خونریزی

یکى از عوارض عمده‌اى که معمولاً بعد از تصادفات و صدمات وارده به اشخاص ایجاد مى‌شود ضربه و آسیب به اعضاء مختلف بدن است که منجر به اشکال مختلف آسیب از قبیل خونریزى‌ها و شکستگى‌ها مى‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، علائم و نشانه های خونریزی به شرح زیر است :

به صورت واکنشی و برای جبران خون از دست رفته، خون کمتری به قسمتهای کم اهمیت تر مثل پوست، می رسد و به همین دلیل رنگ پریدگی پوست و مخاطها جزو علایم شایع خونریزی است.

در مراحل اولیه و یا  خونریزی های خفیف به جز رنگ پریدگیهای مختصرپوست و افزایش تعداد ضربانقلب علایمی دیده نمیشود ولی با افزایش شدت خونریزی علایم زیر ظاهر میشود:

۱-  تشنگی

۲- ضعف، بی حالی،بی قراری و پرخاشگری

۳- تند شدن ضربان قلب و ضعیف شدن نبضهای محیطی

۴- عرق سرد روی پیشانی

۵- تنفس سریع و سطح

۶- تهوع و استفراغ

۷- افت فشار خون

۸- خواب آلودگی

۹- احساس سبکی سر، سرگیجه و سردی پوست

۱۰- احساس سرما

۱۱- وجود علایم خاص خونریزی در ارتباط با بعضی از قسمت های بدن مثلا خونریزی جمجمه، درون قفسه سینه یا شکم و…

۱۲- مشاهده خروج خون از زخم در موارد خونریزی خارجی

همچنین به خاطر کاهش رسیدن خون اکسیژن دار به مغز، فرد دجار خواب آلودگی، گیجی، سیاهی رفتن چشمها و یا اضطراب و بی قراری می شود.

خونریزى خارجى

نوعى از خونریزى که در آن، به‌دلیل پارگى عروق سطحى و یا عمقى بدن، خون به بیرون نشت مى‌کند. براساس نوع رگى که آسیب دیده است سه نوع خونریزى خارجى وجود دارد:
۱. وریدى: خون خارج‌شده از بدن تیره‌تر بوده و به آرامى خارج مى‌شود و حالت جهشى ندارد.
۲. شریانى: خون خارج‌شده از بدن روشن بوده و حالت جهشى دارد و با سرعت بیشترى خارج مى‌شود.
۳. مویرگى: خونریزى خفیف بوده و مشکل حادى ایجاد نمى‌کند.

اقدامات اولیه

جهت کنترل خونریزى با توجه به‌شدت و نوع خونریزى مى‌توان از روش‌هاى زیر استفاده نمود:
۱. فشار مستقیم: محل خونریزى را با استفاده از گاز استریل یا دستمال تمیز با استفاده از دست محکم فشار دهید تا خونریزى قطع شود. در صورت قطع خونریزى همان پانسمان انجام شده را با باند در محل ثابت کنید.
۲. بالا نگه‌داشتن عضو: اندام دچار خونریزى را بالاتر از سطح بدن نگهدارید.
۳. فشار بر نقاط خاص: اگر با روش‌هاى فوق خونریزى کنترل نشود از فشار بر نقاط خاص که شریان‌هاى اصلى بدن در آنجا از نزدیک سطح بدن و روى استخوان عبور مى‌کنند، استفاده کنید. این نقاط در شکل نشان داده شده است.
۴. استفاده از تورنیکه: با استفاده از تورنیکه باند یا نوار پارچه‌اى یا لاستیکى بالاى محل خونریزى را ببندید. (این آخرین راه‌حل مى‌باشد).
۵. بعد از کنترل خونریزى محل زخم را شستشو داده و تمیز کنید. اما از برداشتن لخته‌هاى تشکیل شده در محل خوددارى نمائید تا خونریزى تکرار نشود.
۶. در صورت شدت جراحات مصدوم را بلافاصله به مرکز درمانى انتقال دهید.

خونریزى داخلى

خونریزى از ارگان‌هاى داخلى بدن همچون کبد، طحال، معده و روده را که خون در داخل بدن جمع شده و به بیرون راه پیدا نمى‌کند خونریزى داخلى مى‌گویند. علائم آن برحسب محل خونریزى مى‌تواند استفراغ خونى یا مدفوع خونى یا سیاه‌رنگ، ادرار خونی، کبودى دور چشم و تورم پشت گوش، تورم و کبودى اندام‌ها، درد شکم، سرفه و خلط خونى و ….. باشد.

علائم و نشانه‌هاى عمومى خونریزى داخلى

مصدوم دچار رنگ‌پریدگی، تندى ضربان قلب، سرگیجه، تهوع و استفراغ است و در صورت شدت خونریزى شوک اتفاق مى‌افتد.
اقدامات اولیه

– وضعیت راه هوائى – تنفس و قلب و گردش خون را بررسى کنید.
– احیاء قلبى – ریوى را در صورت لزوم شروع کنید.
– علائم حیاتى را کنترل کرده و ثبت نمائید.
– در صورت لزوم شوک را درمان کنید.
– به مصدوم اکسیژن داده و هیچ چیزى نخورانید.
– مصدوم را به نزدیک‌ترین مرکز درمانى انتقال دهید.
– از حرکت دادن مصدوم اکیداً خوددارى نمائید چرا که احتمال شدید خونریزى را افزایش مى‌دهد.

شکستگى

شکستگى یکى دیگر از صدماتى است که در تصادفات و حوادث اتفاق مى‌افتد و به دو نوع تقسیم مى‌شود:

– شکستگى باز:

در این نوع شکستگى قطعات استخوان شکسته باعث پارگى پوست گشته و از بدن خارج مى‌شود و یا زخم شدید و نافذى وجود دارد که پوست را به محل شکستگى مرتبط مى‌سازد.

– شکستگى بسته:

در این نوع شکستگى قسمتى از استخوان که شکسته از قسمت سطحى و پوست بدن خارج نشده و قابل رؤیت نیست.

علائم

عضوى که دچار شکستگى شده است داراى درد شدید بوده و تورم همراه با کبودى در محل ضربه مشاهده مى‌شود. هم‌چنین در حرکت و عمل طبیعى عضو آسیب‌دیده، اختلال ایجاد شده و دچار تغییرشکل مى‌گردد. در صورت شدید بودن شکستگى ممکن است در اثر درد و خونریزى شدید مصدوم دچار شوک شود.

اقدامات اولیه

– علائم حیاتى و وضعیت راه هوائى – تنفس و گردش خون مصدوم را بررسى کنید و در صورت نیاز به احیاء قلبى – ریوى عملیات را شروع کنید.
– عضو شکسته را در همان وضعیتى که هست بى‌حرکت کنید.
– در محل آسیب‌دیده کیسه‌اى یخ بگذارید.
– در صورتى‌که شکستگى در ناحیه سر و گردن و ستون فقرات باشد از جابه‌جائى گردن مصدوم خوددارى نموده و هنگام انتقال وى به مرکز درمانى براى ثابت نگهداشتن آن از بالش یا کیسه‌هاى شن در اطراف گردن و تنه و یا آتل تمام قد استفاده کنید.
– در شکستگى اندام‌ها (دست و پا) با استفاده از آتل چوبى یا فلزى و در غیر این‌صورت از وسایلى مانند چوب یا چیزى که بتوان به‌جاى آتل از آن استفاده نمود اندام آسیب‌دیده را ثابت کرده و بیمار را به مرکز فوریت‌هاى پزشکى منتقل نمائید.
– یاد‌آورى مى‌شود در شکستگى ستون فقرات بسیار با احتیاط عمل کنید و از هرگونه جابه‌جائى بپرهیزید بدون حرکت دادن به بدن مصدوم با تخته چوب بلند یا آتل تمام قد او را ثابت نگهدارید.
– در مورد مصدومین دچار دررفتگى و یا پیچ‌خوردگى اندام‌ها اقدامات اولیه را مانند شکستگى‌ها انجام دهید.

خونریزی

خونریزی یا Haemorrhage) Bleeding) به از دست دادن خون یا خروج خون از دستگاه گردش خون گفته می‌شود. خونریزی می‌تواند داخلی، داخل بدن، رخ دهد که به صورت خروج خون از رگ‌های داخلی است (مانند پارگی طحال و خونریزی به داخل حفره صفاقی به دنبال تروما) یا خارجی که از دهان، بینی، گوش، مهبل یا مقعد، یا از یک پارگی در پوست خارج می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، کم‌حجمی خون به از دست دادن مقدار زیادی خون گفته می‌شود و فوت به خاطر از دست دادن خون ذبح گفته می‌شود. اگرچه فرد می‌تواند بدون به وجود آمدن مشکلات جدی پزشکی ۱۰-۱۵٪ خون خود را از دست بدهد و در اهدای خون بین ۸ تا ۱۰ درصد خون فرد گرفته می‌شود.

با توجه به نوع عروق آسیب دیده، خونریزیها به سه دسته تقسیم می شوند:

۱) خونریزی سرخرگی:

این نوع خونریزی به دلیل سرعت زیاد جریان خون به صورت جهنده و با فشار زیاد است.رنگ خون به دلیل محتوای اکسیژن بالا قرمز روشن است.

این نوع خونریزی به آسانی مهار نمیشود. درموارد قطع عضو به دلیل ضربه ممکن است سرخرگ به طور کامل و شدید منقبض شده و خونریزی قطع گردد.

۲ ) خونریزی سیاهگی:

سیاهرگها شامل خون تیره بوده و جریان خون در آن آرام است و در نتیجه این نوع خونریزی بدون جهت و فشار بوده و آسانتر از خونریزی سرخرگی مهار میشود. یک خطر جدی خونریزی سیاهرگی، ورود هوا (مکش هوا ) به درون خون و بروز مرگ ناگهانی است. این موضوع خصوصا در مورد خونریزی از سیاهرگهای بزرگ گردنی صادق است. گر چه خون از درون سیاهرگهای آسیب دیده بدون جهش خارج می شود و میتوان با فشار ملایم آنرا مهار کرد، ولی در موارد آسیب به سیاهرگهای بزرگ امکان وقوع خونریزی شدید و غیر قابل مهار وجود دارد.

۳ ) خونریزی مویرگی:

خون موجود در مویرگ ها مخلوطی از خون سرخرگی و سیاهرگی است. خون معمولا از زخم نشت می کند و مقدار خون از دست رفته نیز کم است. معمولا فشار روی زخم برای مهار خونریزی کفایت می کند و در بسیاری مواقع حتی بدون درمان، روی زخم خودبه خود لخته می بندد و خونریزی مهار میشود. در این نوع خونریزی خطر عفونی شدن زخم بیشتر از خطر از دست رفتن خون مطرح است.

باتوجه به کانون خونریزی، خونریزیها به دو دسته تقسیم می شوند:

۱) خونریزی داخلی:

در خونریزی داخلی،خون از درون عروق خارج شده، ولی داخل بدن باقی میماند.یعنی خون به درون حفرات بدن مثل شکم، قفسه سینه، جمجمه و … می ریزد. این نوع خونریزی را با چشم نمی توان دید و تشخیص آن مشکل است.

۲) خونریزی خارجی:

در خونریزی خارجی، خون از بدن خارج شده و بیرون می ریزد و غالبا نتیجه ی بریدگی، جراحت جنگی و شکستگیهای باز استخوان ها ایجاد می شود.

علل خونریزی ها:

از علل خونریزی خارجی می توان آسیبهای ناشی از تصادفات، ضربه ها، بریدگی با آلات برنده و صدمات جنگی در اثر گلوله و ترکش و… را نام برد.

از علل خونریزی داخلی می توان آسیب و ضربه در اثر تصادفات، ضربه ها، وارد شدن گلوله به درون احشاء ، برخی بیماریهای خاص مثل خونریزی گوارشی و اختلالات انعقادی اکتسابی و ارثی را نام برد.

اثرات خونریزی در بدن

اثرات کلی از دست رفتن خون عبارتند از:

۱- از دست رفتن گلبول های قرمز به کاهش اکسیژن رسانی به بافتها منجر می شود.

۲- کاهش در حجم خون سبب کاهش فشار خون میشود.

۳- سرعت پمپاژ قلب جهت جبران فشار خون کاهش یافته، افزایش می یابد.

۴- کاهش در قدرت ضربان قلب.

خونریزی های خفیف و آرام معمولا بی خطر بوده و علائم عمومی ایجاد نمی کنند.

عدم رسیدگی فوری در خونریزی های متوسط( که تا حدود ۱ لیتر خون از دست

می رود)، منجر به بروز حالت شوک می شود.

در خونریزی های شدید، امکان بروز مرگ در عرض چند دقیقه نیز وجود دارد.

دستگاه گردش خون :

دستگاه گردش خون از مهمترین سیستمهای بدن میباشد که از سه جزء اصلی زیر تشکیل شده است :

۱- قلب

۲- رگها

۳- خون

وظیفه این دستگاه انتقال مواد غذائی واکسیژن به سلولهای بدن وهمچنین انتقال مواد دفعی ودی اکسید کربن سلولها به اندامهای دفعی می باشد

علائم ونشانه های خونریزی

به صورت واکنشی و برای جبران خون از دست رفته، خون کمتری به قسمتهای کم اهمیت تر مثل پوست، می رسد و به همین دلیل رنگ پریدگی پوست و مخاطها جزو علایم شایع خونریزی است. در مراحل اولیه و یا  خونریزی های خفیف به جز رنگ پریدگیهای مختصرپوست و افزایش تعداد ضربانقلب علایمی دیده نمیشود ولی با افزایش شدت خونریزی علایم زیر ظاهر میشود:

۱-  تشنگی

۲- ضعف، بی حالی،بی قراری و پرخاشگری

۳-تند شدن ضربان قلب و ضعیف شدن نبضهای محیطی

۴-عرق سرد روی پیشانی

۵-تنفس سریع و سطح

۶-تهوع و استفراغ

۷-افت فشار خون

۸- خواب آلودگی

۹-احساس سبکی سر، سرگیجه و سردی پوست

۱۰-احساس سرما

۱۱- وجود علایم خاص خونریزی در ارتباط با بعضی از قسمت های بدن مثلا خونریزی جمجمه، درون قفسه سینه یا شکم و…

۱۲- مشاهده خروج خون از زخم در موارد خونریزی خارجی

به خاطر کاهش رسیدن خون اکسیژن دار به مغز، فرد دجار خواب آلودگی، گیجی، سیاهی رفتن چشمها و یا اضطراب و بی قراری می شود.

اهداف کلی در خونریزی ها

۱ـ شناسایی وضعیت مصدوم و شدت از دست رفتن خون

۲ـ مهار خونریزی

۳ـ تمیز نگه داشتن زخم و پوشاندن آن با گاز استریل جهت به حداقل رساندن خونریزی و ممانعت از بروز عفونت

۴ـ انتقال مناسب مصدوم به بیمارستان

کمکهای اولیه در خونریزی ها

در ارائه کمکهای اولیه سرعت عمل به خرج دهید اما خونسردی خود را حفظ کنید.

تاخیرممکن است به قیمت از دست رفتن جان مصدوم تمام شود.ــ  علایم حیاتی را کنترل کنید

ـ مصدوم را به پشت بخوابانید و پاها را در وضعیت زانوخمیده بالا ببرید.

ـ خونریزی را کنترل کنید

ـ مصدوم را گرم نگه دارید

ـ مصدوم را در وضعیت استراحت قرار داده و اندام زخمی را بی حرکت کنید

ـ لباس مصدوم را شل کنید

ـ در صورت بروز شوک، پاهای مصدوم را بالا نگه دارید اما در صورت خونریزی سر و گردن نباید سر را نسبت به بقیه بدن پایین تر نگه داشت ، چون سبب خونریزی بیشتر می شود.

ـ در صورتی که خون لخته شده باشد، از کندن و تمیز کردن آن خودداری کنید؛ زیرااین کار سبب خونریزی مجدد میشود.

ـ هرگز اشیائی مانند چاقو، تکه های شیشه و… را از زخم خارج نکنید زیرا امکان تشدید آسیب و خونریزی بیشتر وجود دارد. در این شرایط، از یک دستمال و یا باند حلقه شده به نام تــامپون استفاده کنید. توجه داشته باشید که  تامپون باید

کاملا اطراف جسم را بپوشاند طوری که وقتی خواستید روی آن باندپیچی کنید،

به جسم فشار وارد نشود.

ـ مصدوم را به مرکز درمانی انتقال دهید.

روشهای مهار خونریزی

برای این کار میتوانید از چند روش زیر استفاده کنید:

۱ـ بالا نگه داشتن عضو آسیب دیده

۲ـ  فشار مستقیم بر روی محل خونریزی

۳ـ فشار بر روی نقاط فشار (منظور از نقاط فشار، نقاطی هستند که شریان یا همان سرخرگ اصلی، از آن عبور کرده است.)

۴ـ اگر خونریزی جزئی باشد، خونریزی ممکن است با ریختن آب سرد بر  روی آن بند بیاید.

۵ ـ استفاده از تورنیکت یا شریان بند در خونریزی های شدید تورنیکت باند عریزی است که استفاده از آن به طور صحیح سرخرگ را بسته و مانع خونریزی میشود. از این وسیله تنها در موارد بسیار ضروری (نظیر قطع سرخرگ بزرگ، قطع عضو و یا عدم مهار خونریزی با روشهای دیگر) استفاده می شود.
کمکهای اولیه در خونریزی خارجی

جهت کنترل خونریزی خارجی باید چهار مورد اساسی زیر به ترتیب وبه سرعت انجام پذیرد :

۱- فشار مستقیم

۲- بالا نگه داشتن عضو

۳- فشار بر نقاط فشار

۴- استفاده از تورنیکت یا کیسه هوایی

۱- فشار مستقیم :

موثرترین روش در کنترل خونریزی از طریق فشار مستقیم میباشد که به یکی از دو روش زیر انجام میگیرد :

الف- گاز استریل (یا تکه پارچه تمیز) را روی محل خونریزی گذاشته وبا دست روی آن فشار وارد شود تا خونریزی قطع گردد.

ب- قطعه ای گاز استریل را روی محل خونریزی گذاشته وبه وسیله بانداژ محکم آنرا ببندید تا خونریزی کنترل گردد.

۲- بالا نگه داشتن عضو دچار خونریزی :

این روش در کنترل خونریزی قسمت هایی از بدن که امکان قراردادن آنها در سطحی بالا تر از سطح بدن وجود دارد مورد استفاده قرارمیگیرد که به علت نیروی جاذبه ،فشار خونریزی کمتر میشود .

توجه : در صورت وجود شکستگی درعضو مربوطه استفاده ازاین روش محدودیت دارد .

۳- فشار بر نقاط فشار :

اگر توسط فشار مستقیم و بلند کردن عضو ،خونریزی قابل کنترل نبود از فشار دادن بر نقاط فشار استفاده میشود .

نقاط فشار نقاطی است که شریان های اصلی بدن از نزدیک سطح بدن و روی استخوانها عبور میکند و تعدادی از آنها عبارتند از :

۱) در خونریزی های دست

۲) در خونریزی های پا

توجه : چنانچه در این محل ها شکستگی استخوانی باشد در استفاده از این روش محدودیت وجود دارد .

۴- استفاده از تورنیکت یا کیسه هوائی :

این روش فقط زمانی انجام میشود که کوششهای قبلی جهت کنترل خونریزی موثر واقع نشود ویا در مواقعی که اندامی قطع گردیده و نگرانی درمورد ازبین رفتن بافتهای پائین تر از محل بستن تورنیکت نباشد .

روش بستن تورنیکت :

۱- ابتدا گاز یا دستمالی بر روی بازو قرار دهید که علاوه بر نقش حفاظتی باعث افزایش فشار در آن نقطه گردد .

۲- به وسیله باند نواری دستمال فوق را ثابت کنید. وسپس اهرمی مثل یک تکه چوب یا لوله یا حتی خودکار را روی آن قرار دهید وباند را بعد از قراردادن آن گره دیگری بزنید.

۳- اهرم را به حول مرکز گره تا اندازهای بچرخانید که خونریزی قطع شود در اینحال اهرم را بوسیله گره ثابت کنید .

زمان بستن تورنیکت را در محلی که قابل رویت باشد بنویسید . بعلت اینکه بستن شریان توسط تورنیکت حداکثر هر ۱۵ دقیقه یک بار تورنیکت را به مدت ۱ دقیقه رها کرده ومجدداً ببندید.

نکته :

۱- اندامی که با تورنیکت بسته شده حتماً باید در معرض دید باشد .

۲- حتی در زخمهای ران و بازو تورنیکت حداقل باید ۲ اینچ یا۵ سانتی متر بالاتر از آن بسته شود.

عده ای از پزشکان استفاده از کیسه هوائی دستگاه فشار خون با فشار حدود ۱۵۰ میلی متر جیوه را پیشنهاد می کنندکه عملاً اگر امکان پذیر باشد راه ایمنی تری میباشد. در دهه های اخیر استفاده از وسیله ای به نام آتل بادی پیشنهاد شده که کیسه های پلاستیکی با حفره میان خالی هستند ومانند جوراب پوشیده و سپس باد می کنند. این وسیله علاوه بر اینکه میتواند به عنوان یک آتل مصرف شود درموارد خونریزیها نیز به عنوان کمک دهنده در جلوگیری از خونریزی یا در موارد شوک حاصل از خونریزی به عنوان کمک در کاهش جریان خون اندامها مورد استفاده قرار می گیرد.

دربستن تورنیکت باید بسیار دقت کرد . چه بسا افرادی که به دلیل سهل انگاری امدادگران عضو خود را از دست داده اند . به همین دلیل استفاده از تورنیکت و آتل بادی در بسیاری از نقاط جهان معلق مانده است و تنها در موارد خاص مورد استفاده قرار می گیرد .در بستن تورنیکت در قسمتی از اندام مثلاً دست باید توجه کرد برای جلوگیری از آسیب و قطع عضو سالم به اندازه ای تورنیکت را محکم کنیم که نبض احساس شود تا از تخریب عضو جلوگیری شود و حدالمقدور سعی شود از تورنیکت استفاده نشود .

کنترل بوسیله سرما :

در موارد شکستگی، سوختگی وخونریزیهای خفیف میتوان با استفاده از کیسه های حاوی یخ در محل ضایعه، علاوه بر کاهش درد و تورم  باعث کاهش خونریزی نیز شد. توجه داشته باشید که استفاده از سرما به تنهائی نمیتواند در کنترل خونریزی موثر باشد وباید همراه با دیگراقدامات انجام گیرد.

توجه : برای جلوگیری ازسرمازدگی مورد نظر، کمپرس سرما را نباید بیش از ۲۰ دقیقه ادامه داد.

با توجه به مطالب فوق در مصدوم دچار خونریزی اقدامات زیر را بترتیب به عمل أورید :

۱- محل خونریزی را مشخص کنید.

۲- نوع خونریزی را مشخص نمائید.

۳- خونریزی را کنترل کنید ( باید از حداقل امکانات حداکثر استفاده بعمل آید ).

۴- اگر جهت کنترل تورنیکت بسته اید زمان آن را درجائی که کاملاً در معرض دید باشد مثلاً سینه یا پیشانی بیمار بنویسید .

۵-  بیمار را جهت پیگیری صدمات وارد شده کنترل کنید.

فراموش نکنید که تمامی این عملیات را در موقعی میتوان انجام داد که ابتدا وضع تنفس وقلب بیمار کنترل شده باشد.

ت- خونریزی داخلی :

تعریف: چنانچه خون پس از خروج از رگ در داخل حفره ای از بدن ریخته ومحل خونریزی مشاهده نشود، خونریزی داخلی گویند. مانند خونریزی در داخل جمجمه، ویا در مجاری گوارشی.

کمکهای اولیه در خونریزیهای داخلی :

در مورد خونریزیهای داخلی مهمترین کار رساندن بیمار به مرکز درمانی است وبهترین اقداماتی که میتوان انجام داد به ترتیب زیر است :

۱- کنترل علائم حیاتی

۲- کنترل راههای هوائی

۳- قرار دادن بیمار در بهترین وضعیت

مثلاً اگر بیمار دچار تهوع واستفراغ های مکرر است اورا به پهلو خوابانده واگر خونریزی داخلی اندامها ( دست وپا )است، اندام را بالا نگه دارید.

۴-  بیمار اگر دچار شوک است کمکهای اولیه در مورد او انجام شود.

۵-  در صورت امکان به بیمار اکسیژن داده وبه او هیچ چیز نخورانید.

۶-  در اولین فرصت ممکن بیمار را به مرکز درمانی انتقال دهید.

نکته۱ :

در صورت ضربه به سر – استفراغ های مکرر زنگ خطر بزرگی جهت اعلام خونریزی داخل مغزی میباشد که میتواند باعث مرگ مصدوم گردد.همچنین خروج مایع مغزی نخاعی که همانند آبریزش بینی از بینی و مایع شفافی از گوش می باشد از علایم ضربه مغزی می باشد .

در ضربه مغزی :

سر مصدوم را بالاتر از سایر اندام او قرار دهید . از خروج مایع مغزی نخاعی به بیرون جلوگیری نکنید و هر چه سریعتر مصدوم را به مرکز درمانی انتقال دهید .

نکته۲ :

در صورت ضربه به شکم – دل درد شدید زنگ خطر بزرگی جهت اعلام خونریزی داخل شکم میباشد ودر صورت عدم توجه باعث مرگ مصدوم خواهد شد.

خونریزی و شوک

عکس‌العمل بدن در برابر شوک به نحوی است که کاهش جریان خون اعضاء حیاتی مثل قلب و مغز می‌تواند در عرض چند دقیقه ، آسیب غیر قابل برگشتی به آنها وارد کند. به منظور جلوگیری از چنین آسیبی ، بدن یک سری مکانسیمهای جبرانی در جهت برقرار ساختن جریانی مداوم و ثابت از خون به سمت مغز و قلب فعال می‌کند که این به خرج کاهش جریان خون اعضاء کم اهمیت‌تر و غیر حساس‌تر بدن مثل پوست و عضله (در مرحله اول) و در مراحل بعدی ، کلیه‌ها و دیگر احشاء شکمی و روده‌ها انجام می‌شود. در همان زمان به منظور کمک بیشتر به افزایش جریان خون سیستم عروقی ، ضربان قلب نیز افزایش می‌یابد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این مکانیسمهای جبرانی تحت اثر دستگاه عصبی سمپاتیک و هورمونهای غده فوق کلیه (اپی نفرین و نوار پی‌نفرین) می‌باشند.

عکس‌العمل بدن در برابر خون رسانی ناکافی به بافتها و اندامهای بدن (شوک) باعث بروز علائم اولیه شوک می‌شود.

علائم شوک

کفایت مکانیسمهای جبرانی به مقدار و سرعت از دست رفتن خون بستگی دارد و معمولاً تا حدی مکانیسمهای جبرانی قادرند فشار خون را در محدوده طبیعی نگه دارند که خون از دست رفته بیش از ۱۵ تا ۲۰ درصد کل حجم خون و به عبارتی بیش از حدود یک لیتر نباشد. علائم شوک بطور خلاصه عبارتند از:

– تشنگی شدید در مراحل اولیه.
– رنگ پریدگی و سرد شدن پوست به علت تنگ شدن عروق خونی پوست.
– نبض سریع به علت تندتر زدن قلب برای جبران شوک و بعد ضعیف شدن نبض.
– احساس ضعف و غش در بیمار به علت کاهش خون رسانی به مغز و عضلات.
– افت فشار خون در مراحل اول فقط در حالت ایستاده افت می‌کند ولی با پیشرفت شوک در حالت دراز کشیده نیز پایین است.
– تنگی نفس شدید و تند شدن تنفس به علت ناکافی بودن خون از اکسیژن.
– کاهش هوشیاری به علت کاهش خونرسانی به مغز.

علل شوک

قلب و رگها خونی ، در بدن انسان مخزن عروقی را تشکیل می‌دهند که خون را در خود جای می‌دهند و جریان خون طبیعی تحت اثر سه عامل قدرت انقباضی قلب ، حجم خون و قطر عروق خونی می‌باشد.

اگر هر یک ازاین سه عامل فشار ؛ پمپاژ قلب ، میزان خون و انبساط و انقباض رگهای خونی دچار اختلال شده و درست عمل نکنند، خون رسانی به بافتهای بدن به میزان کافی صورت نخواهد گرفت و شوک اتفاق می‌افتد. از اینرو شوک را به سه نوع کلی می‌توان تقسیم کرد.

– شوک ناشی از کاهش حجم خون
– شوک ناشی از کاهش قدرت قلب
– شوک ناشی از گشاد شدن رگهای خونی

شوک ناشی از کاهش حجم خون

ایجاد شوک به علت از دست دادن مایعات به هر دلیل شوک کمبود حجم ( هیپوولمیک ، هیپو= کمبود ، ولمیک = حجم ) نامیده می‌شود.

در مصدومین رایجترین نوع شوک که خطرناک نیز می‌باشد ، شوک هیپوولمیک (Hypovolemic) یا شوک ناشی از کاهش حجم خون است. کاهش حجم خون می‌تواند مستقیماً به علت از دست رفتن خون ، (مثلاً در خونریزیهای داخلی و خارجی) یا پلاسما ( مثلاً در سوختگیهای وسیع و … ) باشد. در اکثر موارد ، شوک کمبود حجم به علت خونریزی است که به آن شوک خونریزی یا شوک هموراژیک می‌گویند.

باید تاکید شود که خون فقط بخش کوچکی از کل مایعات بدن را تشکیل می‌دهد . تمام مایعات بدن باهم حدود ۶۰ درصد وزن کل بدن را شامل می‌شوند. کاهش پلاسمای خون و بدنبال آن کاهش حجم خون ممکن است به دنبال از دست رفتن جبران نشده مایعات از راههای دیگر مثل اسهال ،استفراغ ، تعریق زیاد ، سوختگی ، دهیدراتاسیون ( کم آبی بدن ) و … باشد.

اگر بدن از قبل دچار کمبود آب نیز باشد ، این عکس العمل زودتر بروز می‌نماید. در مکانهایی که درجه حرارت بالایی دارند ، مانند انبارها و کارخانه ها ، و یا اگر مصدوم قبل از جراحت ، به شدت عرق کرده است (مثلاً حوادثی که ضمن ورزش کردن و یا شکار رخ می‌دهند) و یا بعضی کارهای سخت و سنگین ، مانند بار بری و آهنگری ، ممکن است قبل از وقوع حادثه ، آب بدن را کاهش داده ، در نتیجه اثرات کاهش حجم خون سریعتر آشکار شود.

شوک قلبی

اگر قلب نتواند بخوبی عمل پمپاژ خون را انجام داده و رگهای بدن را پر از خون نگه دارد، شوک ایجاد می شود. قلب ، پمپی است که خون را از طریق رگها به درون بدن می‌فرستد و هرگونه اختلال در برون‌ده آن فوراً به صورت کاهش جریان خون اعضای مختلف بدن تظاهر می‌کند. برون‌ده قلب محصولی از دو عامل است:

– ضربان قلب ، یعنی تعداد ضربان در دقیقه.
– حجم ضربه‌ای ، یعنی حجمی از خون که در طی هر ضربه از قلب خارج می‌شود.

شوک قلبی معمولاً در اثر صدمه به قلب ، حمله قلبی و سایر بیماریهای قلبی ایجاد می‌شود. اکثر بیماریهای قلبی که درمان آن به تعویق می‌افتد، سرانجام آن قدر به قلب صدمه می‌رساند تا این که شوک قلبی رخ می‌دهد.
شوک ناشی از تغییر قطر رگهای خونی

ظرفیت رگهای بدن در مقایسه با حجم خون نباید خیلی بزرگ باشد. انبساط رگهای خونی ، بدون انقباض کافی دیگر رگهای خونی (به منظور جبران این انبساط) ایجاد شوک می‌کند. سرخرگها و سیاهرگهای بدن ، می‌توانند در پاسخ به تاثیرات هورمونی (شیمیایی) و عصبی قطر خود را تغییر دهند.

دستگاه عصبی سمپاتیک (جزئی از دستگاه عصبی خودکار بدن) مسوولیت کنترل کشش عضلات موجود در جدار رگها رابه عهده دارد و فعالیت این دستگاه سبب افزایش انقباض سرخرگها می شود. اثر مشابهی نیز توسط هورمونها مترشحه از غده فوق کلیه ( ادرنال ) ، یعنی اپینفرین و نوراپی نفرین ، ایجاد می‌شود.

انقباض سرخرگها، مقاومت آنها را در برابر خون بطور قابل توجهی افزایش می‌دهد. در نتیجه جریان خون به بافتها کاهش یافته ،و در همان زمان فشار خون سرخرگی افزایش می یابد. به عکس ، کاهش فعالیت دستگاه سمپاتیک منجر به گشاد شدن (انبساط ) سرخرگها و افزایش جریان خون بافتها می‌شود که به موازات آن فشار خون کاهش می‌یابد.

در بعضی از شرایط خاص ، موقعی که رگهای خونی ، انبساط بسیار زیادی پیدا می‌کنند، فشار خون بطور حاد کاهش یافته و مصدوم دچار شوک می‌شود.

انقباض سیاهرگها نیز می‌تواند با مکانیسمی متفاوت ، سبب افزایش فشار خون شود. در هر لحظه معین ، اکثر حجم خون موجود در گردش ، در سیاهرگها باعث می شود حجم زیادی از خون از سمت سیاهرگها به سوی قلب به حرکت درآید که با افزودن برون ده قلب ، فشار خون را افزایش خواهد داد.
اقدامات اورژانس در بیمار مبتلا به شوک

مدت زمانی را که فرصت دارید تا اقدامات اورژانس را برای مصدوم با شرایط خطرناک (خونریزی شدید و شوک) به اجرا در آورید، بسیار اندک است. لذا اقدامات درمانی باید هرچه سریعتر شروع شوند. مصدومینی که دچار شوک شده‌اند و یا احتمال شوک در آنها وجود دارد، باید سریع به بیمارستان منتقل شوند.

مصدوم را در موقعیت مناسب قرار دهید با توجه به مشکلات و صدمات مصدوم می‌توان وی را در وضعیت مناسب قرار داد:

بلند کردن پا بهترین روش است. پاهای مصدوم را ۲۵ سانتیمتر بلند کنید. در موارد صدمه در ناحیه گردن و یا ستون فقرات ، صدمه در ناحیه سر ، صدمه به قفسه سینه و شکم ، در رفتگی و یا شکستگی استخوان لگن و یا شکستگی لگن خاصره از این روش استفاده نکنید.

بدن مصدوم را به حالتی که سر و سینه‌اش از سطح بدن پایینتر قرار گیرد، قرار ندهید، زیرا باعث می‌شود احشاء شکمی به دیافراگم فشار بیاورد. هدف این است که مصدوم در وضعیتی (طاق باز یا نیم نشسته) قرار بگیرد که کاملاً راحت باشد و به راحتی تنفس کند. مصدوم را در هر موقعیتی که قرار می‌دهید، باید علائم حیاتی را در او بررسی کنید و مراقب باشید زیرا امکان استفراغ وجود دارد.

راه تنفس مصدوم را باز کنید. جهت این کار یک دست را بر پییشانی مصدوم و دست دیگر را زیر چانه او قرار دهید. سر مصدوم را به عقب خم کنید. این کار سبب می‌شود دهان او اندکی باز شود. اگر مصدوم نفس می‌کشد، مجاری تنفسی او را باز نگه دارید. اگر مصدوم نفس نمی‌کشد به او تنفس مصنوعی بدهید. مراقب مواد مترشحه و استفراغ مصدوم باشید و در صورت وجود آنها را پاک کنید. اگر تنفس و گردش خون مصدوم متوقف شده است، اقدامات احیاء قلبی – ریوی (CPR) را انجام دهید.

خونریزی را با روشهای فشار مستقیم ، بالا نگه داشتن عضو مجروح ، اعمال فشار نقطه‌ای و یا دیگر راههای لازم مهار کنید. کاهش حجم خون برای مصدومی که دچار شوک شده ،خطرناک است. در صورت در دسترس بودن ، از لباسهای ضد شوک نیز استفاده کنید. اگر چنین لباسی در دسترس ندارید می‌توانید با استفاده از باندهای کشی سرتاسر اندام تحتانی را با فشار متوسط بانداژ نمایید.

هرچه سریعتر به مصدوم اکسیژن تراپی برسانید. کمبود اکسیژن در اثر کاهش جریان خون ایجاد می‌شود. به مصدوم اکسیژن خالص برسانید.

در صورت وجود آسیب احتمالی در ناحیه ستون فقرات ، مصدوم را بی‌حرکت نگه دارید.

شکستگیها را آتل بندی کنید. این کار باعث می‌شود که خونریزی و درد که هر دو شوک را تشدید می‌کنند، تخفیف یابد. مصدوم را به تندی و با شدت تکان ندهید چرا که حرکت بدن ، شوک را تشدید می‌کند.

به مصدوم اطمینان و قوت قلب دهید و او را بی‌حرکت نگه دارید. اگر مصدومینی که دچار شوک شده‌اند، بی‌حرکت و آرام باشند، شانس بیشتری برای زنده ماندن خواهند داشت.

از کاهش دمای بدن جلوگیری کنید. باید دمای بدن مصدوم را تا حد امکان نزدیک به میزان طبیعی نگهدارید. ولی مصدوم را بیش از حد گرم نکنید. اگر امکان دارد، لباسهای خیس را از تن مصدوم در آورید. مصدومینی را که از ناحیه سر ، ستون فقرات و گردن آسیب دیده‌اند، آنها را برای گذاشتن پتو در زیرشان تکان ندهید.

هیچ چیز به مصدوم نخورانید. مصدومی که دچار شوک شده است، دهانش خشک می‌شود و احساس تشنگی می‌کند. همچنین ممکن است در اثر اکسیژن رسانی به مصدوم ، دهان و مجاری بینی مصدوم خشک شوند. مصدوم نباید چیزی بنوشد. هیچ نوع دارو و غذا و مایعی را از طریق دهان به مصدوم ندهید. اگر چنین کنید، احتمال وقوع استفراغ را در مصدوم افزایش می‌دهید.

هدف درمان اولیه در شوک کمبود حجم ، جلوگیری از تداوم از دست دادن خون است. درمان جایگزینی خون از دست رفته با دادن مایع است. در مرحله اول درمان در صحنه حادثه یک سرم فیزیولوژیک (که جزئی از وسایل هر امدادگری می‌باشد) یا محلول رینگرلاکتات می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

محلول رینگرلاکتات حاوی نمک در غلظتی معادل غلظت خون است و با وجود اینکه گلبولهای خونی را ندارد و نمی‌تواند تمام اعمال خون را انجام دهد، می‌تواند در مراحل اولیه درمان جایگزینی حجم خون و بالا آوردن فشار آن نقش موثری ایفا کند. با این کار رینگرلاکتات در حفظ جریان خون به تمام اعضای بدن کمک می‌کند. انتقال خون تنها با دستور پزشک و در مراحل درمان انجام می‌شود.

شکستگی بینی

فروردین ۱۱, ۱۳۹۴ توسط :   موضوع: : کمک های اولیه, مشروح اخبار

بینی به دلیل برجسته بودن در صورت ، در معرض شکستگی است. شکستگی بینی معمولا به علت واردآمدن ضربه ی روبرو، از کنار یا بالا به صورت ایجادمیشود.

شکستگی بینی به تنهایی یا توام با سایرشکستگیهای استخوانهای صورت و جمجمه ایجاد میشود.

در ضربات خفیف گاهی فقط جابه جایی استخوان اتفاق می افتد ولی در ضربات شدید، علاوه بر جابه جایی، شکستگی و حتی شکستگی و جابه جایی درتیغه ی وسط بینی به طور توام نیز رخ میدهد.

علایم‌ شایع‌:

1- تغییر شکل بینی

2- پارگی مخاط و خونریزی

3- شکستگی تیغه ی میانی بینی

4- درد، تورم و انسداد بینی

5- کبودی اطراف چشمها بسیار شایع است.

تشخیص و درمان

در شکستگی ساده اقدام اولیه ای که لازم است انجام دهید کمپرس سرد با کیسه ی یخ است زیرا خونریزی و تورم را محدود میکند. اقدام بعدی مراجعه به پزشک است.

در صورت نداشتن   تورم می تواند2 الی 3 ساعت بعد از ضربه جااندازی شکستگی بینی انجام گیرد.در صورت بروز تورم 2الی 3 روز بعد با کاهش تورم و معاینه ی مجدد جااندازی انجام می شودو در صورت عدم مراجعه قبل از حدود10 روز شکستگی جوش میخورد. بنابراین بهتر است قبل از حدود 6الی 10 روز شکستگی جااندازی شود.

جراح متخصص گوش و حلق و بینی بر اساس ماهیت و وسعت آسیب، روشهای تشخیصی ودرمانی خاصی را برای شما در نظر میگیرد. لازم است بدانیم فقط در 40 الی 50 درصد موارد دررادیوگرافی (عکس نیمرخ بینی) شکستگی قابل مشاهده است و در نیمی دیگر فقط معاینه کمک میکند. توجه کنید که اقدام به جاانداختن شکستگی فقط میتواند بینی را به ظاهری شبیه به قبل ازضربه ی اخیر در بیاورد و نباید انتظار دیگری داشت.

برای اصلاح مشکلات قدیمی از قبیل قوز، انحراف یا بزرگی بینی، لازم است عملهای دیگری انجام شود.

جا اندازی را میتوان در روزهای اول به طور سرپایی(در صورت تحمل شما) با بیحس کنندههای موضعی، یا به صورت بستری و در اتاق عمل با بیهوشی سبک انجام داد.

آموزشهای قبل از عمل:

شب قبل از عمل غذای سبک میل کنید.

از نیمه شب ناشتا بمانید.

شب قبل از عمل حمام کنید.

در مورد آقایان، اگر سبیل بلند دارید کوتاه کنید.

در مورد خانمها، لاک ناخنها و آرایش خود را

پاک کنید.

در صورتیکه داروهای ضد انعقاد( مانند آسپرین و وارفارین) مصرف میکنید بهتر است داروی خود راطبق نظر پزشک معالج خود قطع کنید.

قبل از رفتن به اتاق عمل زیورآلات، اجسام فلزی ، گیره ی سر، لنز، دندان مصنوعی و پروتزهای مصنوعی قابل حرکت را خارج کنید.

کلیه ی لباسها، لباس زیر و جورابهای خود را در آورید و لباس مخصوص اتاق عمل رابپوشید.

قبل از خروج از بخش جراحی ، ادرار خود را تخلیه کنید

– معمولاً روز عمل و یا فردای آن روز مرخص میشوید
– معمولاً جااندازی از درون بینی(جاانداختن بسته ) انجام میشود، لذا هیچ برش و بخیهای بر روی بینی شما وجود نخواهد داشت. گاهی نیز تغییر شکل بینی یا انسداد بینی پس از جااندازی بسته باقی میماند و3 الی 6 ماه پس از آسیب که تورم از بین رفته واستخوانها ثابت شدند اصلاح به روش باز انجام می شود.

آموزشهای بعد از عمل:

– معمولاً روز عمل شما نباید چیزی بخورید، از زمانیکه به شما اجازه داده شد، رژیم مایعات (آب،چای و آب کمپوت )بنوشید . در صورت تحمل وصلاحدید پزشک کم کم غذاهای نرم برای شما آغازخواهد شد.

– از همان ساعت های ابتدایی بعد از به هوش آمدن، از راه دهان نفس بکشیددر وضعیت نیمه نشسته استراحت کنید تا نیم تنه ی شما بالاتر از پاها یتان باشد و ورم کمتری درصورتتان ایجاد شود.

– معمولاً بعد از جا انداختن شکستگی بینی حدود یک هفته گچ یا اسپیلنت برای محافظت، روی بینی شما قرار داده میشود.

– میتوانید با استفاده از مسواک نرم دندانهایتان را مسواک بزنید، – – ولی لب بالا را دستکاری نکنید

– با دهان باز عطسه و سرفه کنید و از حرکات شدید صورت حین خنده و گریه پرهیز نمایید.

– تا 2هفته بعد از عمل از تخلیه ی ترشحات بینی با فشار خودداری کنید. مراقب باشید هیچ ضربه ای به بینیتان وارد نشود

.- برای شما هیچ محدودیت غذایی وجود ندارد فقط از مصرف غذاهایی که احتیاج به جویدن طولانی دارند (مانند ساندویچ و کباب برگ) و مواد خوراکی که می دانید به آنها حساسیت دارید،خودداری کنید

– گاهی تامپون بینی(رشته های نازک پانسمان نخی آغشته به پماد آنتی بیوتیک) برای 2 تا 7 روزداخل بینی شما قرار داده میشود تا مانع از خونریزی وجابه جایی شود.
– شستن صورت یا حمام کردن با آب ولرم به شرطی که پانسمان روی بینی خیس نشود بلامانع است.

– در هفته های اول ورزشهای سنگین، بلند کردن اشیاء سنگین و دولا شدن را انجام ندهید تا ازبر افروختگی صورت و وارد آمدن ضربه پیشگیری شود.

– از برداشتن و جابه جایی گچ به طور خود سرانه پرهیزکنید.معمولاً درد زیادی بعد از عمل وجود ندارد و گاهی به خاطر وجود تامپون در داخل بینی ممکن است درد خفیف در صورت و پیشانی احساس نماییدکه با مسکنهای ساده مانند استامینوفن قابل رفع است.

– هرگز بدون مشورت پزشکتان از آسپرین یا بروفن  برای تسکین درد استفاده نکنید، چون باعث افزایش خونریزی میشوند.

– طی چند هفته ی اول بعد از عمل و بعد از خارج نمودن تامپون یا مش بینی به علت جمع شدن ترشحات داخل بینی، نفس کشیدن مشکل میشود که میتوانید برای شستشوی بینی روزانه چند نوبت ازمحلول سرم نمکی نرمال(سرم شستشو) استفاده کنید.

نکات قابل توجه:

پانسمان بینی خود را دستکاری نکنید.

در صورت خونریزی از بینی و یا بلع مکرر(خونریزی ته حلق) به پزشک خود اطلاع دهید.

داروهای بعد از عمل را طبق دستور پزشک خود استفاده نمایید.

در صورت تب حتماً پزشک خود را مطلع کنید.

در تاریخ مقرر به پزشک خود مراجعه کنید

روش اندازه گیری نبض

برای اندازه‌گیری ضربان قلب کافی است خیلی ساده نبض خود را بگیرید زیرا سرعت ضربان قلب و سرعت نبض در اغلب افراد مشابه است. البته سرعت ضربان قلب و سرعت نبض از لحاظ فنی متفاوتند، زیرا ضربان قلب سرعت انقباض‌های قلب را اندازه می‌گیرد، در حالیکه سرعت نبض سرعت افزایش فشار خون در سراسر بدن هنگام ضربان قلب را اندازه می‌گیرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در افرادی مبتلا به برخی از عوارض قلبی که به ناتوانی قلب در پمپ کردن کارآمد قلب در هر انقباض می‌انجامند، سرعت نبض ممکت است پایین‌تر از سرعت ضربان قلب باشد؛ اما چنین مواردی استثنا هستند.

“نبض آپیکال” (apical pulse) نبضی است که در راس قلب معمولا در حالی که بیمار بر روی پهلوی چپش دراز کشیده است، با گوشی شنیده می‌شود.

این ضربان قلب شامل دو صدای مجزای قلب می‌شود که اغلب “لاب- داب” نامیده می‌شوند، و هر “لاب- داب” معادل یک ضربان قلب است. سرعت طبیعی نبض آپیکال در بزرگسالان 60 تا 100 ضربه است.

پزشکان در مواردی که به الکتروکاردیوگرام دسترسی ندارند، نبض آپیکال را دقیق‌ترین و غیرتهاجمی‌ترین شیوه ارزیابی سلامت قلب می‌شمرند. نبض آپیکال اطلاعاتی درباره سرعت، ریتم، قدرت و تساوی ضربان قلب برای پزشک فراهم می‌آورد.

سرعت میانگین نبض چقدر است؟

سرعت ضربان قلب در حال استراحت در بزرگسالان از 60 تا 100 ضربان در دقیقه متفاوت است. زنان نسبت مردان سرعت ضربان قلب اندکی بالاتر دارند، و میانگین سرعت ضربان قلب در حال استراحت در زنان در میانه 70 تا 80 قرار دارد، اما در مردان حدود 70 است. علت این تفاوت عمدتا به قوی‌تر بودن عضله قلب در مردان مربوط است.

سایر عوامل :

از جمله سن، اندازه بدن، میزان آمادگی بدنی، بیماری‌های قلبی، ایستاده یا نشسته بودن، داروها، عواطف و هیجانات و حتی دمای هوا- می‌توانند بر سرعت ضربان قلب اثر بگذارند.

به طور کلی، در افرادی مانند ورزشکاران که آمادگی قلبی- عروقی خوبی دارند، سرعت ضربان قلب در زمان استراحت پایین‌تر است، و گاهی به 40 ضربان در دقیقه یا کمتر می‌رسد.
nabz

نبض‌تان را در کجای بدن بگیرید؟

رایج‌ترین دو شریانی که برای گرفتن نبض به کار می‌روند، شریان رادیال در طرف درونی مچ در نزدیکی کناره شست دست، و شریان کاروتید در گردن در میان نای و عضله گردن.

نبض را می‌توان با گذاشتن انگشت روی شریان رانی در کشاله ران اندازه گرفت، و اغلب برای آزمایش‌های کاتتریزاسیون قلب برای مثال در آنژیوگرافی قلب از این محل استفاده می‌شود؛ و نبض‌های پشت‌پایی (pedal pulse) در پاها برای بررسی جریان خون در اندام‌های تحتانی به کار می‌روند.

به گفته کارشناسان گذاشتن انگشت بر روی این شریان‌ها و شمردن ضربان‌ها در 60 ثانیه دقیق‌ترین اندازه‌گیری را به دست خواهد داد. همچنین می‌توانید ضربان‌های نبض را برای 15 ثانیه بشمارید و عدد به دست آمده را در چهار ضرب کنید، یا برای 10 ثانیه این کار را انجام دهید و عدد به دست آمده را شش ضرب کنید، اما اغلب کارشناسان شمردن برای 60 ثانیه کامل در صورت امکان را توصیه می‌کنند.

علل ضربان نبض غیرطبیعی

اختلال ریتم قلب (آریتمی) باعث می‌شود قلب با سرعت بیش از حد بالا یا بیش از حد پایین، یا با ریتم نامنظم بتپد.

“تاکیکاردی “را عموما به عنوان رسیدن سرعت ضربان قلب به بالای 100 تپش در دقیقه تعریف می‌کنند و معمولا ناشی از آن است که گسیل پیام‌های الکتریکی که از حفره قلب منشا می‌گیرند، وضعیتی نابهنجار پیدا کرده است.

رسیدن سرعت ضربان قلب به 150 و بالاتر ناشی از عارضه‌ای است که “تاکیکاردی فوق‌بطنی” نام دارد.

سرعت ضربان قلب کمتر از 60 ضربه در دقیقه را “برادیکاردی” می‌نامند و ممکن است بیانگر آسیب‌دیدن قلب به علت حمله قلبی یا سایر بیماری‌های قلبی- عروقی یا مشکلات به گره سینوسی- دهلیزی- که به عنوان ضربان‌ساز قلب عمل می‌کند- باشد.

رابطه‌ محکمی میان فشار خون و سرعت ضربان قلب وجود ندارد، و ممکن است با وجود سرعت ضربان قلب طبیعی، فشار خون شما بالا باشد.

سرعت ضربان قلب در هنگام فعالیت جسمی شدید افزایش می‌یابد، اما چنین فعالیتی ممکن است تنها اندکی فشار خون را بالا ببرد. هنگامی که فشار خون بیش از حد پایین می‌آید، بدن با افزایش سرعت ضربان قلب برای تشدید برون‌ده قلب به آن واکنش نشان می‌دهد.

محل های رایج لمس نبض:

نبض رادیال: که در قسمت داخلی مچ دست (پایین انگشت شست و روی استخوان رادیوس قرار دارد).

نبض کاروتید که در روی گردن و در فرورفتگی کنار سیب آدم می باشد.

در جاهای دیگر از جمله کشاله ران، مچ پا، آرنج (براکیال)، گیجگاهی (تمپورال) می توان نبض را لمس نمود.

نکات:

– با انگشت شست نبض را لمس نکنید زیرا خود شست نبض قابل لمس دارد.

– هر دو شریان کاروتید را همزمان لمس نکنید و فشار زیادی بر روی این شریان وارد ننمائید. زیرا در ریتم ضربان قلبی اختلال ایجاد می کند.

– در بزرگسالان رایج ترین محل، برای لمس نبض، شریان رادیال بوده و مطمئن ترین محل شریان کاروتید می باشد.

– در افرادی که خونریزی دارند نبض ضیعف ولی تعدادش زیاد است

– در افراد دچار اسهال و استفراغ شدید نبض ضعیف و حتی غیر قابل لمس است.

– تعداد نبض در شرایط طبیعی با افزایش سن تا رسیدن به سن بلو کاهش می یابد.

– جثه: تعداد نبض در افراد با جثه بزرگ و ورزشکار کمتر از افراد با جثه کوچک است.

برای لمس نبض در شیرخواران از شریان بازویی در داخل و وسط بازو استفاده کنید.

خارج شدن یا بیرون افتادن دندان

بيرون افتادن دندان از دهان يكي از شديدترين صدماتي است كه ممكن است طي بازي يا ورزش رخ دهد. هنگام بروز اين حادثه شانس موفقيت درمان تا حد زيادي به دانش، مهارت و واكنش به موقع اطرافيان در برخورد با اين مشكل ارتباط دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اگر دندان بيرون افتاده شيري باشد، نيازي به جايگزيني مجدد ندارد و فقط لازم است از شيري بودن آن اطمينان حاصل كرد. در صورتي كه دندان بيرون افتاده دائمي باشد، امكان جايگزيني مجدد آن در محل وجود دارد. هر چقدر كه شرايط انتقال دندان بهتر و فرد جوان تر باشد، شانس موفقيت درمان بيشتر و بهتر خواهد بود. مهم ترين نكاتي كه در اين زمينه وجود دارد محل نگهداري دندان و مدت زمان بيرون بودن دندان در خارج از دهان است.

سوانح دندانی معمولا به دلایل زیر ایجاد می شوند:

1- صدمات ناشی از زمین خوردن و برخورد دندان به سطوح محکم
2- تصادفات اتومبیل
3- صدمات ورزشی
4- نزاع و درگیری
5- شکستن غذاها و اجسام سخت توسط دندان

هنگام مواجهه با اين مشكل لازم است در مرحله اول خونسردي خود را حفظ و شرايط بيمار را از نظر بروز ساير صدمات بررسي كنيد، اگر مشكلاتي ديگر و بخصوص خونريزي از ساير نواحي وجود دارد، لازم است به مشكلات جدي تر بيمار در مرحله اول رسيدگي شود. در صورتي كه يك يا تعداد بيشتري از دندان ها از دهان بيمار خارج شده، بهتر است دندان ها را به آرامي و از محل تاج گرفته و آنها را در محلول مناسب قرار دهيد.

کمک های اولیه:

دندان شکسته و یا کنده شده را سریعا و در عرض حداکثر 30 دقیقه به دندانپزشک برسانید. با گذشت زمان، شانس موفقیت در کاشت مجدد دندان کاهش می یابد. برای تمیز کردن دندان ، ابتدا آن را توسط سرم نمکی یا شیر بشویید. به یاد داشته باشید برای جابجایی فقط تاج دندان را در دست بگیرید و از دست زدن به ریشه دندان جدا خودداری نمایید.

برای انتقال دندان کنده شده به مطب دندانپزشک یکی از راه های زیر را انتخاب کنید:

1- سعی کنید که دندان را در دهان و در محل قبلی آن و هم ردیف با سایر دندان ها قرار دهید. برای نگه داشتن دندان کنده شده یک گاز تمیز یا چای کیسه ای مرطوب را روی آن قرار داده و به آرامی گاز بگیرید. مراقب باشید که دندان خود را نبلعید.
2- دندان را بین لب پایین و لثه پایین و یا در زیر زبان قرار دهید.
3- اگر روش های شماره 1 و 2 قابل انجام نبود، دندان را در یک ظرف تمیز قرار داده و با مقداری شیر یا بزاق روی آن را بپوشانید.
4- در برخی از کیت های کمک های اولیه وسیله ای برای نگهداری و حمل دندان و محلول مخصوص آن وجود دارد که می توانید از این وسیله نیز برای انتقال دندان استفاده کنید.

نکته:

اگر قادر نیستید که دندان های بالا و پایین خود را به هم نزدیک کرده و روی هم قرار دهید، احتمالا دچار شکستگی استخوان فک شده اید. در این صورت فورا به دندانپزشک یا بیمارستان مراجعه کنید.

کارهایی که نباید انجام دهید:

1- هرگز ریشه دندان کنده شده را لمس نکنید و برای جابجایی آن با تاج دندان تماس داشته باشید.
2- هرگز ریشه دندان کنده شده را پاک و تمیز نکنید.
3- هرگز دندان کنده شده را توسط مسواک یا الکل تمیز نکنید.

پیشگیری از شکستن و یا کنده شدن دندان:

1- در هنگام ورزش از محافظ دهان استفاده کنید.
2- از دعوا و درگیری و برخورد فیزیکی بپرهیزید.
3- از خوردن غذاهای سخت مانند استخوان، نان خشک و بیات و یا شکستن پوسته خارجی مغزها توسط دندان خودداری کنید.
4- در هنگام سوار شدن به اتومبیل حتما کمربند ایمنی خود را ببندید.

تنفس مصنوعی

شهریور ۲۹, ۱۳۹۲ توسط :   موضوع: : کمک های اولیه, مشروح اخبار

بدن می‌تواند مدت 6-4 دقیقه بدون اکسیژن بماند. بنابراین اگر قلب بایستد، یعنی خونی که حامل اکسیژن برای سلولهاست از جریان بیافتد، امدادگر برای برگرداندن ضربان قلب بطور متوسط 5 دقیقه فرضت دارد. و حدود 60 ثانیه بعد از ایست قلب ، تنفس نیز قطع می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اگر قلب کار کند ولی تنفس قطع شده باشد در اینجا هم 5 دقیقه فرصت برای نجات بیمار است.
ضرورت تنفس مصنوعی

علائمی که نشان می‌دهد مصدوم یا بیمار به تنفس مصنوعی احتیاج دارد عبارتند از:

هیچگونه حرکتی در قفسه سینه بیمار دیده نمی شود و حرکت هوا را از دهان بینی نمی‌توان شنید. با گرفتن تکه کاغذ یا پنبه در برابر دهان و بینی بیمار (و حرکت آنها) و یا گرفتن آینه جلوی دهان و بینی (و ظهور بخار روی آن) هم می‌توانیم به ایست قلبی پی ببریم.

بیمار برای وارد و خارج نمودن هوا به ریه‌های خود تلاش می‌کند و عضلات جلوی گردن و برجسته می‌شوند ولی ورود و خروج هوا انجام نمی‌شود یا خیلی غیر موثر است و تنفس را نمی‌توان حس کرد.

بیمار دچار سیانوز می‌گردد یعنی پوست و مخاط اطراف لبها، ناخنها، بینی و گاهی تمام بدن و صورت به رنگ خاکستری متمایل به آبی (کبود) در می‌آیند.

روشهای تنفس مصنوعی

مصدون را به پشت بخوابانید پس سر وی را به یک طرف چرخانده با انگشت دهان وی را جستجو کنید تا اشیا خارجی از قبیل آدامس، سیگار، و دندان مصنوعی ترشحات لزج و دهان را بیرون آورید و بعد از باز نمودن راههای هوایی با مانور سر عقب و چانه بالا (با یک دست پیشانی بیمار را پایین آورده و با دست دیگر چانه بیمار را بالا بکشید مواظب باشید بر روی گردن فشار نیاورید). سر خود را نزدیک دهان مصدوم آورده و بعد از ارزیابی سریع تنفسی، دادن تنفس را شروع کنید.

تنفس دهان به دهان

در تنفس دهان به دهان بعد از باز کردن و پاک کردن راههای هوایی، انگشتان دستی که روی پیشانی بیمار قرار دارد، پره‌های بینی را فشار دهید تا بسته شود. سپس یک نفس عمیق بکشید و دهان خود را در امتداد راه هوایی (موازی با آن) و روی دهان وی قرار دهید که تمام دهان را بپوشاند.

در همان حال که از گوشه چشم به سینه او نگاه می‌کنید، به آهستگی آنقدر در ریه او بدمید تا سینه‌اش تا حد الامکان بالا بیاید. از دادن تنفسهای سریع و با فشار زیاد جدا خوددداری کنید.

دهانتان را از روی دهان مصدوم بردارید و با حفظ وضعیت سر عقب و چانه بالا، بینی او را رها کند تا هوا از ریه‌هایش خارج شود، پس مجددا نفس بکشید تا بار دیگر تنفس مصنوعی بدهید.

پس از انجام 2 بار تنفس دهان به دهان مرحله بعدی ارزیابی را انجام دهید. اگر قفسه سینه بالا نیامد ممکن است راه هوایی کاملا باز نشده باشد و یا توسط یک جسم خارجی مسدود شده باشد که در این صورت اقدامات در آوردن جسم خارجی را انجام می‌دهیم.
در موارد زیر تنفس دهان به دهان نباید انجام شود.

– وجود زخم روی صورت، دهان و فک یا شکستگی فک
– آغشته بودن اطراف دهان مصدوم به سم
– استفراغ شدید و مکرر
– انقباض شدید عضلات فک (در تشنج)

تنفس دهان به بینی

هر گاه انجام تنفس دهان به دهان ممکن نبود می‌توان از این روش استفاده کرد. بعد از باز کردن راه هوایی و پاک کردن دهان، با انگشت شصت دستی که روی چانه قرار دارد لبهای مصدوم را به هم فشار دهید تا دهانش بسته شود.

نفس عمیق بکشید، دهانتان را روی بینی مصدوم قرار دهید و داخل بینی بدمید تا قفسه سینه بالا بیاید. سپس دهانتان را از روی بینی بردارید و در صورت امکان او را باز کنید تا هوا از طریق دهان و بینی خارج شود.

بلافاصله بعد از تنفس نبض کاروتید را جهت بررسی وضعیت قلبی بررسی کنید. اگر قلب ضربان ندارد همزمان ماساژ قلبی بدهید.

تعداد تنفس مصنوعی را با سرعت 15-12 بار در دقیقه در بزرگسالان و 20 بار در دقیقه در اطفال ادامه می‌دهید.

تنفس دهان به دهان و بینی

از این روش معمولا در کودکان و نوزادان استفاده می‌شود. بعد از قرار دادن سر بیمار در وضعیت مناسب از نظر راههای هوایی دهان خود را روی دهان و بینی طفل گذاشته و فقط با هوایی که در دهان دارید یا به آرامی فوت کنید (از بکار بردن هوای زیاد و با فشار زیاد خودداری شود) و به حرکات قفسه سینه نیز توجه کنید. سپس سر خود را کنار ببرید تا هوا زا ریه‌ها (ششها) خارج شود. و دوباره … .

دادن تنفس به طریقه سیلوستر

این روش تنفس مصنوعی در برق گرفتگی و از کار افتادن ماهیچه‌های تنفسی در اثر عوامل دیگری مانند کزاز مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش با باز کردن دستها به صورت دایره‌ای تا بالای سر و بعد جمع کردن دستها روی قفسه سینه و فشار روی قفسه سینه ورود و خروج هوا.

نکات لازم در تنفس مصنوعی

از تنفس مصنوعی سریع و محکم خودداری کنید.

از باز بودن راه هوایی مطمئن شوید تا هوا به جای نای وارد معده نشود. ورود هوا به مری و معده باعث اتساع آن خواهد شد که باعث تحریک استفراغ شده و مواد استفراغی می‌تواند وارد مجاری هوایی شده و باعث خفگی شود و اتساع معده همچنین به علت فشار روی عضله دیافراگم، تنفس و باز شدن ریه را با اشکال روبرو می‌کند. در این صورت مراقب استفراغ کردن بیمار باشید و در صورت استفراغ او را به سرعت به پهلو بچرخانید تا مواد استفراغی از دهانش خارج شود و پس از آن دهان او را تمیز کنید و به دادن تنفس و احیا ادامه دهید.

قرار نگرفتن کامل دهان امدادگر روی دهان بیمار، قرار نگرفتن کامل سر در وضعیت مناسب، بسته نشدن کامل بینی موقع دادن تنفس و کافی نبودن قدرت تنفسی مصنوعی عامل موثر نبودن تنفس مصنوعی خواهد شد.

کمکهای اولیه

شهریور ۲۸, ۱۳۹۲ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, کمک های اولیه, مشروح اخبار

علیرغم پیشرفت علم و تکنولوژی انسان هنوز درمقابل عوارض سوانح و بلایای طبیبعی ناشی از دگرگونیهای طبیعت آسیب‌پذیر است. و با توجه به ازدیاد روز افزون حوادث مختلف ، بخصوص جنگ ، تصادفات رانندگی ، سوختگیها ، خفگی به دلائل مختلف ، برق گرفتگی ، سقوط از ارتفاعات ، گزش حیوانات و حشرات ، مسمومیتهای مختلف و غیره ، اصولی‌ترین کار کسب آمادگی به منظور مقابله با حوادث و سوانح و بکارگیری آن جهت حفظ سلامتی و نجات جان خود و اطرافیان در لحظات اولیه وقوع یک حادثه است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، کمکهای اولیه مجموعه اقدامات و مراقبت‌هایی است که هنگام وقوع حادثه صورت می‌گیرد. هدف اصلی از این اقدامات جلوگیری از مرگ، پیشگیری و جلوگیری از پیشرفت ضایعات، صدمات و عوارض بعدی و یا کاهش درد و رنج مصدوم پیش از ارجاع به پزشک و پیش از انتقال به مراکز درمانیست. این اقدامات می‌توانند شامل اقدامات جسمی و یا روحی باشند.

اهداف کمکهای اولیه

– نجات و زنده نگهداشتن شخص مصدوم یا بیمار
– جلوگیری از شدت یافتن عارضه
– کمک به بهبود حال بیمار تا رسیدن و یا انتقال او به مراکز درمانی

خصوصیات امدادگر

شخص کمک دهنده نیازی به داشتن اطلاعات پزشکی یا پرستاری ندارد. همه افراد می‌توانند با آموختن اصول کمکهای اولیه و انجام کمک صحیح و به موقع ، چه بسا باعث جلوگیری از مرگ حتمی مصدومین و یا ازدیاد و شدت یافتن عوارض مختلف گردند.

امدادگر باید سرعت عمل داشته و در هر حادثه به سرعت از وضع بیمار و نوع حادثه اطلاعاتی کسب نموده و اقدام به نجات بیمار نماید.

در هر حادثه خونسردی خود را حفظ نموده و با آرامش دست بکار شود.

به روحیه بیمار توجه نموده و سخنانش تسلی‌بخش بوده و رفتارش اطمینان بخش و توام با دلسوزی می‌باشد.

در کارش وارد بوده و با اصول کمکهای اولیه آشنا باشد و بداند که در هر حادثه به چه نحو باید عمل کند.

وظایف اصلی امدادگر

در هر حادثه آنچه بسیار ضروری بوده حفظ ترتیب عمل در کمکهای اولیه است. بدین ترتیب که امدادگر باید هنگام رسیدن به بالین مصدوم یا بیمار به ترتیب زیر اقدام نماید:

– دورکردن شخص مجروح یا مصدوم از محیط خطر در صورت لزوم (مثل ریزش کوه و آوار ، آتش‌سوزی ، غرق‌شدگی و غیره

– بازرسی راههای تنفسی و کنترل علائم حیاتی بدن (مثل نبض ، فشارخون و تنفس)
– جلوگیری از خونرزی
– کنترل علایم مسمومیت و اقدام به نجات مسموم
– کنترل شکستگیها و انجام کمکهای اولیه لازم

تشخیص نوع حادثه

در هر حادثه باید نوع عارضه را تشخیص دهید تا بتوانید اقدام صحیح را انجام دهید. برای تشخیص ابتدا باید از سابقه مصدومیت آگاه شد و اینکه حادثه یا بیماری چگونه اتفاق افتاده و یا شروع شده است.

در صورتیکه فرد بیهوش باشد، وضع ظاهری محل حادثه هم ممکن است به تشخیص کمک کند. ممکن است در جیبهای بیمار کارت یا مدارکی وجود داشته باشد که نشاندهنده بیماری قلبی و یا بیماری قند (دیابت) باشد که دانستن این موضوع در امر درمان و کمک به ادامه حیات بیمار نقش مهمی دارد.

نکات مهم در کمک به بیماران

در ارزیابی مصدوم ، در ضمن کنترل علایم حیاتی بدن ، به رنگ چهره بیمار توجه داشته، وضع مردمک چشمهای او را کنترل کنید.

از دادن هر نوع دارو یا مواد غذایی یا مایعات به بیمار بیهوش خودداری کنید مجروحین را معمولا به پشت می‌خوابانند ولی در مواقعی که حالت تهوع داشته و استفراغ می‌کند و یا بیهوش است (بدون داشتن صدمات دیگر بدن) باید او را به حالت ایمنی دراز‌کش و به پهلو بخوابانید.

دهان بیمار بیهوش را فورا بررسی کرده و دندانهای مصنوعی ، آدامس ، سیگار و یا اشیا خارجی دیگر را اگر در دهان او وجود داشته باشد خارج نموده و ترشحات لزج را با دستمال پاک نمایید. دقت کنید زبان بیمار در جلو دهان قرار گرفته و راه تنفسی او را مسدود نکند.

در صورتیکه بدن بیمار سرد و رنگ پریده است باید او را با پتو یا وسیله دیگری گرم نگاهداشت.

اگر کوچکترین تردیدی در مرگ بیمار دارید، باید کمکهایتان را تا رسیدن پزشک و یا اطمینان از مرگ بیمار ادامه دهید

ارزیابی اولیه مصدوم و بیمار

پس از اطمینان از امنیت کامل محل استقرار خود و مصدوم یا بیمار باید به ارزیابی اولیه همه گونه علایم حیاتی و هر عاملی که حیات مصدوم را در معرض خطر قرار دهد، بپردازد.

در این ارزیابی سوال مهم این است که آیا مصدوم بیهوش است و یا موارد تهدید کننده حیات وجود دارد؟ در این مورد بلافاصله اقدامات لازم جهت رفع خطر را انجام دهید. هر فرد بیهوش باید در معرض خطر تلقی شود زیرا راه هوایی وی ممکن است بسته شده و به توقف وی بیانجامد.

بررسی سطح هوشیاری مریض

ابتدا هوشیاری مریض را بررسی کنید، سعی کنید برای پیدا کردن او فقط شانه‌هایش را تکان دهید و مراقبت کنید تا سر و گردن او تکان نخورد (چون ممکن است شکستگی گردن در بین باشد.)

باز کردن مجاری هوایی (Air way)

سعی کنید مجاری هوایی را باز کنید. به عقب افتادن زبان و قرار گرفتن آن در برابر گلو شایعترین علت انسداد و راه هوایی در مصدومین بیهوش است. اجسام خارجی و آسیب به مجاری هوایی نیز می‌توانند باعث انسداد راه هوایی شوند.

علایم انسداد راه هوایی: در صورت انسداد کامل هوای تنفسی به گوش نمی‌رسد و صورت و لبها کبود است و در انسداد ناقص راه هوایی صدای غلغل ، خرخر به گوش می‌رسد. و ورود و خروج هوا به ریه خوب انجام نمی‌گیرد.

تنفس را بررسی کنید: (Breething)

اگر راه هوایی مصدوم باز بود، تنفس او را چک کنید که آیا تنفسی دارد یا نه؟ پس از باز نمودن راه هوایی با مانور سر عقب و چانه بالا ، سر خود را نزدیک دهان مصدوم آورده سعی کنید با گوشتان صدای تنفس را بشنوید. با لاله گوش حرکت صدا را در مقابل دهان و بینی مصدوم حس کنید و با چشمهایتان حرکت قفسه سینه وی را ببینید.

اگر تنفس دارد و بیهوش است او را در وضعیت بهبود قرار دهید (یعنی به پهلو ، طوریکه پای بالایش به سمت جلو و دست زیرش به سمت عقب برود.) تا ترشحات طبیعی دهان (یا استفراغ) وی وارد ریه‌ها نشود. و اگر تنفس ندارد و تنفس به او بدهید.

گردش خون بیمار را بررسی کنید:

نبض گردنی یا نبض کاروتید بیمار را برای اطمینان از وجود گردش خون و عملکرد طبیعی قلب چک کنید.

بررسی وجود خونریزی

وجود خونریزیهای شدید سبب از دست رفتن خون و نرسیدن خون به اندامهای حیاتی مانند مغز و کلیه و سرانجام پدیدار شدن شوک می‌شود.

پس از کنترل A.B.C بیمار و پس از اطمینان از اینکه راه هوایی باز است (A) بیمار به خوبی نفس می‌کشد (B) و جریان خون به خوبی در رگها جاری است (C)(یعنی بیمار نبض دارد)، که ارزیابی اولیه نام دارد. در مرحله بعدی ارزیابی کیفیت علایم حیاتی بیمار را بررسی می‌کنیم. علایم حیاتی عبارتند از نبض ، تنفس ، وضعیت پوست ، سطح هوشیاری و فشار خون.

معاینه مصدوم

معاینه بالینی مصدوم باید پس از بررسی و اطمینان از طبیعی بودن علائم حیاتی بیمار انجام شود که برای معاینه همیشه از سر به سمت پایین معاینه می‌کنیم.

دهان

تنفس را چک کنید. به عمق ، میزان و ماهیت آن (اینکه تنفس آسان است یا مشکل و صدادار یا آرام است) توجه کنید. به بو توجه کنید. سریعا داخل دهان را بگردید تا مطمئن شوید چیزهایی مثل استفراغ ، خون ، غذا ، دندان مصنوعی و غیره که باعث بند آمدن نفس بیمار می‌شوند، در دهان وجود ندارد.

لبها را چک کنید و ببینید آیا سوخته یا بیرنگ هستند یا نه که احتمالا علامت مسمومیت هستند. پشت لبها را نگاه کنید و دقت کنید که آیا کبودی وجود دارد چون کبودی لبها نشانه خفگی است. دندانها را آزمایش کنید.

اطمینان یابید که دندان لقی به گلوی بیمار نیفتاده باشد. مطمئن شوید که دندانهای مصنوعی محکم به لثه چسبیده‌اند. در غیر اینصورت دندانها را خارج کنید.

جمجمه

با ملایمت سر را از زمین بلند کنید، به دنبال خونریزی ، ورم یا برآمدگی ، فرورفتگی بگردید. اینها ممکن است نشانه شکستگی در جمجمه باشند.

گردن و ستون فقرات

یقه را شل کنید. انگشتان خود را روی ستون فقرات قرار دهید و از بالای گردن تا به پایین تا آنجا که دستتان می‌رسد انگشتان خود را با ملایمت در فرورفتگی پشت قرار دهید و بدون آنکه باعث حرکت مصدوم شوید یا لباسش را درآورید از روی لباس تا آنجا که ممکن است بالا و پایین پشت را بگردید تا اطمینان حاصل کنید که در رفتگی و یا شکستگی روی ستون فقرات وجود دارد یا خیر؟ به وجود یا عدم وجود بی‌نظمی در ستون فقرات دقت کنید.

چون بی‌نظمی در ستون فقرات احتمالا نشانه شکستگی است. مصدومی را که احتمال می‌دهید آسیب مهره‌های گردنی یا کمری داشته باشد، تکان ندهید بخصوص اگر بیهوش باشد. برای معاینه از هر دو دست استفاده نمایید، به صورتی که بتوانید دو سمت بدن را با هم مقایسه کنید.

بینی و گوشها

باید از نظر اشیاء خارجی چک شوند. در بینی و گوشها بدنبال نشانه‌هایی از خون و یا مایع شفاف نخاعی یا مخلوط هردو باشید که احتمال دارد بیانگر شکستگی در جمجمه باشند. در گوش مصدوم صحبت کنید تا شنوایی او را بسنجید.

صورت

به رنگ صورت دقت کنید، ممکن است رنگ پریده یا برافروخته باشد، و حتی ممکن است در صورت اشکال در تنفس کبود باشد. در همان حال به حرارت صورت توجه کنید. ببینید که به طور غیرعادی سرد است یا گرم. به حالت پوست توجه کنید که خشک ، مرطوب یا عرق کرده است یا خیر؟

پیشگیری از سوانح و حوادث در کودکان

سوانح و حوادث، در همه دنیا جزو علل شایع مرگ و میر یا ایجاد معلولیت جسمی و آسیب های روحی هستند. مرگ فرزند از لحاظ علمی بدترین و سنگین ترین ضربه روحی ممکن برای یک انسان می باشد و ایجاد یک مشکل غیر قابل حل جسمی که یک عمر زندگی فرزند کسی رو سخت و تلخ کنه هم دست کمی از این مساله ندارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در حال حاضر مرگ و میر ناشی از حوادث و سوانح دومین علت مرگ کودکان عنوان شده است. طبق بررسی‌ها، بسیاری از کودکانی که در بـخـش‌ اطـفـال بیمارستان‌ها بستری هـسـتـنـد به‌علت حــوادث ناشی از بی‌دقتی پدر و مادرها بـسـتــری‌ شــده‌انــد.

براساس آمار، حدود 2 درصد این  دسته مرگ‌ها ناشی از غفلت‌هایی است که در مـنــزل نسبت به کــودکــان می‌شود و کودک به‌دلیل مشغول بودن مادر به کارهای خانه دچار حادثه می‌شود.

پیشگیری از سوختگی:

· در زمان بغل کردن کودکان مایعات داغ و چای ننوشید و سیگار نکشید.

· کودک را در معرض مایعات داغ و  وسایل سوزاننده( از قبیل سماور،بخاری،اجاق ،کرسی، منقل،تنور،اتو و …)قرار ندهید.

· پیش از حمام کردن کودکتان دمای آب را با پشت دست خود امتحان کنید تا مطمئن شوید که آب ولرم باشد.

· اشیای سنگین یا ظرف های حاوی مایعات داغ را روی میز نگذارید.

· در پریزهای برق محافظ پلاستیکی قرار دهید.

پیشگیری از سقوط:

· هرگز کودکتان را وقتی محافظ گهواره یا تخت خواب باز یا پایین است تنها نگذارید.

· هرگز کودک خود را در جاهای بلند مانند میز ،تخت خواب بدون حفاظ ،نیمکت و صندلی،تنها رها نکنید.

· ساک حمل شیرخوار را از زیر بگیرید.

· در هیچ سن و سالی کودک را در روروک نگذارید.

· محافظ در ابتدا و انتهای راه پله ها قرار دهید.

· روی پنجره ها محافظ و قفل قرار دهید.

· کودک خود را در جاهای بلند و بدون محافظ تنها رها نکنید.

· بالا و پایین رفتن از پله را به کودک بیاموزید.

· قوانین ایمنی دوچرخه سواری ( کلاه ایمنی و …) را آموزش دهید.

· مطمئن شوید محل بازی کودک ایمن است.

پیشگیری از غرق شدگی و خفگی:

· هرگز کودک را در تشت آب یا وان ،تنها رها نکنید. همیشه با یک دست از او حفاظت کنید.

· اشیلی کوچک یا نوک تیز را دور از دسترس کودکان قرار دهید.

· کودک را به پشت یا پهلو بخوابانید( به شکم نخوابانید)

· شیرخوار را قنداق نکنید ،شکم کودک را محکم نبندید، از بالش استفاده نکنید.

· محیط زندگی کودکتان را عاری از دود ( سماور – والر- منقلو..) نگه دارید.

· کمک های اولیه و احیای قلبی عروقی شیرخوار را بیاموزید.

· سطل ها ، تشت ها و حوضچه ها را خالی نگه دارید.

· استخرها را از چهار طرف حفاظ دار کنید و در ورودی انها را بسته نگه دارید.

· کیسه های پلاستیکی یا بادکنک ها را نزدیک کودک قرار ندهید.

· سیم تلفن،سیم های الکتریکی ،نوارهای پرده و کرکره را از نزدیک تخت خواب کودکان یا محل بازی انها دور کنید.

· شنا و قوانین ایمنی آب را به کودک آموزش دهید.

پیشگیری از مسمومیت:

· درب کابینت و کمد توسط کودک قابل باز کردن نباشد.

· مواد شیمیایی( شوینده،پاک کننده،سموم) و د اروها را دور از دسترس کودکان قرار دهید.

· مواد سمی ( نفت یا مواد شوینده) را در ظروف مخصوص ریخته و دور از دسترس کودکان قرار دهید.

· اشیاءخطرناک و آلوده ،روی سطح زمین و در معرض دید کودک قرار ندهید.

پیشگیری از حوادث ترافیکی:

· بهتر است حمل و نقل کودک با وسیله نقلیه ایمن در بغل مراقبین باشد و مسائل ایمنی از قبیل بستن کمربند ایمنی و پوشش مناسب را رعایت کنید.

· صندلی عقب اتومبیل ایمن ترین محل برای کودکان در هنگام رانندگی است.

· از صندلی مخصوص کودک در اتومبیل استفاده کنید.

· بر ایمنی محیط های بازی تاکید کنید.

· قوانین ایمنی رفت و آمد به مدرسه و مهارت های ایمنی پیاده رو را به کودک بیاموزید.

صدمات بدنی:

· کودکان را با حیوانات خانگی تنها نگذارید.

· از نگهداری حیوانات در محل زندگی خودداری کنید.

· کودکان را تنها رها نکنید.

· از محل کودک خود در هر زمان مطلع باشید.

· به کودک بیاموزید با افراد غریبه صحبت نکند.

· از مراقبت از کودک در یک محیط ایمن در پیش و پس از مدرسه اطمینان یابید.

·  شماره تلفن فوریت ها را به کودک آموزش دهید.

چگونه در هنگام آتش سوزى کمک کنیم

در هنگام رو به رو شدن با آتشسوزى سرعت تفکر و روشن بينى براى نجات جان خود و مصدومهاى احتمالي، کاملاً حياتى است. آتش خيلى سريع انتشار مىيابد .  بنابراين بلافاصله آتشنشانى و سرويس اورژانس را خبر کنيد و تا آنجا که می توانيد اطلاعات کاملى در مورد بروز حادثه به آنها بدهيد. سپس کوشش کنيد که تمام افراد را از ساختمان بيرون ببريد و مطمئن شويد که تمام درها بسته است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، کارشناسان امداد و نجات می گویند در آتش سوزی بزرگ نبايد کوشش کنيد که آتش را خاموش کنيد. مگر آنکه قبلاً آتش نشانى و اورژانس را خبر کرده باشيد و مطمئن شويد که خود شما در معرض خطر نيستيد.

مبلمانهاى جديد اغلب داراى مواد ترکيبى خاصى هستند که در هنگام سوختن ممکن است دود سمى از خود متصاعد کنند. بنابراين هيچوقت وارد ساختمان آتشگرفته که احتمال دود سمى در آن هست نشويد مگر آنکه مجهز به ماسک تنفس باشيد و به کاربرد آن عادت کرده باشيد.

اگر به هر دليلى ناچار شديد که وارد اطاق پر از دود شويد اول مطمئن شويد که خود را به خطر نمىاندازيد و سپس روشى را که در مبحث نجات يک مصدوم از اطاق گفته شده دنبال نمائيد.

اگر در يک ساختمان آتشگرفته گير افتاديد بهترين کار اين است که به اطاقى که داراى پنجره است پناه ببريد و در را ببنديد. يک پتو يا فرش يا مانند آن را کيپ زير در بگذاريد تا دود وارد اطاق نشود و از پنجره تقاضاى کمک کنيد.

توجه:

تمام موارد بالا براى حوادثى که در آن نشت گاز در کار است نيز مصداق دارد.

– نجات يک مصدوم از اطاق پر از دود يا گاز:

۱. بررسى کنيد و مطمئن شويد که خود را به خطر نمىاندازيد.

۲. يک طناب نجات به کمر خود ببنديد و طناب را به دست يکى از حاضرين بدهيد.

۳. بين خود و آن فرد يک سيستم از نشانههاى قراردادى برقرار کنيد تا زمانىکه علامت داديد شما را بکشد. بهترين روش اين است که طناب را بهصورت دائم در حالت کشيده نگهداريد و در هنگام خطر آن را شل کنيد تا فرد متوجه خطر بشود و شما را بکشد.

– توجه:

بستن دستمال تر به دور دهان و بينى باعث محافظت شما در برابر گاز يا دودهاى سمى نخواهد شد.

۴. با چسباندن پشت دست خود به درب اطاق آتش گرفته و قرار دادن دست خود در زير درب (جائى که هوا بيرون مىآيد) حرارت اطاق را بسنجيد. اگر هر کدام داغ بودند وارد نشويد.

۵. اگر داغ نبودند قبل از ورود به اطاق چند نفس عميق بکشيد تا خون شما پر از اکسيژن بشود و سپس با شانه خود از پهلو به درب ضربه بزنيد و آن را باز کنيد و در همين حال صورت خود را برگردانيد. اطاق ممکن است پر از هواى سوختهٔ فشرده باشد که ممکن است هر آن منفجر شود.

اگر دود کاملاً متراکم است کف زمين سينهخيز برويد. چون با توجه به اينکه هواى داغ به بالا مىرود ممکن است لايهاى از هواى تميز کف اطاق وجود داشته باشد.

۶. مصدوم را بگيريد و با توجه به رعايت تمام جنبههاى ايمنى با سرعت هر چه تمامتر او را بکشيد، لباس سوخته را با استفاده از پتو، گليم يا کت خاموش کنيد.

۷. اگر مصدوم هوشيار است کاملاً از او مراقبت کنيد چون ممکن است بر اثر نيمسوز شدن اشياء داخل اطاق گاز منواکسيد کربن در هواى اطاق پراکنده شده باشد و اين امر روى هوشيارى مصدوم بهتدريج تأثير مىگذارد.

۸. اگر تنفس مصدوم قطع شد، تنفس مصنوعى را بلافاصله شروع کنيد.

۹. مصدوم را به بيمارستان برسانيد.

اگر مصدوم در يک پارکينگ بسته که ماشينى با موتور روشن در آن قرار دارد گير افتاده باشد در پارکينگ را باز کنيد تا دود از پارکينگ خارج شده و هواى تازه به اندازه کافى وارد آن شود. نبايد کوشش کنيد که وارد چنين محلهائى شويد مگر آنکه مطمئن شويد که خطرى جان خود شما را تهديد نخواهد کرد.

برگه‌ی بعد »