دستورالعمل ملی مراقبت آغوشی

اداره سلامت نوزادان
معاونت سلامت

DHS :   بررسی سلامت و دموگرافیک
EBM : شیر دوشیده شده پستان
IMR : میزان مرگ ومیر نوزاد
MOH : وزارت سلامت
PHC : مراقبت بهداشت اولیه
RH : سلامت تولید مثل
SCUS : نجات کودکان
SNL : حفظ زندگی نوزادان
UNICEF : صندوق حمایت از کودکان
WHO : سازمان سلامت جهان

مقدمه : ۱)

توانایی نوزاد برای بقاء و رشد در دوره نوزادی و در دوره شیر خوارگی به طور چشمگیری با وزن زمان تولد بستگی دارد. نوزادان با وزن تولد پایین مهمترین فاکتور دخالت دهنده در مورتالیتی و موربیدیتی نوزادان می باشند.

بین ۸۰ -۴۰ درصد مرگ های نوزادی در کودکان با وزن تولد پایین اتفاق می افتد. در مقایسه ، بچه هایی با وزن تولد پایین ، نسبت به بچه هایی با وزن تولد طبیعی خطر مرگ ومیر بیشتری دارند.

در ایران ۵۰% از کل مرگ شیرخواران کمتر از یک سال در دوره نوزادی اتفاق می افتد. .

تقریبا ۱۰ % از بجه های متولد شده کم وزن    هستند که آسیب پذیری بیشتری دارند و به طور چشمگیری مرگ و میر بالایی دارند.  IMR)  ۸/۱۲ به ازای ۱۰۰۰ تولد زنده بر اساس زیج سال ۱۳۸۶) مراقبت از نوزادان کم وزن نیاز به توجه ویژه ، به خصوص توجه به تنظیم دما، تغذیه ، اقدامات بهداشتی ، تشخیص سریع و درمان عفونت دارد.

مراقبت آغوشی  یک روش مراقبتی برای تثبیت نوزادان کم وزن می باشد. به منظور ایجاد  تسهیلاتی برای استقرار و گسترش KMC  به عنوان یک روش مراقبتی برای نوزادان با وزن تولد پایین و پایدار مورد توجه قرار گرفته و دستورالعمل های KMC   برای کارکنان سلامت در ایران تدوین شده است.  آموزش در KMC   توسط مربیان واجداشرایط که دوره آموزشی مناسب را گذرانده اند ، هدایت می گردد.

۲) هدف اصلی
به منظور آسانی به کارگیری KMC  ، برای نوزادان کم وزن تثبیت شده می باشد .
۳) هدف
به منظور تهیه راهنمایی که به افراد برا ی استقرار مراقبت آغوشی مادرانه به عنوان یک روش موثر و ایمن برای نوزادان با وزن تولد پایین در همه سطوح مراقبتی کمک می نماید.
۴) KMC
مراقبت مادرانه ،  یک روش موثر برای پاسخ به نیاز های گرما ، تغذیه با شیر مادر ،  محافظت از عفونت نوزاد ، تحریک ، امنیت و عشق می باشد.  در این روش نوزادان کم وزن از طریق ارتباط پوست با پوست  با  مادر / جانشین  ، مراقبت می شوند. یک روش قوی و آسان برای ارتقاء  سلامت و بهبود نوزادان نارس به خوبی نوزادان رسیده ،  می باشد.

ابعاد کلیدی آن عبارتند از :

• ارتباط زودهنگام ، مداوم و طولانی مدت پوست با پوست بین مادر و نوزاد
• تغذیه انحصاری شیر مادر
• در بیمارستان شروع میشود و می تواند در منزل ادامه پیدا کند
• روشی ملایم و  موثراست که از بیقراری نوزاد که به طور روتین در بخش های شلوغ در مورد نوزادان کم وزن تجربه می شود جلوگیری میکند

۵) فواید KMC

• به باقیماندن دما در درجه حرارت مناسب در نوزاد کمک میکند.
• شیر دهی از پستان را بهبود می بخشد و شیر دهی با مقدار بیشتر و مدت طولانی تری صورت می گیرد .
•  به خاطر بهبود وضعیت تغذیه  و کاهش نیاز برای اتلاف هزینه برای درجه حرارت بدن ، وزن گیری و رشد  نوزاد  سریع تر می شود.
• کاهش استفراغ نوزاد به دلیل ریفلاکس گاسترو_ازو فاگال به وجود می آید.
• به دلیل کاهش تکرار حملات آپنه ای ، تنفس نامنظم و هیپو ترمی ، مرگ ومیر نوزادان کم وزن کاهش پیدا می کند.
• عفونت کمتر و یا در صورت عفونت ، شدت آن کمتر می شود .
• اعتماد به نفس مادر در مراقبت از نوزادش و بهبود ارتباط عاطفی افزایش پیدا می کند .
• مدت بستری در بیمارستان برای مادر و نوزاد کمتر می شود . ( ترخیص زودتر )
• کاهش هزینه برای مراکزسلامت و مادر  به دلیل اینکه تجهیزات کمی لازم است و ارزانتر از مراقبت انکوباتوری می باشد.
• با پرسنل پرستاری کمتر ، مراقبت تعداد بیشتری از نوزادان کم وزن امکان پذیر است.
۶) چگونگی انجام  KMC

6.1 زمان شروع KMC

توصیه می شود که همه نوزادان کمتر از ۲۵۰۰ گرم می توانند KMC را شروع کنند .
• به محض اینکه نوزاد تثبیت شد.
• توجه ویزه ای به وضعیت  هر مادر شود.

توجه : حداقل همه نوزادان زیر ۲۰۰۰ گرم باید KMC شوند.

۶٫۲ معیار های ورود به KMC

• تمایل مادر برای انجام KMC
• نوزاد باید وضعیت تثبیت شدهای داشته باشد
o بیماری اصلی وجود نداشته باشد مانند : سپتی سمی ، پنومونی ، مننزیت ، دیسترس تنفسی و تشنج
o نوزادانی که برای آنها  آنتی بیوتیک به خاطر شک به عفونت شروع شده است می توانند به محض تثبیت وضعیت نوزاد  KMC را شروع نمایند.

o KMC منقطع تا هنگام تثبیت کامل

• نوزادان زیر فتوتراپی ممکن است جهت دریافت KMC منقطع ،  ارزیابی شوند.
همه نوزادان نارس با وزن کمتر از ۲۰۰۰ گرم ، به نزدیک ترین مرکز با خدمات  KMC یا سطوح بالاتر مراقبتی اعزام شود
• ۶٫۳ قرار گیریKMC
• مراحل قرار گیری KMC

مرحله ۱ – جوراب ، پوشک و یک کلاه به نوزاد بپوشاند  .
مرحله ۲- نوزاد را بین پستان ها قرار دهد .
مرحله ۳- نوزاد با پارچه نخی به قفسه سینه مادر حفظ شود.
مرحله ۴- یک پتو یا شال اضافی برای گرمای بیشتر انداخته شود.
مرحله ۵- آموزش مادر برای پوشیدن یک تاپ جلو باز
مرحله ۶- آموزش مادر به نگه داشتن عمودی نوزاد در حین نشستن و راه رفتن
مرحله ۷- پیشنهاد به مادر برای نگه داشتن نوزاد در تماس پوست به پوست مداوم و ۲۴ ساعته ( یا کمتر اگر KMC منقطع انجام میشود ) در روز .
مرحله ۸ _ پیشنهاد به مادر برای خواب در وضعیت نیمه نشسته به منظور باقی ماندن نوزاد در وضعیت عمودی .

۶٫۴ تغذیه در KMC

تغذیه با شیر مادر

• شیر پستان مادر تنها غذای انتخابی برای همه نوزادان است.
• همه نوزادان KMC هر چه سریع تر و به طور انحصاری بر اساس تقاضا از سینه مادر تغذیه شوند.
• تغذیه نوزادانی که قادر به مکیدن نیستند به طور مکرر با شیر دوشیده شده ، در ابتدا با فنجان یا در وضعیت قطعی با لوله بینی/معدی صورت می گیرد.
• هنگامیکه رفلکس مکیدن به وجود آمد ، این روش ها با قرار دادن نوزاد بر روی سینه مادر برای مدت کوتاه تکمیل میشود.
• هر زمان مکیدن نوزاد خوب شد نوزاد باید انحصارأ پستان مادرش را مک بزند .

راه چاره های تغذیه ای:

• برای مادرانی که اچ آی وی( HIV    (  مثبت هستند ، بر اساس سیاست و دستورالعمل تغذیه کودکان و نوزادان روشهای تغذیه ای مختلف با آنها مشاوره شود .
۶٫۵ مراقبت از نوزاد در طی  KMC

پیشگیری از عفونت :

• شستن دستها

 قبل و بعد تغذیه نوزاد
 قبل و بعد تعویض پوشک
 بعد از دستشویی

• تمیز و پاک کردن روزانه نوزاد ( سر تا پا )
• اطمینان از اینکه پوشک نوزاد تمیز است .
• اطمینان از اینکه همه فنجان ها و وسایل تغذیه ای قبل و بعد از تغذیه تمیز هستند .
• اقدامات پیشگیری از عفونت استاندارد را به کار بگیرند.

کنترل :

• کنترل علایم حیاتی دو بار در روز ، و تکرار آن هر زمان که لازم باشد.
• ثبت تغذیه های داده شده در یک جدول زمان بندی شده
• کنترل رشد به وسیله گرفتن روزانه وزن _ حداقل ۱۰ گرم /روز باید وزن گیری نمایند . اگر وزن گیری ضعیف است علل احتمالی مانند مقدار ناکافی شیر و تکرار تغذیه و همچنین عفونت ، می تواند از علل احتمالی باشد.

ایمن سازی :

• ایمن سازی نوزاد بر اساس جدول زمان بندی شده ملی انجام شود

۷) حمایت عاطفی و فیزیکی

برای اینکه KMC موفقیت آمیز باشد ، مادران ، اعضا فامیل و کارکنان باید در مورد استفاده از این روش متقاعد شوند . مادر /جانشیین کهKMC   انجام می دهند نیاز به حمایت های زیر دارند .

۷٫۱ حمایت از پرسنل سلامت

• توضیح مفهوم KMC  به مادر و نشان دادن عملی به مادر
• توضیح فواید KMC
• یک پارچگی اعضای فامیل مانند پدر ، پدربزرگ ، عمه ها ، خاله ها و دیگر اعضای فامیل ، بسته به وضعیت فرهنگی .
• کمک به مادران در مورد هر مشکل  ، تغذیه و مراقبت از نوزاد
• صحبت و ارتباط روزانه با مادران در مورد هر مشکلی که آنها ممکن است داشته باشند و تشویق مداوم آنهابه ادامه  KMC
• تشویق مادران و اعضای خانواده برای بیان نگرانی ها و پرسیدن سوالات
• تهیه پیام های بهداشتی آموزشی و بالا بردن آگاهی برای حساس کردن خانواده ها و جامعه  در مورد KMC ، ارتقاء تغییرات رفتاری ، و ایجاد تقاضا برای مراقبت مادرانه به صورت یک روتین برای نوزادان با وزن تولد پایین .
• تسهیلاتی برای شناسایی مدل های  نقش پذیری مراقبت مادرانه در جامعه ( مدلینگ ) برای کاهش

خجالت و احساس مسخرگی

• فراهم کردن حمایت فیزیکی و روحی دائم

۷٫۲ حمایت از اعضای فامیل

تشویق اعضای خانواده به موارد زیر :

• حمایت هم در خانه ، هم در بخش KMC
• گاهی نوزاد را برای اینکه مادرش استراحت نماید KMC دهد.
• حمایت مادر به ادامه مراقبت آغوشی در منزل

۸- معیار های ترخیص از بخش KMC

ترخیص از تسهیلات اگر :

• وزن گیری مداومی ایجاد شود : ۱۰ گرم/روز در ۳ روز متوالی
• نوزاد حداقل به وزن تولد دوباره برسد و حداقل،  وزن ۱۵۰۰ گرم داشته باشد .
• هم مادر و هم نوزاد با KMC  مدارا کرده باشند
• وضعیت نوزاد تثبیت باشد.
• درجه حرارت بدن نوزاد تثبیت باشد
• نوزاد بیماری دیگری نداشته باشد.

• ماادر توانایی تغذیه با شیر پستان  و دوشیدن شیر از پستان را داشته باشد  .

•  مادر این روش را قبول کند و خواهان ادامه مراقبت آغوشی در منزل باشد و از طرف خانواده اش حمایت شود.

۹ – دستورالعمل هایی برای پی گیری بعد از ترخیص از واحد KMC
پی گیری طبق برنامه زمان بندی شده

• یک نوزاد که وزنش کمتر از ۱۸۰۰ گرم است در نزدیک ترین مرکز بهداشتی /  بخش   KMC  ، هر هفته تا زمانی که وزنش به ۱۸۰۰ گرم برسد دیده شود .
• هر وقت وزن نوزاد به ۱۸۰۰ گرم رسید ، پی گیری متوالی در نزدیک ترین مرکز بهداشتی / بخش KMC هر ۲ هفته یک بار انجام شود تا وزن نوزاد به ۲۵۰۰ گرم برسد .

مراقبت در طی ویزیت پی گیری

• وزن کردن نوزاد
• گرفتن تاریخچه  از مادر برای ویزیت

 اگر او مراقبت آغوشی را در منزل ادامه می دهد
 مدت ارتباط پوست با پوست
 چگونه او به نوزاد وضعیت مراقبت آغوشی می دهد
 اگر تب یا پایین بودن درجه حرارت و جود داشته باشد چگونه برخورد می کند
 چگونه نوزاد تغذیه می شود.
 آیا نوزاد علایمی از عدم تحمل KMC را نشان می دهد؟  ( نوزاد خیلی فعالیت دارد و احساس ناراحتی میکند )

 آیا علائم خطر در نوزاد وجود دارد؟

• ارزیابی فیزیکی از نوزاد صورت گیرد .
• آموزش به مادر در مورد علائم خطر نوزاد.
• در مورد تجربیات و مشکلاتی که مادر را برای ادامه مراقبت آغوشی نگران کرده بحث شود و مادر حمایت شود
• تا آنجاییکه امکان دارد مادر و خانواده برای ادامه مراقبت آغوشی حمایت شود
• تاریخ ویزیت بعدی مشخص شود
• تشکر از مادر برای آمدن

۱۰-معیارهایی برای پذیرش مجدد:

پذیرش مجدد نوزاددر بیمارستان اگر :

• وزن گیری کمتر از ۱۰ گرم  / روز در دو ویزیت متوالی
• کاهش وزن
• علایم خطر _  بیماری داشته باشد
• مادر به دلیلی که لازم بوده KMC را ادامه نداده و نوزاد کمتر از ۱۸۰۰ گرم وزن دارد

معیار هایی برای قطع KMC
قطع KMC  نوزاد وقتی :

• وزن نوزاد به ۲۵۰۰ گرم میرسد
• مادر تمایلی برای ادامه KMC   ندارد
• مادر بیمار است یا توانایی انجام KMC را ندارد.
• نوزاد بیمار است
• نوزاد KMC   را تحمل نمی کند ( خیلی حرکت میکند و ناراحت است )

 

جدول ۱: مقدار ی از شیر (یا مایع ) مورد نیاز به ازای کیلو گرم

 

 

 

 

جدول ۲: مقدار تقریبی شیر پستان مورد نیلز هر وتغذیه بر اساس وزن و سن

روز چهاردهم	روزهای۱۳-۶	روز پنجم	روز چهارم	روز سوم	روز دوم	روز اول	تعداد تغذیه ها	وزن تولد
۱۷ml	11-16ml	10ml	9ml	8ml	7ml	5ml	12	1000 g
21ml	14-19ml	12ml	11ml	9ml	8ml	6ml	12	1250 g
35ml	23-33ml	21ml	19ml	17ml	15ml	12ml	8	1500 g
45ml	26-42ml	24ml	22ml	20ml	18ml	14ml	8	1750 g
50ml	30-45ml	28ml	25 ml	23ml	20 ml	15ml	8	2000 g

 

روندافزایش جمعیت کشور افغانستان، نگران کننده است

وزیر صحت عامه کشور افغانستان افزایش جمعیت کشور را نگران کننده دانسته و آن را دلایل اصلی فقر و بیکاری عنوان می کند. سازمان ملل متحد در گزارش وضعیت جمعیت جهان ۲۰۱۲ خویش را منتشر کرده است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  لارنت زیسلر نمایندۀ صندوق وجهی جمعیت سازمان ملل متحد افزایش روز افزون جمعیت در افغانستان را نگران کننده عنوان کرده و گفت: در حالی که نود درصد زنان افغانستان از روش تنظیم خانواده آگاهی دارند ولی فقط بیست درصد زنان افغان از این روش ها استفاده می کنند.

وی افزود که سرمایه گذاری بر تنظیم خانواده، باعث کاهش فقر، رشد سلامت، ترویج برابری جنسیتی، ایجاد فرصت ها برای ادامه تحصیل جوانان و افزایش نیروی کار می شود.

ثریا دلیل وزیر صحت عام افغانستان نیز بر نگران کننده بودن رشد جمعیت در کشور تأکید کرده و گفت که از نظر افزایش جمعیت در جهان، افغانستان در ردۀ دهم قرار دارد.

وی گفت که تنظیم خانواده علاوه بر رشد اقتصادی و کاهش فقر در کشور، باعث کاهش مرگ و میر مادران و کودکان نیز می گردد.

وی افزود که به پیش بینی سازمان ملل متحد اگر رشد جمعیت در کشور سیر کنونی را بپیماید، جمعیت کشور در سال ۲۰۲۰ به ۴۲ میلیون، در سال ۲۰۲۵ به ۴۷٫۶ میلیون، در سال ۲۰۳۰ به ۵۳ میلیون و در نهایت در سال ۲۰۳۵ به ۵۹ میلیون نفر می رسد.

با این همه وزیر صحت عامه می گوید که در سال های اخیر مرگ و میر مادران سیر نزولی را پیموده و از هر صد هزار مادر تنها ۳۲۷ مادر مرده اند.

وی می افزاید که در افغانستان هر مادر به طور متوسط دارای پنج فرزند می باشند در حالی که این تعداد در کشورهای منطقه مانند ایران۱٫۹ فرزند، در ترکمنستان ۲٫۱، در پاکستان سه و در چین ۱٫۶ فرزند بوده است.

وی همچنان گفت که حدود شصت درصد مادران در دوران باروری حداقل یکبار به خدمات صحی دسترسی می یابند.

دلیل همچنان بی سوادی را یکی از عوامل مهم این افزایش جمعیت دانسته و می گوید که ۷۶ درصد زنان بین ۱۵ تا ۴۰ بی سواد هستند.

وی می گوید که افزایش تعداد قابله های مسلکی در کشور، شامل کردن مضمون تنظیم خانواده در نصاب تعلیمی وزارت معارف، تبلیغ شیوه های تنظیم خانواده در کلینیک ها و دسترسی خانواده ها به ادویه های ضد حاملگی به طور رایگان از جمله برنامه های این وزارت جلوگیری از افزایش جمعیت است.

روش‌های ساده برای کاهش آمار مرگ نوزادان زودرس

هر سال یک میلیون و یک صد هزار نوزاد در سراسر جهان به دلیل تولد زودرس جان خود را از دست می‌دهند. پژوهش تازه‌ی سازمان بهداشت جهانی حاکی از آن است که با روش‌هایی ساده می‌توان از مرگ این انسان‌های کوچک جلوگیری کرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دویچه وله ، سالانه به طور متوسط ۱۳۰ میلیون کودک در سراسر جهان متولد می‌شوند. به نقل از سازمان بهداشت جهانی از این تعداد ۱۵ میلیون نوزاد زودهنگام متولد می‌شوند. این سازمان با همکاری بیش از ۱۰۰ پژوهشگر و دانشگاه‌هایی از سراسر جهان گزارش تاز‌ه‌ای در مورد آمار مرگ این نوزدان در نقاط مختلف جهان تهیه کرده است.

آمار جمع‌آوری شده در این گزارش وضعیت نگران‌کننده‌ی نوزادان زودرس را به تصویر می‌کشد. به طور متوسط از ده نوزاد یکی پیش از پایان هفته ۳۸ بارداری و با این حساب پیش از موعد متولد می‌شود. بیش از ۸۵ درصد از تولد‌های پیش هنگام، در کشورهای در حال توسعه رخ می‌د‌هد.

دومین دلیل مرگ نوزادان زودرس

از ۱۵ میلیون نوزاد زودرسی که سالانه در جهان متولد می‌شوند، به طور متوسط یک ‌میلیون و ۱۱۹ هزار نوزاد یا ۹ / ۱۱ درصد قادر به ادامه‌ی زندگی نیستند و جان خود را از دست را می‌دهند. جوی لون، یکی از نویسندگان این گزارش به خبرگزاری آلمان می‌گوید: «تولد زودرس پس از عفونت ریه دومین علت متداول مرگ نوزدان است.»

نگران‌‌کننده‌ترین آمار مربوط به مالاوی، کشوری در جنوب شرق آفریقاست. در این کشور از هر ۱۰۰ نوزاد زودرس ۱۸ نوزاد زنده نمی‌مانند. در روسیه سفید این رقم به متوسط ۱/ ۴ درصد کاهش پیدا می‌کند.

این کشور در گزارش سازمان بهداشت جهانی از این نظر در بهترین موقعیت قرار دارد. در این گزارش به آمار مرگ نوزدان ‌زودرس در ایران اشاره‌ای نشده است.

وزرات بهداشت ایران مدعی است که آمار تولد نوزادان زودرس در ایران ۱۰ درصد و با این حساب کمتر از رقمی است که سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است.

اما به گفته دکتر صدیقه حنطوش‌زاده، دبیر چهارمین همایش سراسرى مشترک انجمن علمى پریناتولوژى و نوزادان ایران، تولد زودهنگام شایع‌ترین علت مرگ نوزدان در ایران است. صدیقه حنطوش‌زاده در این همایش که تابستان سال ۱۳۹۰ برگزار شد آمار ‎ مرگ و نوزادان زودرس در ایران را ۲۰ تا ۲۵ نوزاد در ۱۰۰۰ تولد زنده عنوان کرد. ‎

توصیه‌های برای مادران باردار‎

در آلمان از ۱۰۰ کودک به طور متوسط ۹ نوزاد زودهنگام متولد می‌شوند. این رقم هرچند پایین‌تر از میانگین متوسط سازمان بهداشت جهانی است اما با توجه به آمار کشورهای پیشرفته رقم بالایی به شمار می‌رود.

بالا بودن سن مادر یا بیماری‌‌های ناشی از رفاه اجتماعی از جمله فشار خون بالا یا سیگاری بودن مادر اغلب دلیل تولد پیش از موعد نوزدان زودرس در آلمان است.

افزایش آمار بارداری‌های چند قلو در این کشور نیز خطر تولد پیش‌از هنگام را افزایش داده‌اند. پروفسور اولریش گمبروخ از کلینیک دانشگاه بن در این مورد می‌گوید: «لقاح مصنوعی دلیل افزایش آمار تولد نوزادان چند قلو در آلمان است.»

پروفسور گمبروخ که عضو هیئت مدیره جامعه پزشکان زنان در زمینه داروهای پزشکی است توضیح می‌دهد: «از آنجا که خانم‌ها با سن بالا اغلب با کمک لقاح مصنوعی باردار می‌شوند این آمار افزایش یافته است.»

پژوهشگرانی با سازمان‌بهداشت جهانی همکاری کردند معتقدند که با روش‌های موثر و کم هزینه می‌توان آمار مرگ نوزادان زودرس به طور قابل ملاحطه‌ای کاهش داد.

یکی از این روش‌ها آموزش مادران در مورد شیوهای مناسب گرم ‌نگه‌داشتن نوزاد زودرس است. روش دیگر تزیق آمپولی در دوران بارداری است که تنها یک دلار قیمت دارد و احتمال عفونت ریه نوزادان زودرس را کاهش می‌دهد.

در کشورهای پیشرفته و درصورت بارداری در سنین بالا نیز به مادران توصیه می‌شود توجه بیشتری به سلامت خود داشته باشند، از سیگار کشیدن پرهیز کند و در صورت داشتن فشار خون بالا با رژیم‌غذایی مناسب خطر تولد پیش از هنگام نوزاد را کاهش دهند.

داروی JQ1 بدون بدون کاهش میل جنسی، تولیداسپرم را متوقف کند

پژوهشگران علوم پزشکی در کالج پزشکی بیلور کشور آمریکا می گویند نتایج یک بررسی جدید آنان نشان داده است داروی JQ1 می‌تواند به سرعت تولید اسپرم را در موش‌های نر متوقف کند. و در عین حال اثر آن بازگشت‌پذیر است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  محققین عنوان کردندااین دارو اثرات مشابهی را بر مردان خواهد گذاشت، و به این ترتیب مسیر جدید و موثری برای مهار باروری مردان گشوده می‌شود.

JQ1 که در ابتدا در یک طرح گسترده‌تر پژوهش درباره سرطان مورد آزمایش قرار گرفته بود، تولید یک پروتیئن ضروری برای تولید اسپرم در بیضه‌ها را مهار می‌کند، اما بر سیستم هورمونی یا میل جنسی تاثیری ندارد.

شماره و میزان حرکت اسپرم‌های موش‌های آزمایشگاهی که این قرص در این بررسی به آنها داده شده بود، کاهش یافت و این موش‌ها کاملا ناباورر شدند. در عین حال ای دارو بر رفتار جنسی و میزان جفت‌گیری این موش‌ها اثری به جای نگذاشت.

نکته مهم‌تر در مورد این دارو بازگشت‌پذیر بودن اثر آن است؛ هنگامی که دانشمندان دادن این قرص را به موش‌ها متوقف کردند، این موش‌ها توانستند بدون هیچ اثر جانبی توله‌های سالم ایجاد کنند.

دانشمندان می‌گویند یافته‌های این پژوهش از این لحاظ مهم هستند که رویکرد منحصر به فردی را برای مشکل کنترل باورری مردان در اختیار می‌گذارد. در حال حاضر کنترل باروری مردان یا با استفاده از روش‌هایی مانند استفاده از کاندوم انجام می‌شود که کاملا قابل اطمینان نیست، یا اثر آن بازگشت‌ناپذیر است مانند وازکتومی.

اگر ثابت شود که این دارو در انسان‌ها نیز موثر و بی‌خطر است، می‌توان به عنوان یک ابزار پیشگیری به کار رود و مشکل میزان بالای بارداری‌های ناخواسته را حل را کند.

زنان فقیر جهان به وسایل جلوگیری از بارداری دسترسی پیدا می‌کنند

در نشست تنظیم خانواده در لندن، شرکت کنندگان وعده دادند که با کمک های مالی خود، دسترسی ۱۲۰ میلیون زن و دختر در کشورهای فقیر به امکانات تنظیم خانواده و وسایل جلوگیری از بارداری را امکان پذیر کنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی ،  در این نشست که به میزبانی اداره توسعه بین المللی دولت بریتانیا و بنیاد بیل و ملیندا گیتس با هدف “جبران بیش از دو دهه غفلت از تنظیم خانواده” برگزار می شود، بیش از ۲۰ کشور ثروتمند و در حال توسعه وعده داده اند که برای تقویت حقوق زنان و دسترسی آسان تر آنها به وسایل جلوگیری از بارداری کمک کنند.

تامین وسایل جلوگیری از بارداری به ۱۲۰ میلیون زن، هزینه ای حدود ۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار خواهد داشت.

اندرو میچل، سخنگوی اداره توسعه بین المللی بریتانیا، این تعهد را نقطه عطفی در این زمینه دانست و گفت: “بر اساس تعهدی که در این نشست اعلام شد، از زنان حمایت می شود تا آزادانه تصمیم بگیرند که کی و چندبار می خواهند بچه دار شوند.”

بر اساس توافقات انجام شده و تعهداتی که از سوی کشورهای شرکت کننده صورت گرفته، تا سال ۲۰۲۰ حدود ۱۲۰ میلیون زن و دختر در کشورهای فقیر و در حال توسعه به برنامه های داوطلبانه تنظیم خانواده دسترسی خواهند داشت.

اندرو میچل این برنامه را عمدتا برای دختران و زنان بسیار فقیر دانست و گفت که این برنامه زندگی آنها هم اکنون و برای نسل های بعدی تغییر خواهد داد.

به گفته او این برنامه “دسترسی میلیون ها زن و دختر در کشورهای بسیار فقیر به وسایل جلوگیری از بارداری را امکان پذیر می کند، چیزی که زنان در کشورهای توسعه یافته امری بدیهی می دانند. این دسترسی، جان میلیون ها نفر را نجات خواهد داد و به زنان و دختران اجازه می دهد که خود، برای آینده خود تصمیم بگیرند.”

بر اساس تعهداتی که امروز در نشست تنظیم خانواده در لندن صورت گرفت، تا سال ۲۰۲۰ حدود ۲۰۰ هزار زن کمتر در اثر حاملگی و زایمان جان خود را از دست خواهند داد، بیش از ۱۱۰ میلیون نفر دچار بارداری ناخواسته نخواهند شد.

بیش از ۵۰ میلیون سقط جنین کمتر، و حدود سه میلیون مرگ کمتر نوزادان در سال اول زندگی، از دیگر نتایج کمک های مالی وعده داده شده در این نشست خواهد بود.

داروها درحاملگی و شیردهی

هرماده ای که زن حامله می خورد یا با آن تماس پیدا می کند ، می تواند بر روی جنین اثر بگذارد. بیش از ۶۰ درصد از زنان آمریکایی حداقل یک دارو در دوران حاملگی دریافت میکنند. ازجمله شایعترین علل تجویز داروها درحاملگی میتوان به اختلالات گوارشی ، عفونی ، پوستی ، روانی و درد اشاره کرد. علل خارجی نظیر داروها یا مواد شیمیایی مسبب ۱۰ درصد از نقایص هنگام تولد هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، سازمان غذا و دارو ایالات متحد (FDA)  نوعی سیستم تقسیم بندی برای داروها در دوران حاملگی ارایه داد. در این سیستم داروها به گروههای B , A  D , C ,  , X تقسیم بندی می شوند و گروه X تراتوژن ترین داروها را شامل می شود.
آنتی بیوتیک ها
پنی سیلین ها
مشتقات پنی سیلین (آموکسی سیلین و آمپی سیلین ) در دوران بارداری بی خطر هستند. مصرف پنی سیلین ها در دوران شیردهی مشکلی ایجاد نمی کند.
سفالوسپورینها
این داروها در بارداری بدون خطر هستند.
مترونیدازول
مترونیدازول برای انسانها کارسینوژن نیست وسبب اختلالات جنین نمی شود. ولی برخی اعتقاد دارند که بهتر است از مترونیدازول بعد از سه ماهه اول بارداری استفاده شود. مترونیدازول در شیردهی بدون خطر است. البته توصیه می شود که به دنبال تجویز دوز ۲ گرمی دارو ، شیردهی برای ۲۴ – ۱۲ ساعت قطع شود.
آمینوگلیکوزیدها
تجویز این داروها به مادر با افزایش خطر اتوتوکسیسیته در جنین همراه است ، بنابراین بهتر است در عفونتهای گرم منفی شدید از آن استفاده شود. آمینوگلیکوزیدها در دوران شیردهی منع مصرف ندارند.
کوتریموکسازول
تماس با این دارو در سه ماهه اول بارداری مختصری بر خطر ایجاد نقایص هنگام تولد ( بویژه نقایص قلبی عروقی ) می افزاید. برخی مطالعات بر افزایش خطر ابتلا جنین به نقایص لوله عصبی خبر داده اند. بهتر است این دارو در سه ماهه اول بارداری استفاده نشود. در نوزادان این دارو می تواند باعث افزایش هیپر بیلیروبینمی شود. بنابراین بهتر است نزدیک به زمان وضع حمل استفاده نشود. در دوران شیردهی این دارو مشکلی ایجاد نمی کند.
نیتروفورانتوئین
در بیماران مبتلا به کمبود G6PD نیتروفورانتوئین می تواند سبب آنمی همولیتیک شود. بهتر است این دارو نزدیک به ترم استفاده نشود. این دارو در دوران شیردهی منع مصرف ندارد.
اریترومایسین
اریترومایسین وآزیترومایسین به عنوان جایگزین پنی سیلینها استفاده می شوند. مصرف این داروها در شیردهی بلامانع است.
تتراسیکلینها
این داروها میتوانند سبب رنگی شدن دندان و اختلالات اسکلتی شوند. در مورد استفاده ازاین داروها در بارداری باید خطرات و فواید در برابر هم سنجیده شود. سیاه زخم از جمله مواردی است که در آن فایده مصرف داکسی سیلین بر عوارض آن می چربد.
کینولونها
کینولونها از جمله سیپروفلوکساسین بر روی غضروف در حال رشد ( درحیوانات ) اثر توکسیک دارند. بنابراین بجز در موارد شدید نباید ازاین داروها در دوران حاملگی استفاده کرد.
داروهای مربوط به شکایتهای تنفسی فوقانی
آنتی هیستامینها
بیشترآنتی هیستامینها در دوران حاملگی بدون خطر هستند، اما برم فنیرامین با افزایش خطر ناهنجاری جنین همراه است. ازجمله آنتی هیستامینهای بی خطر در دوران حاملگی می توان به کلرفنیرامین ، کلماستین ، دیفن هیدرامین و داکسیلامین اشاره کرد. در مورد آنتی هیستامینهای جدیدتر( آستمیزول ، سیتریزین ، لوراتادین ) اطلاعات کافی دردست نیست، بنابراین بهتر است به عنوان خط دوم درمان از آنها استفاده شود.
دکنژستانها
بیشتر دکنژستانهای خوراکی داروهای سمپاتومیمتیک هستند. از این داروها میتوان به پسودوافدرین ، فنیل افرین و فنیل پروپانولامین اشاره کرد. مصرف پسودوافدرین در سه ماهه اول بارداری با گاستروشزی همراه بوده است.
داروهای ضد سرفه
این داروها نظیر کدئین و دکسترومتورفان در حاملگی بی خطر هستند.
داروهای ضد آسم
آسم شایعترین بیماری تنفسی مزمن در دوران حاملگی است که می تواند سبب زایمان زودرس ،کاهش وزن نوزاد ، … شود. تمامی بیماران باید سالانه واکسن آنفولانزا دریافت کنند.
بتاآگونیستها
این داروها نظیر آلبوترول ، تربوتالین و متا پروترنول استنشاقی خط اول درمان آسم حاد هستند. آگونیستهای استنشاقی گیرنده بتا در دوران حاملگی وشیرخوارگی بدون خطر هستند. تمامی این داروها میتوانند سبب تاکی کاردی و دیگر اثرات قلبی عروقی شوند. این اثرات معمولا خفیف وخودمحدود هستند.
گلوکوکورتیکوئیدها
استروئیدهای استنشاقی ( بکلومتازون ) نیز خط اول درمان آسم هستند که تراتوژن نیستند و در دوران شیردهی نیز می توان استفاده کرد. گلوکوکورتیکوئیدهای سیستمیک میتوانند خطر شکاف لب و کام را تا ۵ برابر افزایش دهند.
تئوفیلین
تئوفیلین تراتوژن نیست و میتوان در دوران شیردهی نیز از آن استفاده کرد.
کرومولین سدیم
کرومولین سدیم استنشاقی در دوران حاملگی وشیردهی بی خطر است.

داروهای موثر بر بیماریهای گوارشی

داروهای ضد تهوع واستفراغ
آنتی هیستامینها
در دوران حاملگی می توان از آنتی هیستامینهایی نظیر دیفن هیدرامین، دیمن هیدرینات ، هیدروکسی زین ، پرومتازین برای درمان تهوع و استفراغ استفاده کرد.
داروهای آنتی دوپامینرژیک
نظیر پروکلرپرازین ، متوکلوپرامید ، کلرپرومازین ، پرفنازین ، دروپریدول ، هالوپریدول در مقایسه با آنتی هیستامینها عوارض مادری بیشتری ایجاد می کنند و ممکن است با افزایش مختصر خطر نقایص هنگام تولد همراه باشند. بهتر است از پروکلرپرازین یا متوکلوپرامید به عنوان داروهای خط اول از این دسته استفاده شود. این داروها در شیردهی بدون خطر هستند البته باید نوزاد را از نظر سداسیون تحت نظر داشت.
داروهای ضد ریفلاکس
آنتی اسیدها خط اول درمان و بدون خطر هستند. آنتی هیستامینهای H2 ( بجز نیزاتیدین ) در دوران حاملگی و شیردهی بدون مشکل هستند. میتوان از داروهای پیش برنده نظیر متوکلوپرامید استفاده کرد. در ارتباط با سیزاپراید اطلاعات کمی وجود دارد. سوکرالفیت ممکن است سبب بهبود علائم شود. مصرف میزوپروستول در دوران بارداری ممنوع است. بهتر است از مهارکننده های پمپ پروتون در بارداری استفاده نشود.
مسکن ها

داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی
آسپیرین
براحتی از جفت عبور می کند و مصرف  آن در سه ماهه اول بارداری با گاستروشزی همراه است. دوز بالای آسپیرین با جدا شدن زودرس جفت همراهی دارد. بهتر است از آسپیرین در دوران شیردهی استفاده نشود.
ایندومتاسین و ایبوپروفن
می توانند سبب تنگی مجرای شریانی شوند و بنابراین نباید بعد از هفته ۳۲ بارداری مورد استفاده قرار گیرند. همچنین بعد از سه ماهه اول می توانند سبب الیگو هیدرآمنیوس شوند ( تاثیر مستقیم روی کلیه جنین ). از این دو دارو می توان در شیردهی استفاده کرد.
استامینوفن
( در دوزهای معمول ) در دوران حاملگی و شیردهی بی خطر است. این دارو مسکن انتخابی برای انواع دردها است.
مسکن های اپیوئیدی
تمامی این داروها از جفت عبور می کنند. مصرف این داروها نزدیک به زمان وضع حمل می تواند سبب دپرسیون نوزاد شود.
داروهای موثر بر بیماریهای روانی

داروهای ضد افسردگی
داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای سبب مالفورماسیون نمی شوند ، اما در دوران حاملگی بهتر است از نورتریپتیلین ، دزی پرامین ، آمی تریپتیلین و ایمی پرامین استفاده کرد. اما در مورد استفاده از آمی تریپتیلین و ایمی پرامین در دوران شیردهی هشدار داده شده است.
فلوکستین
خطر مالفورماسیون های جنینی را افزایش نمی دهد ولی فلوکستین و دیگر SSRI ها با اختلال در تطابق نوزاد ( شامل دشواری تنفس ، سیانوز در هنگام شیر خوردن و لرزش ) همراه هستند. تاثیر فلوکستین بر روی شیرخوار نامشخص است و می تواند سبب نگرانی باشد.
پاروکستین
مصرف این دارو می تواند با افزایش خطر نقایص قلبی همراه باشد. همچنین در سه ماهه سوم ، خطر ایجاد هیپرتنشن پایدار ریوی در نوزاد افزایش می یابد. بنابراین در دوران حاملگی نباید از این دارو استفاده شود.
داروهای ثابت کننده خلق
داروهای ثابت کننده خلق، لیتیوم ، والپروات و کاربامازپین تراتوژن هستند.
لیتیوم
مطالعات جدید ارتباط لیتیوم با آنومالی ابشتاین را زیر سوال برده اند. لیتیوم سبب هیدرآمنیوس ( در نتیجه دیابت بی مزه در جنین ) نیز می شود. از لیتیوم نباید در دوران شیردهی استفاده شود.
والپروات سدیم و کاربامازپین
این داروها با افزایش خطر ایجاد نقایص لوله عصبی همراه هستند. در صورت استفاده از این دارها باید در سه ماهه دوم سونوگرافی هدفمند انجام شود و غربالگری از نظر آلفافیتوپروتئین سرم مادر صورت گیرد.
داروهای ضد اضطراب
ممکن است بنزودیازپین ها با افزایش خطر ایجاد شکاف لب همراه باشند. تاثیر این داروها بر روی شیرخوار نامشخص است و می تواند سبب نگرانی باشد.
داروهای آنتی سایکوتیک
داروهای ضد سایکوز مانند بوتیروفنون ها ( هالوپریدول ) وفنوتیازین ها بدون خطر هستند. بهتر است هالوپریدول در شیردهی استفاده نشود.
ویتامین ها و املاح
فولات از وقوع NTD می کاهد و ممکن است سبب کاهش اختلالات دستگاه قلبی عروقی و ادراری نیز شود.
آهن هماتوکریت در زمان زایمان و ۶ هفته بعد از انرا بالاتر می برد.
بر اساس برخی مطالعات کلسیم سبب کاهش میزان بروز هیپر تنشن بارداری و پره اکلامپسی می شود.
در موارد کمبود روی تجویز آن می تواند بر وزن و دور سر نوزاد بیافزاید.
تنها ویتامین تراتوژن ویتامین A است این ویتامین در دوز بیش از ۱۰۰۰۰ واحد در روز تراتوژن است و می تواند سبب آنومالیهای ستیغ عصبی در جمجمه شود. بهتر است روزانه بیش از ۵۰۰۰ واحد مصرف نشود.
داروهای ضد تشنج
فنی توئین  می تواند سبب سندرم هیدانتوئین جنینی شود که با آنومالی های سری صورتی ، اندامها ، تاخیر در رشد و تکامل نوزاد مشخص می شود. از این دارو می توان در دوران شیردهی استفاده کرد.
کاربامازپین  اختلالاتی شبیه فنی توئین ایجاد می کند و علاوه بر آن خطر اسپینا بیفیدا را نیز افزایش می دهد.
فنوباربیتال اختلالاتی شبیه به سندرم هیدانتوئین ایجاد میکند و علاوه بر آن سبب اختلالات قلبی و شکاف دهان و صورت نیز می شود.
والپروات سدیم  میتواند سبب اسپینابیفیدا در ناحیه لومبوساکرال ، اختلالات قلبی ، شکاف دهان و صورت واختلالات ادراری تناسلی شود. از این دارو در شیردهی میتوان استفاده کرد.
داروهای ضد انعقاد
وارفارین تراتوژن است و به راحتی ازجفت عبور میکند.وارفارین میتواند سبب هیپوپلازی بینی، آتروفی دو طرفه اپتیک ، نابینایی و عقب افتادگی ذهنی شود.
هپارین (رگولر و با وزن مولکولی کم ) به مقدار زیاد از جفت عبور نمی کند و تراتوژن نیست. از داروهای ضد انعقاد می توان در شیردهی استفاده کرد.
داروهای ضد سردرد
سوماتریپتان به نظر تراتوژن نمی آید.
از بتابلوکرها و بسیاری از داروهای ضد افسردگی برای پیشگیری از سردرد استفاده می شودو به نظر میرسدکه در دوران حاملگی و شیردهی بی خطر باشند.
مصرف غیر قانونی داروها
نیکوتین از جریان خون رحمی جفتی می کاهد و بر خطر زایمان زودرس ، LBW بودن نوزاد و سندرم مرگ ناگهانی شیرخوار می افزاید.
الکل می تواند سبب سندرم جنین الکلی شود که با تغییرات سری جمجمه ای واختلال در تکامل شناختی مشخص می شود.
اپیوئیدها استفاده از اپیوئیدها ( غیر قانونی ) می تواند با اختلال رشد جنین ، مرگ جنین در داخل رحم و محرومیت نوزاد همراه باشد.
مصرف کوکائین در دوران حاملگی با افزایش خطر جدا شدن جفت ، PROM  و LBW بودن نوزاد همراه است.
آمفتامین ها از جمله شایعترین داروهائی هستند که مورد سوء استفاده قرار می گیرند. در برخی مطالعات افزایش بروز شکاف کام و لب به دنبال مصرف این داروها در دوران حاملگی ذکر شده است. در ارتباط با تاثیر آمفتامین ها بر روی رشد جسمانی و تکامل رفتاری و هوشی در دراز مدت نگرانی وجود دارد.

منبع :
-Danforth obstetrics and genecology,10 th ed,c2008

تهیه وتنظیم : دکترفریبا حیدری
کارشناس برنامه مادران معاونت بهداشتی کرمان

مشکلات و اختلالات دوران قاعدگی

قاعدگی یا عادت ماهانه که به آن پریود، (قاعدگی) رگل و حیض هم می‌گویند به خونریزی دوره‌ای رحم که در واقع خروج خون و قطعات ریزش یافته داخلی رحم می‌باشد، گفته می‌شود.عادت ماهیانه خونریزی ماهانه از رحم  بانوان می باشد. به نامهای دیگری مانند قاعدگی ،  منس و پریود هم خوانده می شود.خون قاعدگی ترکیبی از خون کامل و بافتهای ریزش کرده رحم می باشد.اکثر دوره های قاعدگی بین ۳ تا ۵ روز طول می کشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، خونریزی قاعدگی قسمتی از سیکل قاعدگی می باشد.در یک سیکل قاعدگی بدن زنان تغییراتی می کند تا هر ماه برای باردار شدن آمادگی داشته باشد.یک سیکل قاعدگی از اولین روز خونریزی قاعدگی شروع می شود.متوسط زمان یک سیکل قاعدگی نرمال ۲۸ روز است.اما یک سیکل نرمال ممکن است از ۲۳ تا ۳۵ روز متفاوت باشد.

ارگانهای دخیل در ایجاد یک سیکل قاعدگی عبارتد از : مغز ، غده هیپوفیز ، رحم و گردن رحم ، تخمدانها و لوله های فالوپ و واژن.تغییر سطح هورمونهای جنسی در بدن باعث ایجاد مراحل مختلف سیکل قاعدگی می شود.دو هورمون اصلی مرتبط با قاعدگی که توسط تخمدانها تولید می شوند عبارتند از استروژن و پروژسترون. هورمونهای FSH  و LH که در هیپوفیز ساخته می شوند نیز در این امر سهیم هستند.

در نیمه اول سیکل میزان استروژن بالا رفته و باعث رشد و افزایش سلولهای رحمی می شود.در پاسخ به هورمون FSH یک تخمک در داخل یکی از تخمدانها شروع به رشد می کند.در حوالی روز ۱۴ از یک سیکل ۲۸ روزه در پاسخ به هورمون LH  تخمک از تخمدان جدا می شود.این مرحله تخمک گذاری نامیده می شود.

در نیمه دوم سیکل تخمک وارد لوله فالوپ که بین تخمدا ن و رحم قرار دارد می شود.در این مرحله پروژسترون بالا رفته و رحم را آماده بارداری می کند.اگر در این مرحله تخمک توسط اسپرم بارور شود بارداری رخ خواهد داد.در غیر اینصورت تخمک بعد از مدتی از بین می رود.اگر بارداری رخ ندهد استروژن وپروژسترون کاهش می یابند و لایه ضخیم رحم ریزش کرده و خونریزی قاعدگی یا عادت ماهیانه را ایجاد می کند.

سیکل قاعدگی یک خانم ممکن است در ماههای مختلف کاملاً شبیه هم نباشد . از طرف دیگر سیکل های هر نفر با دیگری متفاوت است.خونریزیها ممکن است کم ، متوسط و زیاد باشد و نیز طول مدت آن می تواند متفاوت باشد . اگرچه اکثر پریودها ۳ تا ۵ روز طول می کشد اما بین ۲ تا ۷ روز نرمال است.در سالهای اول شروع قاعدگی و در سنین نزدیک به یائسگی  سیکلها ممکن است کاملاً نامنظم باشند.

سن متوسط شروع قاعدگی حدود ۱۲ سالگی است.اما این بدان معنی نیست که همه دختران در سن ۱۲ سالگی قاعده می شوند. یک دختر در فاصله سنی ۸ تا ۱۶ سالگی ممکن است قاعده شود.

زنان تا زمان یائسگی پریود می شوند.سن متوسط یائسگی حدود ۵۱ سالگی است.یائسگی یعنی زن قادر به تولید تخمک نبوده و نمی تواند دیگر باردار شود.مانند قاعدگی سن شروع یائسگی هم می تواند متفاوت باشد.

چرا قاعدگی اتفاق می‌افتد؟
   مغز با ترشح هورمون‌های خاصی روی تخمدانها اثر گذاشته و از تخمدانها هورمونهایی ترشح می‌شوند که روی سلولهای رحم اثر می‌گذارند و آن را برای حاملگی آماده می‌کنند. اگر فرد حامله نشود میزان این هورمونها کم شده و سلولهای داخل رحم ریزش می‌کنند. و قاعدگی اتفاق می‌افتد.

فواصل قاعدگی:

   فاصله بین دو قاعدگی در افراد مختلف و همچنین در یک فرد ثابت نیست. معمولاً فاصله طبیعی بین شروع یک قاعدگی تا شروع قاعدگی بعدی ۲۸ روز است اما فقط در تعداد کمی از زنان این فاصله کاملاً منظم است.

   فاصله بین دو قاعدگی تحت تاثیر عوامل زیادی مانند اضطراب و نگرانی، تغییرات فصلی و آب و هوا، تغییر محیط زندگی و تغذیه قرار دارد. اما به طور کلی فاصله بین دو قاعدگی بین ۲۱ تا ۳۵ روز طبیعی است.

طول مدت قاعدگی:

   خون قاعدگی به تدریج و طی ۳ تا ۸ روز از بدن خارج می‌شود، مقدار خونریزی در هر بار ۳۰ تا ۸۰ میلی‌لیتر است و به طور متوسط و بطور طبیعی روزانه ۳ تا ۵ نوار‌بهداشتی استفاده می‌شود.

 سن شروع قاعدگی:

 
سن شروع قاعدگی معمولاً حدود ۱۱ تا ۱۳ سالگی است. اگر قاعدگی قبل از ۹ سالگی یا پس از ۱۶ سالگی ظاهر شود باید به پزشک مراجعه شود. در ۱ تا ۲ سال اول پس از شروع، وجود بی‌نظمی در قاعدگی امری طبیعی است که بعد به تدریج منظم می‌شود.

قاعدگی دردناک (دیسمنوره)

قاعدگی دردناک یکی از شایعترین مشکلات زنان محسوب می‌شود. بیش از نیمی از زنان در هنگام قاعدگی دچار درد می‌شوند و حدود یک‌درصد آنها به مدت ۱ تا ۳ روز توانایی انجام فعالیتهای روزمره را ندارند.

نوع و محل درد قاعدگی:

درد معمولاً در محل کمر و زیر شکم و پهلوها ظاهر می‌شود و به صورت قولنجی است، یعنی شدت آن کم و زیاد می‌شود. درد در روز اول شدید است و به تدریج کاهش می‌یابد. دردگاهی با تهوع، استفراغ، ضعف، خستگی و سردرد همراه است. درد قاعدگی ممکن است در همه دوره‌های خونریزی یا فقط در بعضی از دوره‌ها اتفاق بیافتد.

قاعدگی دردناک معمولاً با افزایش سن و پس از ازدواج و زایمان کاهش می‌یابد.

اقدامات مفید جهت کاهش و رفع درد قاعدگی:

۱٫ ماساژ شکم، کمر،‌ پهلوها و استفاده از حوله گرم یا کیسه آب‌گرم و پوشاندن لباس گرم.

۲٫ خم شدن روی آرنج .و زانوها (به حالت چمباتمه)

۳٫ انجام برخی نرمش‌ها و پیاده‌روی و حمام کردن با آب گرم

۴٫ استفاده از غذاهای ساده و زود‌هضم و مقوی و پرهیز از غذاهای نفاخ و سنگین
۵٫ مصرف دم‌کرده‌های خانگی مانند بابونه، گل‌گاو‌زبان،‌چای سبز و مایعات گرم مانند چای کمرنگ
با تجویز پزشک می‌توان از داروهایی جهت تسکین درد استفاده نمود. مثل استامینوفن، مفنامیک‌اسید و بروفن

ممکن است در مواردی که درد شدید باشد پزشک قرصهای پیشگیری از بارداری را تجویز کند.

علائم قاعدگی دردناک کدامند؟

کلمۀ اختلال قاعدگی به دردهایی اشاره می‌کند که در سطح زیر و اغلب در وسط شکم ایجاد می‌شوند و همزمان با دوران قاعدگی هستند. یعنی این دردها هم شب آغاز قاعدگی و هم روز آن شروع می‌شوند و از ۱ تا ۵-۴ طول می‌کشند.این دردها که از نوع کوفتگی یا کولیک هستند، گاهی اوقات آن قدر شدیدند که فرد مجبور می‌شود دست از تمام فعالیت هایش کشیده و دراز بکشد. آن طور که زنان می‌گویند این دردها زیر شکم تا زیر کمر و حتی کلیه هایشان را فرامی‌گیرد. این دردها همراه با علائم متفاوتی هستند: تهوع، میگرن، خستگی، کسالت، اسهال، استفراغ و غیره. در واقع, قاعدگی برای برخی زنان تبدیل به یک فاجعۀ ماهانه واقعی شده است. قاعدگی ۱۴ بار در سال اتفاق می‌افتد و می‌توان دریافت که این وضعیت می‌تواند یکی از دلایل مهم غیبت های مکرر باشد. چه غیبت از مدرسه در بین دختران نوجوان و چه غیبت های شغلی در بین زنان جوان.

قاعدگی های دردناک بیشتر کدام زنان را درگیر می‌کند؟

 به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، قاعدگی های دردناک بیشتر دختران جوان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، و از گذشته تا کنون این دردها بیشتر در بین این رده سنی دیده شده است. اگر چه این درد همۀ زنان را دچار نمی‌کند ولی عدۀ زیادی از آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. آنها از آنچه که اختلالات قاعدگی اولیه نامیده می‌شوند، رنج می‌برند. یعنی دلیل آن مشخص نیست، و متفاوت است از آنچه که اختلالات قاعدگی ثانویه نامیده می‌شود، در ادامه از این اختلالات قاعدگی ثانویه صحبت خواهیم کرد.

توجه ! برخی تصور می‌کنند که دردهای دورۀ قاعدگی فقط ذهنی است. این تصور کاملاً غلط است ! این علامت یک علامت روانی نیست ولی یک علامت واقعی است.در واقع، امروزه ما می‌دانیم که اختلالات اولیه بر اثر وجود ماده ای به نام پروستاگلاندین به وجود می‌آید. این ماده در رگ هایی ترشح می‌شود که رحم را طی دوران قاعدگی تغذیه می‌کنند و موظفند که ماهیچه های رحمی را قدرتمند کنند.

زمانی که قاعدگی شروع می‌شود، رحم باید خون و پرده های مخاطی را دفع کند، این کار به وسیلۀ انقباض رحم صورت می‌گیرد. به این ترتیب تخلیه صورت می‌گیرد: رحم سخت شده سپس منقبض می‌شود و مجدداً سفت می‌شود.تقریباً شبیه همان روندی است که در زایمان و خارج شدن نوزاد صورت می‌گیرد. ماهیچه های رحم قدرتمند می‌شوند و زمانی که بر اثر ترشح پروستاگلاندین برای خارج شدن پرده مخاطی رحم و خون منقبض می‌شوند، درد شدیدی به وجود می‌آید. دردهایی ایجاد شده، آن طور که زنان می‌گویند به خاطر تخمدان ها نیست بلکه به خاطر تحرکات، انقباض و به شدت سخت شدن رحم است.

چرا قاعدگی دردناک بیشتر در بین زنان جوان دیده می‌شود تا در بین زنان سالخورده؟

در این باره چیزی نمی‌دانیم. البته باید خاطر نشان کرد که دردهای قاعدگی با گذشت زمان کمتر می‌شوند. قبلاً این طور گفته می‌شد که این دردها بعد از ازدواج از بین می‌روند ولی دلیل اصلی این بود که در گذشته دختران زودتر ازدواج می‌کردند. اما حالا که دختران دیرتر ازدواج می‌کنند، متوجه می‌شویم که این زمان است که اوضاع را تغییر می‌دهد.اما ممکن است  حدود ۲۸-۲۵ سالگی، اختلالات اولیه به طور کلی کمتر شود، در غیر این صورت این دردها در تمام طول زندگی همراه فرد خواهد بود، چه زایمان داشته باشد، چه نداشته باشد.

البته این پدیده به ندرت دیده می‌شود. دومین مورد، نوعی از مشکلات است که اختلالات قاعدگی ثانویه نامیده می‌شوند. اختلالات ثانویه نرمال نیستند. آندومتریوز، بیماری اصلی است که این اختلالات را ایجاد می‌کند. برخی دختران جوان نیز دچار آندومتریوز می‌شوند.

از زمانی که فرد درمان شود دیگر ناراحتی و درد نخواهد داشت.در تعریف آندومتریوز آمده است: نقاط کوچک مخاطی رحمی که در مکان هایی حضور دارند که نباید باشند، مانند روی تخمدان ها، روی لوله های رحم یا رشته هایی که رحم را به ساختارهای مجاورش پیوند می‌دهند. در هر قاعدگی، این بخش های کوچک مخاطی شروع به خونریزی در شکم و ایجاد دردهای بسیار شدید می‌شوند. یادآور می‌شود که این بیماری یکی از علل نازایی است.

آندومتریز غالباً در بین زنان مسن، گاهی اوقات هم در بین زنانی که طی قاعدگی شان دچار درد می‌شوند، و البته طی رابطۀ جنسی و قبل از تولد نوزاد تشخیص داده می‌شود.  آندرومتریوز به وسیلۀ لاپاراسکوپی تشخیص داده می‌شود.

در شرایط ایده آل، پس از یک بار درمان، فرد دیگر نه طی دوران قاعدگی، نه هنگام رابطه جنسی و نه در زمان بارداری دردی نخواهد داشت. ضمناً دردهای شدید بین ۴۰ تا ۵۰ سالگی مجدداً بازمی‌گردند.

اغلب اوقات، شکل خاصی از آندومتریوز به نام آدنومیوزیس تشخیص داده می‌شود. این عارضه نوعی بهره کشی از ماهیچه های رحم توسط آندومتریوز است. زمانی که قاعدگی مجدداً شروع شود، درد هم شروع می‌شود. بنابراین آدنومیوزیس علت رایجی برای بسیاری از دردهای ثانویۀ قاعدگی، در بین زنان بین ۴۰ تا ۵۰ سال و قبل از یائسگی است.

چه راه حل هایی برای مقابله با قاعدگی دردناک پیشنهاد می‌شود؟

 دردهای قاعدگی ممکن است از نظر کلی پیش پاافتاده باشند ولی آزاردهنده هستند. اگر اختلالات قاعدگی، به عنوان نوع ثانویه تشخیص داده شوند، عموماً راه حل هایی برای آنها پیدا می‌شود. اما در بیشتر موارد تحقیق و بررسی چندانی انجام نمی‌شود زیرا نتیجۀ آنها منفی است و اختلالات قاعدگی اولیه تشخیص داده می‌شود. در عوض، اگر به طور مثال زنی طی دفعات متعدد و با گذشت سال ها دچار درد نشده باشد ولی ناگهان درد دوباره سراغش بیاید، باید به آندومتریوز مشکوک شد و بنابراین می‌بایست به معاینه و آزمایش روی آورد.در کنار درمان، موارد دیگری هم وجود دارد.

اگر مورد، دختر جوانی است که نیاز به جلوگیری از بارداری دارد، ما به او قرص های ضد بارداری را پیشنهاد می‌کنیم. در واقع، در ۹۰% موارد، قرص های ضد بارداری استروژنی، با هر دزی، پایانی قطعی بر دردهای قاعدگی هستند. مکانیسم این روند شناخته شده نیست. ما تصور می‌کنیم که همان طور که شدت قاعدگی با استفاده از قرص ضدبارداری کمتر می‌شود، انقباض برای دفع خون هم با شدت کمتر و در نتیجه با درد کمتری اتفاق می‌افتد.

همچنین به نظر می‌رسد که اختلالات قاعدگی نیازمند یک تخمک گذاری بازدارنده توسط قرص های ضدبارداری است که تولید پروستاگلاندین را کاهش می‌دهد.در ۱۰% موارد باقی مانده، در ابتدا داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (ایبوپروفن، مفنامیک اسید…) تجویز می‌کنیم. شایان ذکر است که امروزه ایبوپروفن های بسیار سریع تری وجود دارند که ظرف ۱۰ تا ۱۵ دقیقه اثر می‌گذارند، مانند اسپیفن ۴۰۰٫ در این مورد باید از آسپرین و پاراستامول، با اینکه به میزان زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرد، اجتناب کرد زیرا مولکول های مناسبی برای مصرف نیستند.

در شرایطی که هیچ یک از این موارد تشخیص داده نشود، در بین دخترانی که از روش های ضدبارداری استفاده نمی‌کنند، باید معاینه و آزمایش های دیگری انجام شود تا علل ثانویه شناسایی شود البته در بیشتر موارد، آندومتریوز تشخیص داده می‌شود.

اختلالات (سندرم) قبل از قاعدگی:

اکثر زنان چند روز قبل از شروع قاعدگی مسائلی را مانند افزایش وزن، ورم،‌سفتی و احساس درد در پستانها، علایم افسردگی، اضطراب و بی‌قراری را تجربه می‌کنند.

افزایش اشتها، میل به غذاهای خاص مثل شیرینی‌جات، خستگی، بی‌حالی، اشکال در تمرکز حواس،‌یبوست، بی‌خوابی، و یا پرخوابی از علایم دیگر هستند.

به مجموعه این علایم اختلالات قبل از قاعدگی می‌گویند که شدید شدن آنها، سندرم قبل از قاعدگی را بوجود می‌آورد.

در واقع این سندرم به صورت تکرار برخی علائم جسمی و روانی قبل از عادت ماهانه است که بعد از قاعدگی کاملاً از بین می‌روند.

این علائم ممکن است خفیف، متوسط یا شدید باشند در برخی موارد علایم به قدری شدت دارند که در روابط این افراد با دیگران اختلال ایجاد می‌شود سن شایع بروز این بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی است . بیشترین شدت علائم در طی ۵ روز قبل از از قاعدگی است و با شروع قاعدگی شدت علائم ناگهان کاهش و طی ۳ تا ۴ روز بعد از شروع قاعدگی از بین می‌روند.

علائم خلقی و رفتاری از شایعترین علایم همراه با سندرم قبل از قاعدگی هستند که شامل بی‌قراری، افسردگی، اضطراب و بی‌ثباتی خلق و رفتار می‌باشند.

درمان سندرم قبل از قاعدگی:

به علت تنوع علایم، درمان یکسان و ثابتی جهت این بیماری وجود ندارد. ولی انجام اقدامات زیر مفید می‌باشند.

روان درمانی:

جهت درمان علایم رفتاری و خلقی سندرم قبل از قاعدگی روان‌درمانی مفید می‌باشند.
ورزش:

ورزش باعث کاهش علایم پستانی، ورم و شکایات جسمی می‌شود و حتی می‌تواند در بهبود علائم روحی مثل افسردگی و اضطراب مؤثر باشد.

تغذیه:

کاهش مصرف قند و شیرینی و استفاده از مواد غذایی حاوی پروتئین (مانند حبوبات، گوشت مرغ و ماهی) سبزیجات و میوه‌جات در بعضی از بیماران مفید واقع می‌شود. افزایش تعداد وعده‌های غذایی و کاهش حجم غذا در هر وعده نقش مهمی در کاهش علایم دارد.

در افراد مبتلا به این بیماری مصرف نمک نیز باید همانند مواد قندی محدود شود کاهش مصرف چای و قهوه نیز در بهبود علایم این افراد نقش دارد.

در مواردی که علایم شدید باشند ممکن است پزشک داروهای خاصی را تجویز نماید.

بهداشت دوران قاعدگی:

به علت باز بودن دهانه رحم در دوران قاعدگی رعایت بهداشت فردی در این دوران بسیار ضروری است و عدم رعایت بهداشت ممکن است باعث ایجاد عفونت و عوارضی مانند نازایی درآینده گردد.

چون خون محیط مناسبی برای رشد انواع میکروبها می‌باشد علاوه بر ایجاد عفونت باعث ایجاد بوی ناخوشایند می‌گردد.

در دوران قاعدگی تا حدامکان از نواربهداشتی استفاده کنید و نوارها را به فواصل کوتاه و حداقل هر ۳ تا ۴ ساعت عوض نمایید.

هنگام تعویض نوار‌بهداشتی به خاطر داشته باشید که نوار بهداشتی آلوده را در کاغذ یا روزنامه باطله پیچیده در یک نایلون گذاشته و آن را در سطل زباله بیندازید.

اگر امکان استفاده از نواربهداشتی برای شما وجود ندارد می‌توانید از پارچه‌های نخی استفاده کنید و پس از مصرف بلافاصله با آب سرد و صابون شسته و در آفتاب خشک کنید .و بهتر است اتو نمایید.از پنبه و دستمال کاغذی به تنهایی استفاده نکنید زیرا ممکن است الیاف آنها جذب شود.

می‌توان پنبه یا دستمال کاغذی را در گاز استریل قرار داده و استفاده نمود.

 حمام کردن در دوران قاعدگی:

 در روزهای عادت ماهانه و هنگام خونریزی، حمام کردن روزانه نه تنها ضرری ندارد بلکه ضروری نیز می‌باشد و باعث از بین رفتن بوی ناخوشایند بدن و رفع خستگی و کسالت می‌گردد.

توجه داشته باشید که در هنگام استحمام، از نشستن در کف حمام خودداری کنید و به شکل ایستاده حمام کنید.

 ورزش در دوران قاعدگی:

 در دوران قاعدگی ورزش بخصوص ورزش‌های سبک نه تنها معنی ندارد بلکه سبب نشاط، سلامت جسمی و روانی فرد می‌شود.

انجام برخی ورزش‌های سبک در دوران قبل از  قاعدگی تا حدودی مشکلات جسمی و روانی این دوره را تسکین می‌دهد.

بنابراین در این دوران استراحت مطلق و ماندن در رختخواب ضرورتی ندارد و فرد می‌تواند کارهای روزانه خود را انجام دهد.

تعدادی از  مشکلات و علایم احتمالی که ممکن است در دوران قاعدگی دیده شود

- قاعدگی کم

این حالت ممکن است ناشی از کمبود مواد غذایی باشد. البته انجام حرکات و فعالیت های شدید مانند برخی ورزش ها نیز در این وضعیت موثر است.

- قاعدگی شدید

این مشکل می تواند ناشی از دلایل مختلف باشد؛ به طور مثال وجود بیماری کم خونی، تورم گردنه رحم، پولیپ، فیبروم، کیست. هم چنین برخی از خانم ها در صورت استفاده از (IUD) با این مشکل مواجه می گردند. البته بعد از مدتی ممکن است قاعدگی طبیعی شود ولی در صورت ادامه قاعدگی شدید، مراجعه به پزشک و در صورت لزوم خروج (IUD) از رحم ضروری است. در ضمن قاعدگی شدید در خانم های مسن ممکن است نشانه سرطان رحم باشد.

قاعدگی طولانی

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، وجود برخی بیماری ها مانند کم خونی، کم کاری غده تیرویید، فیبروم، کیست، بارداری خارج از رحم وسرطان رحم در بروز این حالت موثراست. البته استفاده از (IUD) نیز ممکن است در برخی خانم ها منجر به این وضعیت گردد.

لخته خون

مشاهده لخته خون می تواند به علت سقط جنین ویا همراه جریان خون شدید وانقباض ماهیچه ای باشد که در این شرایط نیز مشورت با متخصص لازم است.

لکه بینی

برخی خانم ها با مشکل لکه بینی قاعدگی مواجه اند.این حالت ممکن است مربوط به تخمک گذاری عادی باشد و یابه دلیل مصرف قرص های ضد بارداری، بارداری خارج از رحم،عفونت واژن، فیبروم و پولیت و یا فقدان موقتی استروژن هنگام تخمک گذاری یا فقدان تخمک گذاری باشد.

قطع قاعدگی یا کاهش دفعات آن

در ایجاد این حالت عوامل مختلفی دخیل اند؛‌و ممکن است ناشی از ورزش بیش از حد،‌ اختلالات تیروییدی، فشار روحی و استرس و مصرف داروهای آرام بخش، پرخوری، خام خواری ودریافت مقدار بسیار کمتر از حد مجاز چربی، اختلال در ترشحات غدد داخلی و کیست تخمدان باشد. البته برخی خانم ها با قطع قرص ضد بارداری ممکن است به این مشکل دچار شوند.

قاعدگی زیاد کمتر از ۲۲ روز

عدم موفقیت در تخمک گذاری، عدم موازنه هورمون،اختلالات تیروییدی و فشارهای روحی-روانی می تواند در ایجاداین حالت موثر باشد.

قاعدگی کم و بیش از ۳۵ روز

انجام ورزش های سنگین بیش از حد، فشار روحی-روانی، عدم تعادل هورمونی، کاهش مصرف گوشت قرمز از جمله علل احتمالی این حالت به شمار می روند. البته در خانم های مسن ممکن است نشانه آمادگی برای یائسگی باشد.

خونریزی بعد از یائسگی

ایجاد این مشکل می تواند ناشی از دلایل مختلف باشد از جمله عفونت، خشکی رحم و نازک شدن دیواره آن و پولیپ. البته گاهی نیز ممکن است نشانه سرطان رحم باشد.
علل ذکرشده برای مشکلات فوق می تواند احتمالی باشد. لذا در صورت احساس این مشکلات مراجعه به متخصص جهت درمان ضروری است.
توصیه می شود به طور خودسرانه اقدام به درمان نکنید؛ چه بارها دیده شده برخی خانم ها با به کارگیری شیوه های توصیه شده از سوی افراد فاقد تخصص لازم، با مشکلات غیر قابل جبران و یا تشدید حالات فوق مواجه گردیده اند.

مفهوم تنظیم خانواده

تنظیم خانواده عبارت از آن است که در یک خانواده، پدر و مادر به دلخواه خود و بر پایه آگاهی و بینش و تصمیم گیری مسئولانه با به کار بردن یکی از روشهای پیشگیری از بارداری، تعداد فرزندان خود را با توجه به امکانات اقتصادی و قدرت جسمی و روانی خود تنظیم کنند و بدینوسیله در توسعه اجتماعی کشور نیز سهیم شوند.همه خانواده ها حق دارند آگاهانه و آزادانه تصمیم بگیرند چند فرزند و با چه فاصله زمانی داشته باشند.اولین بچه شان کی به دنیا بیاید و آخرینشان چه زمانی متولد شود.از روشهای پیشگیری استفاده کنند یا نه و از چه روشی بهره ببرند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، برای کاهش میزان حاملگی ناخواسته، افراد نیاز به مشاوره درست و آموزشهای صحیح از سوی پرسنل بهداشتی دارند تا بتوانند در نهایت، خودشان روشهای پیشگیری از بارداری را متناسب با وضعیت بدنی خود انتخاب کنند.سیاست تنظیم خانواده نوعی سیاست برنامه ریزی جمعیتی است که خانواده ها همسو با امکانات بالقوه جامعه و نیازهای برنامه ریزی شده اجتماعی تعداد فرزندی که مایلند به طور ارادی بیاورند را دارا هستند.

تنظیم خانواده مجموعه اقداماتی است که افراد و زوجها را یاری میدهد تا از داشتن فرزند ناخواسته جلوگیری کنند و فاصله بین فرزندان را خود تنظیم نمایند.

آموزش و مشاوره ، تامین وسایل جلوگیری از حاملگی و دسترسی آسان به آن و کمک به کسانی که دچار ناباروری هستند و آموزش خانواده ها درباره فرزندان از جمله خدماتی هستند که بهداشت باروری را شامل میشوند. شناخت رشهای مختلف جلوگیری ازبارداری و آکاهی نسبت به مزایا و معایب هر روش میتواند خانواده را برای انتخاب مناسب ترین روش در پیشگیری از حاملگی ناخواسته راهنمایی کند.

تنظیم خانواده به معنی پیشگیری از حاملگی‌های ناخواسته‌ای برای تأمین سلامت خانواده و اجتماع در قالب مفاهیم زیر است:
۱-محدود کردن تعداد فرزندان ۲-پیشگیری از بیماریهای دوران جنینی ۳-پیشگیری از انتقال ناهنجاریهای ژنتیکی ۴-جلوگیری از عوارض حاملگی و زایمانهای مکرر برای مادر ۵-درمان نازایی فراهم آوردن زمینه مساعد برای تأمین سلامت جسمانی ، روانی و اجتماعی اعضاء خانواده از یک طرف و رسیدن به یک ساختار سنی مناسب جمعیتی و تأمین سلامت اجتماع از طرف دیگر می باشد.
اسلام و تنظیم خانواده
اسلام به زندگی انسان از زاویه وسیعی که تمام مصالح عالی بشریت را با توجه به کلیة جنبه‌ها و هدفهای زندگی که تکامل جسم و روان و بقاء انسان می‌باشد نگریسته و با منطق واقع بینی بطرز شایسته ای احتیاجات اساسی او را در چهارچوب یک زندگی دسته جمعی به شکلی تنظیم نموده و دستورالعمل حیات را بنحوی مقرر کرده است که به بهترین وجهی هدف بقاء نوع انسان تأمین گردد.
با وجود اینکه دین مبین اسلام ازدواج را امری پسندیده شمرده، لیکن بی‌چون و چرا بر افراد تحمیل نکرده است. تجرد را در هر شرایطی گناه ندانسته و مجازاتی نیز برای آن تعیین ننموده است. شریعت اسلامی با بیش از ۵۵۰ میلیون پیرو در سطح جهان به کسی که به علل جسمانی اقتصادی و اجتماعی قادر به انجام وظایف زناشویی نیست ازدواج را تحصیل نمی‌کند.
حال ببینیم نظر اسلام دربارة تنظیم خانواده چیست؟ گر چه مقام مذاهب بزرگ هر گونه جریان طبیعی را ناشی از اراده و خواست خدا می‌دانند لیکن در تفسیر چگونگی رابطه و اثر ارادة خدا و جزئیات طبیعی و خواست و ارادة انسان بین مذاهب اختلافاتی مشهود است.

اهداف تنظیم خانواده:
-کاهش مرگ و میر مادران به علل ناشی از بارداری و مسائل مربوط به آن و تأمین سلامت آنان(زایمان های متعدد خطر مرگ و میر مادران را افزایش می دهد.
-کاهش مرگ و میر کودکان و سالم به دنیا آمدن آنان و جلوگیری از ایجاد بیماریهای ژنتیکی و ناهنجاریهای مادرزادی
-جلوگیری از زایمان های زودهنگام و دیرهنگام(حاملگی برای مادران قبل از ۱۸ سالگی و بعد از ۳۵ سالگی توصیه نمی شود)
-جلوگیری از سوء تغذیه مادران و کودکان، با فاصله گذاری مناسب بین فرزندان
-فراهم کردن زمینه مساعد برای تأمین سلامت جسمانی و روانی کل خانواده
-جلوگیری از حاملگی های ناخواسته و نهایتاً جلوگیری از سقط جنین های غیرقانونی
-کاهش رشد جمعیت
بنابراین ملاحظه می شود که یکی از اصلی ترین محورهای برنامه های تنظیم خانواده ارتقای سلامت مادر و کودک از طریق آگاهی رسانی به جامعه و تسهیل دسترسی به خدمات تنظیم خانواده در بخش های دولتی و خصوصی بوده است.قابل ذکر است در حال حاضر ۱۰ روش پیشگیری از بارداری در کلیه مراکز بهداشتی درمانی و خانه های بهداشت به صورت رایگان به مردم ارائه می گردد.

اثرات تنظیم خانواده بر بهداشت
۱-اجتناب از حاملگیهای ناخواسته و وقوع تولدهای دلخواه
۲-ایجاد تغییر در تعداد کل متولدین توسط هر مادر
۳-فاصله گذاری با ایجاد تفاوت در فواصل بین حاملگیها
۴-زمان بندی یا ایجاد تغییرات در زمان وقوع تولد خصوصاً اولین و آخرین تولد در ارتباط با سن والدین خصوصاً سن مادر

پیام مهم در تنظیم خانواده
۱-دختران قبل از سن ۱۸ سالگی به دلیل حفظ سلامتیشان نباید باردار شوند همچنین از نظرفیزیکی زنان آمادگی لازم جهت باردار شدن را تا سن ۱۸ سالگی ندارند.کودکانی که از مادران کمتر از ۱۸ سال متولد شده‌اند، عموماً زودتر از موقع مقرر به دنیا آمده، در هنگام تولد وزن آنان کم می باشد و امکان مرگشان در سال اول زندگی بسیار زیاد است.علاوه بر آن سلامت مادرانشان نیز در خطر می باشد. در جوامعی که دختران در سنین پائین ازدواج می‌کنند زوج‌ها باید با استفاده از برنامه‌های تنظیم خانواده، اولین بارداری را حداقل تا سن ۱۸ سالگی به تعویق اندازند.
۲-بعد از سن ۳۵ سالگی نیز بارداری و زایمان سلامت را به خطر می‌اندازد. اگر زنی بیش از ۳۵ سال داشته و ۴ بار یا بیشتر زایمان کرده باشد، حاملگی بعدی خطری جدی برای خود او و نوزاد متولد شده‌اش خواهد بود.
۳-برای حفظ سلامت مادر و نوزاد، قبل از آنکه مادر دوباره باردار شود، والدین باید صبر کند تا فرزند کوچکشان لااقل دو ساله شود یکی از بزرگترین خطراتی که سلامت و رشد کودک زیر ۲ سال را تهدید می‌کند،تولد نوزاد جدید است. زیرا تغذیه با شیر مادر بطور ناگهانی متوقف می‌شود و مادر فرصت تهیه غذای کمکی برای فرزند کوچک خود را ندارد.
۴-بعد از هر حاملگی و زایمان، دو سال طول می‌کشد تا بدن مادر بهبود کامل یابد بنابراین مادرانی که بین زایمانهایشان لااقل دو سال فاصله را رعایت نکنند، خطر بیشتری سلامت آنها را تهدید می‌کند.

اهداف تنظیم خانواده

کاهش مرگ و میر مادران به علل ناشی از بارداری و تامین سلامت آنان

کاهش مرک ومیر کودکان از طریق جلوگیری از رشد و تکامل نابهنجار جنین و کاهش بیماریهای ژنتیکی.

جلوگیری از سوء تغذیه مادران و کودکان با فاطله گذاری مناسب بین فرزندان

پرهیز از بدنیا آمدن کودک ناخواسته که خود به خود کاهش سقط های عمدی را بدنبال دارد.

داشتن فرزند به تعداد دلخواه و تعیین تعداد آنان با توجه به شرایط حاکم بر خانواده

برخورداری خانواده از سطح زیستی معقول

برخورداری افراد از تعلیم و تربیت بهتر

بهبود وضع مالی خانواده

تضمین ثبات خانواده

تامین بهتر خدمات و تسهیلات عمومی توسط مسئولین برای افراد جامعه

افزایش مشارکت زنان در فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی

کاهش رشد جمعیت و هماهنگی آن با توسعه اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی جامعه

انواع روشهای پیشگیری از بارداری

روش های جلوگیری از بارداری را میتوان به ۴ گروه عمده تقسیم نمود:

۱- روشهای طبیعی : منقطع ، ریتم

۲- روشهای مکانیکی : کاندوم، دیافراگم ، اسفنج ، کلاهک ، IUD

3- روشهای طبی : قرص ، آمپول

۴- روشهای جراحی : توبکتومی ، وازکتومی

قرصهای ترکیبی
توضیح روش : یکی از بهترین و مطمئن ترین روشهای جلوگیری از بارداری ، مصرف قرص های ترکیبی ( حاوی استروژن و پروژسترون ) است که به دو شکل یک مرحله ای ( LD و HD ) و سه مرحله ای ( تری فازیک ) موجود می باشد ، مصرف این قرص ها هر روز بوده ، که در بسته های ۲۱ عددی در دسترس هستند .
مکانسیم عمل:

۱- جلوگیری از تخمک گذاری

۲- تاثیر بر مخاط داخلی رحم

۳- ایجاد اشکال در ورود اسپرم به داخل رحم به دلیل افزایش ضخامت موکوس

۴- جلوگیری از لقاح از طریق تاثیر بر حرکات لوله های رحم
مزایا :

اثر بخشی بالا ( ۹/۹۹ درصد )

برگشت سریع باروری پس از قطع روش

منظم شدن ، کاهش درد و خونریزی قاعدگی

کاهش بروز کیست های تخمدان

کاهش بروز بیماریهای خوش خیم پستان ، سرطانهای رحم و تخمدان

افزایش تراکم استخوانها
عیب ها :

نامناسب بودن برای افراد فراموشکار

نیاز به تهیه (بلیستر ) جدید در هر دوره قاعدگی

مناسب نبودن برای مادران شیرده در ۶ ماه اول بعد از زایمان
عوارض شایع :

افزایش وزن

لکه بینی و خونریزی بین قاعدگی ها

حساسیت پستانها

سردردهای خفیف

تهوع

این عوارض در عرض ۳-۲ کاهش یافته و یا از بین می رود.

موارد منع مصرف مطلق :
شک یا اطمینان به وجود حاملگی

دیابت با بیماریهای عروقی

فشار خون بالا ( ۱۰۰/۱۶۰ میلی متر جیوه و بالاتر)

بیماری فعال یا مزمن کبدی

بیماریهای دریچه ای قلب

شک به وجود سرطان پستان ، ابتلا و سابقه آن.

خونریزی های رحمی بدون علت مشخص

سردرد راجعه شامل میگرن با علائم عصبی موضعی

موارد منع مصرف نسبی :

افسردگی خیلی شدید

مصرف ریفامپین یا گریزو فولوین

میگرن بدون علائم عصبی

مشکلات گوارشی که جذب قرص را مختل می کند.

فشار خون بین ۱۰۰/۱۶۰ تا ۹۰/۱۴۰ میلیمتر جیوه

واریس بدون سابقه ترومبوفلبیت
زمان شروع استفاده از قرص :

شروع قرص برای بار اول در ۵ روز اول قاعدگی و برای اطمینان بیشتر روز اول خونریزی قاعدگی شروع شود ، قرص در ساعت خاصی از شبانه روز تا پایان بسته ۲۱ عددی خورده می شود . مصرف بسته بندی پس از یک فاصله هفت روزه آغاز خواهد شد .

در مادران غیر شیرده مصرف قرص ۳ هفته پس از زایمان خواهد بود.

مصرف این قرصها را میتوان در پنج روز اول بلافاصله بعد از سقط آغاز نمود.

موارد فراموشی قرص LD و HD:
فراموشی یک قرص : خوردن قرص فراموش شده به محض به یادآوردن

فراموشی ۲ قرص : خوردن ۲ قرص در ۲ شب متوالی و خوردن بقیه مطابق معمول و استفاده از یک روش کمکی دیگر تا یک هفته .

فراموشی بیش از ۲ قرص : خوردن بقیه قرص ها ( روزی یک عدد ) ادامه یافته و به مدت یک هفته از روش کمکی دیگری نیز استفاده شود و بلافاصله پس از اتمام بسته ، بسته بعدی ( بدون فاصله هفت روزه ) آغاز می گردد
فراموشی مصرف قرص تری فازیک :

فراموشی یک قرص در کمتر از ۱۲ ساعت : خوردن قرص فراموش شده

فراموشی یک قرص پس از ۱۲ ساعت : قرص فراموش شده خورده نشده ولی مصرف بقیه قرص ها طبق برنامه ادامه می یابد حتماً باید روش کمکی دیگر ( مثل کاندوم ) نیز به منظور جلوگیری از بارداری تا پایان بسته استفاده شود.
هشدارها و چگونگی برخورد با آنها:

در صورت بروز هر یک از علائم زیر مصرف کننده فورا به بیمارستان ارجاع میشود:

۱- درد شدید در قسمت بالای شکم

۲- درد قفسه سینه و یا تنگی نفس یا سرفه با خلط خونی

۳- تورم یا درد شدید در یک پا

۴- مشکلات چشمی ( تاری دید ، دوبینی)

 
نکات مورد توجه

مصرف قرص های ترکیبی پس از زایمان و در دوران شیردهی به دلیل تاثیر آنها بر روی شیر مادر توصیه نمی شود.

از مصرف قرص ها به صورت یک شب در میان یا یک ماه در میان یا هنگام ضرورت خودداری کنید چون خطر حاملگی وجود دارد.

چون مصرف داروهایی مانند آنتی بیوتیکها ، داروهای ضد صرع ، ابتلا به اسهال و استفراغ شدید اثر قرص را کم می کند ، در این موارد باید علاوه بر قرص ها از روش دیگری مثل کاندوم نیز استفاده شود.

محدودیت زمانی و سنی خاص از نظر مصرف قرص وجود ندارد و تحت نظر پزشک ، یا کلینیک تنظیم خانواده تا سالها می توان از همین روش استفاده کرد.

در صورت استفراغ به فاصله ۲-۱ ساعت بعد خوردن یک قرص از یک بسته دیگر خورده شده و مصرف مرتب بقیه قرصهای بسته اصلی در زمان مقرر ادامه می یابد.
قرص پروژسترونی دوران شیردهی

( مینی پیل )

توضیح روش : قرصهای شیردهی ، قرصهای حاوی پروژسترون تنها هستند . این قرصها دارای مقدار کمی هورمون پروژسترون ، از یک دوم تا یک دهم میزان هورمون قرصهای ترکیبی پیشگیری از بارداری می باشند .این قرصها حاوی استروژن نیستند ، از همین رو به نامهای قرصهای حاوی پروژسترون تنها یا مینی پیل خوانده می شوند ، که مادران شیرده تا ۶ ماه پس از زایمان می توانند از آن استفاده کنند .
مکانیسم عمل:

۱- دشوار نمودن اسپرم به رحم به دلیل افزایش غلظت ترشحات دهانه رحم

۲ – جلوگیری از تخمک گذاری ماهانه

۳- تاثیر بر مخاط داخلی رحم
مزایا :

نداشتن اثر منفی بر کمیت و کیفیت شیر مادر

افزایش مدت زمان شیردهی

قابل استفاده در مادران شیرده با موارد منع مصرف استروژن

عارضه شایع :

خونریزی نامرتب رحمی این عارضه معمولاً در ماههای اول مصرف دیده شده و ۲ تا ۳ ماه پس از آغاز مصرف از بین رفته و یا کاهش می یابد .

موارد منع مصرف مطلق :

خونریزی غیر طبیعی رحمی

اختلالات مزمن یا حاد کبدی ( تومور ، هپاتیت و … )

ابتلا به سرطان پستان

موارد منع مصرف نسبی :

چاقی شدید

سا بقه سرطان پستان

فشار خون بالا

مصرف هم زمان داروهای ضد تشنج و ریفا مپین

سابقه حاملگی خارج رحم
زمان شروع استفاده از قرص شیردهی:

در صورت قاعده نشدن و تغذیه انحصاری شیر خوار با شیر مادر : ۶ هفته پس از زایمان

قاعده شدن و تغذیه انحصاری شیر خوار با شیر مادر : مصرف قرص در یکی از پنج روز اول و ترجیحاً روز اول قاعدگی
چگونگی استفاده از قرص:

هر بلیستر لاینسترول ، دارای ۲۸ قرص بوده که باید هر شب یک عدد از آن راس ساعت معین خورده شود.

شروع مصرف بسته بعدی قرص ، بلافاصله پس از پایان بسته قبلی است.

بین دو بسته قرص نباید هیچ فاصله زمانی وجود داشته باشد.
موارد فراموشی :

فراموشی یک قرص تا ۳ ساعت مسئله ای نبوده و ضمن خوردن قرص فراموش شده ، آموزش و تاکید برای خوردن قرصهای بعدی در ساعت مقرر لازم است.

فراموشی یک قرص بیش از سه ساعت : خوردن قرص فراموش شده و مصرف بعدی قرص در ساعت همیشگی همراه با ۲ روز استفاده از کاندوم در صورت نزدیکی.

فراموشی دو قرص ( ۲ روز ) : خوردن قرص ها یکجا و استفاده از یک روش مکمل دیگر تا ۷ روز.

فراموشی بیش از ۲ قرص و داشتن نزدیکی محافظت نشده در عرض ۷۲ ساعت اخیر : تجویز روش اورژانس پیشگیری از بارداری و نیز مشاوره برای انتخاب یک روش مناسب دیگر .
موارد قابل توجه :

بین ۲ بسته قرص هیچ فاصله زمانی نباید وجود داشته باشد و شروع مصرف بسته بعدی قرص ، بلافاصله پس از پایان بسته قبلی است.

قرص ها هر شب و راس ساعت معین خورده شود.
قرص های شیردهی یک انتخاب مناسب است ، برای زنانی که شیردهی دارند و می خواهند روش خوراکی پیشگیری از بارداری داشته باشند .

این قرص ها باعث کاهش تولید شیر مادر نمی شود .

مگسترون

( روش تزریقی پیشگیری از بارداری )

توضیح روش : یک روش تزریقی پیشگیری از بارداری است که حاوی ماده موثره دپو مدروکسی پروژسترون استات بوده و سه ماه از بارداری پیشگیری مینماید.

مکانیسم عمل:

جلوگیری از تخمک گذاری،

دشوار نمودن رسیدن اسپرم به رحم از طریق افزایش غلظت ترشحات دهانه رحم،

تاثیر بر مخاط داخلی رحم ( اندومتر ) .

مزایا :

اثر بخشی بالا،

آسانی استفاده،

فاصله های استفاده نسبتا طولانی مدت،

کاهش ابتلا به سرطان های آندومتر و تخمدان، (PID)، کم خونی، فیبروم رحم، اندومتریوز، (EP)، کاندیدیازیس واژن، (PMS)، درد زمان قاعدگی

قابل استفاده در هر دوره سنی،

افزایش شیر مادر،

تداخل نداشتن باتماس جنسی،

عدم نیاز به قطع مصرف قبل از اعمال بزرگ جراحی،

مناسب برای بیماران تشنجی (عدم مصرف همزمان کاربامازپین و فنی تویین).

عیب ها :

تاخیر در بازگشت باروری

لزوم تزریق در فاصله زمانی سه ماهه

عدم پیشگیری از بیماری های مقاربتی از جمله ایدز

احتمال افزایش وزن

آمنوره

عارضه شایع :

۱- اختلالات قاعدگی (از آمنوره تا خونریزی نامرتب)

۲- افزایش وزن

موارد منع مصرف مطلق :

بارداری،

سرطان پستان،

خونریزی واژینال بدون علت مشخص،

اختلالات شدید انعقادی،

سابقه تومور(آدنوم) کبدی ناشی از مصرف هورمون های استرویید جنسی،

ترومبوآمبولی و یا سابقه آن،

سابقه سکته مغزی،

فشار خون کنترل نشده،

دیابت کنترل نشده،

دیابت با ضایعه عروقی و یا ابتلای دیابت به مدت ۲۰ سال یا بیشتر از آن.

موارد منع مصرف نسبی :

بیماری کبدی

بیماری شدید قلبی

تمایل به برگشت سریع باروری

مشکلات مرتبط با تزریق (ترس ، … )

افسردگی شدید

فشار خون کنترل شده

دیابت کنترل شده

مول

چاقی
زمان شروع استفاده از مگسترون:

در یکی از پنج روز اول قاعدگی و تا یک هفته از روش کمکی مانند کاندوم استفاده میشود.

چگونگی استفاده از مگسترون :

تزریق هر سه ماهه ( ۲هفته زودتر یا دیرتر )

تکان شدید آمپول یا ویال برای ایجاد سوسپانسیون یکنواخت ،

تزریق عضلانی ( بالای عضله بازو یا باسن ) و عمیق ( با سر سوزن بلند ) بدون ماساژ دادن محل تزریق
هشدارها و چگونگی برخورد با آنها:

خونریزی شدید یا طولانی ( دو برابر شدن مقدار و یا مدت زمان قاعدگی )

سردرد شدید همراه با تاری دید

زردی چشم و پوست

تاخیر قاعدگی ( در فردی که حین استفاده از DMPA قاعدگی مرتب داشته است. )

افزایش فشار خون ( در حدی که نیازمند درمان باشد. )

موارد قابل توجه در پیگیریها و مراجعه های بعدی:

تاخیر بیش از دو هفته و وجود قاعدگی ماهانه در طول استفاده از روش: بررسی احتمال بارداری و تذکر به استفاده از یک روش دیگرتا قاعدگی بعدی

تاخیر بیش از دو هفته و آمنوره به دلیل تزریق آمپول: تزریق پس از دریافت پاسخ منفی بارداری

قطع قاعدگی (آمنوره) :عادی، بی خطر و بی ارتباط با حاملگی

لکه بینی یا خونریزی بین دوره ها: عادی، شایع و بی خطر

خونریزی قاعدگی شدید یا طولانی (مقدار خونریزی یا مدت آن دو برابر معمول): نادر، مهم و نیازمند توجه.

آی- یو- دی
توضیح روش : یک وسیله کوچک حاوی مس است که در داخل رحم کار گذاشته شده و تا ده سال از بارداری پیشگیری میکند.

مکانیسم عمل:

۱٫ ایجاد التهاب در حفره رحم و صدمه به اسپرم،

۲٫ اختلال در حرکات لوله های رحمی و جلوگیری از انتقال اسپرم و رسیدن آن به تخمک.

مزایا :

اثر بخشی بالا ۲/۹۹ درصد

برگشت باروری پس از خروج

مدت اثر طولانی

نیاز نداشتن به یادآوری روزانه

عدم تاثیر بر شیردهی

نداشتن آثار و عوارض هورمونی

قابل استفاده در اوایل منوپوز

عدم تداخل با تماس جنسی

تداخل نداشتن با مصرف داروها

عیب ها :

۱- لزوم کارگذاری و خروج توسط فرد دوره دیده،

۲- امکان خروج خود به خود،

۳- عدم پیشگیری از انتقال بیماری های منتقله از راه تماس جنسی،

۴- لزوم معاینه دوره ای.

عارضه شایع :

افزایش خونریزی و درد زمان قاعدگی و برخورد با آن،

خونریزی نامنظم و لکه بینی بین قاعدگی ها و برخورد با آن،

افزایش ترشحات و برخورد با آن.

موارد منع مصرف مطلق :

حاملگی یا شک به آن،

سابقه PID با بستری در بیمارستان،

آنومالی رحم،

نقص سیستم ایمنی،

نئوپلازی درمان شده سرویکس،

فیبروم با شکل غیر طبیعی رحم،

خونریزی شدید قاعدگی یا آنمی،

خونریزی واژینال تشخیص داده نشده،

اختلال انعقادی،

سابقه EP،

احتمال بدخیمی دستگاه تناسلی،

پاپ اسمیر غیر طبیعی،

درفاصله زمانی تشخیص و درمان مول،

نداشتن سابقه زایمان،

سل لگنی.

موارد منع مصرف نسبی :

۱٫ سابقه PID بدون بستری در بیمارستان،

۲٫ داشتن شریک های جنسی متعدد ،

۳٫ بیماریهای دریچه ای قلب نیازمند پروفیلاکسی،

۴٫ سابقه یا ابتلای اخیر به STI’s،

۵٫ اندومتریت پس از زایمان یا سقط عفونی در سه ماهه گذشته،

۶٫ سرویسیت و واژینیت درمان نشده.

 

زمان شروع استفاده از آی یو دی:

در زمان قاعدگی در پنج روز اول قاعدگی،

۶ پس از زایمان ( طبعی ، سزارین) ۶ هفته پس از زایمان،

پس از سقط یا کورتاژ غیرعفونی زیر ۱۲ هفته در ۵ روز اول پس از سقط ،

سقط بالای ۱۲ هفته پس از ۶ هفته ،

مادران شیردهی که قاعدگی آنها برنگشته است (۶ هفته پس از زایمان با اطمینان از عدم بارداری).

هشدارها:

۱٫ دیده نشدن و لمس نشدن نخ آی یو دی،

۲٫ تاخیر قاعدگی،

۳٫ حاملگی داخل و خارج رحمی

پیگیری :

۱٫ مراجعه های پیگیری (پس از ماه اول و سپس هر ششماه)،

۲٫ مراجعه پس از ۱۰سال برای خروج و گذاشتن آی یو دی جدید.
بستن لوله های رحمی

( توبکتومی )
توضیح روش : بستن لوله در زنان یک روش دایمی جلوگیری از بارداری است که در آن لوله های رحمی بسته میشود.

مکانیسم عمل:

با بسته شدن لوله های رحمی از برخورد تخمک با اسپرم جلوگیری می شود و لقاح صورت نمی گیرد .

مزایا :

دایمی بودن

اثر بخشی بالا

عدم نیاز به یاد آوری و مراجعه مکرر

نداشتن عارضه برای سلامتی فرد استفاده کننده روش در دراز مدت

تاثیر نداشتن در روابط جنسی

کاهش ابتلا به سرطان تخمدان

عیب ها :

نیاز به عمل جراحی

پر هزینه و دشوار بودن عمل جراحی برگشت باروری

تذکرهای بعد از عمل توبکتومی:

یک سری دستورات و توصیه های کلی است که بایستی بعد از هر عمل جراحی رعایت شود بعنوان مثال :

تمیز و خشک نگهداشتن محل بخیه

حمام کردن روزانه و………

نداشتن رابطه زناشویی حداقل تا یک هفته

خودداری از برداشتن اجسام و اشیای سنگین تا یک هفته.

عوارض غیر شایع:

۱- احتمال تغییر میزان قاعدگی

۲- افزایش احتمال حاملگی خارج از رحم ( در صورت وقوع بارداری)

۳- خطرات سایراعمال بیهوشی

مراجعه به متخصص زنان در صورت بروز هر کدام از این عوارض

هشدارها و چگونگی برخورد با آنها :

۱-تب بالاتر از ۳۸ درجه ،

۲- درد و تورم محل عمل و خروج چرک و خون از آن تا یک هفته ،

۳- درد شکمی که بدتر شده یا از بین نرود ،

۴- اسهال

۵- از حال رفتن

مراجعه به بیمارستان در صورت بروز هر کدام از علائم فوق .

 
بستن لوله های اسپرم بر

( وازکتومی بدون تیغ جراحی )
توضیح روش : وازکتومی ( بستن لوله های اسپرم بر در مردان ) ، آسانترین و موثرترین روش پیشگیری از بارداری است که بدون تیغ جراحی و معمولا کوتاهتر از ۲۰ دقیقه انجاممیگیرد .

مکانیسم عمل:

بسته شدن لوله های اسپرم ، از ورود اسپرم بهمایع منی جلوگیری مینماید ، در این حالت مایع منی فرد بدون اسپرم بوده و لقاح صورت نخواهد گرفت.

مزایا :

اثر بخشی بالا (نزدیک به ۱۰۰% )

دائمی بودن

نداشتن اثر منفی بر قدرت مردانگی، میل جنسی و صفت های ثانویه مردانه،

عدم نیاز به یادآوری و مراجعه مکرر،

نداشتن عارضه برای سلامتی،

تاثیر نداشتن بر حجم و ظاهر مایع منی و کیفیت تماس جنسی،

چاق نشدن،

عدم تداخل با تماس جنسی،

افزایش لذت جنسی،

اثربخشی بیشتر، نیاز کمتر به مراقبتهای قبل و پس از عمل.

عوارض شایع :

درد،

سوزش،

کبودی مختصر،

در ناحیه عمل که تا یک هفته رفع می شوند.

تذکرهای بعد از عمل وازکتومی:

- استراحت تا یک روز،

- آب نزدن به محل عمل تا دو روز،

- نداشتن تماس جنسی تا ۴ روز،

- پو شیدن شورت تنگ و یا بیضه بند و انجام ندادن کار های سنگین تا یک هفته

هشدارها و چگونگی برخورد با آنها :

۱٫ تب بیش از ۳۸ درجه تا ۴ هفته بویژه در هفته اول،

۲٫ درد شدید و عدم پاسخ به مسکن،

۳٫ خروج خون و چرک از محل زخم،

۴٫ تورم بیش از حد اسکروتوم.

موارد قابل توجه در پیگیریها :

بهتر است فرد وازکتومی شده ، یک هفته پس از عمل برای معاینه محل عمل به پزشک مربوطه مراجعه نماید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  فرد وازکتومی شده باید سه ماه بعد از عمل از نظر نبودن اسپرم در مایع منی ( آزو اسپرمی ) آزمایش شود لازم است در این مدت و تا اخذ نتیجه آزمایش ، یک روش مطمئن جلوگیری از بارداری ( مانند کاندوم ) مورد استفاده قرار گیرد .

برای پیگیری و اطمینان از موفقیت کامل عمل ، انجام آزمایش بعدی با فاصله زمانی یک ماه از آزمایش اول ( چهار ماه پس از عمل ) ضروری است .

کاندوم
توضیح روش : کاندوم یک وسیله پیشگیری از بارداری از جنس لاتکس است . کاندوم تنها روشی است که علاوه بر پیشگیری از بارداری از انتقال بیماریهای قابل انتقال از تماس جنسی نیز پیشگیری مینماید.

مکانسیم عمل:

جلوگیری از ریختن مایع منی به داخل واژن و ممانعت از رسیدن اسپرم به تخمک.
مزایا :

جلوگیری از انتقال بیماریهای منتقله از راه تماس جنسی(STIs/HIV/AIDS)

کاهش خطر بروز سرطان دهانه رحم

قابل استفا ده در هر گروه سنی

کمک به جلوگیری از انزال زود رس

آسانی استفاده و نداشتن عوارض موضعی و عمومی

نداشتن آثار هورمونی

قابل استفاده بلافاصله پس از زایمان

نداشتن اثر بر شیردهی

عیب ها :

ایجاد حساسیت به کاندوم

لزوم استفاده پس از نعوظ

کاهش لذت جنسی به دلیل کاهش حس لمس

احتمال خارج شدن یا پاره شدن آن

موارد منع مصرف کاندوم :
حساسیت به لاتکس و بروز خارش در هر کدام از زوجین

ناهنجاری های دستگاه تناسلی مرد
نکته های قابل توجه در مصرف کاندوم:

استفاده از یک کاندوم جدید در هر بار نزدیکی،

مشاهده و اطمینان از سالم بودن کاندوم باید پیش از مصرف آن ،

لزوم کشیده شدن به روی آلت در حالت نعوظ و قبل از انجام نزدیکی.

لزوم خروج کاندوم بلافاصله پس از انزال.

عدم استفاده از لوبریکانتها (وازلین ، روغن های نباتی گیاهی و .. ) بدلیل افزایش احتمال آسیب به کاندوم و پاره شدن آن.

توجه حین استفاده از کاندوم به سوراخ نشدن آن با ناخن، ا نگشت یا انگشتر.

توجه به باقی نماندن کاندوم در واژن پس از ا نزال.

استفاده نکردن از کاندومهای شکننده تاریخ گذشته، تغییر شکل، تغییر رنگ یافته و یا کاندوم با بسته بندی داخلی صدمه دیده.

موارد قابل توجه در پیگیریها و مراجعه های بعدی:

مراجعه برای دریافت بسته بعدی کاندوم به فاصله ۳-۴ هفته.

بررسی دقیق رضایت از روش، شکایت ها و چگونگی استفاده از کاندوم در هر مراجعه.

بررسی آگاهی فرد از روش اورژا نس پیشگیری از بارداری و آموزش در صورت نیاز.

بررسی داشتن قرصهای روش اورژا نس پیشگیری از بارداری و تحویل به متقاضی در صورت نیاز.

سلامت زنان ، ضامن سلامت خانواده

زنان در انجام مسئولیت جهت تأمین بهداشت و سلامت جامعه نقش مهم و مؤثری عهده دار هستند، زیرا آنان نه تنها مسئول سلامت خود هستند بلکه بیشترین مراقبت‌ها را برای سلامت و بهداشت خانواده خود انجام می‌دهند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، توجه به سلامت زنان دارای اهمیت ویژه ای می باشد  زیرا علاوه بر این که زنان در حدود نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند ،  براساس تحقیقات ۳ دهه اخیر، وضعیت سلامت زنان تأثیر بسزایی بر سلامت فرزندان، خانواده، جامعه و محیط پیرامون آن دارد. بر این اساس چنانچه مشکلاتی اعم از سوءتغذیه، کار طاقت‌فرسا، زایمان‌های مکرر و دیگر مسائل فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر سلامت آنها نادیده انگاشته شود، سلامتی خانواده آنان در کنار سلامتی خودشان دچار آسیب خواهد شد.

حاملگی‌های ناخواسته بیانگر نیاز بیشتر زنان به دسترسی و آموزش راه‌های کنترل جمعیت است. طبق مطالعات انجام شده در کشور نیز نزدیک به ۳۰درصد حاملگی‌ها ناخواسته هستند. تنظیم خانواده به‌منظور تأخیر در نخستین حاملگی، فاصله‌گذاری بین حاملگی‌ها، محدود کردن تعداد حاملگی‌ها، جلوگیری از حاملگی‌های ناخواسته و در سن بالا و جلوگیری از سقط‌های غیرقانونی و خطرناک نیازمند آموزش‌های عمومی است. گزارش‌ها حاکی از آن است که سلامت زنان در سنین ۱۵ تا ۴۵ سالگی عمدتا تحت‌تأثیر نقش باروری آنان است.

آمار به دست آمده از سراسر جهان نشان می دهد که هر ساله حدود ۷۰۰۰۰ مادر در سراسر دنیا از سقط جنین های غیر بهداشتی می میرند. مرگ مادر یکی از دردناک ترین حوادث برای هر خانواده بوده و سبب پاشیده شدن کانون خانواده خواهد شد. تنظیم خانواده مهم ترین روشی است که این توانایی را در اختیار خانواده ها قرار می دهد تا اینکه خود را از روبرو شدن با بارداری های برنامه ریزی نشده، سقط جنین و خطرهای آن محافظت کنند. گسترش و بهبود برنامه ها و خدمات تنظیم خانواده می تواند استفاده از روش های مطمئن تنظیم خانواده را در هر جامعه ای افزایش داده و بنابراین از بروز بارداری های برنامه ریزی نشده و سقط های غیر بهداشتی پیشگیری نماید. آمار در سراسر جهان نشان دهنده این است که وقتی استفاده از روش های مطمئن تنظیم خانواده در هر جامعه ای افزایش می یابد، تعداد سقط ها و مرگ مادران به دنبال سقط کاهش خواهد یافت.

بعضی از خانم ها از بیماری هایی رنج می برند که این بیماری ها پیش از باردار شدن آنها وجود داشته است. نمونه هایی از این بیماری های عبارتند از: بیماری فشار خون، بیماری های دریچه ای قلب، بیماری های قلبی، بیماری طولانی مدت قند، سل، کم خونی و بیماری های کبدی. بیماری های گفته شده و برخی بیماری های دیگر باعث می شوند که خانم های مبتلای به آنها درصورت باردار شدن با خطرات بسیار بیشتری در مقایسه با خانم هایی که بیمار نیستند روبرو شوند. بارداری می تواند باعث بیشتر شدن خطر این بیماری ها برای خانم های مبتلای به آنها شده که این شدت خطر می تواند در برخی موارد مرگ زن بارداری که سابقه این بیماری ها را دارد، به دنبال داشته باشد.

اگرچه بیشتر زنان تصور می‌کنند درباره قاعدگی آگاهی کافی دارنداما  مواردی هست که اطلاعات ایشان از نظر علمی چندان مستند نیست. یکی از این موضوعات که معمولا زنان تصور می‌کنند با آن به نوعی باید کنار آمد و مدارا کرد و حتی از طرح آن با پزشک متخصص طفره می‌روند، تحمل دردهای پیش از قاعدگی است که به سندرم پیش از قاعدگی شهرت دارد. مطابق مطالعات انجام گرفته در ایران شیوع سندرم قبل از قاعدگی در نزدیک به ۶۰ درصد بانوان گزارش شده است.

رایج‌ترین نشانه‌های خلقی گزارش‌شده در بانوان ایرانی افسردگی، غمگینی، بی‌ثباتی بارز عاطفی،  عصبانیت و نشانه‌های جسمی متداول نظیر سردرد، یبوست، نفخ و درد شکم هستند. این دردها ممکن است آنچنان با جنبه‌های روزمره زندگی تداخل داشته باشد که نه تنها موجب غیبت فرد از محل کار یا محل تحصیل شود، بلکه می‌تواند اختلافات خانوادگی خصوصا میان همسران، سرکشی دختران جوان در برابر پدر و مادر و حتی گرایش به سیگار و مواد‌مخدر را نیز دامن بزند. گزارش‌ها حاکی از افت تحصیلی دختران جوان به واسطه بی‌توجهی به این اختلالات است.

به گفته بسیاری از محققان یک رژیم غذایی صحیح براساس افزایش تعداد وعده‌های غذایی، کاهش مصرف مواد کافئین دار نظیر قهوه، چای، کاکائو، شکلات، همچنین حذف نمک و سیگار و نیز استفاده از برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌تواند در کاهش علائم قاعدگی (PMS ) در زنان مؤثر واقع شود. طبق یافته‌های محققان، ترکیبی از گیاهان دارویی نظیر گل پامچال، رزماری، ملاس، تخم کتان، سنبل الطیب و مکمل‌های غذایی دارای ویتامین E و  ویتامینB6 می‌تواند مؤثر واقع شود.  بدون تردید برای نیل به مفهوم حقیقی سلامت و نه فقط نبود بیماری، یعنی تأمین رفاه در تمامی جنبه‌های جسمی، روانی و اجتماعی راهی بس طولانی در پیش است و برای دستیابی به تأمین و ارتقای سلامت زنان ملزم به برداشتن گام‌های بسیار بلندی هستیم.

زیبا کامیابی
کارشناس بهداشت خانواده دانشگاه علوم پزشکی کرمان

تزریق پلیمر دارای بارالکتریکی روش پیشگیری از بارداری با کارایی صد درصد برای مردان است

گرچه پیش از این تنها دو روش اصلی برای جلوگیری از بارداری موجود بود که مردان می توانستند از آن استفاده کنند، اما اینک محققین می گویند یک روش جدیدی پیشگیری از بارداری با  کاربرد مردانه ابداع شده است است که عملکرد صد درصد دارد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، پژوهشگران علوم پزشکی در شرق هند روشی جدید برای جلوگیری از بارداری ابداع کردند که روی مردان اجرا می شود . محققان بر این باورند که این روش جدید تاثیری بسیار شگرف در کنترل زاد و ولد در سراسر دنیا خواهد داشت .

این روش پیشگیری از بارداری که برگشت پذیر، ارزان و بدون نیاز به جراحی است برای کشورهای درحال توسعه بسیار مفید است. این روش « بازدارندگی هدایت شونده و برگشت پذیر سلول نطفه »( RISUG) نام دارد.

« راخی جها » محقق موسسه فناوری هند در این باره گفت: در این روش نیازی به جراحی نیست . مطلب دیگر این است که این روش هیچ گونه عوارضی ندارد، ضمن آنکه بر میل جنسی زوج ها هم هیچ تاثیر منفی ندارد. در این روش یکبار تزریق انجام می شود که برای مدت ده سال کارایی خواهد داشت .

مهمترین ویژگی این روش برگشت پذیری آن است. هر زمان که یک زوج بخواهند دوباره بچه دارد شوند به آسانی با تزریق ماده ی بی کربنات سدیم این امر محقق می شود .

پرادیب کاهجور یکی دیگر از محققان موسسه فناوری هند در این باره می گوید: اینجا یک آزمایشگاه استاندارد بین المللی است، چون ما فعالیت های خوبی در این آزمایشگاه داریم. ما تائیدیه بسیاری از نهادهای تدوین مقررات برای آزمایشگاه ها را داریم .

محققان این موسسه در آزمایش های بالینی پانزده ساله خود ثابت کرده اند که روش جدید آنها برای جلوگیری از بارداری صد درصد کارایی دارد .

دانشمندان این موسسه می گویند روش ابداعی آنها بسیار ارزانتر و کارامدتر از دیگر روش های پیشگیری همچون وازکتومی است که هم نیاز به عمل جراحی دارد و هم برگشت پذیری آن کار سختی است .

در این روش جدید پلیمرهایی که بارهای الکتریکی دارند و غیر سمی هستند به داخل مجاری انتقال سلول نطفه تزریق می شوند . این پلیمرها مانند ماده مخرب برضد اسپرم عمل می کنند. محققان می گویند بارهای الکتریکی ساطع شده از پلیمرها باعث سلب قابلیت باروری

سلول نطفه می شوند. این بارهای الکتریکی برای مدت ده سال کارایی دارند .

این روش در مدت بیش از پانزده سال روی بیش از دویست و پنجاه داوطلب آزمایش شده است.

به گفته محققان، عوارض جانبی این روش مانند تورم کیسه بیضه بسیار جزئی است و به آسانی درمان می شود.

محققان توصیه می کنند، این روش جایگزیکی ایمن و بلند مدت برای روش های دیگر پیشگیری همانند مصرف قرص های ضد بارداری در زنان است و در نهایت می تواند باعث کاهش تعداد موارد سقط جنین شود .

به این روش به دید روشی کارآمد برای کنترل جمعیت در کشورهایی مثل هند نگریسته می شود .

Next Page »