دستورالعمل ملی مراقبت آغوشی

اداره سلامت نوزادان
معاونت سلامت

DHS :   بررسي سلامت و دموگرافيك
EBM : شير دوشيده شده پستان
IMR : ميزان مرگ ومير نوزاد
MOH : وزارت سلامت
PHC : مراقبت بهداشت اوليه
RH : سلامت توليد مثل
SCUS : نجات كودكان
SNL : حفظ زندگي نوزادان
UNICEF : صندوق حمايت از كودكان
WHO : سازمان سلامت جهان

مقدمه : 1)

توانايي نوزاد براي بقاء و رشد در دوره نوزادي و در دوره شير خوارگي به طور چشمگيري با وزن زمان تولد بستگي دارد. نوزادان با وزن تولد پايين مهمترين فاكتور دخالت دهنده در مورتاليتي و موربيديتي نوزادان مي باشند.

بين 80 -40 درصد مرگ هاي نوزادي در كودكان با وزن تولد پايين اتفاق مي افتد. در مقايسه ، بچه هايي با وزن تولد پايين ، نسبت به بچه هايي با وزن تولد طبيعي خطر مرگ ومير بيشتري دارند.

در ايران 50% از كل مرگ شيرخواران کمتر از يک سال در دوره نوزادي اتفاق مي افتد. .

تقريبا 10 % از بجه هاي متولد شده کم وزن    هستند كه آسيب پذيري بيشتري دارند و به طور چشمگيري مرگ و مير بالايي دارند.  IMR)  8/12 به ازاي 1000 تولد زنده بر اساس زيج سال 1386) مراقبت از نوزادان کم وزن نياز به توجه ويژه ، به خصوص توجه به تنظيم دما، تغذيه ، اقدامات بهداشتي ، تشخيص سريع و درمان عفونت دارد.

مراقبت آغوشی  يك روش مراقبتي براي تثبيت نوزادان كم وزن مي باشد. به منظور ايجاد  تسهيلاتي براي استقرار و گسترش KMC  به عنوان يك روش مراقبتي براي نوزادان با وزن تولد پايين و پايدار مورد توجه قرار گرفته و دستورالعمل هاي KMC   براي كاركنان سلامت در ايران تدوين شده است.  آموزش در KMC   توسط مربيان واجداشرايط كه دوره آموزشي مناسب را گذرانده اند ، هدايت مي گردد.

2) هدف اصلي
به منظور آساني به كارگيري KMC  ، براي نوزادان كم وزن تثبيت شده مي باشد .
3) هدف
به منظور تهيه راهنمايي كه به افراد برا ي استقرار مراقبت آغوشي مادرانه به عنوان يك روش موثر و ايمن براي نوزادان با وزن تولد پايين در همه سطوح مراقبتي كمك مي نمايد.
4) KMC
مراقبت مادرانه ،  يك روش موثر براي پاسخ به نياز هاي گرما ، تغذيه با شير مادر ،  محافظت از عفونت نوزاد ، تحريك ، امنيت و عشق مي باشد.  در اين روش نوزادان كم وزن از طريق ارتباط پوست با پوست  با  مادر / جانشين  ، مراقبت مي شوند. يك روش قوي و آسان براي ارتقاء  سلامت و بهبود نوزادان نارس به خوبي نوزادان رسيده ،  مي باشد.

ابعاد كليدي آن عبارتند از :

• ارتباط زودهنگام ، مداوم و طولاني مدت پوست با پوست بين مادر و نوزاد
• تغذيه انحصاري شير مادر
• در بيمارستان شروع ميشود و مي تواند در منزل ادامه پيدا كند
• روشي ملايم و  موثراست كه از بيقراري نوزاد كه به طور روتين در بخش هاي شلوغ در مورد نوزادان كم وزن تجربه مي شود جلوگيري ميكند

5) فوايد KMC

• به باقيماندن دما در درجه حرارت مناسب در نوزاد كمك ميكند.
• شير دهي از پستان را بهبود مي بخشد و شير دهي با مقدار بيشتر و مدت طولاني تري صورت مي گيرد .
•  به خاطر بهبود وضعيت تغذيه  و كاهش نياز براي اتلاف هزينه براي درجه حرارت بدن ، وزن گيري و رشد  نوزاد  سريع تر مي شود.
• كاهش استفراغ نوزاد به دليل ريفلاكس گاسترو_ازو فاگال به وجود مي آيد.
• به دليل كاهش تكرار حملات آپنه اي ، تنفس نامنظم و هيپو ترمي ، مرگ ومير نوزادان كم وزن كاهش پيدا مي كند.
• عفونت كمتر و يا در صورت عفونت ، شدت آن كمتر مي شود .
• اعتماد به نفس مادر در مراقبت از نوزادش و بهبود ارتباط عاطفي افزايش پيدا مي كند .
• مدت بستري در بيمارستان براي مادر و نوزاد كمتر مي شود . ( ترخيص زودتر )
• كاهش هزينه براي مراكزسلامت و مادر  به دليل اينكه تجهيزات كمي لازم است و ارزانتر از مراقبت انكوباتوري مي باشد.
• با پرسنل پرستاري كمتر ، مراقبت تعداد بيشتري از نوزادان كم وزن امكان پذير است.
6) چگونگي انجام  KMC

6.1 زمان شروع KMC

توصيه مي شود كه همه نوزادان كمتر از 2500 گرم مي توانند KMC را شروع كنند .
• به محض اينكه نوزاد تثبيت شد.
• توجه ويزه اي به وضعيت  هر مادر شود.

توجه : حداقل همه نوزادان زير 2000 گرم بايد KMC شوند.

6.2 معيار هاي ورود به KMC

• تمايل مادر براي انجام KMC
• نوزاد بايد وضعيت تثبيت شدهاي داشته باشد
o بيماري اصلي وجود نداشته باشد مانند : سپتي سمي ، پنوموني ، مننزيت ، ديسترس تنفسي و تشنج
o نوزاداني كه براي آنها  آنتي بيوتيك به خاطر شك به عفونت شروع شده است مي توانند به محض تثبيت وضعيت نوزاد  KMC را شروع نمايند.

o KMC منقطع تا هنگام تثبيت كامل

• نوزادان زير فتوتراپي ممكن است جهت دريافت KMC منقطع ،  ارزيابي شوند.
همه نوزادان نارس با وزن كمتر از 2000 گرم ، به نزديك ترين مركز با خدمات  KMC يا سطوح بالاتر مراقبتي اعزام شود
• 6.3 قرار گيريKMC
• مراحل قرار گيري KMC

مرحله 1 – جوراب ، پوشك و يك كلاه به نوزاد بپوشاند  .
مرحله 2- نوزاد را بين پستان ها قرار دهد .
مرحله 3- نوزاد با پارچه نخي به قفسه سينه مادر حفظ شود.
مرحله 4- يك پتو يا شال اضافي براي گرماي بيشتر انداخته شود.
مرحله 5- آموزش مادر براي پوشيدن يك تاپ جلو باز
مرحله 6- آموزش مادر به نگه داشتن عمودي نوزاد در حين نشستن و راه رفتن
مرحله 7- پيشنهاد به مادر براي نگه داشتن نوزاد در تماس پوست به پوست مداوم و 24 ساعته ( يا كمتر اگر KMC منقطع انجام ميشود ) در روز .
مرحله 8 _ پيشنهاد به مادر براي خواب در وضعيت نيمه نشسته به منظور باقي ماندن نوزاد در وضعيت عمودي .

6.4 تغذيه در KMC

تغذيه با شير مادر

• شير پستان مادر تنها غذاي انتخابي براي همه نوزادان است.
• همه نوزادان KMC هر چه سريع تر و به طور انحصاري بر اساس تقاضا از سينه مادر تغذيه شوند.
• تغذيه نوزاداني كه قادر به مكيدن نيستند به طور مكرر با شير دوشيده شده ، در ابتدا با فنجان يا در وضعيت قطعي با لوله بيني/معدي صورت مي گيرد.
• هنگاميكه رفلكس مكيدن به وجود آمد ، اين روش ها با قرار دادن نوزاد بر روي سينه مادر براي مدت كوتاه تكميل ميشود.
• هر زمان مكيدن نوزاد خوب شد نوزاد بايد انحصارأ پستان مادرش را مك بزند .

راه چاره هاي تغذيه اي:

• براي مادراني كه اچ آي وي( HIV    (  مثبت هستند ، بر اساس سياست و دستورالعمل تغذيه كودكان و نوزادان روشهاي تغذيه اي مختلف با آنها مشاوره شود .
6.5 مراقبت از نوزاد در طي  KMC

پيشگيري از عفونت :

• شستن دستها

 قبل و بعد تغذيه نوزاد
 قبل و بعد تعويض پوشك
 بعد از دستشويي

• تميز و پاك كردن روزانه نوزاد ( سر تا پا )
• اطمينان از اينكه پوشك نوزاد تميز است .
• اطمينان از اينكه همه فنجان ها و وسايل تغذيه اي قبل و بعد از تغذيه تميز هستند .
• اقدامات پيشگيري از عفونت استاندارد را به كار بگيرند.

كنترل :

• كنترل علايم حياتي دو بار در روز ، و تكرار آن هر زمان كه لازم باشد.
• ثبت تغذيه هاي داده شده در يك جدول زمان بندي شده
• كنترل رشد به وسيله گرفتن روزانه وزن _ حداقل 10 گرم /روز بايد وزن گيري نمايند . اگر وزن گيري ضعيف است علل احتمالي مانند مقدار ناكافي شير و تكرار تغذيه و همچنين عفونت ، مي تواند از علل احتمالي باشد.

ايمن سازي :

• ايمن سازي نوزاد بر اساس جدول زمان بندي شده ملي انجام شود

7) حمايت عاطفي و فيزيكي

براي اينكه KMC موفقيت آميز باشد ، مادران ، اعضا فاميل و كاركنان بايد در مورد استفاده از اين روش متقاعد شوند . مادر /جانشيين كهKMC   انجام مي دهند نياز به حمايت هاي زير دارند .

7.1 حمايت از پرسنل سلامت

• توضيح مفهوم KMC  به مادر و نشان دادن عملي به مادر
• توضيح فوايد KMC
• يك پارچگي اعضاي فاميل مانند پدر ، پدربزرگ ، عمه ها ، خاله ها و ديگر اعضاي فاميل ، بسته به وضعيت فرهنگي .
• كمك به مادران در مورد هر مشكل  ، تغذيه و مراقبت از نوزاد
• صحبت و ارتباط روزانه با مادران در مورد هر مشكلي كه آنها ممكن است داشته باشند و تشويق مداوم آنهابه ادامه  KMC
• تشويق مادران و اعضاي خانواده براي بيان نگراني ها و پرسيدن سوالات
• تهيه پيام هاي بهداشتي آموزشي و بالا بردن آگاهي براي حساس كردن خانواده ها و جامعه  در مورد KMC ، ارتقاء تغييرات رفتاري ، و ايجاد تقاضا براي مراقبت مادرانه به صورت يك روتين براي نوزادان با وزن تولد پايين .
• تسهيلاتي براي شناسايي مدل هاي  نقش پذيري مراقبت مادرانه در جامعه ( مدلينگ ) براي كاهش

خجالت و احساس مسخرگي

• فراهم كردن حمايت فيزيكي و روحي دائم

7.2 حمايت از اعضاي فاميل

تشويق اعضاي خانواده به موارد زير :

• حمايت هم در خانه ، هم در بخش KMC
• گاهي نوزاد را براي اينكه مادرش استراحت نمايد KMC دهد.
• حمايت مادر به ادامه مراقبت آغوشي در منزل

8- معيار هاي ترخيص از بخش KMC

ترخيص از تسهيلات اگر :

• وزن گيري مداومي ايجاد شود : 10 گرم/روز در 3 روز متوالي
• نوزاد حداقل به وزن تولد دوباره برسد و حداقل،  وزن 1500 گرم داشته باشد .
• هم مادر و هم نوزاد با KMC  مدارا كرده باشند
• وضعيت نوزاد تثبيت باشد.
• درجه حرارت بدن نوزاد تثبيت باشد
• نوزاد بيماري ديگري نداشته باشد.

• ماادر توانايي تغذيه با شير پستان  و دوشيدن شير از پستان را داشته باشد  .

•  مادر اين روش را قبول كند و خواهان ادامه مراقبت آغوشي در منزل باشد و از طرف خانواده اش حمايت شود.

9 – دستورالعمل هايي براي پي گيري بعد از ترخيص از واحد KMC
پي گيري طبق برنامه زمان بندي شده

• يك نوزاد كه وزنش كمتر از 1800 گرم است در نزديك ترين مركز بهداشتي /  بخش   KMC  ، هر هفته تا زماني كه وزنش به 1800 گرم برسد ديده شود .
• هر وقت وزن نوزاد به 1800 گرم رسيد ، پي گيري متوالي در نزديك ترين مركز بهداشتي / بخش KMC هر 2 هفته يك بار انجام شود تا وزن نوزاد به 2500 گرم برسد .

مراقبت در طي ويزيت پي گيري

• وزن كردن نوزاد
• گرفتن تاريخچه  از مادر براي ويزيت

 اگر او مراقبت آغوشي را در منزل ادامه مي دهد
 مدت ارتباط پوست با پوست
 چگونه او به نوزاد وضعيت مراقبت آغوشي مي دهد
 اگر تب يا پايين بودن درجه حرارت و جود داشته باشد چگونه برخورد مي كند
 چگونه نوزاد تغذيه مي شود.
 آيا نوزاد علايمي از عدم تحمل KMC را نشان مي دهد؟  ( نوزاد خيلي فعاليت دارد و احساس ناراحتي ميكند )

 آيا علائم خطر در نوزاد وجود دارد؟

• ارزيابي فيزيكي از نوزاد صورت گيرد .
• آموزش به مادر در مورد علائم خطر نوزاد.
• در مورد تجربيات و مشكلاتي كه مادر را براي ادامه مراقبت آغوشي نگران كرده بحث شود و مادر حمايت شود
• تا آنجاييكه امكان دارد مادر و خانواده براي ادامه مراقبت آغوشي حمايت شود
• تاريخ ويزيت بعدي مشخص شود
• تشكر از مادر براي آمدن

10-معيارهايي براي پذيرش مجدد:

پذيرش مجدد نوزاددر بيمارستان اگر :

• وزن گيري كمتر از 10 گرم  / روز در دو ويزيت متوالي
• كاهش وزن
• علايم خطر _  بيماري داشته باشد
• مادر به دليلي كه لازم بوده KMC را ادامه نداده و نوزاد كمتر از 1800 گرم وزن دارد

معيار هايي براي قطع KMC
قطع KMC  نوزاد وقتي :

• وزن نوزاد به 2500 گرم ميرسد
• مادر تمايلي براي ادامه KMC   ندارد
• مادر بيمار است يا توانايي انجام KMC را ندارد.
• نوزاد بيمار است
• نوزاد KMC   را تحمل نمي كند ( خيلي حركت ميكند و ناراحت است )

 

جدول 1: مقدار ي از شير (يا مايع ) مورد نياز به ازاي كيلو گرم

وزن تولد

هر تغذيه

روز اول

روز دوم

روز سوم

روز چهارم

روز پنجم

روزهاي 13-6

روز  جهاردهم

1499-1000

ml/kg

هر 2 ساعت ml/kg

60  ml/kg

80 ml/kg

80 ml/kg

100 ml/kg

110

ml/kg

180-120 ml/kg

200-180

Ml/kg/

مساوي يا بزرگتر از 1500 گرم

هر 3 ساعت

 

 

 

 

 

جدول 2: مقدار تقريبي شير پستان مورد نيلز هر وتغذيه بر اساس وزن و سن

روز چهاردهم

روزهاي13-6

روز پنجم

روز چهارم

روز سوم

روز دوم

روز اول

تعداد تغذيه ها

وزن تولد

17ml

11-16ml

10ml

9ml

8ml

7ml

5ml

12

1000 g

21ml

14-19ml

12ml

11ml

9ml

8ml

6ml

12

1250 g

35ml

23-33ml

21ml

19ml

17ml

15ml

12ml

8

1500 g

45ml

26-42ml

24ml

22ml

20ml

18ml

14ml

8

1750 g

50ml

30-45ml

28ml

25 ml

23ml

20 ml

15ml

8

2000 g

 

روندافزایش جمعیت کشور افغانستان، نگران کننده است

وزیر صحت عامه کشور افغانستان افزایش جمعیت کشور را نگران کننده دانسته و آن را دلایل اصلی فقر و بیکاری عنوان می کند. سازمان ملل متحد در گزارش وضعیت جمعیت جهان 2012 خویش را منتشر کرده است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  لارنت زیسلر نمایندۀ صندوق وجهی جمعیت سازمان ملل متحد افزایش روز افزون جمعیت در افغانستان را نگران کننده عنوان کرده و گفت: در حالی که نود درصد زنان افغانستان از روش تنظیم خانواده آگاهی دارند ولی فقط بیست درصد زنان افغان از این روش ها استفاده می کنند.

وی افزود که سرمایه گذاری بر تنظیم خانواده، باعث کاهش فقر، رشد سلامت، ترویج برابری جنسیتی، ایجاد فرصت ها برای ادامه تحصیل جوانان و افزایش نیروی کار می شود.

ثریا دلیل وزیر صحت عام افغانستان نیز بر نگران کننده بودن رشد جمعیت در کشور تأکید کرده و گفت که از نظر افزایش جمعیت در جهان، افغانستان در ردۀ دهم قرار دارد.

وی گفت که تنظیم خانواده علاوه بر رشد اقتصادی و کاهش فقر در کشور، باعث کاهش مرگ و میر مادران و کودکان نیز می گردد.

وی افزود که به پیش بینی سازمان ملل متحد اگر رشد جمعیت در کشور سیر کنونی را بپیماید، جمعیت کشور در سال 2020 به 42 میلیون، در سال 2025 به 47.6 میلیون، در سال 2030 به 53 میلیون و در نهایت در سال 2035 به 59 میلیون نفر می رسد.

با این همه وزیر صحت عامه می گوید که در سال های اخیر مرگ و میر مادران سیر نزولی را پیموده و از هر صد هزار مادر تنها 327 مادر مرده اند.

وی می افزاید که در افغانستان هر مادر به طور متوسط دارای پنج فرزند می باشند در حالی که این تعداد در کشورهای منطقه مانند ایران1.9 فرزند، در ترکمنستان 2.1، در پاکستان سه و در چین 1.6 فرزند بوده است.

وی همچنان گفت که حدود شصت درصد مادران در دوران باروری حداقل یکبار به خدمات صحی دسترسی می یابند.

دلیل همچنان بی سوادی را یکی از عوامل مهم این افزایش جمعیت دانسته و می گوید که 76 درصد زنان بین 15 تا 40 بی سواد هستند.

وی می گوید که افزایش تعداد قابله های مسلکی در کشور، شامل کردن مضمون تنظیم خانواده در نصاب تعلیمی وزارت معارف، تبلیغ شیوه های تنظیم خانواده در کلینیک ها و دسترسی خانواده ها به ادویه های ضد حاملگی به طور رایگان از جمله برنامه های این وزارت جلوگیری از افزایش جمعیت است.

روش‌های ساده برای کاهش آمار مرگ نوزادان زودرس

هر سال یک میلیون و یک صد هزار نوزاد در سراسر جهان به دلیل تولد زودرس جان خود را از دست می‌دهند. پژوهش تازه‌ی سازمان بهداشت جهانی حاکی از آن است که با روش‌هایی ساده می‌توان از مرگ این انسان‌های کوچک جلوگیری کرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دویچه وله ، سالانه به طور متوسط ۱۳۰ میلیون کودک در سراسر جهان متولد می‌شوند. به نقل از سازمان بهداشت جهانی از این تعداد ۱۵ میلیون نوزاد زودهنگام متولد می‌شوند. این سازمان با همکاری بیش از ۱۰۰ پژوهشگر و دانشگاه‌هایی از سراسر جهان گزارش تاز‌ه‌ای در مورد آمار مرگ این نوزدان در نقاط مختلف جهان تهیه کرده است.

آمار جمع‌آوری شده در این گزارش وضعیت نگران‌کننده‌ی نوزادان زودرس را به تصویر می‌کشد. به طور متوسط از ده نوزاد یکی پیش از پایان هفته ۳۸ بارداری و با این حساب پیش از موعد متولد می‌شود. بیش از ۸۵ درصد از تولد‌های پیش هنگام، در کشورهای در حال توسعه رخ می‌د‌هد.

دومین دلیل مرگ نوزادان زودرس

از ۱۵ میلیون نوزاد زودرسی که سالانه در جهان متولد می‌شوند، به طور متوسط یک ‌میلیون و ۱۱۹ هزار نوزاد یا ۹ / ۱۱ درصد قادر به ادامه‌ی زندگی نیستند و جان خود را از دست را می‌دهند. جوی لون، یکی از نویسندگان این گزارش به خبرگزاری آلمان می‌گوید: «تولد زودرس پس از عفونت ریه دومین علت متداول مرگ نوزدان است.»

نگران‌‌کننده‌ترین آمار مربوط به مالاوی، کشوری در جنوب شرق آفریقاست. در این کشور از هر ۱۰۰ نوزاد زودرس ۱۸ نوزاد زنده نمی‌مانند. در روسیه سفید این رقم به متوسط ۱/ ۴ درصد کاهش پیدا می‌کند.

این کشور در گزارش سازمان بهداشت جهانی از این نظر در بهترین موقعیت قرار دارد. در این گزارش به آمار مرگ نوزدان ‌زودرس در ایران اشاره‌ای نشده است.

وزرات بهداشت ایران مدعی است که آمار تولد نوزادان زودرس در ایران ۱۰ درصد و با این حساب کمتر از رقمی است که سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است.

اما به گفته دکتر صديقه حنطوش‌زاده، دبیر چهارمين همايش سراسرى مشترک انجمن علمى پريناتولوژى و نوزادان ايران، تولد زودهنگام شایع‌ترین علت مرگ نوزدان در ایران است. صدیقه حنطوش‌زاده در این همایش که تابستان سال ۱۳۹۰ برگزار شد آمار ‎ مرگ و نوزادان زودرس در ایران را ۲۰ تا ۲۵ نوزاد در ۱۰۰۰ تولد زنده عنوان کرد. ‎

توصیه‌های برای مادران باردار‎

در آلمان از ۱۰۰ کودک به طور متوسط ۹ نوزاد زودهنگام متولد می‌شوند. این رقم هرچند پایین‌تر از میانگین متوسط سازمان بهداشت جهانی است اما با توجه به آمار کشورهای پیشرفته رقم بالایی به شمار می‌رود.

بالا بودن سن مادر یا بیماری‌‌های ناشی از رفاه اجتماعی از جمله فشار خون بالا یا سیگاری بودن مادر اغلب دلیل تولد پیش از موعد نوزدان زودرس در آلمان است.

افزایش آمار بارداری‌های چند قلو در این کشور نیز خطر تولد پیش‌از هنگام را افزایش داده‌اند. پروفسور اولریش گمبروخ از کلینیک دانشگاه بن در این مورد می‌گوید: «لقاح مصنوعی دلیل افزایش آمار تولد نوزادان چند قلو در آلمان است.»

پروفسور گمبروخ که عضو هیئت مدیره جامعه پزشکان زنان در زمینه داروهای پزشکی است توضیح می‌دهد: «از آنجا که خانم‌ها با سن بالا اغلب با کمک لقاح مصنوعی باردار می‌شوند این آمار افزایش یافته است.»

پژوهشگرانی با سازمان‌بهداشت جهانی همکاری کردند معتقدند که با روش‌های موثر و کم هزینه می‌توان آمار مرگ نوزادان زودرس به طور قابل ملاحطه‌ای کاهش داد.

یکی از این روش‌ها آموزش مادران در مورد شیوهای مناسب گرم ‌نگه‌داشتن نوزاد زودرس است. روش دیگر تزیق آمپولی در دوران بارداری است که تنها یک دلار قیمت دارد و احتمال عفونت ریه نوزادان زودرس را کاهش می‌دهد.

در کشورهای پیشرفته و درصورت بارداری در سنین بالا نیز به مادران توصیه می‌شود توجه بیشتری به سلامت خود داشته باشند، از سیگار کشیدن پرهیز کند و در صورت داشتن فشار خون بالا با رژیم‌غذایی مناسب خطر تولد پیش از هنگام نوزاد را کاهش دهند.

داروی JQ1 بدون بدون کاهش میل جنسی، تولیداسپرم را متوقف کند

پژوهشگران علوم پزشکی در کالج پزشکی بیلور کشور آمریکا می گویند نتایج یک بررسی جدید آنان نشان داده است داروی JQ1 می‌تواند به سرعت تولید اسپرم را در موش‌های نر متوقف کند. و در عین حال اثر آن بازگشت‌پذیر است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  محققین عنوان کردندااین دارو اثرات مشابهی را بر مردان خواهد گذاشت، و به این ترتیب مسیر جدید و موثری برای مهار باروری مردان گشوده می‌شود.

JQ1 که در ابتدا در یک طرح گسترده‌تر پژوهش درباره سرطان مورد آزمایش قرار گرفته بود، تولید یک پروتیئن ضروری برای تولید اسپرم در بیضه‌ها را مهار می‌کند، اما بر سیستم هورمونی یا میل جنسی تاثیری ندارد.

شماره و میزان حرکت اسپرم‌های موش‌های آزمایشگاهی که این قرص در این بررسی به آنها داده شده بود، کاهش یافت و این موش‌ها کاملا ناباورر شدند. در عین حال ای دارو بر رفتار جنسی و میزان جفت‌گیری این موش‌ها اثری به جای نگذاشت.

نکته مهم‌تر در مورد این دارو بازگشت‌پذیر بودن اثر آن است؛ هنگامی که دانشمندان دادن این قرص را به موش‌ها متوقف کردند، این موش‌ها توانستند بدون هیچ اثر جانبی توله‌های سالم ایجاد کنند.

دانشمندان می‌گویند یافته‌های این پژوهش از این لحاظ مهم هستند که رویکرد منحصر به فردی را برای مشکل کنترل باورری مردان در اختیار می‌گذارد. در حال حاضر کنترل باروری مردان یا با استفاده از روش‌هایی مانند استفاده از کاندوم انجام می‌شود که کاملا قابل اطمینان نیست، یا اثر آن بازگشت‌ناپذیر است مانند وازکتومی.

اگر ثابت شود که این دارو در انسان‌ها نیز موثر و بی‌خطر است، می‌توان به عنوان یک ابزار پیشگیری به کار رود و مشکل میزان بالای بارداری‌های ناخواسته را حل را کند.

زنان فقیر جهان به وسایل جلوگیری از بارداری دسترسی پیدا می‌کنند

در نشست تنظیم خانواده در لندن، شرکت کنندگان وعده دادند که با کمک های مالی خود، دسترسی ۱۲۰ میلیون زن و دختر در کشورهای فقیر به امکانات تنظیم خانواده و وسایل جلوگیری از بارداری را امکان پذیر کنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی ،  در این نشست که به میزبانی اداره توسعه بین المللی دولت بریتانیا و بنیاد بیل و ملیندا گیتس با هدف “جبران بیش از دو دهه غفلت از تنظیم خانواده” برگزار می شود، بیش از ۲۰ کشور ثروتمند و در حال توسعه وعده داده اند که برای تقویت حقوق زنان و دسترسی آسان تر آنها به وسایل جلوگیری از بارداری کمک کنند.

تامین وسایل جلوگیری از بارداری به ۱۲۰ میلیون زن، هزینه ای حدود ۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار خواهد داشت.

اندرو میچل، سخنگوی اداره توسعه بین المللی بریتانیا، این تعهد را نقطه عطفی در این زمینه دانست و گفت: “بر اساس تعهدی که در این نشست اعلام شد، از زنان حمایت می شود تا آزادانه تصمیم بگیرند که کی و چندبار می خواهند بچه دار شوند.”

بر اساس توافقات انجام شده و تعهداتی که از سوی کشورهای شرکت کننده صورت گرفته، تا سال ۲۰۲۰ حدود ۱۲۰ میلیون زن و دختر در کشورهای فقیر و در حال توسعه به برنامه های داوطلبانه تنظیم خانواده دسترسی خواهند داشت.

اندرو میچل این برنامه را عمدتا برای دختران و زنان بسیار فقیر دانست و گفت که این برنامه زندگی آنها هم اکنون و برای نسل های بعدی تغییر خواهد داد.

به گفته او این برنامه “دسترسی میلیون ها زن و دختر در کشورهای بسیار فقیر به وسایل جلوگیری از بارداری را امکان پذیر می کند، چیزی که زنان در کشورهای توسعه یافته امری بدیهی می دانند. این دسترسی، جان میلیون ها نفر را نجات خواهد داد و به زنان و دختران اجازه می دهد که خود، برای آینده خود تصمیم بگیرند.”

بر اساس تعهداتی که امروز در نشست تنظیم خانواده در لندن صورت گرفت، تا سال ۲۰۲۰ حدود ۲۰۰ هزار زن کمتر در اثر حاملگی و زایمان جان خود را از دست خواهند داد، بیش از ۱۱۰ میلیون نفر دچار بارداری ناخواسته نخواهند شد.

بیش از ۵۰ میلیون سقط جنین کمتر، و حدود سه میلیون مرگ کمتر نوزادان در سال اول زندگی، از دیگر نتایج کمک های مالی وعده داده شده در این نشست خواهد بود.

داروها درحاملگی و شیردهی

هرماده ای که زن حامله می خورد یا با آن تماس پیدا می کند ، می تواند بر روی جنین اثر بگذارد. بیش از 60 درصد از زنان آمریکایی حداقل یک دارو در دوران حاملگی دریافت میکنند. ازجمله شایعترین علل تجویز داروها درحاملگی میتوان به اختلالات گوارشی ، عفونی ، پوستی ، روانی و درد اشاره کرد. علل خارجی نظیر داروها یا مواد شیمیایی مسبب 10 درصد از نقایص هنگام تولد هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، سازمان غذا و دارو ایالات متحد (FDA)  نوعی سیستم تقسیم بندی برای داروها در دوران حاملگی ارایه داد. در این سیستم داروها به گروههای B , A  D , C ,  , X تقسیم بندی می شوند و گروه X تراتوژن ترین داروها را شامل می شود.
آنتی بیوتیک ها
پنی سیلین ها
مشتقات پنی سیلین (آموکسی سیلین و آمپی سیلین ) در دوران بارداری بی خطر هستند. مصرف پنی سیلین ها در دوران شیردهی مشکلی ایجاد نمی کند.
سفالوسپورینها
این داروها در بارداری بدون خطر هستند.
مترونیدازول
مترونیدازول برای انسانها کارسینوژن نیست وسبب اختلالات جنین نمی شود. ولی برخی اعتقاد دارند که بهتر است از مترونیدازول بعد از سه ماهه اول بارداری استفاده شود. مترونیدازول در شیردهی بدون خطر است. البته توصیه می شود که به دنبال تجویز دوز 2 گرمی دارو ، شیردهی برای 24 – 12 ساعت قطع شود.
آمینوگلیکوزیدها
تجویز این داروها به مادر با افزایش خطر اتوتوکسیسیته در جنین همراه است ، بنابراین بهتر است در عفونتهای گرم منفی شدید از آن استفاده شود. آمینوگلیکوزیدها در دوران شیردهی منع مصرف ندارند.
کوتریموکسازول
تماس با این دارو در سه ماهه اول بارداری مختصری بر خطر ایجاد نقایص هنگام تولد ( بویژه نقایص قلبی عروقی ) می افزاید. برخی مطالعات بر افزایش خطر ابتلا جنین به نقایص لوله عصبی خبر داده اند. بهتر است این دارو در سه ماهه اول بارداری استفاده نشود. در نوزادان این دارو می تواند باعث افزایش هیپر بیلیروبینمی شود. بنابراین بهتر است نزدیک به زمان وضع حمل استفاده نشود. در دوران شیردهی این دارو مشکلی ایجاد نمی کند.
نیتروفورانتوئین
در بیماران مبتلا به کمبود G6PD نیتروفورانتوئین می تواند سبب آنمی همولیتیک شود. بهتر است این دارو نزدیک به ترم استفاده نشود. این دارو در دوران شیردهی منع مصرف ندارد.
اریترومایسین
اریترومایسین وآزیترومایسین به عنوان جایگزین پنی سیلینها استفاده می شوند. مصرف این داروها در شیردهی بلامانع است.
تتراسیکلینها
این داروها میتوانند سبب رنگی شدن دندان و اختلالات اسکلتی شوند. در مورد استفاده ازاین داروها در بارداری باید خطرات و فواید در برابر هم سنجیده شود. سیاه زخم از جمله مواردی است که در آن فایده مصرف داکسی سیلین بر عوارض آن می چربد.
کینولونها
کینولونها از جمله سیپروفلوکساسین بر روی غضروف در حال رشد ( درحیوانات ) اثر توکسیک دارند. بنابراین بجز در موارد شدید نباید ازاین داروها در دوران حاملگی استفاده کرد.
داروهای مربوط به شکایتهای تنفسی فوقانی
آنتی هیستامینها
بیشترآنتی هیستامینها در دوران حاملگی بدون خطر هستند، اما برم فنیرامین با افزایش خطر ناهنجاری جنین همراه است. ازجمله آنتی هیستامینهای بی خطر در دوران حاملگی می توان به کلرفنیرامین ، کلماستین ، دیفن هیدرامین و داکسیلامین اشاره کرد. در مورد آنتی هیستامینهای جدیدتر( آستمیزول ، سیتریزین ، لوراتادین ) اطلاعات کافی دردست نیست، بنابراین بهتر است به عنوان خط دوم درمان از آنها استفاده شود.
دکنژستانها
بیشتر دکنژستانهای خوراکی داروهای سمپاتومیمتیک هستند. از این داروها میتوان به پسودوافدرین ، فنیل افرین و فنیل پروپانولامین اشاره کرد. مصرف پسودوافدرین در سه ماهه اول بارداری با گاستروشزی همراه بوده است.
داروهای ضد سرفه
این داروها نظیر کدئین و دکسترومتورفان در حاملگی بی خطر هستند.
داروهای ضد آسم
آسم شایعترین بیماری تنفسی مزمن در دوران حاملگی است که می تواند سبب زایمان زودرس ،کاهش وزن نوزاد ، … شود. تمامی بیماران باید سالانه واکسن آنفولانزا دریافت کنند.
بتاآگونیستها
این داروها نظیر آلبوترول ، تربوتالین و متا پروترنول استنشاقی خط اول درمان آسم حاد هستند. آگونیستهای استنشاقی گیرنده بتا در دوران حاملگی وشیرخوارگی بدون خطر هستند. تمامی این داروها میتوانند سبب تاکی کاردی و دیگر اثرات قلبی عروقی شوند. این اثرات معمولا خفیف وخودمحدود هستند.
گلوکوکورتیکوئیدها
استروئیدهای استنشاقی ( بکلومتازون ) نیز خط اول درمان آسم هستند که تراتوژن نیستند و در دوران شیردهی نیز می توان استفاده کرد. گلوکوکورتیکوئیدهای سیستمیک میتوانند خطر شکاف لب و کام را تا 5 برابر افزایش دهند.
تئوفیلین
تئوفیلین تراتوژن نیست و میتوان در دوران شیردهی نیز از آن استفاده کرد.
کرومولین سدیم
کرومولین سدیم استنشاقی در دوران حاملگی وشیردهی بی خطر است.

داروهای موثر بر بیماریهای گوارشی

داروهای ضد تهوع واستفراغ
آنتی هیستامینها
در دوران حاملگی می توان از آنتی هیستامینهایی نظیر دیفن هیدرامین، دیمن هیدرینات ، هیدروکسی زین ، پرومتازین برای درمان تهوع و استفراغ استفاده کرد.
داروهای آنتی دوپامینرژیک
نظیر پروکلرپرازین ، متوکلوپرامید ، کلرپرومازین ، پرفنازین ، دروپریدول ، هالوپریدول در مقایسه با آنتی هیستامینها عوارض مادری بیشتری ایجاد می کنند و ممکن است با افزایش مختصر خطر نقایص هنگام تولد همراه باشند. بهتر است از پروکلرپرازین یا متوکلوپرامید به عنوان داروهای خط اول از این دسته استفاده شود. این داروها در شیردهی بدون خطر هستند البته باید نوزاد را از نظر سداسیون تحت نظر داشت.
داروهای ضد ریفلاکس
آنتی اسیدها خط اول درمان و بدون خطر هستند. آنتی هیستامینهای H2 ( بجز نیزاتیدین ) در دوران حاملگی و شیردهی بدون مشکل هستند. میتوان از داروهای پیش برنده نظیر متوکلوپرامید استفاده کرد. در ارتباط با سیزاپراید اطلاعات کمی وجود دارد. سوکرالفیت ممکن است سبب بهبود علائم شود. مصرف میزوپروستول در دوران بارداری ممنوع است. بهتر است از مهارکننده های پمپ پروتون در بارداری استفاده نشود.
مسکن ها

داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی
آسپیرین
براحتی از جفت عبور می کند و مصرف  آن در سه ماهه اول بارداری با گاستروشزی همراه است. دوز بالای آسپیرین با جدا شدن زودرس جفت همراهی دارد. بهتر است از آسپیرین در دوران شیردهی استفاده نشود.
ایندومتاسین و ایبوپروفن
می توانند سبب تنگی مجرای شریانی شوند و بنابراین نباید بعد از هفته 32 بارداری مورد استفاده قرار گیرند. همچنین بعد از سه ماهه اول می توانند سبب الیگو هیدرآمنیوس شوند ( تاثیر مستقیم روی کلیه جنین ). از این دو دارو می توان در شیردهی استفاده کرد.
استامینوفن
( در دوزهای معمول ) در دوران حاملگی و شیردهی بی خطر است. این دارو مسکن انتخابی برای انواع دردها است.
مسکن های اپیوئیدی
تمامی این داروها از جفت عبور می کنند. مصرف این داروها نزدیک به زمان وضع حمل می تواند سبب دپرسیون نوزاد شود.
داروهای موثر بر بیماریهای روانی

داروهای ضد افسردگی
داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای سبب مالفورماسیون نمی شوند ، اما در دوران حاملگی بهتر است از نورتریپتیلین ، دزی پرامین ، آمی تریپتیلین و ایمی پرامین استفاده کرد. اما در مورد استفاده از آمی تریپتیلین و ایمی پرامین در دوران شیردهی هشدار داده شده است.
فلوکستین
خطر مالفورماسیون های جنینی را افزایش نمی دهد ولی فلوکستین و دیگر SSRI ها با اختلال در تطابق نوزاد ( شامل دشواری تنفس ، سیانوز در هنگام شیر خوردن و لرزش ) همراه هستند. تاثیر فلوکستین بر روی شیرخوار نامشخص است و می تواند سبب نگرانی باشد.
پاروکستین
مصرف این دارو می تواند با افزایش خطر نقایص قلبی همراه باشد. همچنین در سه ماهه سوم ، خطر ایجاد هیپرتنشن پایدار ریوی در نوزاد افزایش می یابد. بنابراین در دوران حاملگی نباید از این دارو استفاده شود.
داروهای ثابت کننده خلق
داروهای ثابت کننده خلق، لیتیوم ، والپروات و کاربامازپین تراتوژن هستند.
لیتیوم
مطالعات جدید ارتباط لیتیوم با آنومالی ابشتاین را زیر سوال برده اند. لیتیوم سبب هیدرآمنیوس ( در نتیجه دیابت بی مزه در جنین ) نیز می شود. از لیتیوم نباید در دوران شیردهی استفاده شود.
والپروات سدیم و کاربامازپین
این داروها با افزایش خطر ایجاد نقایص لوله عصبی همراه هستند. در صورت استفاده از این دارها باید در سه ماهه دوم سونوگرافی هدفمند انجام شود و غربالگری از نظر آلفافیتوپروتئین سرم مادر صورت گیرد.
داروهای ضد اضطراب
ممکن است بنزودیازپین ها با افزایش خطر ایجاد شکاف لب همراه باشند. تاثیر این داروها بر روی شیرخوار نامشخص است و می تواند سبب نگرانی باشد.
داروهای آنتی سایکوتیک
داروهای ضد سایکوز مانند بوتیروفنون ها ( هالوپریدول ) وفنوتیازین ها بدون خطر هستند. بهتر است هالوپریدول در شیردهی استفاده نشود.
ویتامین ها و املاح
فولات از وقوع NTD می کاهد و ممکن است سبب کاهش اختلالات دستگاه قلبی عروقی و ادراری نیز شود.
آهن هماتوکریت در زمان زایمان و 6 هفته بعد از انرا بالاتر می برد.
بر اساس برخی مطالعات کلسیم سبب کاهش میزان بروز هیپر تنشن بارداری و پره اکلامپسی می شود.
در موارد کمبود روی تجویز آن می تواند بر وزن و دور سر نوزاد بیافزاید.
تنها ویتامین تراتوژن ویتامین A است این ویتامین در دوز بیش از 10000 واحد در روز تراتوژن است و می تواند سبب آنومالیهای ستیغ عصبی در جمجمه شود. بهتر است روزانه بیش از 5000 واحد مصرف نشود.
داروهای ضد تشنج
فنی توئین  می تواند سبب سندرم هیدانتوئین جنینی شود که با آنومالی های سری صورتی ، اندامها ، تاخیر در رشد و تکامل نوزاد مشخص می شود. از این دارو می توان در دوران شیردهی استفاده کرد.
کاربامازپین  اختلالاتی شبیه فنی توئین ایجاد می کند و علاوه بر آن خطر اسپینا بیفیدا را نیز افزایش می دهد.
فنوباربیتال اختلالاتی شبیه به سندرم هیدانتوئین ایجاد میکند و علاوه بر آن سبب اختلالات قلبی و شکاف دهان و صورت نیز می شود.
والپروات سدیم  میتواند سبب اسپینابیفیدا در ناحیه لومبوساکرال ، اختلالات قلبی ، شکاف دهان و صورت واختلالات ادراری تناسلی شود. از این دارو در شیردهی میتوان استفاده کرد.
داروهای ضد انعقاد
وارفارین تراتوژن است و به راحتی ازجفت عبور میکند.وارفارین میتواند سبب هیپوپلازی بینی، آتروفی دو طرفه اپتیک ، نابینایی و عقب افتادگی ذهنی شود.
هپارین (رگولر و با وزن مولکولی کم ) به مقدار زیاد از جفت عبور نمی کند و تراتوژن نیست. از داروهای ضد انعقاد می توان در شیردهی استفاده کرد.
داروهای ضد سردرد
سوماتریپتان به نظر تراتوژن نمی آید.
از بتابلوکرها و بسیاری از داروهای ضد افسردگی برای پیشگیری از سردرد استفاده می شودو به نظر میرسدکه در دوران حاملگی و شیردهی بی خطر باشند.
مصرف غیر قانونی داروها
نیکوتین از جریان خون رحمی جفتی می کاهد و بر خطر زایمان زودرس ، LBW بودن نوزاد و سندرم مرگ ناگهانی شیرخوار می افزاید.
الکل می تواند سبب سندرم جنین الکلی شود که با تغییرات سری جمجمه ای واختلال در تکامل شناختی مشخص می شود.
اپیوئیدها استفاده از اپیوئیدها ( غیر قانونی ) می تواند با اختلال رشد جنین ، مرگ جنین در داخل رحم و محرومیت نوزاد همراه باشد.
مصرف کوکائین در دوران حاملگی با افزایش خطر جدا شدن جفت ، PROM  و LBW بودن نوزاد همراه است.
آمفتامین ها از جمله شایعترین داروهائی هستند که مورد سوء استفاده قرار می گیرند. در برخی مطالعات افزایش بروز شکاف کام و لب به دنبال مصرف این داروها در دوران حاملگی ذکر شده است. در ارتباط با تاثیر آمفتامین ها بر روی رشد جسمانی و تکامل رفتاری و هوشی در دراز مدت نگرانی وجود دارد.

منبع :
-Danforth obstetrics and genecology,10 th ed,c2008

تهیه وتنظیم : دکترفریبا حیدری
کارشناس برنامه مادران معاونت بهداشتی کرمان

مشکلات و اختلالات دوران قاعدگی

قاعدگي يا عادت ماهانه كه به آن پريود، (قاعدگي) رگل و حيض هم مي‌گويند به خونريزي دوره‌اي رحم كه در واقع خروج خون و قطعات ريزش يافته داخلي رحم مي‌باشد، گفته مي‌شود.عادت ماهیانه خونریزی ماهانه از رحم  بانوان می باشد. به نامهای دیگری مانند قاعدگی ،  منس و پریود هم خوانده می شود.خون قاعدگی ترکیبی از خون کامل و بافتهای ریزش کرده رحم می باشد.اکثر دوره های قاعدگی بین ۳ تا ۵ روز طول می کشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، خونریزی قاعدگی قسمتی از سیکل قاعدگی می باشد.در یک سیکل قاعدگی بدن زنان تغییراتی می کند تا هر ماه برای باردار شدن آمادگی داشته باشد.یک سیکل قاعدگی از اولین روز خونریزی قاعدگی شروع می شود.متوسط زمان یک سیکل قاعدگی نرمال ۲۸ روز است.اما یک سیکل نرمال ممکن است از ۲۳ تا ۳۵ روز متفاوت باشد.

ارگانهای دخیل در ایجاد یک سیکل قاعدگی عبارتد از : مغز ، غده هیپوفیز ، رحم و گردن رحم ، تخمدانها و لوله های فالوپ و واژن.تغییر سطح هورمونهای جنسی در بدن باعث ایجاد مراحل مختلف سیکل قاعدگی می شود.دو هورمون اصلی مرتبط با قاعدگی که توسط تخمدانها تولید می شوند عبارتند از استروژن و پروژسترون. هورمونهای FSH  و LH که در هیپوفیز ساخته می شوند نیز در این امر سهیم هستند.

در نیمه اول سیکل میزان استروژن بالا رفته و باعث رشد و افزایش سلولهای رحمی می شود.در پاسخ به هورمون FSH یک تخمک در داخل یکی از تخمدانها شروع به رشد می کند.در حوالی روز ۱۴ از یک سیکل ۲۸ روزه در پاسخ به هورمون LH  تخمک از تخمدان جدا می شود.این مرحله تخمک گذاری نامیده می شود.

در نیمه دوم سیکل تخمک وارد لوله فالوپ که بین تخمدا ن و رحم قرار دارد می شود.در این مرحله پروژسترون بالا رفته و رحم را آماده بارداری می کند.اگر در این مرحله تخمک توسط اسپرم بارور شود بارداری رخ خواهد داد.در غیر اینصورت تخمک بعد از مدتی از بین می رود.اگر بارداری رخ ندهد استروژن وپروژسترون کاهش می یابند و لایه ضخیم رحم ریزش کرده و خونریزی قاعدگی یا عادت ماهیانه را ایجاد می کند.

سیکل قاعدگی یک خانم ممکن است در ماههای مختلف کاملاً شبیه هم نباشد . از طرف دیگر سیکل های هر نفر با دیگری متفاوت است.خونریزیها ممکن است کم ، متوسط و زیاد باشد و نیز طول مدت آن می تواند متفاوت باشد . اگرچه اکثر پریودها ۳ تا ۵ روز طول می کشد اما بین ۲ تا ۷ روز نرمال است.در سالهای اول شروع قاعدگی و در سنین نزدیک به یائسگی  سیکلها ممکن است کاملاً نامنظم باشند.

سن متوسط شروع قاعدگی حدود ۱۲ سالگی است.اما این بدان معنی نیست که همه دختران در سن ۱۲ سالگی قاعده می شوند. یک دختر در فاصله سنی ۸ تا ۱۶ سالگی ممکن است قاعده شود.

زنان تا زمان یائسگی پریود می شوند.سن متوسط یائسگی حدود ۵۱ سالگی است.یائسگی یعنی زن قادر به تولید تخمک نبوده و نمی تواند دیگر باردار شود.مانند قاعدگی سن شروع یائسگی هم می تواند متفاوت باشد.

چرا قاعدگي اتفاق مي‌افتد؟
   مغز با ترشح هورمون‌هاي خاصي روي تخمدانها اثر گذاشته و از تخمدانها هورمونهايي ترشح مي‌شوند كه روي سلولهاي رحم اثر مي‌گذارند و آن را براي حاملگي آماده مي‌كنند. اگر فرد حامله نشود ميزان اين هورمونها كم شده و سلولهاي داخل رحم ريزش مي‌كنند. و قاعدگي اتفاق مي‌افتد.

فواصل قاعدگي:

   فاصله بين دو قاعدگي در افراد مختلف و همچنين در يك فرد ثابت نيست. معمولاً فاصله طبيعي بين شروع يك قاعدگي تا شروع قاعدگي بعدي 28 روز است اما فقط در تعداد كمي از زنان اين فاصله كاملاً منظم است.

   فاصله بين دو قاعدگي تحت تاثير عوامل زيادي مانند اضطراب و نگراني، تغييرات فصلي و آب و هوا، تغيير محيط زندگي و تغذيه قرار دارد. اما به طور كلي فاصله بين دو قاعدگي بين 21 تا 35 روز طبيعي است.

طول مدت قاعدگي:

   خون قاعدگي به تدريج و طي 3 تا 8 روز از بدن خارج مي‌شود، مقدار خونريزي در هر بار 30 تا 80 ميلي‌ليتر است و به طور متوسط و بطور طبيعي روزانه 3 تا 5 نوار‌بهداشتي استفاده مي‌شود.

 سن شروع قاعدگي:

 
سن شروع قاعدگي معمولاً حدود 11 تا 13 سالگي است. اگر قاعدگي قبل از 9 سالگي يا پس از 16 سالگي ظاهر شود بايد به پزشك مراجعه شود. در 1 تا 2 سال اول پس از شروع، وجود بي‌نظمي در قاعدگي امري طبيعي است كه بعد به تدريج منظم مي‌شود.

قاعدگي دردناك (ديسمنوره)

قاعدگي دردناك يكي از شايعترين مشكلات زنان محسوب مي‌شود. بيش از نيمي از زنان در هنگام قاعدگي دچار درد مي‌شوند و حدود يك‌درصد آنها به مدت 1 تا 3 روز توانايي انجام فعاليتهاي روزمره را ندارند.

نوع و محل درد قاعدگي:

درد معمولاً در محل كمر و زير شكم و پهلوها ظاهر مي‌شود و به صورت قولنجي است، يعني شدت آن كم و زياد مي‌شود. درد در روز اول شديد است و به تدريج كاهش مي‌يابد. دردگاهي با تهوع، استفراغ، ضعف، خستگي و سردرد همراه است. درد قاعدگي ممكن است در همه دوره‌هاي خونريزي يا فقط در بعضي از دوره‌ها اتفاق بيافتد.

قاعدگي دردناك معمولاً با افزايش سن و پس از ازدواج و زايمان كاهش مي‌يابد.

اقدامات مفيد جهت كاهش و رفع درد قاعدگي:

1. ماساژ شكم، كمر،‌ پهلوها و استفاده از حوله گرم يا كيسه آب‌گرم و پوشاندن لباس گرم.

2. خم شدن روي آرنج .و زانوها (به حالت چمباتمه)

3. انجام برخي نرمش‌ها و پياده‌روي و حمام كردن با آب گرم

4. استفاده از غذاهاي ساده و زود‌هضم و مقوي و پرهيز از غذاهاي نفاخ و سنگين
5. مصرف دم‌كرده‌هاي خانگي مانند بابونه، گل‌گاو‌زبان،‌چاي سبز و مايعات گرم مانند چاي كمرنگ
با تجويز پزشك مي‌توان از داروهايي جهت تسكين درد استفاده نمود. مثل استامينوفن، مفناميك‌اسيد و بروفن

ممكن است در مواردي كه درد شديد باشد پزشك قرصهاي پيشگيري از بارداري را تجويز كند.

علائم قاعدگی دردناک کدامند؟

کلمۀ اختلال قاعدگی به دردهایی اشاره می‌کند که در سطح زیر و اغلب در وسط شکم ایجاد می‌شوند و همزمان با دوران قاعدگی هستند. یعنی این دردها هم شب آغاز قاعدگی و هم روز آن شروع می‌شوند و از ۱ تا ۵-۴ طول می‌کشند.این دردها که از نوع کوفتگی یا کولیک هستند، گاهی اوقات آن قدر شدیدند که فرد مجبور می‌شود دست از تمام فعالیت هایش کشیده و دراز بکشد. آن طور که زنان می‌گویند این دردها زیر شکم تا زیر کمر و حتی کلیه هایشان را فرامی‌گیرد. این دردها همراه با علائم متفاوتی هستند: تهوع، میگرن، خستگی، کسالت، اسهال، استفراغ و غیره. در واقع, قاعدگی برای برخی زنان تبدیل به یک فاجعۀ ماهانه واقعی شده است. قاعدگی ۱۴ بار در سال اتفاق می‌افتد و می‌توان دریافت که این وضعیت می‌تواند یکی از دلایل مهم غیبت های مکرر باشد. چه غیبت از مدرسه در بین دختران نوجوان و چه غیبت های شغلی در بین زنان جوان.

قاعدگی های دردناک بیشتر کدام زنان را درگیر می‌کند؟

 به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، قاعدگی های دردناک بیشتر دختران جوان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، و از گذشته تا کنون این دردها بیشتر در بین این رده سنی دیده شده است. اگر چه این درد همۀ زنان را دچار نمی‌کند ولی عدۀ زیادی از آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. آنها از آنچه که اختلالات قاعدگی اولیه نامیده می‌شوند، رنج می‌برند. یعنی دلیل آن مشخص نیست، و متفاوت است از آنچه که اختلالات قاعدگی ثانویه نامیده می‌شود، در ادامه از این اختلالات قاعدگی ثانویه صحبت خواهیم کرد.

توجه ! برخی تصور می‌کنند که دردهای دورۀ قاعدگی فقط ذهنی است. این تصور کاملاً غلط است ! این علامت یک علامت روانی نیست ولی یک علامت واقعی است.در واقع، امروزه ما می‌دانیم که اختلالات اولیه بر اثر وجود ماده ای به نام پروستاگلاندین به وجود می‌آید. این ماده در رگ هایی ترشح می‌شود که رحم را طی دوران قاعدگی تغذیه می‌کنند و موظفند که ماهیچه های رحمی را قدرتمند کنند.

زمانی که قاعدگی شروع می‌شود، رحم باید خون و پرده های مخاطی را دفع کند، این کار به وسیلۀ انقباض رحم صورت می‌گیرد. به این ترتیب تخلیه صورت می‌گیرد: رحم سخت شده سپس منقبض می‌شود و مجدداً سفت می‌شود.تقریباً شبیه همان روندی است که در زایمان و خارج شدن نوزاد صورت می‌گیرد. ماهیچه های رحم قدرتمند می‌شوند و زمانی که بر اثر ترشح پروستاگلاندین برای خارج شدن پرده مخاطی رحم و خون منقبض می‌شوند، درد شدیدی به وجود می‌آید. دردهایی ایجاد شده، آن طور که زنان می‌گویند به خاطر تخمدان ها نیست بلکه به خاطر تحرکات، انقباض و به شدت سخت شدن رحم است.

چرا قاعدگی دردناک بیشتر در بین زنان جوان دیده می‌شود تا در بین زنان سالخورده؟

در این باره چیزی نمی‌دانیم. البته باید خاطر نشان کرد که دردهای قاعدگی با گذشت زمان کمتر می‌شوند. قبلاً این طور گفته می‌شد که این دردها بعد از ازدواج از بین می‌روند ولی دلیل اصلی این بود که در گذشته دختران زودتر ازدواج می‌کردند. اما حالا که دختران دیرتر ازدواج می‌کنند، متوجه می‌شویم که این زمان است که اوضاع را تغییر می‌دهد.اما ممکن است  حدود ۲۸-۲۵ سالگی، اختلالات اولیه به طور کلی کمتر شود، در غیر این صورت این دردها در تمام طول زندگی همراه فرد خواهد بود، چه زایمان داشته باشد، چه نداشته باشد.

البته این پدیده به ندرت دیده می‌شود. دومین مورد، نوعی از مشکلات است که اختلالات قاعدگی ثانویه نامیده می‌شوند. اختلالات ثانویه نرمال نیستند. آندومتریوز، بیماری اصلی است که این اختلالات را ایجاد می‌کند. برخی دختران جوان نیز دچار آندومتریوز می‌شوند.

از زمانی که فرد درمان شود دیگر ناراحتی و درد نخواهد داشت.در تعریف آندومتریوز آمده است: نقاط کوچک مخاطی رحمی که در مکان هایی حضور دارند که نباید باشند، مانند روی تخمدان ها، روی لوله های رحم یا رشته هایی که رحم را به ساختارهای مجاورش پیوند می‌دهند. در هر قاعدگی، این بخش های کوچک مخاطی شروع به خونریزی در شکم و ایجاد دردهای بسیار شدید می‌شوند. یادآور می‌شود که این بیماری یکی از علل نازایی است.

آندومتریز غالباً در بین زنان مسن، گاهی اوقات هم در بین زنانی که طی قاعدگی شان دچار درد می‌شوند، و البته طی رابطۀ جنسی و قبل از تولد نوزاد تشخیص داده می‌شود.  آندرومتریوز به وسیلۀ لاپاراسکوپی تشخیص داده می‌شود.

در شرایط ایده آل، پس از یک بار درمان، فرد دیگر نه طی دوران قاعدگی، نه هنگام رابطه جنسی و نه در زمان بارداری دردی نخواهد داشت. ضمناً دردهای شدید بین ۴۰ تا ۵۰ سالگی مجدداً بازمی‌گردند.

اغلب اوقات، شکل خاصی از آندومتریوز به نام آدنومیوزیس تشخیص داده می‌شود. این عارضه نوعی بهره کشی از ماهیچه های رحم توسط آندومتریوز است. زمانی که قاعدگی مجدداً شروع شود، درد هم شروع می‌شود. بنابراین آدنومیوزیس علت رایجی برای بسیاری از دردهای ثانویۀ قاعدگی، در بین زنان بین ۴۰ تا ۵۰ سال و قبل از یائسگی است.

چه راه حل هایی برای مقابله با قاعدگی دردناک پیشنهاد می‌شود؟

 دردهای قاعدگی ممکن است از نظر کلی پیش پاافتاده باشند ولی آزاردهنده هستند. اگر اختلالات قاعدگی، به عنوان نوع ثانویه تشخیص داده شوند، عموماً راه حل هایی برای آنها پیدا می‌شود. اما در بیشتر موارد تحقیق و بررسی چندانی انجام نمی‌شود زیرا نتیجۀ آنها منفی است و اختلالات قاعدگی اولیه تشخیص داده می‌شود. در عوض، اگر به طور مثال زنی طی دفعات متعدد و با گذشت سال ها دچار درد نشده باشد ولی ناگهان درد دوباره سراغش بیاید، باید به آندومتریوز مشکوک شد و بنابراین می‌بایست به معاینه و آزمایش روی آورد.در کنار درمان، موارد دیگری هم وجود دارد.

اگر مورد، دختر جوانی است که نیاز به جلوگیری از بارداری دارد، ما به او قرص های ضد بارداری را پیشنهاد می‌کنیم. در واقع، در ۹۰% موارد، قرص های ضد بارداری استروژنی، با هر دزی، پایانی قطعی بر دردهای قاعدگی هستند. مکانیسم این روند شناخته شده نیست. ما تصور می‌کنیم که همان طور که شدت قاعدگی با استفاده از قرص ضدبارداری کمتر می‌شود، انقباض برای دفع خون هم با شدت کمتر و در نتیجه با درد کمتری اتفاق می‌افتد.

همچنین به نظر می‌رسد که اختلالات قاعدگی نیازمند یک تخمک گذاری بازدارنده توسط قرص های ضدبارداری است که تولید پروستاگلاندین را کاهش می‌دهد.در ۱۰% موارد باقی مانده، در ابتدا داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (ایبوپروفن، مفنامیک اسید…) تجویز می‌کنیم. شایان ذکر است که امروزه ایبوپروفن های بسیار سریع تری وجود دارند که ظرف ۱۰ تا ۱۵ دقیقه اثر می‌گذارند، مانند اسپیفن ۴۰۰٫ در این مورد باید از آسپرین و پاراستامول، با اینکه به میزان زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرد، اجتناب کرد زیرا مولکول های مناسبی برای مصرف نیستند.

در شرایطی که هیچ یک از این موارد تشخیص داده نشود، در بین دخترانی که از روش های ضدبارداری استفاده نمی‌کنند، باید معاینه و آزمایش های دیگری انجام شود تا علل ثانویه شناسایی شود البته در بیشتر موارد، آندومتریوز تشخیص داده می‌شود.

اختلالات (سندرم) قبل از قاعدگي:

اكثر زنان چند روز قبل از شروع قاعدگي مسائلي را مانند افزايش وزن، ورم،‌سفتي و احساس درد در پستانها، علايم افسردگي، اضطراب و بي‌قراري را تجربه مي‌كنند.

افزايش اشتها، ميل به غذاهاي خاص مثل شيريني‌جات، خستگي، بي‌حالي، اشكال در تمركز حواس،‌يبوست، بي‌خوابي، و يا پرخوابي از علايم ديگر هستند.

به مجموعه اين علايم اختلالات قبل از قاعدگي مي‌گويند كه شديد شدن آنها، سندرم قبل از قاعدگي را بوجود مي‌آورد.

در واقع اين سندرم به صورت تكرار برخي علائم جسمي و رواني قبل از عادت ماهانه است كه بعد از قاعدگي كاملاً از بين مي‌روند.

اين علائم ممكن است خفيف، متوسط يا شديد باشند در برخي موارد علايم به قدري شدت دارند كه در روابط اين افراد با ديگران اختلال ايجاد مي‌شود سن شايع بروز اين بين 20 تا 40 سالگي است . بيشترين شدت علائم در طي 5 روز قبل از از قاعدگي است و با شروع قاعدگي شدت علائم ناگهان كاهش و طي 3 تا 4 روز بعد از شروع قاعدگي از بين مي‌روند.

علائم خلقي و رفتاري از شايعترين علايم همراه با سندرم قبل از قاعدگي هستند كه شامل بي‌قراري، افسردگي، اضطراب و بي‌ثباتي خلق و رفتار مي‌باشند.

درمان سندرم قبل از قاعدگي:

به علت تنوع علايم، درمان يكسان و ثابتي جهت اين بيماري وجود ندارد. ولي انجام اقدامات زير مفيد مي‌باشند.

روان درماني:

جهت درمان علايم رفتاري و خلقي سندرم قبل از قاعدگي روان‌درماني مفيد مي‌باشند.
ورزش:

ورزش باعث كاهش علايم پستاني، ورم و شكايات جسمي مي‌شود و حتي مي‌تواند در بهبود علائم روحي مثل افسردگي و اضطراب مؤثر باشد.

تغذيه:

كاهش مصرف قند و شيريني و استفاده از مواد غذايي حاوي پروتئين (مانند حبوبات، گوشت مرغ و ماهي) سبزيجات و ميوه‌جات در بعضي از بيماران مفيد واقع مي‌شود. افزايش تعداد وعده‌هاي غذايي و كاهش حجم غذا در هر وعده نقش مهمي در كاهش علايم دارد.

در افراد مبتلا به اين بيماري مصرف نمك نيز بايد همانند مواد قندي محدود شود كاهش مصرف چاي و قهوه نيز در بهبود علايم اين افراد نقش دارد.

در مواردي كه علايم شديد باشند ممكن است پزشك داروهاي خاصي را تجويز نمايد.

بهداشت دوران قاعدگي:

به علت باز بودن دهانه رحم در دوران قاعدگي رعايت بهداشت فردي در اين دوران بسيار ضروري است و عدم رعايت بهداشت ممكن است باعث ايجاد عفونت و عوارضي مانند نازايي درآينده گردد.

چون خون محيط مناسبي براي رشد انواع ميكروبها مي‌باشد علاوه بر ايجاد عفونت باعث ايجاد بوي ناخوشايند مي‌گردد.

در دوران قاعدگي تا حدامكان از نواربهداشتي استفاده كنيد و نوارها را به فواصل كوتاه و حداقل هر 3 تا 4 ساعت عوض نماييد.

هنگام تعويض نوار‌بهداشتي به خاطر داشته باشيد كه نوار بهداشتي آلوده را در كاغذ يا روزنامه باطله پيچيده در يك نايلون گذاشته و آن را در سطل زباله بيندازيد.

اگر امكان استفاده از نواربهداشتي براي شما وجود ندارد مي‌توانيد از پارچه‌هاي نخي استفاده كنيد و پس از مصرف بلافاصله با آب سرد و صابون شسته و در آفتاب خشك كنيد .و بهتر است اتو نماييد.از پنبه و دستمال كاغذي به تنهايي استفاده نكنيد زيرا ممكن است الياف آنها جذب شود.

مي‌توان پنبه يا دستمال كاغذي را در گاز استريل قرار داده و استفاده نمود.

 حمام كردن در دوران قاعدگي:

 در روزهاي عادت ماهانه و هنگام خونريزي، حمام كردن روزانه نه تنها ضرري ندارد بلكه ضروري نيز مي‌باشد و باعث از بين رفتن بوي ناخوشايند بدن و رفع خستگي و كسالت مي‌گردد.

توجه داشته باشيد كه در هنگام استحمام، از نشستن در كف حمام خودداري كنيد و به شكل ايستاده حمام كنيد.

 ورزش در دوران قاعدگي:

 در دوران قاعدگي ورزش بخصوص ورزش‌هاي سبك نه تنها معني ندارد بلكه سبب نشاط، سلامت جسمي و رواني فرد مي‌شود.

انجام برخي ورزش‌هاي سبك در دوران قبل از  قاعدگي تا حدودي مشكلات جسمي و رواني اين دوره را تسكين مي‌دهد.

بنابراين در اين دوران استراحت مطلق و ماندن در رختخواب ضرورتي ندارد و فرد مي‌تواند كارهاي روزانه خود را انجام دهد.

تعدادی از  مشكلات و علايم احتمالي که ممکن است در دوران قاعدگی دیده شود

– قاعدگي كم

اين حالت ممكن است ناشي از كمبود مواد غذايي باشد. البته انجام حركات و فعاليت هاي شديد مانند برخي ورزش ها نيز در اين وضعيت موثر است.

– قاعدگي شديد

اين مشكل مي تواند ناشي از دلايل مختلف باشد؛ به طور مثال وجود بيماري كم خوني، تورم گردنه رحم، پوليپ، فيبروم، كيست. هم چنين برخي از خانم ها در صورت استفاده از (IUD) با اين مشكل مواجه مي گردند. البته بعد از مدتي ممكن است قاعدگي طبيعي شود ولي در صورت ادامه قاعدگي شديد، مراجعه به پزشك و در صورت لزوم خروج (IUD) از رحم ضروري است. در ضمن قاعدگي شديد در خانم هاي مسن ممكن است نشانه سرطان رحم باشد.

قاعدگي طولاني

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، وجود برخي بيماري ها مانند كم خوني، كم كاري غده تيروييد، فيبروم، كيست، بارداري خارج از رحم وسرطان رحم در بروز اين حالت موثراست. البته استفاده از (IUD) نيز ممكن است در برخي خانم ها منجر به اين وضعيت گردد.

لخته خون

مشاهده لخته خون مي تواند به علت سقط جنين ويا همراه جريان خون شديد وانقباض ماهيچه اي باشد كه در اين شرايط نيز مشورت با متخصص لازم است.

لكه بيني

برخي خانم ها با مشكل لكه بيني قاعدگي مواجه اند.اين حالت ممكن است مربوط به تخمك گذاري عادي باشد و يابه دليل مصرف قرص هاي ضد بارداري، بارداري خارج از رحم،عفونت واژن، فيبروم و پوليت و يا فقدان موقتي استروژن هنگام تخمك گذاري يا فقدان تخمك گذاري باشد.

قطع قاعدگي يا كاهش دفعات آن

در ايجاد اين حالت عوامل مختلفي دخيل اند؛‌و ممكن است ناشي از ورزش بيش از حد،‌ اختلالات تيروييدي، فشار روحي و استرس و مصرف داروهاي آرام بخش، پرخوري، خام خواري ودريافت مقدار بسيار كمتر از حد مجاز چربي، اختلال در ترشحات غدد داخلي و كيست تخمدان باشد. البته برخي خانم ها با قطع قرص ضد بارداري ممكن است به اين مشكل دچار شوند.

قاعدگي زياد كمتر از 22 روز

عدم موفقيت در تخمك گذاري، عدم موازنه هورمون،اختلالات تيروييدي و فشارهاي روحي-رواني مي تواند در ايجاداين حالت موثر باشد.

قاعدگي كم و بيش از 35 روز

انجام ورزش هاي سنگين بيش از حد، فشار روحي-رواني، عدم تعادل هورموني، كاهش مصرف گوشت قرمز از جمله علل احتمالي اين حالت به شمار مي روند. البته در خانم هاي مسن ممكن است نشانه آمادگي براي يائسگي باشد.

خونريزي بعد از يائسگي

ايجاد اين مشكل مي تواند ناشي از دلايل مختلف باشد از جمله عفونت، خشكي رحم و نازك شدن ديواره آن و پوليپ. البته گاهي نيز ممكن است نشانه سرطان رحم باشد.
علل ذكرشده براي مشكلات فوق مي تواند احتمالي باشد. لذا در صورت احساس اين مشكلات مراجعه به متخصص جهت درمان ضروري است.
توصيه مي شود به طور خودسرانه اقدام به درمان نكنيد؛ چه بارها ديده شده برخي خانم ها با به كارگيري شيوه هاي توصيه شده از سوي افراد فاقد تخصص لازم، با مشكلات غير قابل جبران و يا تشديد حالات فوق مواجه گرديده اند.

مفهوم تنظيم خانواده

آذر ۱۵, ۱۳۹۰ توسط :   موضوع: : اخبار مامایی, تنظيم خانواده, مشروح اخبار

تنظیم خانواده عبارت از آن است که در یک خانواده، پدر و مادر به دلخواه خود و بر پایه آگاهی و بینش و تصمیم گیری مسئولانه با به کار بردن یکی از روشهای پیشگیری از بارداری، تعداد فرزندان خود را با توجه به امکانات اقتصادی و قدرت جسمی و روانی خود تنظیم کنند و بدینوسیله در توسعه اجتماعی کشور نیز سهیم شوند.همه خانواده ها حق دارند آگاهانه و آزادانه تصمیم بگیرند چند فرزند و با چه فاصله زمانی داشته باشند.اولین بچه شان کی به دنیا بیاید و آخرینشان چه زمانی متولد شود.از روشهای پیشگیری استفاده کنند یا نه و از چه روشی بهره ببرند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، برای کاهش میزان حاملگی ناخواسته، افراد نیاز به مشاوره درست و آموزشهای صحیح از سوی پرسنل بهداشتی دارند تا بتوانند در نهایت، خودشان روشهای پیشگیری از بارداری را متناسب با وضعیت بدنی خود انتخاب کنند.سیاست تنظیم خانواده نوعی سیاست برنامه ریزی جمعیتی است که خانواده ها همسو با امکانات بالقوه جامعه و نیازهای برنامه ریزی شده اجتماعی تعداد فرزندی که مایلند به طور ارادی بیاورند را دارا هستند.

تنظيم خانواده مجموعه اقداماتي است كه افراد و زوجها را ياري ميدهد تا از داشتن فرزند ناخواسته جلوگيري كنند و فاصله بين فرزندان را خود تنظيم نمايند.

آموزش و مشاوره ، تامين وسايل جلوگيري از حاملگي و دسترسي آسان به آن و كمك به كساني كه دچار ناباروري هستند و آموزش خانواده ها درباره فرزندان از جمله خدماتي هستند كه بهداشت باروري را شامل ميشوند. شناخت رشهاي مختلف جلوگيري ازبارداري و آكاهي نسبت به مزايا و معايب هر روش ميتواند خانواده را براي انتخاب مناسب ترين روش در پيشگيري از حاملگي ناخواسته راهنمايي كند.

تنظيم خانواده به معني پيشگيري از حاملگي‌هاي ناخواسته‌اي براي تأمين سلامت خانواده و اجتماع در قالب مفاهيم زير است:
1-محدود كردن تعداد فرزندان 2-پيشگيري از بيماريهاي دوران جنيني 3-پيشگيري از انتقال ناهنجاريهاي ژنتيكي 4-جلوگيري از عوارض حاملگي و زايمانهاي مكرر براي مادر 5-درمان نازايي فراهم آوردن زمينه مساعد براي تأمين سلامت جسماني ، رواني و اجتماعي اعضاء خانواده از يك طرف و رسيدن به يك ساختار سني مناسب جمعيتي و تأمين سلامت اجتماع از طرف ديگر مي باشد.
اسلام و تنظيم خانواده
اسلام به زندگي انسان از زاويه وسيعي كه تمام مصالح عالي بشريت را با توجه به كلية جنبه‌ها و هدفهاي زندگي كه تكامل جسم و روان و بقاء انسان مي‌باشد نگريسته و با منطق واقع بيني بطرز شايسته اي احتياجات اساسي او را در چهارچوب يك زندگي دسته جمعي به شكلي تنظيم نموده و دستورالعمل حيات را بنحوي مقرر كرده است كه به بهترين وجهي هدف بقاء نوع انسان تأمين گردد.
با وجود اينكه دين مبين اسلام ازدواج را امري پسنديده شمرده، ليكن بي‌چون و چرا بر افراد تحميل نكرده است. تجرد را در هر شرايطي گناه ندانسته و مجازاتي نيز براي آن تعيين ننموده است. شريعت اسلامي با بيش از 550 ميليون پيرو در سطح جهان به كسي كه به علل جسماني اقتصادي و اجتماعي قادر به انجام وظايف زناشويي نيست ازدواج را تحصيل نمي‌كند.
حال ببينيم نظر اسلام دربارة تنظيم خانواده چيست؟ گر چه مقام مذاهب بزرگ هر گونه جريان طبيعي را ناشي از اراده و خواست خدا مي‌دانند ليكن در تفسير چگونگي رابطه و اثر ارادة خدا و جزئيات طبيعي و خواست و ارادة انسان بين مذاهب اختلافاتي مشهود است.

اهداف تنظیم خانواده:
-کاهش مرگ و میر مادران به علل ناشی از بارداری و مسائل مربوط به آن و تأمین سلامت آنان(زایمان های متعدد خطر مرگ و میر مادران را افزایش می دهد.
-کاهش مرگ و میر کودکان و سالم به دنیا آمدن آنان و جلوگیری از ایجاد بیماریهای ژنتیکی و ناهنجاریهای مادرزادی
-جلوگیری از زایمان های زودهنگام و دیرهنگام(حاملگی برای مادران قبل از 18 سالگی و بعد از 35 سالگی توصیه نمی شود)
-جلوگیری از سوء تغذیه مادران و کودکان، با فاصله گذاری مناسب بین فرزندان
-فراهم کردن زمینه مساعد برای تأمین سلامت جسمانی و روانی کل خانواده
-جلوگیری از حاملگی های ناخواسته و نهایتاً جلوگیری از سقط جنین های غیرقانونی
-کاهش رشد جمعیت
بنابراین ملاحظه می شود که یکی از اصلی ترین محورهای برنامه های تنظیم خانواده ارتقای سلامت مادر و کودک از طریق آگاهی رسانی به جامعه و تسهیل دسترسی به خدمات تنظیم خانواده در بخش های دولتی و خصوصی بوده است.قابل ذکر است در حال حاضر 10 روش پیشگیری از بارداری در کلیه مراکز بهداشتی درمانی و خانه های بهداشت به صورت رایگان به مردم ارائه می گردد.

اثرات تنظيم خانواده بر بهداشت
1-اجتناب از حاملگيهاي ناخواسته و وقوع تولدهاي دلخواه
2-ايجاد تغيير در تعداد كل متولدين توسط هر مادر
3-فاصله گذاري با ايجاد تفاوت در فواصل بين حاملگيها
4-زمان بندي يا ايجاد تغييرات در زمان وقوع تولد خصوصاً اولين و آخرين تولد در ارتباط با سن والدين خصوصاً سن مادر

پيام مهم در تنظيم خانواده
1-دختران قبل از سن 18 سالگي به دليل حفظ سلامتيشان نبايد باردار شوند همچنين از نظرفيزيكي زنان آمادگي لازم جهت باردار شدن را تا سن 18 سالگي ندارند.كودكاني كه از مادران كمتر از 18 سال متولد شده‌اند، عموماً زودتر از موقع مقرر به دنيا آمده، در هنگام تولد وزن آنان كم مي باشد و امكان مرگشان در سال اول زندگي بسيار زياد است.علاوه بر آن سلامت مادرانشان نيز در خطر مي باشد. در جوامعي كه دختران در سنين پائين ازدواج مي‌كنند زوج‌ها بايد با استفاده از برنامه‌هاي تنظيم خانواده، اولين بارداري را حداقل تا سن 18 سالگي به تعويق اندازند.
2-بعد از سن 35 سالگي نيز بارداري و زايمان سلامت را به خطر مي‌اندازد. اگر زني بيش از 35 سال داشته و 4 بار يا بيشتر زايمان كرده باشد، حاملگي بعدي خطري جدي براي خود او و نوزاد متولد شده‌اش خواهد بود.
3-براي حفظ سلامت مادر و نوزاد، قبل از آنكه مادر دوباره باردار شود، والدين بايد صبر كند تا فرزند كوچكشان لااقل دو ساله شود يكي از بزرگترين خطراتي كه سلامت و رشد كودك زير 2 سال را تهديد مي‌كند،تولد نوزاد جديد است. زيرا تغذيه با شير مادر بطور ناگهاني متوقف مي‌شود و مادر فرصت تهيه غذاي كمكي براي فرزند كوچك خود را ندارد.
4-بعد از هر حاملگي و زايمان، دو سال طول مي‌كشد تا بدن مادر بهبود كامل يابد بنابراين مادراني كه بين زايمانهايشان لااقل دو سال فاصله را رعايت نكنند، خطر بيشتري سلامت آنها را تهديد مي‌كند.

اهداف تنظيم خانواده

كاهش مرگ و مير مادران به علل ناشي از بارداري و تامين سلامت آنان

كاهش مرك ومير كودكان از طريق جلوگيري از رشد و تكامل نابهنجار جنين و كاهش بيماريهاي ژنتيكي.

جلوگيري از سوء تغذيه مادران و كودكان با فاطله گذاري مناسب بين فرزندان

پرهيز از بدنيا آمدن كودك ناخواسته كه خود به خود كاهش سقط هاي عمدي را بدنبال دارد.

داشتن فرزند به تعداد دلخواه و تعيين تعداد آنان با توجه به شرايط حاكم بر خانواده

برخورداري خانواده از سطح زيستي معقول

برخورداري افراد از تعليم و تربيت بهتر

بهبود وضع مالي خانواده

تضمين ثبات خانواده

تامين بهتر خدمات و تسهيلات عمومي توسط مسئولين براي افراد جامعه

افزايش مشاركت زنان در فعاليتهاي اقتصادي و اجتماعي

كاهش رشد جمعيت و هماهنگي آن با توسعه اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي جامعه

انواع روشهاي پيشگيري از بارداري

روش هاي جلوگيري از بارداري را ميتوان به 4 گروه عمده تقسيم نمود:

1- روشهاي طبيعي : منقطع ، ريتم

2- روشهاي مكانيكي : كاندوم، ديافراگم ، اسفنج ، كلاهك ، IUD

3- روشهاي طبي : قرص ، آمپول

4- روشهاي جراحي : توبكتومي ، وازكتومي

قرصهاي تركيبي
توضيح روش : یکی از بهترین و مطمئن ترین روشهای جلوگیری از بارداری ، مصرف قرص های ترکیبی ( حاوی استروژن و پروژسترون ) است که به دو شکل یک مرحله ای ( LD و HD ) و سه مرحله ای ( تری فازیک ) موجود می باشد ، مصرف این قرص ها هر روز بوده ، که در بسته های 21 عددی در دسترس هستند .
مكانسيم عمل:

1- جلوگيري از تخمك گذاري

2- تاثير بر مخاط داخلي رحم

3- ايجاد اشكال در ورود اسپرم به داخل رحم به دليل افزايش ضخامت موكوس

4- جلوگيري از لقاح از طريق تاثير بر حركات لوله هاي رحم
مزایا :

اثر بخشی بالا ( 9/99 درصد )

برگشت سریع باروری پس از قطع روش

منظم شدن ، کاهش درد و خونریزی قاعدگی

کاهش بروز کیست های تخمدان

كاهش بروز بيماريهاي خوش خيم پستان ، سرطانهاي رحم و تخمدان

افزایش تراکم استخوانها
عيب ها :

نامناسب بودن براي افراد فراموشكار

نياز به تهيه (بليستر ) جديد در هر دوره قاعدگي

مناسب نبودن براي مادران شيرده در 6 ماه اول بعد از زايمان
عوارض شایع :

افزایش وزن

لکه بینی و خونریزی بین قاعدگی ها

حساسیت پستانها

سردردهای خفیف

تهوع

این عوارض در عرض 3-2 کاهش یافته و یا از بین می رود.

موارد منع مصرف مطلق :
شک یا اطمینان به وجود حاملگی

دیابت با بیماریهای عروقی

فشار خون بالا ( 100/160 ميلي متر جيوه و بالاتر)

بیماری فعال یا مزمن کبدی

بیماریهای دریچه ای قلب

شك به وجود سرطان پستان ، ابتلا و سابقه آن.

خونريزي هاي رحمي بدون علت مشخص

سردرد راجعه شامل ميگرن با علائم عصبي موضعي

موارد منع مصرف نسبی :

افسردگی خیلی شدید

مصرف ریفامپین یا گریزو فولوین

میگرن بدون علائم عصبی

مشکلات گوارشی که جذب قرص را مختل می کند.

فشار خون بين 100/160 تا 90/140 ميليمتر جيوه

واريس بدون سابقه ترومبوفلبيت
زمان شروع استفاده از قرص :

شروع قرص برای بار اول در 5 روز اول قاعدگی و برای اطمینان بیشتر روز اول خونریزی قاعدگی شروع شود ، قرص در ساعت خاصی از شبانه روز تا پایان بسته 21 عددی خورده می شود . مصرف بسته بندی پس از یک فاصله هفت روزه آغاز خواهد شد .

در مادران غیر شیرده مصرف قرص 3 هفته پس از زایمان خواهد بود.

مصرف اين قرصها را ميتوان در پنج روز اول بلافاصله بعد از سقط آغاز نمود.

موارد فراموشی قرص LD و HD:
فراموشی یک قرص : خوردن قرص فراموش شده به محض به یادآوردن

فراموشی 2 قرص : خوردن 2 قرص در 2 شب متوالی و خوردن بقیه مطابق معمول و استفاده از یک روش کمکی دیگر تا یک هفته .

فراموشی بیش از 2 قرص : خوردن بقیه قرص ها ( روزی یک عدد ) ادامه یافته و به مدت یک هفته از روش کمکی دیگری نیز استفاده شود و بلافاصله پس از اتمام بسته ، بسته بعدی ( بدون فاصله هفت روزه ) آغاز می گردد
فراموشی مصرف قرص تری فازیک :

فراموشی یک قرص در کمتر از 12 ساعت : خوردن قرص فراموش شده

فراموشی یک قرص پس از 12 ساعت : قرص فراموش شده خورده نشده ولی مصرف بقیه قرص ها طبق برنامه ادامه می یابد حتماً باید روش کمکی دیگر ( مثل کاندوم ) نیز به منظور جلوگیری از بارداری تا پایان بسته استفاده شود.
هشدارها و چگونگي برخورد با آنها:

در صورت بروز هر يك از علائم زير مصرف كننده فورا به بيمارستان ارجاع ميشود:

1- درد شديد در قسمت بالاي شكم

2- درد قفسه سينه و يا تنگي نفس يا سرفه با خلط خوني

3- تورم يا درد شديد در يك پا

4- مشكلات چشمي ( تاري ديد ، دوبيني)

 
نکات مورد توجه

مصرف قرص های ترکیبی پس از زایمان و در دوران شیردهی به دلیل تاثیر آنها بر روی شیر مادر توصیه نمی شود.

از مصرف قرص ها به صورت یک شب در میان یا یک ماه در میان یا هنگام ضرورت خودداری کنید چون خطر حاملگی وجود دارد.

چون مصرف داروهایی مانند آنتی بیوتیکها ، داروهای ضد صرع ، ابتلا به اسهال و استفراغ شدید اثر قرص را کم می کند ، در این موارد باید علاوه بر قرص ها از روش دیگری مثل کاندوم نیز استفاده شود.

محدودیت زمانی و سنی خاص از نظر مصرف قرص وجود ندارد و تحت نظر پزشک ، یا کلینیک تنظیم خانواده تا سالها می توان از همین روش استفاده کرد.

در صورت استفراغ به فاصله 2-1 ساعت بعد خوردن یک قرص از یک بسته دیگر خورده شده و مصرف مرتب بقیه قرصهای بسته اصلی در زمان مقرر ادامه می یابد.
قرص پروژسترونی دوران شیردهی

( مینی پیل )

توضيح روش : قرصهای شیردهی ، قرصهای حاوی پروژسترون تنها هستند . این قرصها دارای مقدار کمی هورمون پروژسترون ، از یک دوم تا یک دهم میزان هورمون قرصهای ترکیبی پیشگیری از بارداری می باشند .این قرصها حاوی استروژن نیستند ، از همین رو به نامهای قرصهای حاوی پروژسترون تنها یا مینی پیل خوانده می شوند ، که مادران شیرده تا 6 ماه پس از زایمان می توانند از آن استفاده کنند .
مكانيسم عمل:

1- دشوار نمودن اسپرم به رحم به دليل افزايش غلظت ترشحات دهانه رحم

2 – جلوگيري از تخمك گذاري ماهانه

3- تاثير بر مخاط داخلي رحم
مزایا :

نداشتن اثر منفی بر کمیت و کیفیت شیر مادر

افزایش مدت زمان شیردهی

قابل استفاده در مادران شيرده با موارد منع مصرف استروژن

عارضه شایع :

خونریزی نامرتب رحمی این عارضه معمولاً در ماههای اول مصرف دیده شده و 2 تا 3 ماه پس از آغاز مصرف از بین رفته و یا کاهش می یابد .

موارد منع مصرف مطلق :

خونریزی غیر طبیعی رحمی

اختلالات مزمن یا حاد کبدی ( تومور ، هپاتیت و … )

ابتلا به سرطان پستان

موارد منع مصرف نسبی :

چاقی شدید

سا بقه سرطان پستان

فشار خون بالا

مصرف هم زمان داروهای ضد تشنج و ریفا مپین

سابقه حاملگی خارج رحم
زمان شروع استفاده از قرص شیردهی:

در صورت قاعده نشدن و تغذیه انحصاری شير خوار با شیر مادر : 6 هفته پس از زایمان

قاعده شدن و تغذیه انحصاری شير خوار با شیر مادر : مصرف قرص در یکی از پنج روز اول و ترجیحاً روز اول قاعدگی
چگونگي استفاده از قرص:

هر بليستر لاينسترول ، داراي 28 قرص بوده كه بايد هر شب يك عدد از آن راس ساعت معين خورده شود.

شروع مصرف بسته بعدي قرص ، بلافاصله پس از پايان بسته قبلي است.

بين دو بسته قرص نبايد هيچ فاصله زماني وجود داشته باشد.
موارد فراموشی :

فراموشي يك قرص تا 3 ساعت مسئله اي نبوده و ضمن خوردن قرص فراموش شده ، آموزش و تاكيد براي خوردن قرصهاي بعدي در ساعت مقرر لازم است.

فراموشی یک قرص بیش از سه ساعت : خوردن قرص فراموش شده و مصرف بعدی قرص در ساعت همیشگی همراه با 2 روز استفاده از کاندوم در صورت نزدیکی.

فراموشی دو قرص ( 2 روز ) : خوردن قرص ها یکجا و استفاده از یک روش مکمل دیگر تا 7 روز.

فراموشی بیش از 2 قرص و داشتن نزدیکی محافظت نشده در عرض 72 ساعت اخیر : تجویز روش اورژانس پیشگیری از بارداری و نیز مشاوره برای انتخاب یک روش مناسب دیگر .
موارد قابل توجه :

بین 2 بسته قرص هیچ فاصله زمانی نباید وجود داشته باشد و شروع مصرف بسته بعدی قرص ، بلافاصله پس از پایان بسته قبلی است.

قرص ها هر شب و راس ساعت معين خورده شود.
قرص های شیردهی یک انتخاب مناسب است ، برای زنانی که شیردهی دارند و می خواهند روش خوراکی پیشگیری از بارداری داشته باشند .

این قرص ها باعث کاهش تولید شیر مادر نمی شود .

مگسترون

( روش تزريقي پيشگيري از بارداري )

توضيح روش : يك روش تزريقی پيشگيري از بارداري است كه حاوی ماده موثره دپو مدروكسی پروژسترون استات بوده و سه ماه از بارداري پيشگيری مينمايد.

مكانيسم عمل:

جلوگیری از تخمک گذاری،

دشوار نمودن رسیدن اسپرم به رحم از طریق افزایش غلظت ترشحات دهانه رحم،

تاثیر بر مخاط داخلی رحم ( اندومتر ) .

مزایا :

اثر بخشی بالا،

آسانی استفاده،

فاصله های استفاده نسبتا طولانی مدت،

کاهش ابتلا به سرطان های آندومتر و تخمدان، (PID)، کم خونی، فیبروم رحم، اندومتریوز، (EP)، کاندیدیازیس واژن، (PMS)، درد زمان قاعدگی

قابل استفاده در هر دوره سنی،

افزایش شیر مادر،

تداخل نداشتن باتماس جنسی،

عدم نیاز به قطع مصرف قبل از اعمال بزرگ جراحی،

مناسب برای بیماران تشنجی (عدم مصرف همزمان کاربامازپین و فنی تویین).

عيب ها :

تاخير در بازگشت باروری

لزوم تزريق در فاصله زمانی سه ماهه

عدم پيشگيری از بيماری هاي مقاربتی از جمله ايدز

احتمال افزايش وزن

آمنوره

عارضه شایع :

1- اختلالات قاعدگی (از آمنوره تا خونریزی نامرتب)

2- افزایش وزن

موارد منع مصرف مطلق :

بارداری،

سرطان پستان،

خونریزی واژینال بدون علت مشخص،

اختلالات شدید انعقادی،

سابقه تومور(آدنوم) کبدی ناشی از مصرف هورمون های استرویید جنسی،

ترومبوآمبولی و یا سابقه آن،

سابقه سکته مغزی،

فشار خون کنترل نشده،

دیابت کنترل نشده،

دیابت با ضایعه عروقی و یا ابتلای دیابت به مدت 20 سال یا بیشتر از آن.

موارد منع مصرف نسبی :

بیماری کبدی

بیماری شدید قلبی

تمایل به برگشت سریع باروری

مشکلات مرتبط با تزریق (ترس ، … )

افسردگی شدید

فشار خون کنترل شده

دیابت کنترل شده

مول

چاقی
زمان شروع استفاده از مگسترون:

در يكي از پنج روز اول قاعدگی و تا يك هفته از روش كمكی مانند كاندوم استفاده ميشود.

چگونگي استفاده از مگسترون :

تزریق هر سه ماهه ( 2هفته زودتر يا ديرتر )

تكان شديد آمپول يا ويال برای ايجاد سوسپانسيون يكنواخت ،

تزريق عضلانی ( بالای عضله بازو يا باسن ) و عميق ( با سر سوزن بلند ) بدون ماساژ دادن محل تزريق
هشدارها و چگونگي برخورد با آنها:

خونریزی شدید یا طولانی ( دو برابر شدن مقدار و یا مدت زمان قاعدگی )

سردرد شدید همراه با تاری دید

زردی چشم و پوست

تاخیر قاعدگی ( در فردی که حین استفاده از DMPA قاعدگی مرتب داشته است. )

افزایش فشار خون ( در حدی که نیازمند درمان باشد. )

موارد قابل توجه در پيگيريها و مراجعه هاي بعدي:

تاخیر بیش از دو هفته و وجود قاعدگی ماهانه در طول استفاده از روش: بررسی احتمال بارداری و تذکر به استفاده از یک روش دیگرتا قاعدگی بعدی

تاخیر بیش از دو هفته و آمنوره به دلیل تزریق آمپول: تزریق پس از دریافت پاسخ منفی بارداری

قطع قاعدگی (آمنوره) :عادی، بی خطر و بی ارتباط با حاملگی

لکه بینی یا خونریزی بین دوره ها: عادی، شایع و بی خطر

خونریزی قاعدگی شدید یا طولانی (مقدار خونریزی یا مدت آن دو برابر معمول): نادر، مهم و نیازمند توجه.

آي- يو- دي
توضيح روش : يك وسيله كوچك حاوي مس است كه در داخل رحم كار گذاشته شده و تا ده سال از بارداري پيشگيري ميكند.

مكانيسم عمل:

1. ایجاد التهاب در حفره رحم و صدمه به اسپرم،

2. اختلال در حرکات لوله های رحمی و جلوگیری از انتقال اسپرم و رسیدن آن به تخمک.

مزایا :

اثر بخشی بالا 2/99 درصد

برگشت باروری پس از خروج

مدت اثر طولانی

نیاز نداشتن به یادآوری روزانه

عدم تاثیر بر شیردهی

نداشتن آثار و عوارض هورمونی

قابل استفاده در اوایل منوپوز

عدم تداخل با تماس جنسی

تداخل نداشتن با مصرف داروها

عيب ها :

1- لزوم کارگذاری و خروج توسط فرد دوره دیده،

2- امکان خروج خود به خود،

3- عدم پیشگیری از انتقال بیماری های منتقله از راه تماس جنسی،

4- لزوم معاینه دوره ای.

عارضه شایع :

افزایش خونریزی و درد زمان قاعدگی و برخورد با آن،

خونریزی نامنظم و لکه بینی بین قاعدگی ها و برخورد با آن،

افزایش ترشحات و برخورد با آن.

موارد منع مصرف مطلق :

حاملگی یا شک به آن،

سابقه PID با بستری در بیمارستان،

آنومالی رحم،

نقص سیستم ایمنی،

نئوپلازی درمان شده سرویکس،

فیبروم با شکل غیر طبیعی رحم،

خونریزی شدید قاعدگی یا آنمی،

خونریزی واژینال تشخیص داده نشده،

اختلال انعقادی،

سابقه EP،

احتمال بدخیمی دستگاه تناسلی،

پاپ اسمیر غیر طبیعی،

درفاصله زمانی تشخیص و درمان مول،

نداشتن سابقه زایمان،

سل لگنی.

موارد منع مصرف نسبی :

1. سابقه PID بدون بستری در بیمارستان،

2. داشتن شريك هاي جنسي متعدد ،

3. بیماریهای دریچه ای قلب نیازمند پروفیلاکسی،

4. سابقه یا ابتلای اخیر به STI’s،

5. اندومتریت پس از زایمان یا سقط عفونی در سه ماهه گذشته،

6. سرویسیت و واژینیت درمان نشده.

 

زمان شروع استفاده از آي يو دي:

در زمان قاعدگي در پنج روز اول قاعدگی،

6 پس از زايمان ( طبعي ، سزارين) 6 هفته پس از زایمان،

پس از سقط يا كورتاژ غیرعفونی زیر 12 هفته در 5 روز اول پس از سقط ،

سقط بالاي 12 هفته پس از 6 هفته ،

مادران شیردهی که قاعدگی آنها برنگشته است (6 هفته پس از زایمان با اطمینان از عدم بارداری).

هشدارها:

1. دیده نشدن و لمس نشدن نخ آي يو دي،

2. تاخیر قاعدگی،

3. حاملگی داخل و خارج رحمي

پيگيري :

1. مراجعه های پیگیری (پس از ماه اول و سپس هر ششماه)،

2. مراجعه پس از 10سال برای خروج و گذاشتن آی یو دی جدید.
بستن لوله هاي رحمي

( توبكتومي )
توضيح روش : بستن لوله در زنان یک روش دایمی جلوگیری از بارداری است که در آن لوله های رحمی بسته ميشود.

مكانيسم عمل:

با بسته شدن لوله های رحمی از برخورد تخمک با اسپرم جلوگیری می شود و لقاح صورت نمی گیرد .

مزایا :

دایمی بودن

اثر بخشی بالا

عدم نیاز به یاد آوری و مراجعه مکرر

نداشتن عارضه برای سلامتی فرد استفاده کننده روش در دراز مدت

تاثیر نداشتن در روابط جنسی

کاهش ابتلا به سرطان تخمدان

عيب ها :

نیاز به عمل جراحی

پر هزینه و دشوار بودن عمل جراحی برگشت باروری

تذكرهاي بعد از عمل توبكتومي:

يك سری دستورات و توصيه های كلی است كه بايستی بعد از هر عمل جراحی رعايت شود بعنوان مثال :

تميز و خشك نگهداشتن محل بخيه

حمام كردن روزانه و………

نداشتن رابطه زناشويي حداقل تا يك هفته

خودداري از برداشتن اجسام و اشياي سنگين تا يك هفته.

عوارض غير شايع:

1- احتمال تغيير ميزان قاعدگی

2- افزايش احتمال حاملگی خارج از رحم ( در صورت وقوع بارداری)

3- خطرات سايراعمال بيهوشی

مراجعه به متخصص زنان در صورت بروز هر كدام از اين عوارض

هشدارها و چگونگي برخورد با آنها :

1-تب بالاتر از 38 درجه ،

2- درد و تورم محل عمل و خروج چرك و خون از آن تا يك هفته ،

3- درد شكمی كه بدتر شده يا از بين نرود ،

4- اسهال

5- از حال رفتن

مراجعه به بيمارستان در صورت بروز هر كدام از علائم فوق .

 
بستن لوله هاي اسپرم بر

( وازكتومي بدون تيغ جراحي )
توضيح روش : وازكتومي ( بستن لوله هاي اسپرم بر در مردان ) ، آسانترين و موثرترين روش پيشگيري از بارداري است كه بدون تيغ جراحي و معمولا كوتاهتر از 20 دقيقه انجامميگيرد .

مكانيسم عمل:

بسته شدن لوله هاي اسپرم ، از ورود اسپرم بهمايع مني جلوگيري مينمايد ، در اين حالت مايع مني فرد بدون اسپرم بوده و لقاح صورت نخواهد گرفت.

مزایا :

اثر بخشی بالا (نزديك به 100% )

دائمی بودن

نداشتن اثر منفی بر قدرت مردانگی، میل جنسی و صفت های ثانویه مردانه،

عدم نیاز به یادآوری و مراجعه مکرر،

نداشتن عارضه برای سلامتی،

تاثیر نداشتن بر حجم و ظاهر مایع منی و کیفیت تماس جنسی،

چاق نشدن،

عدم تداخل با تماس جنسی،

افزایش لذت جنسی،

اثربخشی بیشتر، نیاز کمتر به مراقبتهای قبل و پس از عمل.

عوارض شايع :

درد،

سوزش،

کبودی مختصر،

در ناحیه عمل که تا یک هفته رفع می شوند.

تذكرهاي بعد از عمل وازكتومي:

– استراحت تا یک روز،

– آب نزدن به محل عمل تا دو روز،

– نداشتن تماس جنسی تا 4 روز،

– پو شيدن شورت تنگ و يا بيضه بند و انجام ندادن كار هاي سنگين تا يك هفته

هشدارها و چگونگي برخورد با آنها :

1. تب بیش از 38 درجه تا 4 هفته بویژه در هفته اول،

2. درد شدید و عدم پاسخ به مسکن،

3. خروج خون و چرک از محل زخم،

4. تورم بیش از حد اسکروتوم.

موارد قابل توجه در پيگيريها :

بهتر است فرد وازكتومي شده ، يك هفته پس از عمل براي معاينه محل عمل به پزشك مربوطه مراجعه نمايد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  فرد وازكتومي شده بايد سه ماه بعد از عمل از نظر نبودن اسپرم در مايع مني ( آزو اسپرمي ) آزمايش شود لازم است در اين مدت و تا اخذ نتيجه آزمايش ، يك روش مطمئن جلوگيري از بارداري ( مانند كاندوم ) مورد استفاده قرار گيرد .

براي پيگيري و اطمينان از موفقيت كامل عمل ، انجام آزمايش بعدي با فاصله زماني يك ماه از آزمايش اول ( چهار ماه پس از عمل ) ضروري است .

كاندوم
توضيح روش : كاندوم يك وسيله پيشگيري از بارداري از جنس لاتکس است . كاندوم تنها روشي است كه علاوه بر پیشگیری از بارداری از انتقال بیماریهای قابل انتقال از تماس جنسی نيز پيشگيري مينمايد.

مكانسيم عمل:

جلوگیری از ریختن مایع منی به داخل واژن و ممانعت از رسیدن اسپرم به تخمک.
مزایا :

جلوگیری از انتقال بیماریهای منتقله از راه تماس جنسی(STIs/HIV/AIDS)

کاهش خطر بروز سرطان دهانه رحم

قابل استفا ده در هر گروه سنی

کمک به جلوگیری از انزال زود رس

آسانی استفاده و نداشتن عوارض موضعی و عمومی

نداشتن آثار هورمونی

قابل استفاده بلافاصله پس از زایمان

نداشتن اثر بر شیردهی

عيب ها :

ایجاد حساسیت به کاندوم

لزوم استفاده پس از نعوظ

کاهش لذت جنسی به دلیل کاهش حس لمس

احتمال خارج شدن یا پاره شدن آن

موارد منع مصرف كاندوم :
حساسیت به لاتکس و بروز خارش در هر کدام از زوجین

ناهنجاری های دستگاه تناسلی مرد
نكته هاي قابل توجه در مصرف كاندوم:

استفاده از یک کاندوم جدید در هر بار نزدیکی،

مشاهده و اطمینان از سالم بودن کاندوم باید پیش از مصرف آن ،

لزوم کشیده شدن به روی آلت در حالت نعوظ و قبل از انجام نزدیکی.

لزوم خروج کاندوم بلافاصله پس از انزال.

عدم استفاده از لوبریکانتها (وازلين ، روغن هاي نباتي گياهي و .. ) بدلیل افزایش احتمال آسیب به کاندوم و پاره شدن آن.

توجه حین استفاده از کاندوم به سوراخ نشدن آن با ناخن، ا نگشت یا انگشتر.

توجه به باقی نماندن کاندوم در واژن پس از ا نزال.

استفاده نکردن از کاندومهای شکننده تاریخ گذشته، تغییر شکل، تغییر رنگ یافته و یا کاندوم با بسته بندی داخلی صدمه دیده.

موارد قابل توجه در پيگيريها و مراجعه هاي بعدي:

مراجعه برای دریافت بسته بعدی کاندوم به فاصله 3-4 هفته.

بررسی دقیق رضایت از روش، شکایت ها و چگونگی استفاده از کاندوم در هر مراجعه.

بررسی آگاهی فرد از روش اورژا نس پیشگیری از بارداری و آموزش در صورت نیاز.

بررسی داشتن قرصهای روش اورژا نس پیشگیری از بارداری و تحویل به متقاضی در صورت نیاز.

سلامت زنان ، ضامن سلامت خانواده

زنان در انجام مسئولیت جهت تأمین بهداشت و سلامت جامعه نقش مهم و مؤثری عهده دار هستند، زیرا آنان نه تنها مسئول سلامت خود هستند بلکه بیشترین مراقبت‌ها را برای سلامت و بهداشت خانواده خود انجام می‌دهند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، توجه به سلامت زنان دارای اهمیت ویژه ای می باشد  زیرا علاوه بر این که زنان در حدود نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند ،  براساس تحقیقات 3 دهه اخیر، وضعیت سلامت زنان تأثیر بسزایی بر سلامت فرزندان، خانواده، جامعه و محیط پیرامون آن دارد. بر این اساس چنانچه مشکلاتی اعم از سوءتغذیه، کار طاقت‌فرسا، زایمان‌های مکرر و دیگر مسائل فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر سلامت آنها نادیده انگاشته شود، سلامتی خانواده آنان در کنار سلامتی خودشان دچار آسیب خواهد شد.

حاملگی‌های ناخواسته بیانگر نیاز بیشتر زنان به دسترسی و آموزش راه‌های کنترل جمعیت است. طبق مطالعات انجام شده در کشور نیز نزدیک به 30درصد حاملگی‌ها ناخواسته هستند. تنظیم خانواده به‌منظور تأخیر در نخستین حاملگی، فاصله‌گذاری بین حاملگی‌ها، محدود کردن تعداد حاملگی‌ها، جلوگیری از حاملگی‌های ناخواسته و در سن بالا و جلوگیری از سقط‌های غیرقانونی و خطرناک نیازمند آموزش‌های عمومی است. گزارش‌ها حاکی از آن است که سلامت زنان در سنین 15 تا 45 سالگی عمدتا تحت‌تأثیر نقش باروری آنان است.

آمار به دست آمده از سراسر جهان نشان می دهد که هر ساله حدود 70000 مادر در سراسر دنیا از سقط جنین های غیر بهداشتی می میرند. مرگ مادر یکی از دردناک ترین حوادث برای هر خانواده بوده و سبب پاشیده شدن کانون خانواده خواهد شد. تنظیم خانواده مهم ترین روشی است که این توانایی را در اختیار خانواده ها قرار می دهد تا اینکه خود را از روبرو شدن با بارداری های برنامه ریزی نشده، سقط جنین و خطرهای آن محافظت کنند. گسترش و بهبود برنامه ها و خدمات تنظیم خانواده می تواند استفاده از روش های مطمئن تنظیم خانواده را در هر جامعه ای افزایش داده و بنابراین از بروز بارداری های برنامه ریزی نشده و سقط های غیر بهداشتی پیشگیری نماید. آمار در سراسر جهان نشان دهنده این است که وقتی استفاده از روش های مطمئن تنظیم خانواده در هر جامعه ای افزایش می یابد، تعداد سقط ها و مرگ مادران به دنبال سقط کاهش خواهد یافت.

بعضی از خانم ها از بیماری هایی رنج می برند که این بیماری ها پیش از باردار شدن آنها وجود داشته است. نمونه هایی از این بیماری های عبارتند از: بیماری فشار خون، بیماری های دریچه ای قلب، بیماری های قلبی، بیماری طولانی مدت قند، سل، کم خونی و بیماری های کبدی. بیماری های گفته شده و برخی بیماری های دیگر باعث می شوند که خانم های مبتلای به آنها درصورت باردار شدن با خطرات بسیار بیشتری در مقایسه با خانم هایی که بیمار نیستند روبرو شوند. بارداری می تواند باعث بیشتر شدن خطر این بیماری ها برای خانم های مبتلای به آنها شده که این شدت خطر می تواند در برخی موارد مرگ زن بارداری که سابقه این بیماری ها را دارد، به دنبال داشته باشد.

اگرچه بیشتر زنان تصور می‌کنند درباره قاعدگی آگاهی کافی دارنداما  مواردی هست که اطلاعات ایشان از نظر علمی چندان مستند نیست. یکی از این موضوعات که معمولا زنان تصور می‌کنند با آن به نوعی باید کنار آمد و مدارا کرد و حتی از طرح آن با پزشک متخصص طفره می‌روند، تحمل دردهای پیش از قاعدگی است که به سندرم پیش از قاعدگی شهرت دارد. مطابق مطالعات انجام گرفته در ایران شیوع سندرم قبل از قاعدگی در نزدیک به 60 درصد بانوان گزارش شده است.

رایج‌ترین نشانه‌های خلقی گزارش‌شده در بانوان ایرانی افسردگی، غمگینی، بی‌ثباتی بارز عاطفی،  عصبانیت و نشانه‌های جسمی متداول نظیر سردرد، یبوست، نفخ و درد شکم هستند. این دردها ممکن است آنچنان با جنبه‌های روزمره زندگی تداخل داشته باشد که نه تنها موجب غیبت فرد از محل کار یا محل تحصیل شود، بلکه می‌تواند اختلافات خانوادگی خصوصا میان همسران، سرکشی دختران جوان در برابر پدر و مادر و حتی گرایش به سیگار و مواد‌مخدر را نیز دامن بزند. گزارش‌ها حاکی از افت تحصیلی دختران جوان به واسطه بی‌توجهی به این اختلالات است.

به گفته بسیاری از محققان یک رژیم غذایی صحیح براساس افزایش تعداد وعده‌های غذایی، کاهش مصرف مواد کافئین دار نظیر قهوه، چای، کاکائو، شکلات، همچنین حذف نمک و سیگار و نیز استفاده از برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌تواند در کاهش علائم قاعدگی (PMS ) در زنان مؤثر واقع شود. طبق یافته‌های محققان، ترکیبی از گیاهان دارویی نظیر گل پامچال، رزماری، ملاس، تخم کتان، سنبل الطیب و مکمل‌های غذایی دارای ویتامین E و  ویتامینB6 می‌تواند مؤثر واقع شود.  بدون تردید برای نیل به مفهوم حقیقی سلامت و نه فقط نبود بیماری، یعنی تأمین رفاه در تمامی جنبه‌های جسمی، روانی و اجتماعی راهی بس طولانی در پیش است و برای دستیابی به تأمین و ارتقای سلامت زنان ملزم به برداشتن گام‌های بسیار بلندی هستیم.

زیبا کامیابی
کارشناس بهداشت خانواده دانشگاه علوم پزشکی کرمان

تزریق پلیمر دارای بارالکتریکی روش پیشگیری از بارداری با کارایی صد درصد برای مردان است

تیر ۱۱, ۱۳۹۰ توسط :   موضوع: : تنظيم خانواده, مشروح اخبار

گرچه پیش از این تنها دو روش اصلی برای جلوگیری از بارداری موجود بود که مردان می توانستند از آن استفاده كنند، اما اینک محققین می گویند یک روش جدیدی پیشگیری از بارداری با  کاربرد مردانه ابداع شده است است که عملکرد صد درصد دارد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، پژوهشگران علوم پزشکی در شرق هند روشی جدید برای جلوگیری از بارداری ابداع کردند که روی مردان اجرا می شود . محققان بر این باورند که این روش جدید تاثیری بسیار شگرف در کنترل زاد و ولد در سراسر دنیا خواهد داشت .

این روش پیشگیری از بارداری که برگشت پذیر، ارزان و بدون نیاز به جراحی است برای کشورهای درحال توسعه بسیار مفید است. این روش « بازدارندگی هدایت شونده و برگشت پذیر سلول نطفه »( RISUG) نام دارد.

« راخی جها » محقق موسسه فناوری هند در این باره گفت: در این روش نیازی به جراحی نیست . مطلب دیگر این است که این روش هیچ گونه عوارضی ندارد، ضمن آنکه بر میل جنسی زوج ها هم هیچ تاثیر منفی ندارد. در این روش یکبار تزریق انجام می شود که برای مدت ده سال کارایی خواهد داشت .

مهمترین ویژگی این روش برگشت پذیری آن است. هر زمان که یک زوج بخواهند دوباره بچه دارد شوند به آسانی با تزریق ماده ی بی کربنات سدیم این امر محقق می شود .

پرادیب کاهجور يكي ديگر از محققان موسسه فناوری هند در اين باره مي گويد: اینجا یک آزمایشگاه استاندارد بین المللی است، چون ما فعالیت های خوبی در این آزمایشگاه داریم. ما تائیدیه بسیاری از نهادهای تدوین مقررات برای آزمایشگاه ها را داریم .

محققان این موسسه در آزمایش های بالینی پانزده ساله خود ثابت کرده اند که روش جدید آنها برای جلوگیری از بارداري صد درصد کارایی دارد .

دانشمندان این موسسه می گویند روش ابداعی آنها بسیار ارزانتر و کارامدتر از دیگر روش های پیشگیری همچون وازکتومی است که هم نیاز به عمل جراحی دارد و هم برگشت پذیری آن کار سختی است .

در این روش جدید پلیمرهایی که بارهای الکتریکی دارند و غیر سمی هستند به داخل مجاری انتقال سلول نطفه تزریق می شوند . اين پلیمرها مانند ماده مخرب برضد اسپرم عمل می کنند. محققان می گویند بارهای الکتریکی ساطع شده از پلیمرها باعث سلب قابلیت باروری

سلول نطفه می شوند. این بارهای الکتریکی برای مدت ده سال کارایی دارند .

این روش در مدت بیش از پانزده سال روی بیش از دویست و پنجاه داوطلب آزمایش شده است.

به گفته محققان، عوارض جانبی این روش مانند تورم کیسه بیضه بسیار جزئی است و به آسانی درمان می شود.

محققان توصيه مي كنند، این روش جایگزیکی ایمن و بلند مدت برای روش های دیگر پیشگیری همانند مصرف قرص های ضد بارداری در زنان است و در نهایت می تواند باعث کاهش تعداد موارد سقط جنین شود .

به این روش به دید روشی کارآمد برای کنترل جمعیت در کشورهایی مثل هند نگریسته می شود .

برگه‌ی بعد »