمه، پیدایش ارتباطات غیرطبیعی بین سرخرگها و سیاهرگهای بزرگ در قاعده جمجمه از جمله عوارض این شكستگی هاست. پ) شكستگی فرورونده جمجمه

این شكستگی در مواردی پدید می آید كه نیروی زیاد در سطح كمی وارد شود، مثال این حالت اصابت چكش یا سنگ به سر در جریان نزاع ، و یا برخورد سر با لبه كابینت آشپزخانه و… است. شانس عفونت های داخل جمجمه ای و آبسه مغزی در صورت پارگی همزمان پوست ناحیه مجاور بسیار زیاد است قطعه فرورفته استخوان می تواند باعث پارگی پرده مغزی مجاور و آسیب نسج شود.

اكثر مبتلایان به شكستگی فرورونده جمجمه (حتی در موارد نسبتا شدید) در زمان مراجعه هوشیارند.

در مواردی كه پوست روی محل شكستگی فرورونده سالم باشد ، تصمیم گیری بر اساس عوارض احتمالی ، مسائل زیبایی و … توسط جراح مغز و اعصاب صورت می گیرد.

● آسیب موضعی مغز:

▪ خونریزی های ناشی از ضربه مغزی

انواع مختلفی از خونریزی مغزی متعاقب ضربه می توانند پدید آیند ، كه بحث در مورد آنها را به مقالات تخصصی تر موكول میكنیم .

نكته مهم در این زمینه اینست كه بسیاری از بیماران پس از كاهش گذرای سطح هوشیاری ، به وضعیت ظاهرا طبیعی بازگشته و سپس بعد از گذشت مدتی مجددا دچار افت سطح هوشیاری شده اند.

در صورت برخورد صحیح درمانی ،معمولا خونریزی های خارج سخت شامه ای پاسخ خوبی به درمان می دهند.

یكی از كشنده ترین خونریزیهای مغزی ، خونریزی تحت سخت شامه ای است.

▪ خونریزی زیرسخت شامه ای مزمن دو طرفه

▪ خونریزی داخل مغزی در اثر ضربه

● له شدگی بافت مغز:

ممكن است بافت مغزی مجاور محل ضربه مستقیم ، تحت فشار قرار گیرد و دچار له شدگی یا Contusion گردد. موارد خفیف این حالت نیازی به جراحی ندارد ، اما موارد شدیدتر محتاج عمل جراحی هستند . شدت آسیب و محل درگیر، فاكتورهای مهمی در تعیین میزان پاسخ بیمار به درمان هستند.

● ضایعات ناشی از نیروهای اینرسیال

در این موارد حركات جمجمه و مغز نقش اساسی را ایفا می كنند ودر حقیقت جهت متفاوت حركات جمجمه و مغز و سرعت متفاوت آنهاست كه باعث آسیب مغزی می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  بهترین مثال برای شناساندن این نوع نیروها ضایعاتیست كه در رانندگان وسایل نقلیه موتوری پدید می آید. در اینگونه موارد نقش نیروهای اینرسیال حائز اهمیت است بطوریكه بخش زیادی از وخامت وضع بیمار را پدید می آورد .

این بیماران معمولا از ابتدای سانحه دچار افت سطح هوشیاری هستند. اختلال حافظه در این بیماران شایع است. ضایعات منتشرتر و در بسیاری از موارد دور از نقطه قابل پیش بینی اتفاق می افتند.

برای مثال ممكنست محل ضربه در پیشانی ، اما آسیب مغزی در بخش پس سری اتفاق افتاده باشد. طیف وسیعی از ضایعات در این گروه دیده می شوند.

● تكان مغزی (Concussion)

در این حالت بیمار دچار فلج گذرای عملكرد عصبی می شود ، كاهش گذرای سطح هوشیاری سپس بهبودی آن، از وجوه مشخصه Concussion است. اختلال حافظه در آنها شایع است.

● ضایعه منتشر مغزی در سطح سلولی (DAI)

در این حالت، بدون وجود ضایعات فضاگیر یا خونریزیهای وسیع و شدید مغزی ، بیمار دچار اختلال در عملكرد عصبی شده و معمولا در كوما است. البته خود این حالت نیز درجات مختلفی دارد و اغلب از نوع خفیف هستند.

● ورم مغزی:

در اثر این آسیب های منتشر در سطح سلولی و نیز بهم خوردن تنظیم خودكار عروق مغزی اتفاق می افتد و انواع مختلفی دارد. بیشترین میزان ادم مغزی طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت پس از ضربه پدید می آید و میتواند موضعی یا منتشر باشد.

● خونریزی های داخل جمجمه ای:

این نیروها می توانند انواع مختلفی از خونریزیهای داخل جمجمه ای را پدید آورند.

● له شدگی بافت مغزی:

این عارضه نیز در مبتلایان به ضایعات منتشر ، بطور شایعی دیده می شوند . محل له شدگی در این بیماران متفاوت است و به نحوه وارد شدن نیرو و جهت آن بستگی دارد .
●  بعضی از عوارض ضربه های مغزی :
عوارض متنوع و متفاوتی می توانند به دنبال ضربه های مغزی پدید آیند ، درجه و شدت این عوارض در افراد مختلف بسته به شدت ضربه ، نوع ضربه ، خصوصیات فردی و… متفاوت است و می تواند از منگی و گیجی خفیف و اختلال حافظه جزئی تا ناتوانی شدید و وابستگی كامل به اطرافیان متغیر باشد.
۱- تشنج متعاقب ضربه مغزی
۲-آسیب موضعی مغز :
●  خونریزی های ناشی از ضربه مغزی:
انواع مختلفی از خونریزی مغزی متعاقب ضربه می توانند پدید آیند ، كه بحث در مورد آنها را به مقالات تخصصی تر موكول میكنیم .
●  له شدگی بافت مغز :
ممكن است بافت مغزی مجاور محل ضربه مستقیم ، تحت فشار قرار گیرد و دچار له شدگی یا Contusion گردد. موارد خفیف این حالت نیازی به جراحی ندارد ، اما موارد شدیدتر محتاج عمل جراحی هستند .

شدت آسیب و محل درگیر، فاكتورهای مهمی در تعیین میزان پاسخ بیمار به درمان هستند.
۳- عفونتها :
نشت مایع مغزی – نخاعی ، زخمهای نفوذی ، وجود اجسام خارجی مثل تركش و… باعث افزایش احتمال وقوع عفونتهای داخل جمجمه ای می شوند.
چه عواملی باعث بدتر شدن وضعیت بیماران ضربه مغزی میشوند؟
كاهش اكسیژن خون به هر دلیل
افت فشار خون
افزایش دی اكسید كربن خون
افزایش درجه حرارت بدن 

●  پزشکان چه می کنند؟

هر فردی  که دچار  ضربه مغزی  شده باشد ، چه خفيف  و چه  شديد  بخصوص  اگر کودک باشد بايد  فورا  و بدون  معطلی  به پزشک  و يا  بخش  اورژانس  بيمارستان مراجعه کند  بويژه در مواردی  که  بعد از  ضربه مغزی ، هوشياری  فرد از  دست  رفته  باشد.اگر پزشک  به ضربه مغزی وکوفتگی  مغز مشکوک شود  معاينه کاملی به عمل می آورد. معمولا برای  سنجش  سطح هوشياری  در مواردی  که فرد  بيهوش  است نام  او  سوال می شود  و اين که آيا می داند  در حال حاضر  کجاست ،امروز  چه روزی  است  و سوالاتی  از اين  قبيل  که آگاهی  فرد  به زمان  و مکان مشخص  شود. به اين ترتيب حافظه  و قدرت  تمرکز  فکری  بيمار  بررسی می شود.

معاينه چشمها و بررسی  رفلکس ها (واکنش  ها ) و تعادل نيز  از  معاينات  ضروری   در اين موارد  محسوب می  شود .گاهی  از بيمار  درخواست  می شود  دور بزند يا در مکانی  برای  چند دقيقه  بدود  تا مشخص  شود  آيا عملکرد  مغز  با مشکل مواجه  شده  است  يا خير.

سی  تی  اسکن  (نوعی  بررسی  سه  بعدی  مغز  توسط  امواج  ايکس )  برای  بررسی  خونريزی  يا کوفتگی  مغزی  انجام می شود  و اين مساله  در صورت  بيهوش شدن  فرد  ضرورت  بيشتری  پيدا می  کند.

●  زندگی  دوباره پس از ضربه مغزی

هر فردی   که دچار  ضربه مغزی  شده است به استراحت احتياج دارد و بايد  چند روز  تا چند هفته بسته به شرايط خود استراحت کند. انجام مجدد  فعاليتهای قبلی  ،ورزش  و ساير اعمال فرد  بايد  طبق  نظر  پزشک  انجام شود. معمولا اگر مشکل جانبی پيش  نيايد  ظرف  چند  هفته  تا چند ماه  بعد ،فعاليت های  عادی  از  سر گرفته می شود  که البته اين مساله  به خود  فرد  و  شرايط او  بستگی  دارد. معمولا بعد از ضربه مغزی  تا مدتی  فرد بايد  به طور مرتب مورد بررسی  قرار بگيرد.

اگر فردی  دچار ضربه مغزی  شده باشد  و پس  از گذشت ماهها  باز هم  علايم  در او  ديده  شود  به سندرم  پس  از  ضربه مغزی  مبتلا شده  است .در اين حالت  ضعف حافظه ،سردرد ،گيجی  و تحريک پذيری ادامه می  يابد. اين مساله  بايد  بسيار جدی  تلقی شود  و فرد  تحت نظر پزشک   قرار بگيرد.

●   چگونه از ضربه های مغزی  پيشگيری کنیم ؟

گرچه احتمال بروز  آسيب و  صدمه به بدن در سراسر  طول عمر برای  افراد  وجود دارد. اما  باز هم  بهترين  راه آن است  که تا حد ممکن  از بروز  اين نوع  اتفاقات  جلوگيری  کنيم . مطمئن ترين  روش  برای  پيشگيری از ضربه مغزی  مواظبت از  سر  است .

همواره در اتوموبيل  کمربند ايمنی  را ببنديد .اين کار  بايد هميشه  و بدون  بهانه  انجام شود  .اگر فرزندتان  زير  10  سال   است  بايد از کمربند  مخصوص  کودکان   استفاده کند. معمولا کودکان تا زمانی که قدی معادل  و يا  تا 147  سانتی  متر  داشته باشند  بايد از کمربند  مخصوص کودکان  استفاده کنند.

رعايت قوانين  رانندگی  و مواردی  که به عبور  عابر  پياده  مربوط  است  بسيار مهم  و ضروری  است  و متاسفانه  اکثر  سوانح  به دليل  عدم رعايت  موازين  راهنمايی  و رانندگی  انجام می  شود.

حتی دوچرخه  سواری  ،موتور سيکلت سواری  ،اسکيت  و يا هر وسيله  اين چنينی   بايد از کلاه  ايمنی  استفاده  شود .مسلما اگر از سر خود  استفاده کنيد  ، خوب  فکر کنيد  و همه چيز  را رعايت  کنيد ،سری سالم  خواهيد داشت  و از اين  قسمت  مهم و حياتی  بدن به خوبی  محافظت به عمل آوريد.

توجه داشته باشيد  اگرشانس  بياوريد  ضربه  مغزی به  خير و خوشی  تمام می شود  در غير اين صورت  احتمال  فلج ،  نقايص حسی ، رفتاری  و حرکتی وجود دارد.بررسی ها  نشان می  دهد  امکان بروز  صرع و تومورهای  مغزی  بعد از  ضربه مغزی وجود دارد و در مواردی  حتی اين مشکلات  سالها  بعد از بروز ضربه مغزی  رخ می  دهد. با توجه به  بالا بودن   احتمال آسيب پذيری کودکان ،  از اين موجودات معصوم  بخصوص  در زمان نوپايی  (يک  تا سه  سالگی )  بايد  مواظبت  دقيق  به عمل  آوريد  و سهل انگاری  نکنيد.   

●  خونريزي  و هماتوم  زير سخت  شامه  :

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،   خونريزي  و هماتوم  زير سخت  شامه  عبارت  است  از يك خونريزي  كه  باعث  تجمع  خون  و لخته  (هماتوم ) در زير خارجي  ترين  غشا از سه  غشاي  پوشاننده  مغز مي  گردد. دو نوع  هماتوم  زيرسخت  شامه  وجود دارد. هماتوم  حاد زيرسخت شامه  در فاصله  كمي  پس  از آسيب  شديد به  سر ايجاد مي  گردد. هماتوم  مزمن  زيرسخت  شامه ، عارضه  اي است  كه  ممكن  است  هفته ها تا ماه ها پس  از آسيب  به  سر ايجاد شود. آسيب  ممكن  است  چنان  ضعيف    باشد كه  بيمار آن  را به  خاطر نياورد.

●  علايم  شايع 

سردردهاي  رايج  كه  هر روز بدتر مي  شوند.
خواب آلودگي ، گيجي ، تغييرات  ذهني  يا منگي  متغير .
ضعف  يا كرختي  يك  طرف  بدن  .
اختلالات  بينايي  .
استفراغ  بدون  تهوع  .
مردمك هايي  با  اندازه  متفاوت  (گاهي  اوقات ).

●  علت 

آسيب  به  سر .

●  عوامل تشديد كننده بيماري

پس  از موارد زير آسيب  بيشتر رخ  مي  دهد:
استفاده  از داروهاي  ضد انعقاد از جمله  آسپيرين  استفاده  از داروهاي  روانگردان

●  پيشگيري 

به  روشهاي  زير از آسيب  به  سر اجتناب  كنيد:
در اتومبيل  از كمربند ايمني  استفاده  كنيد.
در ورزشهاي  تماسي  يا هنگام  راندن  دوچرخه  يا موتور، از كلاه  ايمني  محافظ  سر استفاده  كنيد.
پس  از استفاده  از داروهاي  روانگردان  و خواب آور، رانندگي  نكنيد.

●  عواقب  مورد انتظار

ميزان  بهبود به  سلامت  عمومي ، سن ، شدت  آسيب ، سرعت  درمان  و وسعت  خونريزي  يا لخته  بستگي  دارد. پس  از برداشتن  لخته ، بافت  مغز كه  تحت  فشار قرار گرفته  است ، معمولاً به  آهستگي  گسترش  مي  يابد تا به  فضاي  اوليه  خود برگردد. در بهترين  شرايط ، دورنماي  خوبي  دارد.
عوارض  احتمالي 

مرگ  يا آسيب  مغزي  پايدار شامل  فلج  نسبي  يا كامل ، تغييرات  رفتاري  و شخصيتي  و مشكلات  گفتاري .

●  درمان 

آزمون هاي  تشخيصي  مي توانند شامل  بررسيهاي  آزمايشگاهي  خون  و مايع  مغزي  نخاعي ، راديوگرافي ، اسكن  راديوسكوپيك  و سي تي اسكن  باشند.
بستري  شدن  در بيمارستان  براي  درمان  اورژانس 
جراحي  و برداشتن  لخته 
داروها

داروهاي  كاهنده  تورم  داخل  جمجمه .

●  فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري

استراحت  در بستر هنگام  بستري  در بيمارستان 
پس  از درمان ، بيماران  بايد در حد توان  خود، فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري كنند و فوري كار و ورزش  را آغاز نمايند. در هنگام  خستگي  استراحت  كنند. در صورتي  كه  تكلم  و كنترل  عضلات  دچار آسيب  شده  باشد، بيماران  ممكن  است  به  فيزيوتراپي  يا گفتار درماني  نياز داشته باشند.

●   رژيم  غذايي 

بيشتر بيماران  اغلب در مرحله  حاد به  تغذيه  داخل  وريدي  يا به  تغذيه  با لوله  معده اي  نياز خواهند داشت  و سپس  مي  توانند در حد تحمل  از غذاي  معمولي  استفاده  كنند.
●  درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟

اگر شما يا يكي  از اعضاي  خانواده  تان  دچار آسيب  سر شده  باشيد (هرچند خفيف  به  نظر برسد) و هر يك  از علايم  خونريزي  زير سخت  شامه  ايجاد شود. اين ، يك  اورژانس  است !
اگر در طول  يا پس  از درمان  هر يك  از موارد زير رخ  دهد: تب  ، زخم  جراحي ، قرمز، متورم  يا حساس  به  لمس  گردد. سردرد بدتر شود .

مسمومیت با گاز مونواکسید کربن (CO) یا قاتل پنهان

بهمن ۲, ۱۳۸۹ توسط :   موضوع: : آموزش-اورژانس-پزشكي, مشروح اخبار

علائم وجود گاز گاز مونواکسید کربن در محیط  خانه را جدی بگیرید .

گاز مونواکسید کربن  ، گازی است بی رنگ و بی بو که  از مهم ترین دلایل گازگرفتگی براثر استنشاق گاز منواكسید كربن، مكش نامناسب یا عدم مكش لوله‌ های بخاری گازی، سوختن ناقص نفت بخاری‌ های نفت‌ سوز، بد كاركردن شومینه گازی یا سوخت ناقص و یا شومینه‌ هایی با سوخت چوب، سوختن ناقص زغال در منقل ‌های كرسی، بد كاركردن اجاق خوراك ‌پزی، سوختن ناقص یا نامناسب آبگرمكن، ژنراتورهای خانگی و كار كردن خودرو در پاركینگ های در بسته است.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،   نشانه‌ های مسمومیت با گاز مونوكسید كربن در وهله اول، سردرد همراه با احساس سنگینی و در صورت عدم اكسیژن رسانی مناسب گیجی، تهوع، استفراغ، سوزش شدید در ناحیه چشم و گلو، احساس گرفتگی و درد شدید در قفسه سینه، تشنج و احساس آشفتگی، تحریك ‌پذیری، ناتوانی در تشخیص موقعیت و شرایط، كاهش هوشیاری و اغما و مرگ است.

بهترین راه پیشگیری از  این مرگ نا بهناگام  است كه ما شناخت نسبی و اولیه در مورد این گاز كشنده و چگونگی ایجاد آن داشته باشیم. طبعا اگر شرایط بروز و ایجاد آن وجود نداشته باشد پدیده گازگرفتگی و به دنبال آن مسمومیت و در نهایت مرگ نیز بروز نخواهد كرد.این گاز بسیار سمی، بی‌رنگ، بی‌بو و بی‌طعم است و همین خصایص باعث شده كه به آن (قاتل پنهان) لقب دهند.

این گاز اگر چه سبك‌تر از هواست اما قابلیت انتشارش در محیط بسیار زیاد است و به همین دلیل در تمامی نقاط مثلا یك اتاق اعم از بالا و پایین به سرعت متراكم می‌شود و چون هموگلوبین خون میل تركیبی فوق‌العاده‌ای با این گاز دارد -۳۰۰ برابر میل تركیبی با اكسیژن – وقتی این تركیب صورت می‌گیرد اكسیژن دیگر به بافت‌ها نرسیده لذا سریعا باعث مسمومیت شده و سلسله عصبی فلج می‌شود و قدرت هرگونه اقدامی از مسموم سلب می‌شود و مسموم به نوعی به خواب و مرگ آرام تن در می‌دهد.

مهم‌ترین عامل بروز این نوع حوادث غفلت و عدم آگاهی مردم است. با اینكه بارها از سوی كارشناسان محترم سازمان در این خصوص هشدار داده شده است ظاهرا چون این قاتل پنهان غیرقابل حس و لمس، بی‌بو و بی‌رنگ است مردم كشنده بودن آن را باور ندارند و به راحتی تسلیم و قربانی آن می‌شوند. 
مسمومیت با گاز مونواکسید کربن علایمی شبیه به سرماخوردگی دارد.  و فرد را دچار آب ریزش بینی، سردرد و سوزش چشم می نماید . دقت نمایید که اگر در یک زمان چند نفر در داخل یک محط بسته دچار علائم بالا شوند احتمال زیاد در خطر گاز مونواکسید کربن قرار دارند .

این افراد به علت مسمومیت با گاز مونواکسید کربن باید از فضای بسته خارج شوند. در صورت بیهوش شدن آنان، دکمه‌های لباسشان باز شود و اگر نمی‌توانند تنفس کنند در صورت آگاهی از چگونگی احیای بیمار، این اقدامات برای آنان صورت گیرد.

در فصل سرما بی‌توجهی به نکات ایمنی در استفاده از شومینه، بخاری و کباب پز می‌تواند باعث مسمومیت با گاز مونواکسید کربن شود،

حتی روشن نگه داشتن خودروها در فضاهای بسته مانند گاراژ نیز می‌تواند به گاز گرفتگی منجر شود.

مونواکسید کربن گازی بی‌بو، بی‌رنگ و بی‌مزه است و به راحتی فرد را دچار مسمومیت می‌کند به همین علت به آن قاتل خاموش می‌گویند.

مقدار کمی مونواکسید کربن در خون افراد سیگاری یا ساکن در شهرهای بزرگ وجود دارد ولی اگر میزان آن در خون یک فرد از 10 درصد بالاتر برود، دچار سرگیجه، بی‌قراری، خواب آلودگی، کاهش حافظه، اختلالات بینایی، تهوع، استفراغ، تشنج و حتی مشکلات تنفسی می‌شود حتی افزایش این گاز در بدن می‌تواند به بیهوشی و مرگ بینجامد.

مونواکسید کربن نسبت به اکسیژن، 250 بار بیشتر تمایل به اتصال به هموگلوبین خون را دارد، و بالا رفتن درصد این گاز در بدن باعث جلوگیری از آزاد شدن اکسیژن در سلولهای بافتهای بدن می‌شود.

هر گاه فشار گاز دی اکسید کربن (co2) افزایش یابد تغییرات بسیار شدید و خطرناک در الگوی تنفسی ایجاد میشود و از طرفی دیگر هر گاه فشار گاز اکسیژن (o2) کاهش یابد تغییرات شدید و خطر آفرین در تنفس ایجاد میشود.

بنابرآنچه گفته شد اگر به هر دلیل، فشار گاز دی اکسید کربن در هوای محیط افزایش یابد و یا از فشار اکسیژن کاسته شود مشکلات جدی تنفسی تا خفگی و مرگ می تواند اتفاق بیفتد.

افزایش و تجمع گاز دی اکسیدکربن در بدن می تواند باعث ضعف عمومی سیستم عصبی مرکزی از جمله مرکز کنترل تنفس شده، سر درد، اغتشاش شعور، contusion کما و حتی مرگ را بدنبال داشته باشد. البته همیشه خفگی و گاز گرفتگی ناشی از افزایش گاز دی اکسید کربن و یا کاهش گاز اکسیژن در هوای محیط نیست. بلکه گاهی اوقات خفگی و گاز گرفتگی ناشی از استنشاق گازهای سمی است.

یکی از خطرناکترین این گازها که میتواند سبب مسمومیت تنفسی با این گاز کاسته شده است اما بایستی در نظر داشت حدود 6% حجم گازهای خارج شده از اگزوز ماشین های بنزینی را گاز مونواکسید کربن تشکیل میدهد.

مونواکسید کربن گاز سمی و بی رنگ و بی بو است که از سوختن ناقص کربن، حاصل میشود چنانچه میدانید سلول های بدن برای تداوم حیات و انجام سوخت و ساز به اکسیژن نیاز دارند و کار انتقال اکسیژن به سلولهای بدن توسط هموگلوبین خون انجام می شود علت سمی بودن منواکسید کربن این است که میل ترکیبی هموگلوبین با این گاز بیشتر است.

وقتی گاز منواکسید کربن با هموگلوبین ترکیب میشود، تشکیل مونواکسید کربن هموگلوبین یا همان [cobh] میدهد بدین ترتیب قدرت انتقال اکسیژن از هموگلوبین گرفته میشود.

فشار گاز مونواکسید کربن در هوا و مدت زمانی را که فرد در تماس با آن است، تعیین کننده بروز علائم و شدت مسمومیت تنفسی خواهد بود. باید در نظر داشت که مسمومیت با گاز مونواکسید کربن بدون تغییر در تعداد تنفس اتفاق افتاده و با علائم تهوع و سردرد همراه است.

در مسمومیت با این گاز رنگ قرمز روشن گیلاسی که مربوط به (cibh) است در پوست و مخاط و زیر ناخن فرد مصدوم مشخص می‌باشد.

هر گاه حدود 70% تا 80% هموگلوبین بدن با مونواکسید کربن ترکیب شود«مرگ» اتفاق می افتد. نکته قابل توجه این است که تماس مزمن و طولانی مدت با گاز مونواکسیدکربن حتی در مقادیر و دوزهای کمتر از دوز کشنده نیز می تواند سبب آسیب دیدگی مغز و بروز تغییرات ذهنی و گاهی نیز ایجاد حالتی شبیه به پارکینسون شود.

لازم به ذکر است بدانیم اگر چنانچه کسی با گاز مونواکسید کربن دچار مسمومیت شده باشد بایستی سریعا او را از محیط آلوده به این گاز خارج نموده و در تماس با هوای آزاد گذاشت، در مسمومیت های شدید بایستی به مصدوم تنفس مصنوعی داده شود و چنانچه مقدور باشد تنفس با اکسیژن بر تنفس با هوای آزاد ارجعیت دارد.
مسمومیت با گاز مونواکسیدکربن در کودکان و سالمندان زودتر بروز می‌کند، 

 با افزایش سرمای هوا، موارد ناشی از مسمومیت با گاز مونواکسید کربن افزایش می‌یابد اما افرادی که آب گرمکن دیواری در منزل دارند یا آب گرمکن‌های آنان در آشپزخانه قرار داده است حتی در تابستان احتمال دارد دچار گاز گرفتگی شوند البته در این فصل به علت باز بودن پنجره‌ها و روشن بودن کولرها، مونواکسید کربن چندان انباشته نمی‌شود این در حالیست که در فصل‌های سرد به علت تلاش برای حفظ هوای گرم داخل فضاهای بسته، احتمال گاز گرفتگی افزایش می یابد.

برای جلوگیری از مسمومیت با گاز مونواکسید کربن باید از افراد آشنا با وسایل گرمایشی برای وصل کردن بخاری استفاده کرد و از سالم بودن دودکش آن اطمینان حاصل کرد. دودکش بخاری باید حالت T داشته باشد و دچار فرسودگی نشده نباشد چون در این صورت باعث برگشت دود به داخل لوله بخاری می‌شود.

آب گرمکن‌ها نیز ممکن است باعث بروز مسمومیت شوند بنابراین باید حسن عملکرد این وسایل را نیز بررسی کرده و از دودکش بدون کلاهک نیز استفاده نکنیم. 

 شومینه ها   نیز اگر بر اساس استانداردها ساخته نشده باشند و باعث خروج گازها نشود ممکن است باعث ایجاد مسمومیت شود چون گاز مونواکسید کربن در فضای بسته مسمومیت ایجاد می‌کند.

●  اصلی ترین منابع و راه‌های تولید گاز مونواکسید کربن (CO) در منازل و ساختمان‌ها به شرح زیر می باشد .
 
▪ استفاده از وسایل گازسوز و گرمایشی بدون دودكش
▪ نقص در دودكش و نشت گاز به فضای مسكونی
▪ استفاده از وسایل خوراك‌پزی جهت گرمایش
▪ به كارگیری روشنایی گازی به مدت طولانی به خصوص در فضای بدون تهویه
▪ ضعف در دودكش شومینه
▪ معیوب بودن مشعل شوفاژ
▪ آبگرمكن‌های دیواری و زمینی به‌ویژه وقتی كه دودكش مناسب ندارند
▪ اتومبیل روشن در پاركینگ

تاريخچه پیدایش اورژانس و آمبولانس در ایران و جهان

تاريخچه اورژانس در جهان

حمل‌ونقل بيماران بدحال به مراکز درماني جهت ارائه خدمات پزشکي از مشکلات ديرباز در زندگي بشر بوده است. در افسانه هاي روم باستان آمده است که براي حمل بيماران از گردونه‌هاي جنگي استفاده مي‌شده است و بدين‌وسيله آنان را از صحنه‌هاي نبرد دور مي‌کردند و به درمان آنان مي‌پرداختند. در دوران باستان مراکز درماني به‌طور مجزا و مشخص، وجود نداشتند. احتمالاً حدود 4000 سال قبل از ميلاد حضرت مسيح، معابد مصر باستان علاوه بر امور مذهبي، خدمات درماني نيز ارائه مي‌کردند. در يونان باستان نيز معابد، محل درمان بيماران بودند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،   شايد اولين مراکز درماني مستقل، در سري لانکاي امروزي در سال هاي حدود 430 قبل از ميلاد حضرت مسيح شکل گرفته باشند. پس از آن در قرن اول قبل از ميلاد، رومي‌ها نوعي بيمارستان يا مرکز درماني براي ارائه خدمات و درماني به گلادياتورهاي زخمي در شهرها ايجاد کردند و نام Valetudinaria بر آن نهادند. با شکل گرفتن مراکز درماني، مسأله انتقال بيماران به اين مراکز نقش جدي‌تري به خود گرفت و اقوام مختلف روش‌هاي مختلفي براي اين مسأله برگزيدند. قبايل سرخپوست از نوعي سورتمه، مصريان از کجاوه‌هاي سوار بر شتر (pannier) و ساير ملل از روش‌هاي ديگر براي حمل بيمار استفاده کردند.
در قرن پانزدهم ميلادي پادشاه اسپانيا، شاه فرديناند و همسرش ملکه ايزابل نوعي بيمارستان سيار بنام “ambulancia” طراحي کردند که در صحنه نبرد به کمک سربازان زخمي مي‌شتافت. در سال 1793 ميلادي، دکتر دومينيک ژان لاري (Dominique-jean Larrey) پزشک ارشد سپاه ناپلئون طي جنگ فرانسه و پروس نوعي بيمارستان سيار بنام “ambulance volante” را طراحي کرد که به قصد انجام اقدامات اوليه و انتقال مجروحان به پشت خط مقدم به‌کار مي‌رفت.

همزمان با وي، بارون پرسي (Baron F.P. Percy) نوعي درشکه با قابليت حمل تعداد زيادي مجروح از خط مقدم به نواحي امن‌تر طراحي کرد و نام آن را mobile emergency room گذاشت. طي جنگ‌هاي داخلي ايالات متحده با تدبير جاناتان لترمن (Jonathan letterman) نوعي درشکه براي حمل مجروحان به‌کار گرفته شد که به آن‌ها”Rucker wagon ” گفته مي‌شد.

استفاده از اين‌گونه وسايل نقليه در سال 1832 براي جابجايي بيماران در اپيدمي” وبا” در لندن نيز رواج پيدا کرد. بالاخره در سال 1865 اولين سيستم خدمات پيش بيمارستاني برپايه بيمارستان (hospital based) در سين سيناتي آمريکا طراحي شد. در سال 1869 آمبولانس‌هايي در نيويورک به‌کار گرفته شدند که داراي برخي وسايل امدادي از جمله آتل و… و داروها (مثل مرفين) بودند. اولين آمبولانس‌هاي موتوردار (اتومبيل) در سال 1899 در شيکاگو طراحي شدند.

طي جنگ جهاني اول خدمات پيش بيمارستاني از نظر کيفي ارتقا پيدا کرد و کم‌‌کم با اختراع بي‌سيم، مراکز ديس‌پچ در اين راه به کمک امدادگران آمدند. حتي پيش از جنگ دوم جهاني، آمبولانس‌هاي مدرن حامل پزشک بربالين بيماران حاضر مي شدند و با مراکز ديس‌پچ براي ارائه بهتر خدمات درماني در تماس بودند. در دهه 60 با پيشرفت دانش پزشکي به‌خصوص در زمينه احيا و دفيبربلاسيون و ضرورت تسريع در ارائه اين خدمات، نقش سيستم پيش بيمارستاني در اين مسير تقويت شد و جايگاه ويژه‌اي پيدا کرد. از سال 1966 در بزرگراه‌هاي ايالات متحده طرح ارائه خدمات پيش بيمارستاني اجرا گرديد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، (DOT) در سال 1967 در ايرلند خدمات پيش بيمارستاني در زمينه مراقبت از بيماران قلبي به‌کار گرفته شد. در سال 1972 دانشگاه سين سيناتي اولين برنامه آموزش تخصصي طب اورژانس را راه‌اندازي کرد. در سال 1973 قانون ملي خدمات پيش بيمارستاني و اجزاي آن در ايالات متحده طراحي شد و به اجرا درآمد. طبق اين قانون اجزاي يک سيستم پيش بيمارستاني حداقل شامل موارد زير بايد باشد: پرسنل، سيستم آموزشي مناسب، سيستم ارتباطات و ديس‌پچ، حمل‌ونقل، مراکز درماني پذيرش‌دهنده، واحدهاي مراقبت ويژه، آژانس ايمني عمومي، دسترسي همگاني به مراقبت‌ها، استاندارد سازي ثبت اطلاعات، آموزش همگاني، همکاري در بحران‌ها، داروها و تجهيزات و…. از سال 1984 خدمات پيش بيمارستاني مجزا براي کودکان در ايالات متحده طراحي شد.

(EMS-C) در کشورمان ايران نيز پس از حادثه ريزش سقف فرودگاه مهرآباد تهران در سال 1354، کمبود سيستم خدمات پيش بيمارستاني بيش از پيش احساس شد و اين حادثه مقدمه‌اي شد که مرکز اطلاعات اورژانس تهران در اين سال با کمک عده‌اي کارشناس آمريکايي، در کشور راه‌اندازي شود.

سیستم فوريت‌هاي پزشکي پيش بيمارستاني  در سطح دنیا به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند  Franco-German : و Americo -England  .

در سيستم Franco-German امکانات و تجهيزات در صحنه بر بالين بيمار برده و از حضور پزشک در آمبولانس‌ها استفاده مي شود.

در سيستم Americo -England که سيستم اورژانس ايران در شروع راه اندازي از اين دسته بود، تکنسين‌هايي که دوره هاي اوليه فوريت‌هاي پزشکي را آموزش ديدند، در صحنه حاضر می‌شوند، بيمار يا مصدوم را دريافت مي کنند و اقدامات اوليه را انجام داده و سپس آن‌ها را به مرکز مجهز يا همان بيمارستان انتقال مي دهند.

تاریخچه پیدایش آمبولانس
حمل‌ونقل بیماران اورژانسی به مراکز درمانی جهت ارائه خدمات پزشکی از مشکلات دیرباز در زندگی بشر بوده است

در افسانه‌های روم باستان آمده است که برای حمل بیماران از گردونه‌های جنگی استفاده می‌شده است و بدین‌وسیله آنان را از صحنه‌های نبرد دور می‌کردند و به درمان آنان می‌پرداختند.

در دوران باستان مراکز درمانی به‌طور مجزا و مشخص، وجود نداشتند. در یونان باستان نیز معابد، محل درمان بیماران بودند. شاید اولین مراکز درمانی مستقل، در سری‌لانکای امروزی در سال های حدود 430 قبل از میلاد حضرت مسیح شکل گرفته باشند.

پس از آن در قرن اول قبل از میلاد، رومی‌ها نوعی بیمارستان یا مرکز درمانی برای ارائه خدمات درمانی به گلادیاتورهای زخمی در شهرها ایجاد کردند و نام Valetudinaria بر آن نهادند.

با شکل گرفتن مراکز درمانی، مسأله انتقال بیماران به این مراکز نقش جدی‌تری به خود گرفت و اقوام مختلف روش‌های مختلفی برای این مسأله برگزیدند.

قبایل سرخپوست از نوعی سورتمه، مصریان از کجاوه‌های سوار بر شتر (pannier) و سایر ملل از روش‌های دیگر برای حمل بیمار استفاده کردند.

در قرن 15 میلادی پادشاه اسپانیا، شاه فردیناند و همسرش ملکه ایزابل نوعی بیمارستان سیار به نام ambulancia طراحی کردند که در صحنه نبرد به کمک سربازان زخمی می‌شتافت.

در سال 1793 میلادی، دکتر دومینیک ژان لاری (Dominique-jean Larrey) پزشک ارشد سپاه ناپلئون طی جنگ فرانسه و پروس نوعی بیمارستان سیار به نام ambulance volante  را طراحی کرد که به قصد انجام اقدامات اولیه و انتقال مجروحان به پشت خط مقدم به‌کار می‌رفت.

همزمان با وی، بارون پرسی (Baron F.P. Percy) نوعی درشکه با قابلیت حمل تعداد زیادی مجروح از خط مقدم به نواحی امن‌تر طراحی کرد و نام آن را mobile emergency room گذاشت.

طی جنگ‌های داخلی ایالات متحده با تدبیر جاناتان لترمن (Jonathan letterman) نوعی درشکه برای حمل مجروحان به‌کار گرفته شد که به آن‌هاRucker wagon  گفته می‌شد.

استفاده از این‌گونه وسایل نقلیه در سال 1832 برای جابجایی بیماران در اپیدمی وبا در لندن نیز رواج پیدا کرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، بالاخره در سال 1865 اولین سیستم خدمات پیش بیمارستانی برپایه بیمارستان (hospital based) در سین سیناتی آمریکا طراحی شد.

در سال 1869  آمبولانس‌هایی در نیویورک به‌کار گرفته شدند که دارای برخی وسایل امدادی از جمله آتل و… و داروهایی مثل مرفین بودند.

اولین آمبولانس‌های موتوردار (اتومبیل) در سال 1899 در شیکاگو طراحی شدند.

تاریخچه ای   مرکز فوریتهای پزشکی ایران:

در سال ۱۳۴۵در اثر ریزش سقف یکی از سالنهای انتظار فرودگاه مهرآباد تهران تعداد زیادی کشته و مجروح شدند و این در حالی بود که هیچ سیستم از قبل طراحی شده ای برای کمک و انتقال به مجروحین در اینگونه حوادث ناگهانی وجود نداشت ، در حادثه دردناك فرو ريختن سقف سالن انتظار فرودگاه مهرآباد ( بدليل ارتعاشات ناشي از سر و صداي موتور جت‌هاي غول پيكر ) در ساعت 2 و 50 دقيقه بعدازظهر روز چهاردهم آذرماه سال 1352 بود كه طي آن 16 نفر كشته و 11 تن مجروح شدند. اين حادثه به دليل انعكاس وسيع در رسانه‌هاي داخلي و خارجي آن سال، در رديف يكي از تلخ‌ترين وقايع كشورمان به ثبت رسيد.
و این در حالی بود که هیچ سیستم از قبل طراحی شده ای برای کمک و انتقال به مجروحین در اینگونه حوادث ناگهانی وجود نداشت، بعد از این حادثه سیستم فوریتهای پزشکی کشور با عنوان اورژانس ۱۱۵ کشور با همکاری کشور آمریکا تأسیس شد و ایران بعنوان چهارمین کشور دارنده خدمات اورژانس پیش بیمارستانی در جهان شناخته شد که این خود افتخاری بزرگ است.

کشور آمریکا در دومین تجربه خود در تشکیل یک سیستم اورژانس پیش بیمارستانی بسیاری از کمبودها و نقصهای تجربه اول را که برای خودش بود در ایران لحاظ نکرد و به جرأت میتوان گفت اورژانس پیش بیمارستانی ایران در سال ۱۳۵۴ کاملتر و بهتر از اورژانس پیش بیمارستانی کشور آمریکا راه اندازی شد.               

قابل ذكر است در آن زمان شماره سه رقمي 123 براي تماس با اورژانس اختصاص داده شده و از آمبولانسهاي بنز ون  براي خدمت رساني به مردم استفاده مي شد كه بعدا شماره تماس مردم با اورژانس ، شماره 115 در كل كشور اعلام شد.

جسم‌ خارجی‌ در چشم‌

 جسم‌ خارجی‌ در چشم‌ عبارت‌ است‌ از وجود یک‌ تکه‌ کوچک‌ فلز، چوب، سنگ، شن‌، رنگ‌، یا سایر اجسام‌ خارجی‌ در چشم‌. درد، تحریک‌پذیری‌، قرمزی‌ شدید چشم ، احساس‌ ساییده‌ شدن‌ چیزی‌ به‌ چشم هنگام‌ پلک‌ زدن از ‌علایم‌ شایع‌ جسم خارجی هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  جسم‌ خارجی‌ معمولاً با چشم‌ غیرمسلح‌ قابل‌ دیدن‌ است‌. البته‌ گاهی‌ جسم‌ خارجی‌ خیلی‌ کوچک‌ است‌ و در زیر پلک‌ گیر می‌افتد، که‌ در این‌ صورت‌ تنها با معاینه‌ چشم ‌پزشکی‌ می‌توان‌ آن‌ را دید.

علل :

وجود باد ، هوای پر از گرد و غبار، داشتن‌ مشاغلی‌ مثل‌ نجاری‌ ، تراشکاری ، آهنگری یا سنگ‌خردکنی‌ که‌ در طی‌ آنها قطعات‌ ریز چوب‌ یا سایر مواد با شتاب‌ زیاد به‌ اطراف‌ پخش‌ می‌شوند، از عوامل افزایش دهنده خطر جسم خارجی چشم هستند. برای پیشگیری‌، اگر شغل‌ یا فعالیت شما از نوعی‌ است‌ که‌ احتمال‌ آسیب‌ به‌ چشم وجود دارد، از وسایل‌ محافظت‌کننده‌ چشم‌ استفاده‌ کنید.
علايم‌ شايع‌
درد، تحريك‌پذيري‌، قرمزي‌ شديد چشم‌
جسم‌ خارجي‌ معمولاً با چشم‌ غيرمسلح‌ قابل‌ ديدن‌ است‌. البته‌ گاهي‌ جسم‌ خارجي‌ خيلي‌ كوچك‌ است‌ و در زير پلك‌ گير مي‌افتد، كه‌ در اين‌ صورت‌ تنها با معاينه‌ چشم‌پزشكي‌ مي‌توان‌ آن‌ را ديد.
احساس‌ ساييده‌ شدن‌ چيزي‌ به‌ چشم‌ هنگام‌ پلك‌ زدن‌
    علل‌
وجود باد
داشتن‌ مشاغلي‌ مثل‌ نجاري‌ يا سنگ‌خردكني‌ كه‌ در طي‌ آنها قطعات‌ ريز چوب‌ يا ساير مواد با شتاب‌ زياد به‌ اطراف‌ پخش‌ مي‌شوند.

عوامل افزايش دهنده خطر
هواي پر از گرد و غبار، شغل ها و فعاليت هايي نظير نجاري، تراشكاري يا آهنگري كه منجر به پخش شدن ذرات ريزي نظير چوب به داخل هوا مي شود. 

 پيشگيري‌
اگر شغل‌ يا تفريح‌ مورد علاقه‌ شما از نوعي‌ است‌ كه‌ احتمال‌ آسيب‌ به‌ چشم‌ وجود دارد، از وسايل‌ محافظت‌كننده‌ چشم‌ استفاده‌ كنيد.

عواقب‌ موردانتظار
اكثر اجسام‌ خارجي‌ را مي‌توان‌ به‌راحتي‌ تحت‌ بي‌حسي‌ موضعي‌ چشم‌ در مطب‌ پزشك‌ يا درمانگاه‌ اورژانس‌ درآورد.

عوارض‌ احتمالي‌
عفونت‌، خصوصاً اگر جسم‌ خارجي‌ به‌طور كامل‌ برداشته‌ نشود.
آسيب‌ شديدتر و دايمي‌ چشم‌ در اثر نفوذ جسم‌ خارجي‌ به‌ لايه‌هاي‌ عمقي‌تر چشم‌

قسمتهایی از چشم که ممکن است جسم خارجی وارد آن شود عبارتند از:
* قسمت خارجی چشم
* پشت پلک
* خرده های فلز که با سرعت زیاد به چشم برخورد می کنند می توانند بداخل چشم رفته و در آنجا مستقر شوند .

درمان‌
 
    اصول‌ كلي‌
از كس‌ ديگري‌ بخواهيد شمار را به‌ مطب‌ پزشك‌ يا درمانگاه‌ اورژانس‌ برساند. خودتان‌ سعي‌ نكنيد رانندگي‌ كنيد.
چشم‌ خود را نماليد.
حتي‌الامكان‌ چشم‌ خود را تا زمان‌ معاينه‌ بسته‌ نگاه‌ داريد.
طي‌ معاينه‌ چشم‌ ممكن‌ است‌ روي‌ چشم‌ با يك‌ ماده‌ بي‌خطر (فلورسئين‌) رنگ‌آميزي‌ گردد تا جسم‌ خارجي‌ بهتر ديده‌ شود. بعد از رنگ‌آميزي‌، چشم‌ با يك‌ عدسي‌ با درشت‌نمايي‌ بالاتر تحت‌ معاينه‌ قرار مي‌گيرد.
روش‌ درآوردن‌ جسم‌ خارجي‌ برحسب‌ اندازه‌ و محل‌ آن‌ در چشم‌ تعيين‌ مي‌شود.
پس‌ از درآوردن‌ جسم‌ خارجي‌، يك‌ پوشش‌ روي‌ چشم‌ گذاشته‌ مي‌شود تا چشم‌ بسته‌ بماند.
پس‌ از 2-1 روز چشم‌ بايد مجدداً تحت‌ معاينه‌ قرار گيرد.

اکثر اجسام‌ خارجی‌ را می‌توان‌ به‌راحتی‌ تحت‌ بی‌حسی‌ موضعی‌ چشم در مطب‌ پزشک‌ یا درمانگاه‌ اورژانس‌ درآورد. در صورت وجود جسم خارجی در چشم:

چشم‌ خود را نمالید.
حتی‌الامکان‌ چشم‌ خود را تا زمان‌ معاینه‌ بسته‌ نگاه‌ دارید.
طی‌ معاینه‌ چشم‌ ممکن‌ است‌ روی‌ چشم‌ با یک‌ ماده‌ بی‌خطر (فلورسئین) رنگ‌آمیزی‌ گردد تا جسم‌ خارجی‌ بهتر دیده‌ شود. بعد از رنگ‌آمیزی‌، چشم‌ با یک‌ عدسی‌ با درشت‌نمایی‌ بالاتر تحت‌ معاینه‌ قرار می‌گیرد.
روش‌ در آوردن‌ جسم‌ خارجی‌ برحسب‌ اندازه‌ و محل‌ آن‌ در چشم‌ تعیین‌ می‌شود.
پس‌ از در آوردن‌ جسم‌ خارجی‌، یک‌ پوشش‌ روی‌ چشم‌ گذاشته‌ می‌شود تا چشم‌ بسته‌ بماند.
پس‌ از 2-1 روز چشم‌ باید مجدداً تحت‌ معاینه‌ قرار گیرد.
قطره‌ چشمی‌ حاوی‌ آنتی بیوتیک برای‌ پیشگیری‌ از عفونت‌ ، داروهای‌ ضددرد و قطره‌ چشمی‌ بیحس‌کننده از ‌داروهایی است که بکار می‌روند.

داروها
قطره‌ چشمي‌ حاوي‌ آنتي‌بيوتيك‌ براي‌ پيشگيري‌ از عفونت‌.
امكان‌ دارد داروهاي‌ ضددرد تجويز شوند.
قطره‌ چشمي‌ بيحس‌كننده‌
 

فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري 
پس‌ از درآوردن‌ جسم‌ خارجي‌ و نهايتاً برداشتن‌ پوشش‌ روي‌ چشم‌، فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري هاي‌ عادي‌ خود را تدريجاً از سرگيريد.
 

 رژيم‌ غذايي‌
رژيم‌ خاصي‌ توصيه‌ نمي‌شود.
 

درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟
اگر در چشم‌ شما جسم‌ خارجي‌ رفته‌ است‌. اين‌ يك‌ اورژانس‌ به‌شمار مي‌رود.
اگر يكي‌ از موارد زير پس‌ از درآوردن‌ جسم‌ خارجي‌ رخ‌ دهد:
ـ درد زيادتر شود و در عرض‌ 2 روز رفع‌ نشود.
ـ تب‌ به‌وجود آيد.
ـ بينايي‌ دچار مشكل‌ شود.

عوارض
عفونت (خصوصاً اگر جسم‌ خارجی‌ به‌طور کامل‌ برداشته‌ نشود) و آسیب‌ شدیدتر و دایمی‌ چشم‌ در اثر نفوذ جسم‌ خارجی‌ به‌ لایه‌های‌ عمقی‌تر چشم‌ از عوارض‌ احتمالی‌ هستند. اگر در چشم‌ جسم‌ خارجی‌ رفته‌ باشد، یک‌ اورژانس‌ به‌شمار می‌رود. اگر پس‌ از درآوردن‌ جسم‌ خارجی ، درد زیادتر شود و در عرض‌ 2 روز رفع‌ نشود، تب به‌وجود آید و یا بینایی‌ دچار مشکل‌ شود، بیمار باید مجددا به پزشک مراجعه نماید.

برای خارج کردن جسم خارجی از چشم چه باید کرد ؟
وارد شدن جسم خارجی به چشم به خودی خود ممکن است به چشم آسیب بزند. و ممکن است تلاش شما برای خارج کردن آن این آسیب را بیشتر می کند.

جسم وارد شده ممکن است در قرنيه يا ملتحمه فرو رفته يا بچسبد و ايجاد ناراحتي ،‌ اشگريزش و ترس از نور بکند . در اين موارد هرگز نبايد چشم را دستکاري کرد يا شست زيرا ممکن است بدتر بشود . تنها بايد چشم را بآرامي معاينه کرد و محل چسبيدن جسم خارجي را پيدا نمود . اگر در پلک بالا يا پائين و يا در بن بستهاي چشم باشد بعد از ملاحظه آن با پنبه يا پنس تميز ميتوان آنرا خارج کرد .
اگر جسم خارجی یک‌ تکه‌ کوچک‌ فلز، چوب، سنگ، شن‌، رنگ‌، یا سایر اجسام‌ خارجی‌ نوک تیز است حتما به پزشک مراجعه کنید .  اما برای خارج کردن گرد و غبار، مژه یا سایر اشیای کوچک از چشم‌تان بدون اینکه به خودتان آسیب بزنید، به این توصیه‌ها توجه کنید:

۱- دست‌های‌تان را به طور کامل بشویید و چشم‌تان را در محلی با نور کافی معاینه کنید. به بالا و پایین و طرفین نگاه کنید، و سعی کنید جسم خارجی درون چشم‌تان را پیدا کنید.
 ۲- چشم‌تان را نمالید.
 ۳- اگر جسم را پیدا نمی‌کنید، به آرامی پوست زیر چشم را پایین بکشید و زیر پلک پایین را بررسی کنید. همچنین به آرامی پلک بالا را بگیرید و بالا بکشید و زیر آن را هم جستجو کنید.
 ۴- هنگامی که جسم وارد شده به چشم را پیدا کردید، سعی کنید به آرامی چشم‌ یا پلک را با آب بشویید.
۵- اگر نمی‌توانید به آسانی جسم خارجی را از چشم خارج کنید یا به نظر می‌رسد که آن جسم از قبل به چشم آسیب زده است، فورا به پزشک مراجعه کنید

برای در آوردن اجسام خارجی از چشم به نکات زیر توجه کنید:

1- صورت را داخل یک ظرف آب برده و پلک را باز و بسته نمایید.
2- با استفاده از یک دستمال یا دستمال کاغذی اجسامی که در داخل چشم رفته را بیرون آورید

توجه:
* اگر جسم خارجی , بالا تر قرار گرفته , پلک را بالا آورده و به فرد بگویید که به پایید نگاه کند
* هیچگاه برای بیرون آوردن جسم خارجی از سوزن استفاده نکنید
* هیچگاه سعی به در آوردن اجسام خارجی که در مرکز قرنیه گرفته اند نکنید زیرا با اینکار سبب خراشیدگی قرنیه و آسیب جدی به چشم می شوید
* در آوردن خرده های فلز که با سرعت به چشم برخورد می کنند را فقط به عهده چشم پزشک بسپارید.

دستکاري بيجا ممکن است باعث کوري شود بنابراين هر چه زودتر بايد به پزشک يا بيمارستان مراجعه کرد تا خسارت وارده زيادتر نگردد .

براي ديدن اجسام خارجي به مريض ميگويند بالا يا پائين نگاه کند ، پلک را پائين کشيده و بن بستهاي پائين را بررسي مي کنيم و با برگرداندن پلک بالائي اگر بيمار به پائين نگاه کند قسمتهاي بالاي کره چشم و پشت پلک نمايان و بررسي ميشود .

هرگز براي خارج کردن اجسام خارجي از چاقو ، چوب کبريت و خلال دندان نبايد استفاده کرد بلکه با يک پنس نرم و تميز يا پيچيدن يک پنبه بدور چوب کبريت و مرطوب کردن آن جسم را خارج ميسازند سپس با قطره هاي مختلف چشم را ضدغفونی ميکنند ( با محلول اسيد بوريک ، سيانور مرکور رقيق ، آرژيرل و محلولهاي آنتي بيوتيکي و غيره ) در صورت عدم توفيق بايد به چشم پزشک مراجعه کرد تا با عکس برداري و ساير وسائل تخصصي جسم خارجي را بيرون آورد .

در هر حال جزئي بي احتياطي سبب کاهش ديد ، کوري و يا چرک کردن کره ي چشم ميشود .

برگه‌ی بعد »