کنترل دیابت در افراد سالمند

شیوع بیماری دیابت روز به روز بیشتر می شود. با توجه به افزایش امید به زندگی و افزایش سن نیز افزایش شیوع دیابت می شود، مجامع بین المللی پیشنهاد می کنند که در افراد بالای ۴۵ سال، حداقل هر سه سال یکبار ، سنجش قند خون ناشتا صورت بگیرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، درمان و کنترل دیابت در افراد سالمند مشکلاتی دارد چرا که معمولاً این افراد به بیماریهای دیگری نیز مبتلا هستند و این قضیه منجر به مشکل تر شدن کنترل قند خون می شود. و یا حتی ممکن است بیمار صرفاً مبتلا به دیابت باشد ولی به دلیل کبر سن و ابتلا چند ساله به دیابت ، با عوارض دیابت در سنین کهنسالی مراجعه نماید. به هر حال در صورتی که فرد دیابتی تحت مراقبت فردی مسئول قرار گیرد و نیز همکاری خوبی با پزشک و پرستار خود داشته باشد، کنترل مناسب قند خون امکان پذیر خواهد بود.

چه تفاوتهایی در تشخیص دیابت سالمندان در مقایسه با دیابت دوران جوانی وجود دارد؟

تغییرات فیزیولوژیکی چندی در بدن ما با افزایش سن رخ می دهد. افرد سالمندی که در معرض ابتلا به دیابت و یا پیشرفت دیابت قبلی هستند، معمولاً علائم کلاسیک دیابت را بروز نمی دهند. در واقع به دلیل این تغییرات فیزیولوژیکی مرتبط با سن ، بعضی از علائم دیابت مخفی مانده و یا تشخیص آن مشکل می شود.

از جمله علائم کلاسیک دیابت تشنگی شدید ، افزایش و تکرر ادرار و نیز کاهش وزن علیرغم پرخوری می باشد. افرادسالمند معمولاً دچار این علائم نمی شوند، اما ممکن است بی حالی و مریض احوال باشند و یا با وجود اشتهای طبیعی ، وزنشان به تدریج کم شود. از این رو بهتر است انجام آزمایش خون جهت بررسی قند خون جزئی از معاینات معمول افراد سالمند باشد.

معیارهای آزمایشگاهی تشخیص دیابت رد سالمندان مشابع سایر گروهای سنی است. قند خون طبیعی کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر می باشد و اگر به بالای ۱۲۶ برسد دیابت محسوب می شود. هر چند محدوده ۱۲۶ _ ۱۰۰ دیابت نیست ولی فرد را در معرض بعضی از عوارض دیابت از جمله عوارض قلبی و عروقی قرار میدهد.

هر گز فراموش نشود که دیابت یک بیمار بسیار جدی است و به کار بردن اصطلاحاتی مانند« دیابت ام خفیف است» و یا « قندم کمی بالاست» و یا« قند عصبی دارم» کاملاً خطاست.

همیشه به یاد داشته باشید که دیابت یک بیماری مزمن و جدی است که نیاز به مراقبت و نظارت مداوم جهت کنترل مطلوب قند خون و پیشگیری از بروز عوارض ناشی ازقند خون بالا دارد.

نشانه های بیماری دیابت در سالمندان کمتر از افراد کم سن و سال مشهود است؛ سالمندان معمولا دچار تشنگی شدید یا افزایش و تکرر ادرار نمی شوند اما ممکن است بی حال و مریض احوال باشند و یا به رغم اشتهای طبیعی، وزن شان به تدریج کم شود. از این رو انجام آزمایش خون برای بررسی وجود قند خون بالا در افراد کهنسال ضروری است و باید به عنوان جزیی از معاینه معمول آن ها به شمار آید زیرا در این افراد ممکن است ماه ها یا سال ها پس از آسیب بافتی ناشی از افزایش قند خون، دیابت تشخیص داده شود. این نکته را نیز اضافه کنم که معیارهای آزمایشگاهی تشخیص دیابت در سالمندان همچون دیگر گروه های سنی است ولی آن چه اهمیت دارد توجه به احتمال وجود دیابت با علامت های بالینی بسیار خفیف و غیراختصاصی و انجام بررسی های آزمایشگاهی لازم برای کشف آن است.

امروزه شمار افرادی که با داشتن نیم قرن سابقه دیابت در دهه های هفتاد ، هشتاد و نود عمر خود ، سرحال و فعالند رو به افزایش است ولی چه بسا برخی افراد با سابقه ۵۰ – ۴۰ ساله دیابت باید مشکلات مربوط به آسیب ناشی از دیابت و نیز مشکلات مربوط به افزایش سن را بپذیرند .

یکی از مشکلات دیابت در افراد مسن آن است که شخص ممکن است مبتلا به بیماری دیگری نیز باشد که کنترل قند خون را مشکل تر سازد . به علاوه ممکن است بیمار به علت بالا بودن قند خون در طی چند سال قبل از تشخیص ،‌ دچار عوارض دیابت شود و این عوارض در سنین کهنسالی بروز کند .

وضعیت سلامت افرادی که از کودکی مبتلا به دیابت بوده اند ، ممکن است در سنین بالا به دلیل عوارض دراز مدت دیابت که در حال پیدایش هستند،‌ رو به ضعف بگذارد .

اگر فرد دیابتی تحت مراقبت فردی مسؤول قرار گیرد و اگر بیمار همکاری خوبی داشته باشد ، امکان کنترل مناسب قند خون فراهم خواهد بود .

افت قند خون:

در هر فرد مبتلا به دیابت، قند خون باید در محدوده طبیعی یعنی ۷۰ تا ۱۱۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد ولی افرادی که قند خون طبیعی دارند بیش از افرادی که قند خون آن ها بالاتر از محدوده طبیعی است در معرض افت قند خون هستند. افراد جوان در مقایسه با سالمندان، معمولا حملات ناشی از افت قند خون را سریع تر شناسایی و درمان می کنند. به دنبال افت قند خون تغییراتی در جریان خون مغز روی می دهد که ممکن است سرخرگ های سفت شده سالمندان بتوانند این تغییرات را به راحتی بپذیرند. سالمندان دیابتی که تنها زندگی می کنند، ممکن است بر اثر افت قند خون زمین بخورند یا بی هوش شوند.پایین افتادن قند خون موجب لرزیدن شخص و در نتیجه پایین آمدن دمای بدن نیز می شود. در افراد سالمند ممکن است به دلایل مختلف، بدون پایین آمدن قند خون نیز دمای بدن پایین بیاید.

نشانه های آغاز حمله افت قند خون

اغتشاش شعور یا فراموشی، رنگ پریدگی، تعریق، تحریک پذیری و تاخیر فراوان واکنش ها، از افت قند خون حکایت دارد. در صورت مشاهده این علامت ها باید به سرعت قند خون اندازه گیری شود. اگر نمی توانید قند خون را اندازه بگیرید، اندکی قند به بیمار بخورانید و آثار آن را مشاهده کنید. انجام حرکات و فعالیت هایی که فرد به آن ها عادت ندارد، می تواند به پایین افتادن قند خون کمک کند. به طور مثال در هوای آفتابی که معمولا سالمندان علاقه به انجام کارهای باغبانی دارند، ممکن است چنین حالتی روی دهد. توجه داشته باشید که در هوای سرد، خطر مضاعف افت قند خون و دمای بدن وجود دارد. لذا در صورت امکان، این گونه مواقع نزد بستگان خود بمانید تا هوا بهتر شود. فرد سالمند ممکن است خوردن یک وعده غذا را فراموش کند. از این رو بهتر است اوضاع را تحت نظر داشته باشید

انجام حرکات و فعالیتهایی که فرد به آنها عادت ندارد می تواند به پایین افتادن قند خون کمک کند ، مثلاً در هوای آفتابی که معمولاً سالمندان علاقه به انجام کارهای باغبانی دارند ، ممکن است چنین حالتی رخ دهد .

توجه داشته باشید که در هوای سرد ، خطر مضاعف افت قند خون و دمای بدن وجود دارد ، لذا در صورت امکان ، این گونه مواقع نزد بستگان خود بمانید تا هوا بهتر شود . فرد سالمند ممکن است خوردن یک وعده غذا را فراموش کند ، از این رو بهتر است اوضاع را تحت نظر داشته باشید .

زیادی قند خون

بالا بودن غلظت قند خون سبب بیماری و بروز مشکلات ذهنی می شود ولی عده ای از سالمندان سطوح فوق العاده بالای قند خون را بدون داشتن شکایت چندانی به خوبی تحمل می کنند .

علامتهای بالا رفتن قند خون شامل تکرار ادرار یا بی اختیاری در دفع ادرار و تشنگی است . سالمندان به سهولت دچار کم آبی می شوند زیرا ممکن است نتوانند مایعات کافی بنوشند تا ادرار زیاد دفع شده را جبران کنند و به همین دلیل به دنبال بالا رفتن قند خون ، خستگی ، خواب آلودگی ، گیجی و آشفتگی در آنها پدید می آید . یک عفونت ویروسی جزئی ممکن است سبب افزایش بیشتر در قند خون شود ، لذا اندازه گیری مرتب قند خون و اقدام لازم در صورت بالا بودن آن بسیار حائز اهمیت است .

فرد سالمندی که تحت درمان با قرص های خوراکی پایین آورنده قند خون یا انسولین قرار دارد ، در صورت بروز مکرر هر یک از علامتهای افت ،‌ازدیاد و یا نوسان بیش از اندازه قند خون ، باید به پزشک مراجعه کند .

آیا غلضت قند خون افراد دیابتی همیشه بالاست؟

در هر فرد مبتلا به دیابت ، قند خون قبل از غذا بایستی در محدوده طبیعی ( ۱۰۰ _ ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر ) و قند خون زمان خواب ۱۴۰ _ ۱۰۰ باشد. افرد دیابتی همانند افراد طبیعی در معرض افت قند خون هستند. نکته مهم اینجاست که در افراد جوان دیابتی در مقایسه با سالمندان مبتلا به دیابت ، معمولاً حملات ناشی از افت قند خون سریعتر شناسایی و درمان می شود. از علائم آغازین حمله افت قند خون می توان به این علائم اشاره نمود: اغتشاش شعور( گیجی) یا فراموشی ، رنگ پریدگی ، تعریق ، عدم تمرکزحواس ، تحریک پذیری ، گزگز و مور مور درو لب ، افت دمای بدن ، کابوس شبانه و بی خوابی.

به دنبال افت قند خون ، تغییراتی در جریان خون مغز رخ می دهد که ممکن است درافراد سالمند به دلیل سفت شدن سرخرگها و یا ابتلا سیستم عصبی به دلیل ابتلا به دیابت ، این علائم به راحتی بروز نکنند. لذا بارها مشاهده می شود که سالمنان دیابتی که تنها زندگی می کننند ممکن است بر اثر افت فشار خون زمین خورده و یا بیهوش شونود. پایین افتادن قند خون موجب لرزش بدن می شود.

در صورت مشاهده علائم فوق ، بایستی سریعاً قند خون اندازه گیری شود. اگر نتوانستید قند خون فرد سالمند را اندازه بگیرید ، اندکی قند (۱ یا ۲ قاشق چایخوری عسل و یک فنجان شیر و یا نصف لیوان آب میوه ) به بیمار بخورانید و آثار آن را مشاهده کنید، درصورتی که بیمار شما بیهوش باشد سعی در خوراندن مواد قندی نکنید و در اسرع وقت بیمار را به اولین مرکز درمانی ببرید.

از جمله علل افت فشار خون می تواند انجام حرکات و فعالیتهایی باشد که فرد به آنها عادت ندارد مثلاً با انجام کارهای باغبانی در یک روز آفتابی ، ممکن است چنین حالتی رخ دهد.

توجه توجه داشته باشید که در هوای سرد ، خطر مضاعف افت قند خون و دمای بدن وجود دارد. لذا در صورت امکان بهتر است فرد سالمند در این گونه شرایط آب و هوایی نزد بستگان خود بماند.

گاهی نیز ممکن است که فرد سالمند خوردن یک وعده غذا را فراموش کند ، اذا کنترل و توجه به رژیم غذایی فرد سالمند مبتلا به دیابت امری مهم است.

در مقابل ، فرد سالمند ممکن است دچار حملات افزایش قند خون شود. علائم بالا رفتن قند خون شامل تکرر ادرار یا بی اختیاری در دفع ادرار و تشنگی است. سالمندان به سهولت دچار کم آبی می شوند زیرا ممکن است نتواند مایعات کافی بنوشند تا جبران ادرار دفع شده نمایند در نتیجه به دنبال بالا رفتن قند خون علائمی مانند خستگی ، خواب آلودگی ، گیجی و آشفتگی در آنها پدیدار می شود.

عفونتهای مختلف حتی یک عفونت ویروسی جزئی نظیر سرماخوردگی ممکن است سبب افزایش بیشتر قند خون شوند. لذا اندازه گیری مرتب و مکرر قند خون و اقدام لازم و به موقع در صورت بالا بودن آن بسیار مهم است.

گاهی اوقات فرد سالمند به دلیل درمان دیابت و مصرف قرصهای خوراکی پایین آورنده قند خون یا انسولین دچار علائم افت ، ازدیاد یا نوسان بیش از اندازه قند خون می شود. در صورت بروز مکرر هر یک از این علائم ف باید به پزشک مراجعه شود.

چه تفاوتهایی در درمان افراد سالمند مبتلا به دیابت در مقایسه با جوانان دیابتی وجود دارد؟

درمان دیابت به طور کلی در سالمندان مشابه جوانان است با ابن تفاوت که گاهی اوقات ناتوانی ها و مشکلات جسمانی و یا اختلال درکارکرد بعضی اعضای حیاتی بدن مانند قلب و کلیه در بعضی از سالمندان ، منجر به این می شود که اجرای درمان هایی که در گروه سنی جوانان معمول و رایج است ، در مورد سالمندان به سختی صورت می گیرد و لذا تصمیم گیری درمانی، بر حسب وضعیت فعالیت بدنی و شرایط کارکرد اعضای حیاتی سالمند تفاوتهایی ولو جزئی خواهد داشت. به عنوان مثال هدف از کنترل قند خون با توجه به هموگلوبین گلیکوزیله HbALC ، که وضعیت قند خون در عرض سه ماه گذشته را نشان می دهد , در جوانان دیابتی هدف رسیدن HbALC به زیر ۷ % ولی در سالمندان زیر۸ % می باشد.

چرا یک فرد دیابتی نیاز به درمان دارد؟

در افراد سالم ، غده پانکراس (لوزالمعده) مسئول تهیه و ساخت ماده ای به نام انسولین است که به ورود قند خون به اندام و ماهیچه ها و مصرف آن در اعضای بدن کمک می کندو در افراد دیابتی نوع دو ساخت و ترشح انسولین مشابه افراد طبیعی است ولی بدن قادر به استفاده صحیح از این انسولین نیست و لذا قند همچنان در خون باقی مانده و بر خلاف افراد طبیعی مورد مصرف اعضای بدن قرار نمی گیرد. بعد از گذشت چند سال از ابتلا به دیابت ، ممکن است تولید انسولین کاهش یابد در نتیجه فرد دیابتی نیازمند مصرف قرص و یا انسولین خواهد بود. فراموش نشود که درمان دارویی و یا مصرف انسولین ، هرگز جایگزین ژیم غذایی توصیه شده و ورزش نخواهد بود. در ضمن در ایامی که فرد سالمند سرما خورده و یا بیماری دیگری علاوه بر دیابت دارد نباید از مصرف درمان های طبی توصیه شده غافل باشد.

به طورمعمول درمان دیابت یا درمان خوراکی از طریق مصرف قرصهای خوراکی پایین آورنده قند خون و یا درمان تزریقی از طریق انواع مختلف انسولین می باشد. البته روشهای درمانی دیگری نظیر پیوند پانکراس نیز وجود دارد که تحت بررسی قرار دارند.

قرصهای خوراکی پایین آورنده قند خون

افزایش قند خون هشتاد تا نود درصد افرادی که پس از ۶۰ سالگی دیابت آنها تشخیص داده می شود با مصرف یک نوع داروی خوراکی پایین آورنده قند خون کنترل می شود. در صورتی که یک نوع قرص نتواند قند خون بیمار را کنترل کند پزشک ممکن است یکی از سه روش زیر را پیش بگیرد:

۱٫ میزان مصرف روزانه همان قرص را افزایش دهد.

۲٫ یک قرص جدید و یا انسولین به درمان قبلی بیفزایید.

۳٫ به جای این قرصها ، قرص دیگر و یا انسولین توصیه نماید. معمولاً افراد سالمند دچار فراموشی و یا نگران فراموش کردن مصرف مرتب داروی خود هستند.

می توان قرص های لازم روزانه یا هفتگی را در ظرف خاصی که در دسترس باشد( و یا ظرفهای مخصوص که در داروخانه ها موجود است) قرار داد. با افزایش سن، احتمال مصرف چندین دارو بدلیل دیابت و یا ابتلا به سایر بیماریها بیشتر می شود. گاهی اوقات این داروها با هم تداخل دارند. از این رو بهتر است به هنگام مراجعه به پزشک ، کلیه داروهایی را که فرد سالمند در حال حاضر مصرف می نماید ، همراه داشته و به پزشک نشان دهد.

انسولین:

انسولین تزریقی درست مثل انسولین تولید شده توسط لوزالمعده ، در بدن عمل می کند یعنی باعث ورود گلوکز خون بداخل سلولهای بدن و ماهیچه ها جهت استفاده و تولید انرژی می شود. انواع مختلفی از انسولین تولید شده است که اثر متفاوتی با هم دارند. دو نوع رایج انسولین که در ایران هم موجود است انسولین رگولار ( کریستال) است که شفاف میباشد و انسولین طولانی اثر(NPH ) که کدر می باشد. معمولاً زمان تزریق انسولین حدود نیم ساعت قبل از وعده غذایی است. پس زمان تزریق انسولین را طوری تنظیم کنید که قبل از وعده غذایی اصلی میان وعده سالمند باشد.

از جمله سایر انواع جدید انسولین عبارتند از:

لیسپرو: این انسولین کوتاه اثر، برای کنترل افزایش ناگهانی قند خون بعد از غذا ، استفاده می شود. مزیت آن این است که از ۱۵ دقیقه قبل از غذا تا مدت کوتاهی بعد از غذاقابل تزریق است.

آسپارت: این انسولین قند خون بعد از غذا را شبیه به لیسپرو تنظیم می کند ، ولی زودتر به اوج اثر می رسد و طول اثر کمتری دارد.

گلارژین: این نوع انسولین طولانی اثر بوده و آهسته جذب می شود، سطح آن در طول ۲۴ ساعت نسبتاً ثابت است و احتیاج به یک بار تزریق دارد.

این سه نوع یاد شده تنها در موارد خاص و با نظر پزشک معالج قابل استفاده هستند. بسیاری از سالمندان بدلیل آموزش های کافی که دیده اند قادر به کشیدن انسولین به درون سرنگ و تزریق آن به بدن خود می باشند. با این همه برخی سالمندان دارای مشکلات بینایی ، کند بودن حرکات و قوه درک هستند و نیاز به کمک دیگران دارند.

امروزه از وسایل کمکی جهت تزریق انسولین مانند قلم انسولین و …. هم میتوان استفاده کرد.

چندین محل برای تزریق انسولین وجود دارد: شکم ، سطح جانبی و جلویی ران ها و یا قسمت بیرونی بازوها . سرعت جذب انسولین در جاهای مختلف متفاوت است بطوریکه انسولین تزریق شده در شکمم سریعتی از بقیه جاها و انسولین تزریقی در ران ها کند تر از بقیه جاها جذب می شود. خشک بودن مفاصل ، محل های تزریق انسولین را در افراد سالمند محدود می کند. تزریق به روش زیر جلدی می باشد.

اگر یک ویال انسولین برای تامین انسولین مورد نیاز شما در طول یک ماه کافیست ، بهتر است انسولین را در درجه حرارت اتاق نگهداری کنید. در صورتی که خارج یخچال نگهداری می شود بعد از یک ماه باقیمانده دارو دور ریخته شود. با این وجود همیشه یک ویال اضافی جهت ذخیره در یخچال داشته باشید و قبل از مصرف به تاریخ اعتبار آن توجه کافی داشته باشید.

به دمای محلی که انسولین در انجا نگهداری می شود توجه کنید چرا که انسولین بیش از حد گرم یا سرد بخوبی عمل نمی کند. با توجه به اینکه انسولین سرد به هنگام تزریق درد شدیدی ایجاد می کند ، لذا انسولین قبل از تزیق به دمای بدن برسد. پس از نگهداری انسولین در فریز یا جا یخی یخچال ، و یا در محل ای گرم نظیر جلوی پنجره و یا در فصول گرم در داخل اتومبیل جداً پرهیز نمایید.

اگر سالمند دیابتی قادر به کشیدن انسولین به داخل سرنگ و تزریق آن باشد، صرفاً مراقبت از نظر دریافت انسولین مورد نیاز و مصرف غذا یا میان وعده پس از تزریق کفایت می کند.

در صورتی که سالمند به تنهایی قادر به تزریق انسولین نیست، مقدار مورد نیاز روزانه یا هفتگی وی توسط فردی که از وی مراقبت می کند داخل سرنگ کشیده شده و به صورت آماده در یخچال نگهداری شود.

اگر سالمند به دو نوبت تزریق و در روز نیاز دارد ، بهتر است سرنگ مربوط به هر نوبت مشخص باشد تا در زمان مناسب ، توسط بیمار تزریق گردد. از این طریق می توان متوجه شد که آیا سالمند ، انسولین آن نوبت را دریافت نموده یا خیر؟

همانطور که قبلاً گفته شد گاهی اوقات یک نوع داروی خوراکی پایین آورنده قند خون به تنهایی قادر به کنترل قند خون نیست و پزشک توصیه به مصرف قرص همراه با انسولین می نماید. در مصرف ترکیبی با انسولین، معمولاً از قرص متفورمین استفاده می شود. از جمله عوارض شایع قرص های خوراکی پایین آورنده قند خون و نیز انسولین ، افت قند خون است، از جمله علل افت قند خون ، تاخیر یا فراموش کردن مصرف یک وعده غذا یا میان وعده ، مصرف غذا به میزان کمتر از حد توصیه شده ، انجام بیش از حد ورزش ، مصرف بیش از حد توصیه شده داروهای دیابتی ( قرص یا انسولین یا هر دو) ، مصرف مشروبات الکلی ، روزه داری و نیز جهت بعضی بیماریها مانند درگیری قلب و کلیه است.

جهت اطلاع یافتن از میزان اثر دارو ها ی دیابتی ، سنجش قند خون با گلوکومتر و یا سنجش قند خون در آزمایشگاه توصیه می شود. قند خون مطلوب قبل از غذا ۱۱۰ _ ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر است. در صورتی که زیر ۷۰ و یا بالای ۲۴۰ میلی گرم در دسی لیتر می باشد حتماً به پزشک خود اطلاع دهید. یک راه دیگر استفاده از آزمون HbALC می باشد که از طریق این آزمون می توان به وضعیت کنترل قند خون در طی ۳ _ ۲ ماه اخیر پی برد. میزان توصیه شده ان در افراد سالمند زیر ۵/۷ % می باشد.در صورتی که قند خون شما زیر ۷۰ بود ، دو حبه قند را در نصف لیوان آب حل کرده یا نصف لیوان آب میوه شیرین میل نمایید. اگر بعد از ۱۵ دقیقه احساس بهبودی نکردید، لازم است مجدداً یکی از مواد گفته شده را مصرف کنید. در صورتی که مدت زیادی تا میان وعده یا وعده غذایی اصلی باقی مانده باشد، یک وعده غذا یا یک میان وعده میل کنید تا مقدار قند خون ثابت بماند.

آیا سالمند دیابتی به مراقبت های ویژهای نیازمند است؟

سالمند دیابتی بدلیل مسائل مرتبط با افزایش سن، علاوه بر مراقبت های کلی به مراقبت های ویژه ای نیازمند است.

مراقبت های کلی:

هر فرد سالمند بایستی نوشته ای حاوی اطلاعات مربوط به بیماری یا بیماریهای فعلی ، قبلی و اعمال جراحی انجام شده ، داروهایی که در حال حاضر مصرف می کند و داروهایی را که به آنها حساسیت دارد، همیشه همراه داشته باشد، با توجه به اینکه افراد مسن معمولاً به پزشکان متعددی مراجعه می کنند ، ضروری است که نوشته فوق را به تمام پزشکان به ویژه در زمان مراجعه بدلیل فوریت های پزشکی ارائه دهند. در ضمن قید نمایند که مبتلا به دیابت نیز هستند.

کنترل عوارض ناشی از دیابت در سالمندان مشکلتر از سایر گروههای سنی است. از این رو باید مراقبت خاص از سالمندان بعمل آید تا از بروز این عوارض جلوگیری شود:

۱_ با توجه به اینکه سکته های قلبی در مبتلایان به دیابت ممکن است با درد زیادی همراه نباشد و حتی گاهی بدون درد باشد، لازم است سالمند دیابتی در صورتی که عوامل زمینه ساز بروز سکته قلبی نظیر چربی خون بالا را نیز داشته باشد، مرتب تحت نظر متخصص قلب و عروق باشد و از انجام فعالیتهای بدنی سنگین و ورزشهای طولانی مدت بپرهیزد.

۲_ تمیز نگه داشتن تمام قسمتهای بدن بسیار مهم است زیرا میکروب می تواند از راه ترکهای پوست بداخل بدن راه یافته و عفونت جدی ایجاد کند.

معمولاً پوست افراد سالمند خشک است و پس از شستشو خشکتر هم می شود. در این شرایط می توان پس از استحمام و شستشو با یک کرم ملایم و یا روغن مخصوص آن چرب کرد.

۳ _ یبوست می تواند یکی از نشانه های افزایش قند خون باشد زیرا افزایش ادرار ناشی از بالا رفتن قند خون ، موجب کم آبی و جذب اضافی مایعات از روده ها و لذا سفت شدن مدفوع می شود. با نوشیدن مایعات فراوان و کنترل قند خون می توان مشکل یبوست را حل کرد.

۴ _ عفونتهای مجاری ادراری در زنان مسن دیابتی شایع هستند. بوی ناخوشایند ادرار نشانه ای از وجود عفونت است. در این موارد حتماض بیمار را جهت بررسی دقیق تر نزد پزشک ببرید.

در صورت پیدایش تب حتماً به پزشک مراجعه کنید

۵ _ اندازه گیری مرتب قند خون و ثبت آن ضروری است. آزمایش قند خون ناشتا بهترین راهنما برای دانستن وضعیت قند خون است. جهت انجام این کار می توان از گلوکومتر و یابررسی آزمایشگاهی استفاده کرد.

مراقبتهای ویژه

مراقبت از چشمها

بیشتر سالمندان به علت مشکلات بینایی که با بالا رفتن سن ایجاد می شود. نیاز به عینک پیدا می کنند ولی سالمند مبتلا به دیابت علاوه بر پیری ، به دلیل خود بیماری دیابت نیز دچار تغییراتی در بینایی می شود که نبایستی به آنها بی توجه باشد. از جمله مشکلات شایع بینایی درافراد دیابتی ، تاری دید می باسد. از علل تاری دید در دیابتی ها بالا رفتن میزان قند خون ، بیماری شبکیه چشم( رتینوپاتی) ، آب مرووارید، آب سیاه ( گلوکوم که به صورت افزایش فشار چشم است) می باشند.

در صورت بروز هر گون تغییر در بینایی قبل از هر اقدام دیگری به پزشک مراجعه نمایید.

فراموش نکنید که حتی اگر هیچ شکایت و ناراحتی چشمی ندارید، حداقل سالی یک بار برای معاینه دقیق به چشم پزشک مراجعه نمایید.

مراقبت از پاها

زخم پا یکی از دلایل شایع بستری شدن سالمندان دیابتی در بیمارستان است.

توصیه های زیر جهت پیشگیری و یا شناسایی زودرس زخم پا کمک کننده است:

_ پاها بایستی هر روز وارسی شوند. جهت وارسی دقیق پاها خصوصاً کف پا می توان از آینه و چراغ رومیزی کمک گرفت . اگر فرد سالمند به دلیل مشکلاتی نظیر مشکلات بینایی نمی تواند پاهای خود را خوب وارسی کند، باید از فرد دیگری کمک بگیرد.

_ پاها هر روز شسیته و خشک شوند.در صورت نیاز می توان آنها را چرب نمود بین انگشتان چرب نشوند.

_ در منزل دمپایی یا جوراب پوشیده شود . قبل از پوشیدن دمپایی یا جوراب از نبودن جسم خارجی در آنها مطمئن شوید.

_ دمپایی ، کفش یا جورابهاتنگ نباشند.

_ از پوشیدن دمپایی های بین انگشتی اجتناب ورزید.

_ جوراب ها همیشه تمیز و خشک باشند.

_ ناخنهای پا بایستی صاف و کوتاه گردند و لبه های تیز نداشته باشند. هیچگاه ناخن ها از ته گرفته نشوند.

_ جهت گرم کردن پاها یا مجاورت بیش از حد آنها به وسایل گرم کننده جداً پرهیز شود. جهت گرم کردن پاها در خارج از منزل می توان از کفش ها و پوتینهایی که آستر پشمی یا کرکی دارند استفاده کرد.

در صورت مشاهده هر پدیده غیر عادی در پاها مانند سرخی ، درد ، تورم حتی در اندازه کم فوراً به پزشک مراجعه نمایید.سایر علائم خطر عبارتند از سخت شدن پوست در قسمتی از کف پاها ، وجود کرختی و بی حسی در قسمتی از پاها ، چنگالی یا خمیده شدن انگشتان ، گزگز و مور مور بخصوص هنگام شب در پاها.

تغذیه مناسب

علاوه بر نکات تغذیه ای که رعایت آنها برای هر فرد دیابتی الزامی است ، در سالمندان بدلیل استعداد بالای ابتلا به یبوست و یا نوسانات قند خون توجه ویژه ای لازم است:

_ هرگز از مصرف میان وعده غافل نشوید.

_ میان وعده دو عدد خرما، یا یک لیوان شیر یا ماست و …. میباشد. در این مورد حتماً با متخصص تغذیه مشورت کنید.

_ در طول روز به حد کافی مایعات ساده ( آب) دریافت نمائید تا به یبوست دچار نشوید.

_ در صورتی که مصرف سبزیجات خام مشکل باشد، می توان آب پز شده آنها به صورت سوپ ، آش ، و یا مخلوط با ماست( به میزانی که توسط منخصص تغذیه مجاز شناخته شود ) استفاده نمود.

_ مصرف روزانه یک فنجان ماست و حداقل دو لیوان شیر کم چرب جهت جلوگیری از پوکی استخوان ضروری است.

_ در صورتی که مصرف میوه خام مشکل باشد می توان از فرم ـب پز شده آن ( بدون شکر) استفاده نمود.

_ درباره میزان غذایی که می خورید دقت کنید و آن را طوری تنظیم کنید که علاوه بر تامین نیاز بدنتان ، بتوانید وزن مطلوب خود را کسب نموده و در همان وزن باقی بمانید. در این زمینه متخصصین تغذیه راهنمائیتان می کنند.

فعالیت فیزیکی

فعالیت فیزکی یا ورزش نقش مهمی در کنترل قند خون و نیز حفظ سلامت ایفا می کند. همچنین کم به کاهش وزن ، پایین آوردن فشار خون ، چربی خون و تنش روحی می نماید.

همیشه به خاطر داشته باشید که:

_ در صورتی که تصمیم به ورزش دارید حتماً با متخصص قلب مشورت نمایید.

_ قبل از شروع به ورزش میزان قند خون خود را بررسی کنید. اگر قند خونتان بالای ۲۵۰ بود ورزش نکنید . در صورتی که قند خونتان زیر ۱۰۰ میلیگرم در دسی لیتر بود، یک میان وعده کوچک مانند یک عدد بیسکویت سبوس دار بی نمک بخورید.

_ اطلاع کافی از علائم افت قند خون داشته باشید و همیشه یک تکه نان یا بیسکویت به همراه خود داشته باشید .

_ در صورتی که جهت کنترل قند خونتان از انسولین استفاده می کنید، قبل از انجام ورزش حتماً با پزشک خود در مورد تغییر میزان انسولین دریافتی مشورت کنید.

_ قبل از ورزش ۱۰ _ ۵ دقیقه نرمش کنید تا بدنتان گرم شود سپس در ابتدا با قدم های آهسته و بتدریج با قدم های سریعتر پیاده روی را آغازکنید در انتهای پیاده روی ، مجدداً قدم های خود را آهسته کنید.

_ زمان توصیه شده برای ورزش ۳۰ _ ۲۰ دقیقه روزانه می باشد. در صورتی که مایل به انجام ورزش بیش از یک ساعت هستید، قند خونتان را به فواصل منظم بررسی کنید. ممکن است مابین ورزش نیاز به مصرف میان وعده داشته باشید.

_ از جمله ورزشهای توصیه شده برای افراد دیابتی نرمش و یا ورزشهای هوازی مانند پیاده روی ، شنا، تنیس و اسکی می باشد.

_ در صورتی که دچار عوارض دیابت مانند زخم پا و یا مشکلات بینایی هستید، جهت انجام نوع ورزش و مدت آن حتماً با پزشک خود مشورت نمایید.

_ حتماً از کفش راحت بند دار و جوراب نخی استفاده کنید و بعد از ورزش پاهای خود را از نظر بروز تاول و سایر آسیب های پوستی وارسی نمایید.

مشکلات پوستی دیابت

دیابت روی قسمت های مختلف بدن، از جمله پوست که آیینه بدن است تأثیر میگذارد و حتی گاهی علائم و مشکلات پوستی می توانند اولین علامت ایجاد بیماری دیابت باشند که فرد را متوجه بیماری خود می کنند. خوشبختانه اکثر این تغییرات و مشکلات با رسیدگی به موقع و صحیح قابل درمان است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، علائم و عوارض شایع پوستی در بیماران دیابتی شامل چند نوع اصلی است: عفونتهای باکتریایی یا قارچی، خارش، عوارض ناشی از اختلالات عروقی در پا، انواع لکه ها، دانه ها و تغییرات در رنگ یا ضخامت پوست و … که توضیح مختصری در مورد هر کدام ارائه می شود.

انواع عفونت ها

عفونتهای باکتریال:

این عفونتها می توانند قسمت های مختلف پوست و نیز ضمائم آن (مثل ریشه مو یا ناخن) را مبتلا کنند و درجات مختلفی از کاملاً سطحی تا کاملاً عمیق داشته باشند. بافت های عفونی معمولاً گرم، متورم، قرمز و دردناک هستند.

عفونتها به دلیل پاسخ ضعیف تر سیستم ایمنی بدن و نیز مشکلات در خونرسانی بافتی در افراد دیابتی بیشتر بروز کرده و بسیار خطرناکتر از افراد عادی می باشند، به طوریکه یک زخم ساده که در یک فرد غیر دیابتی به راحتی و بدون مراقبت ویژه بهبودی می یابد ممکن است در یک فرد دیابتی عفونی شده ودر صورت عدم درمان صحیح و به موقع و پیشرفت عفونت حتی منجر به قطع عضو شود. لذا برای درمان عفونت ها حتما نیاز به مراقبت و توجه ویژه تحت نظر پزشک وجود دارد. درمان علاوه بر مصرف آنتی بیوتیک مناسب (به مدتی طولانی تر از فرد غیر دیابتی ) و کنترل دقیق قندخون که هر دو بسیار ضروری می باشند می تواند شامل موارد متعدد دیگری بسته به شدت و محل عفونت باشد.

عفونتهای قارچی:

این عفونتها قسمتهای مختلف پوست به خصوص نواحی گرم و مرطوب آن (مثل زیر سینه ها، گوشه های لب، زیر بغل، کشاله ران و فضای بین انگشتان به خصوص انگشتان پا و همچنین ناخنها و کناره آنها) را درگیر می کند. این عفونتها به صورت دانه های قرمز ریز و خارش دار گاهی همراه تاولها و پوسته های کوچک و یا حالت لهیدگی بروز می کنند و لازم است حتماً زیر نظر پزشک درمان شوند.

خارش: خارش می تواند به صورت وسیع در اثر کاهش رطوبت و چربی پوست و خشک شدن آن ایجاد شود. البته به دلیل عفونت قارچی اختلال در گردش خون و یا درگیری عصبی ممکن است در نواحی کوچکتر و محدودتری نیز ایجاد شود. توصیه کلی برای درمان خارش، افزایش رطوبت پوست با استفاده از صابون های ملایم و مرطوب کننده و کرمهای مرطوب کننده پوستی می باشد.

عوارض ناشی از اختلالات عروقی در پا

این عوارض در اثر اختلال در خونرسانی به پوست معمولا در ساق پا و پا به وجود می آیند. این اختلال به دلیل بروز تغییرات ساختمانی به صورت کاهش خاصیت ارتجاعی و تشکیل پلاک ها و…در دیواره عروق خون رسان (تصلب شرایین) ابجاد شده و معمولا به صورت ریزش مو در ناحیه ساق پا، نازک و براق شدن پوست در این نواحی، تغییر رنگ و ضخیم شدن و افزایش شکنندگی در ناخنها و … بروز می کند. همین اختلال در خونرسانی است که می تواند باعث بروز زخم هایی شود که بسیار سخت التیام می پذیرند و در موارد شدید می تواند منجر به سیاه شدن و از بین رفتن بخش هایی از اندام شود.

سایر ضایعات پوستی:

ایجاد پلاک(های) قرمز (یا زرد تا نارنجی و یا متمایل به قهوه ای) در ساق پا که به مرور زمان شاید حالت گودی و فرورفتگی پیدا کرده و زخمی شود. این ضایعه در خانمها بیشتر رخ میدهد و میتواند منفرد یا متعدد باشد. این ضایعات به درمان نیاز دارند البته درمان آنها اغلب کاملاً رضایتبخش نبوده و جای آنها به شکل لکه های سفید باقی می ماند. این عارضه علامت خوبی نیست و میتواند همراه با صدمات چشمی و کلیوی دیابت باشد. البته این ضایعات تنها در ۳/۰ درصد بیماران بروز میکند. (نام علمی: نکروبیوزیس لیپوئیدیکا دیابتیکروم)

به وجود آمدن لکه های رنگی صورتی تا قرمز و یا قهوه ای روشن تا تیره با پوسته ریزی مختصر و اغلب گرد یا بیضوی که بیشتر در ساق پا یا ران یا جلوی ساعد ایجاد میشود. این ضایعات بسیار شایع بوده و در نیمی از بیماران دیابتی دیده می شوند و البته در مردان شیوع بیشتری دارند که معمولاً در زمینه کنترل نامطلوب قند، ضربه های ساده و بیماری طولانی ایجاد میشوند؛ خطری نداشته و به درمان خاصی هم نیاز ندارند. در طول زمان بهبود می یابند اما بعد از بهبودی ممکن است حالت فرو رفته پیدا کنند. مرطوب نگه داشتن پوست و اجتناب از هر صدمه یا ضربه ای و کنترل صحیح قند خون میتواند از ایجاد چنین ضایعاتی جلوگیری کند. در ضمن از آنجا که این ضایعات پوستی همراهی زیادی با عوارض چشمی دیابت دارند، لذا در افراد مبتلا به این ضایعات، معاینات چشمی حتماً باید جدی تر پیگیری شود. (نام علمی: shin spot یا درموپاتی دیابتی)

تاول های دیابتی:

تاول هایی بزرگ و بدون درد و حاوی مایعی شفاف هستند که روی دست، پا و یا انگشتان و گاهی روی ساق پا و یا ساعد ایجاد میشوند و معمولاً خودبه خود در عرض دو تا شش هفته بهبود می یابند و جای آنها باقی نمی ماند. خطرشان احتمال ایجاد عفونت در صورت پاره شدن می باشد.

ضخیم و تیره شدن پوست پشت گردن، چینهای کشاله ران و زیر بغل و حتی در موارد شدید در محلهای تا شدن اندامها و انگشتان. البته این علامت فقط مختص دیابت نبوده و در افراد غیر دیابتی هم دیده میشود. (مثلا در افراد چاق که در این صورت اغلب با کاهش وزن فرد خودبه خود بهبود می یابد). اهمیت این علامت در همراهی موارد شدید آن با بعضی از بدخیمی هاست که به بررسی دقیق توسط پزشک نیاز دارد. (نام علمی: آکانتوزیس نیگریکنس)

قرمزی و گرگرفتگی صورت که اوایل معمولا به صورت مقطعی و گذرا بوده و با کنترل قند بهبود می یابد ولی ندرتاً پایدار می شود که در این صورت دیگر درمان قطعی ندارد. (نام علمی: روبوئوزیس فاسئی)

ایجاد دانه های برجسته کوچک و قرمز که یا نافدار بوده و مواد خشک شده ای از آن خارج میشود و یا حاشیه ای قرمز و برجسته دارد که میتواند در سر و دست و پا ظاهر شود ولی گاهی روی تنه هم به وجود می آید و انواعی از این دانه ها گاهی درد و خارش دارند.

سفت و ضخیم شدن پوست که به مرور و در دیابت پیشرفته در دستها یا انگشت شصت پا و یا پیشانی اتفاق می افتد. این به گونه ای است که دامنه حرکات انگشتان را کاسته و فرد قادر به چسباندن کامل دو کف دست به هم نمی باشد. (مومی شدن پوست)

زرد شدن پوست که بیشتر در کف دست و پا وخطوط آنها دیده می شود جوش های دیابتی که برآمدگی های زردرنگ و سفت (نخود مانند) با هاله قرمز در اطراف آن بوده که شاید خارش داشته باشد و معمولاً با کنترل قند و چربی به مرور ناپدید می شوند.

“توصیه های کلی برای مراقبت از پوست در بیماران دیابتی”

• کنترل صحیح و دقیق قندخون
• تمیز و خشک نگه داشتن پوست و استفاده از پودر تالک در قسمت چینه ای پوستی مانند زیر بغل و کشاله ران
• اجتناب از حمام داغ گرفتن (اگر پوست شما خشک است از شامپو بدن یا کف حمام استفاده نکنید)
• استفاده از صابون های مرطوب کننده یا صابون های مخصوص کودک یا صابون گلیسرین برای استحمام
• استفاده از یک کرم روغنی مناسب بعد از استحمام به منظور جلوگیری از تبخیر آب از پوست و در نتیجه خشک شدن آن (در ضمن هیچگاه بین انگشتان پا را چرب نکنید، رطوبت بیش از حد می تواند باعث رشد قارچ شود).
• پرهیز از خشکی پوست. خراشیده شدن پوست خشک یا خارش آن می تواند منجر به ایجاد زخمهای باز و در نتیجه ایجاد عفونت شود. مرطوب کردن پوست به ویژه در هوای سرد یا در هنگام وزش باد می تواند از ترک خوردن پوست جلوگیری کند.
• درمان هرگونه بریدگی در بدن به شیوه صحیح بریدگی های کوچک را با آب و صابون شستشو دهید. از محلول های آنتی سپتیک مانند مرکوکروم، الکل و بتادین برای تمیز کردن پوست استفاده نکنید. می توانید از محلول نرمال سالین استفاده نمایید. بریدگی های کوچک را با گاز استریل بپوشانید واگر به یک زخم، سوختگی، بریدگی و یا عفونت مبتلا هستید حتماً به پزشک مراجعه و تحت درمان قرار بگیرید.
• در ضمن اگر قادر به حل مشکل پوستی خود نیستید به یک متخصص پوست مراجعه کنید.
• از پاهای خود به خوبی مراقبت کنید. هرروز آنها را از نظر وجود زخمها و بریدگی ها کنترل کنید و از کفش های صاف و بدون پاشنه و متناسب با اندازه پایتان استفاده کنید و قبل از اینکه کفش خود را بپوشید درون آن را از نظر وجود جسم خارجی بررسی کنید.

مصرف انواع میوه در پیشگیری از پیشرفت دیابت و آسیب رساندن آن به بدنتان مفید است

آبان ۴, ۱۳۹۴ توسط :   موضوع: : اخبار تغذیه, ديابت, مشروح اخبار

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند افراد دیابتی لازم است از اهمیت مصرف انواع میوه برای خود غافل نشوند و سعی کنند همواره آن را مصرف کنند زیرا میوه ها با مواد مغذی که دارند می توانند در پیشگیری از پیشرفت دیابت و آسیب رساندن آن به بدنتان مفید باشند

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، به طور معمول تصور بر این است که افراد مبتلا به دیابت باید از خوردن میوه پرهیز کنند؛ اما علم تغذیه ادعا می کند که مصرف میوه برای این دسته از بیماران مشکلی ایجاد نمی کند.

در رژیم های غذایی کم کربوهیدرات، خوردن میوه منع و ادعا می شود که قند موجود در میوه در بدن همانند قند تصفیه شده عمل می کند.

این واقعیت دارد که تمامی کربوهیدرات ها که از مواد غذایی به دست می آید در نهایت به گلوکز خون تبدیل می شود از جمله کربوهیدرات میوه ها. اما میوه تأثیر کمتری روی میزان قندخون دارد تا مواد غذایی که واقعاً مضر است مانند شکلات، نوشابه و… زیرا همانند سبزیجات، میوه به طور عمده از آب و فیبر تشکیل شده است.

فیبر روند افزایش قند میوه را در جریان خون کند می کند در نتیجه به جای افزایش ناگهانی، قند خون به آرامی بالا می رود. میوه نه تنها مضر نیست، بلکه برای مبتلایان به دیابت مفید هم است. به چند دلیل:

میوه با عفونت مقابله می کند

هلو، آلو و شلیل حاوی ماده مغذی خاص است که خواص ضد التهابی دارد. این ترکیب به جریان خون و سپس به سلول ها راه پیدا می کند و آن جا تأثیر مثبتی روی ژن ها و پروتئین های مختلف می گذارد.

از بروز دیابت پیش گیری می کند

فلاوانوئید نوعی ماده مغذی موجود در گیاهان و به ویژه بسیاری از انواع میوه هاست. نتایج بررسی ها نشان می دهد که این ترکیب می تواند خطر بروز دیابت نوع ۲ را کاهش دهد.

مصرف میوه باعث لاغری می شود

نتایج بررسی ها نشان می دهد، برای کاهش وزن طولانی مدت، مصرف میوه از سبزی مهم تر است. محققان آمریکایی عادت غذایی ۷۷ فرد چاق یا دچار اضافه وزن را بررسی کردند تا به تأثیر مصرف میوه روی وزن آن ها پی ببرند. ماه ها بعد مشخص شد هرچه میوه بیشتر مصرف شود کاهش وزن نیز بیشتر است. نتایج ۱۶ بررسی نشان داد که مصرف میوه باعث کاهش وزن می شود.

میوه سلامتی می آورد

همراه با سبزیجات، میوه از بدن در برابر بیماری قلبی، سکته و سرطان معده و کولون محافظت می کند. علاوه بر آن از بروز افسردگی که در مبتلایان به دیابت شایع است، پیش گیری می کند.

دیابت بر روی توان ذهنی افراد تاثیر منفی دارد

آبان ۳, ۱۳۹۴ توسط :   موضوع: : ديابت, مشروح اخبار

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج یک پژوهش نشان دهنده این است که دیابت در طول زمان موجب افت ادراک می شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این مطالعه طی مدت ۲۰ سال روی ۱۳۳۵۱ بیمار میانسال و بالاتر با متوسط سنی ۵۷ سال در آغاز کارانجام گرفته و ۱۷۷۹ نفر از آنان یعنی ۳/۱۳درصد دیابتیک بوده‌اند. در طول این مدت ده‌ها آزمون استاندارد ارزیابی توان ذهنی در فواصل زمانی مشخص از این افراد گرفته شده است.

مشاهده شد که کاهش توان فکری افراد مبتلا به دیابت ۱۹درصد از دیگر افراد این جمعیت مورد مطالعه بیشتر است و در کسانی که بیماریشان به‌درستی کنترل نشده بود، کاهش توان فکری شدیدتر بود.همچنین هرچه مدت ابتلا به دیابت طولانی‌تر بود.

شدت افت قوای ذهنی هم بیشتربه‌چشم می‌خورد.ابتلای به دیابت مغز را پنج سال پیرتر از سن واقعیش می‌کند، یعنی توان فکر یک فرد دیابتی ۵۵ ساله معادل یک فرد ۶۰ ساله سالم است.

پیش از این ثابت شده بود که بیماری دیابت سبب تخریب اعصاب، نارسایی کلیوی، ایجاد مشکل در بینایی و بیماری قلبی می‌شود. و اکنون کاهش قوای ذهنی نیز به این فهرست اضافه شده است .

وقتی در دیابت افزایش قند در دراز مدت در بدن وجود داشته باشد عوارض میکروواسکولار دیابت یا تخریب رگ‌های بسیار ریز در بدن ایجاد می‌شوند که می‌توانند اعضای مختلف بدن همچون کلیه، چشم و اعصاب را درگیر کنند.

همچنین دیابت با افزایش ریسک بیماری‌های قلبی عروقی ارتباط مستقیمی دارد؛ لذا غربالگری و تشخیص زودرس این بیماری در افراد با ریسک بالا می‌تواند در پیشگیری از این عوارض مؤثر باشد. تشخیص و همچنین غربالگری دیابت با انجام آزمایش قند خون میسر است.

روزه داری در افراد دیابتی

تیر ۱, ۱۳۹۴ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, ديابت, مشروح اخبار

افراد دیابتی تمایل دارند در ماه مبارک رمضان، روزه بگیرند اما روزه داری برای آنها شرایطی دارد که رعایت آن ضرروی است. دیابتی‌ها باید در صورت تصمیم به روزه داری، قند خود را کنترل و آمادگی‌های لازم را کسب و از همه مهم‌تر با پزشک متخصص خود مشورت کنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، افراد مبتلا به دیابت حتما باید برنامه غذایی خود در ماه رمضان را طبق توصیه پزشکان، تنظیم کنند زیرا توصیه‌های تغذیه‌ای کارشناسان تغذیه برای ماه مبارک رمضان فقط برای افراد سالم است و درباره دیابتی‌ها صدق نمی‌کند.

هر بیمار دیابتی که روزه می‌گیرد بهتر است گلوکومتر در اختیار داشته باشد و قبل از افطار، دو ساعت بعد از افطار و پیش از سحری، قند خون خود را اندازه‌گیری کند. در صورتی بیمار مبتلا به دیابت، گلوکومتر در دسترس ندارد، بهتر است آزمایش‌های خود را تحت نظارت پزشک و در زمان تعیین شده انجام دهد. بررسی قند خون ناشتا در ماه رمضان باید قبل از افطار صورت گیرد که این امر بسیار کمک‌کننده است.

بهتر است مبتلایان به دیابت، افطاری خود را با یک غذای ساده مشابه صبحانه آغاز کنند و شام را به فاصله یک تا دو ساعت بعد، صرف کنند. بیمار قبل از خوابیدن نیز می‌تواند غذای مختصری مانند عصرانه بخورد؛ سحری را هم حتما میل کند.

همچنین از آنجا که عدم مصرف مایعات طی روز می‌تواند به غلیظ شدن خون و بالاتر رفتن قند خون و عوارض دیگر منجر شود به ویژه در صورتی که معمولا قند خون شان بالا است، توصیه می‌شود حتما قرص خود را به موقع مصرف کنند و اگر فراموش کردند آن روز را روزه نگیرند. همچنین اگر مبتلایان دیابت برای خوردن سحری نتوانستند بیدار شوند، بهتر است از روزه گرفتن در آن روز منصرف شوند.

اگر میزان قند خون بیماران، پس از افطار بالای 250 بود، باید شب، 20 درصد غذای مصرفی را کم کنند و تا زمانی که قند خون شان همچنان بالاست رژیم غذایی شان را کنترل کنند. این بیماران می‌توانند از مشاور تغذیه خود یا پزشکشان کمک بگیرند تا دچار مشکل نشوند. به هر حال متوجه باشند که اگر قند خون شان هنگام شب بالا باشد، نتایج مثبت روزه داری عاید آنان نخواهد شد.

اگر میزان قند خون بیماران، بعد از سحری بالای 200 باشد، باید از مواد غذایی سحری خود 20درصد کم کنند؛ اما اگر قند خون شان بالای 350 بود، توصیه می‌شود که اصلا روزه نگیرند و حتما با پزشک خود مشورت کنند.

بیماران دیابتی به طور کلی قرص‌های مصرفی صبح و ظهر را همزمان هنگام افطار و قرص شبانه را پیش از سحری مصرف کنند. البته اگر قند خون این بیماران تحت کنترل باشد، ممکن است تحت نظارت پزشک بتوانند تعداد قرص‌هایشان را کاهش دهند.

فعالیت بدنی مبتلایان دیابت باید در حد معمول باشد و استراحت زیاد به نفع آنها نیست. ضمن اینکه این افراد، امور نیازمند به فعالیت جسمی شدید را بهتر است بعد از ظهرها انجام ندهند تا از افت شدید قند خون پیشگیری کنند. ورزش سبک 10 تا 15 دقیقه‌ای هنگام صبح احتمالا برایشان مناسب است اما ورزش هنگام بعد از ظهر و قبل از افطار مشکل‌سازخواهد شد؛ این بیماران باید در صورت امکان شب‌ها چند ساعت بعد از افطار زمانی را به ورزش اختصاص دهند.

بهتر است که مبتلایان دیابت، آب کافی بنوشند تا در طول روز دچار کمبود آب بدن نشوند. توصیه می‌شود مبتلایان دیابت بعد از خوردن سحری و قبل از شروع روزه، حداقل یک تا دو لیوان آب بنوشند.

مراقبت در ديابت بارداری

در مرحله اول بايد به زن مبتلا به ديابت بارداری رژپم غذايي مناسب داده شود و در ارتباط با رعايت آن بايد تاكيد شود.

فعاليت بدني مناسب يكي ديگر از اصول درماني است و با توجه به شرايط زن باردار طراحي مي شود. بهترين فعاليت بدني براي زن باردار پياده روي است كه بايد حدود 30 دقيقه در روز باشد. شنا كردن و انجام نرمش هاي سبك هم مناسب هستند.

در صورتي كه به هر علتي زن باردار نبايد راه برود و يا قادر به راه رفتن نيست، مي تواند از ورزش بالاتنه (تكان دادن ريتميك دست ها) حداقل، 500 بار در روز، سود برد.

بسياري از زنان مبتلا به ديابت بارداري نيازي به دارودرماني ندارند. اما اگر با رعايت رژيم غذايي . فعاليت بدني مناسب، قند خون ها به حد مطلوب نرسيد از انسولين درماني كمك گرفته مي شود.

اندازه گيري قند خون در منزل با گلوكومتر بر اساس دستور پزشك ضروري است و نتايج بايد به كارشناس مراقب سلامت و يا پزشك اطلاع داده شود تا بر اساس آن اقدامات لازم انجام پذيرد.

معمولا” اندازه گيري قند خون در زمان هاي قبل از صبحانه و 2 ساعت بعد از مصرف غذا در وعده هاي اصلي توصيه مي شود. در بعضي از موارد قبل از خواب نيز چك مي گردد.
سلامت جنين بايد بطور منظم بررسي شود.

زن مبتلا به ديابت بارداري شاتس بيشتري براي ابتلا به فشارخون بالا دارد. در نتيجه اندازه گيري فشارخون در هر ويزيت ضروري است.

زن مبتلا به ديابت بارداري در موارد زير بايد به طورر اورژانس ويزيت شود:

oكم شدن تحرك و يا عدم تحرك جنين
oاختلال ديد
oتشنگي بيش از حد
oتهوع و استفراغ
oهرگونه آب ريزش، لكه بيني و خونريزي واژينال

اين بيماران بايد 6 هفته پس از زايمان (درآمدن از چله) از نظر قند خون و ابتلا به ديابت مورد بررسي قرار گيرند.

زنان با سابقه ابتلا به ديابت باردار شانس بالايي براي ابتلا به ديابت آشكار در سال هاي بعد از زايمان دارند. براي پيشگيري از بروز ديابت بايد رژيم غذايي سالم را رعايت كنند، وزن ايده آل داشته باشند و فعاليت بدني كافي انجام دهند.

عوارض بيماری ديابت كدامند؟

عوارض ديابت را مي توان به دو نوع “عوارض زودرس” و “عوارض ديررس” تقسيم نمود.

عوارض زودرس :

عوارض زودرس ديابت شامل موارد زير هستند:

هيپوگليسمي (كاهش قند خون به 70 ميلي گرم در دسي ليتر و كمتر)
هيپوگليسمي ممکن است به علت مصرف زیاد انسولین یا قرص های پايين آورنده قند خون، کم خوردن یا حذف یک وعدۀ غذي اصلي و يا ميان وعده و فعالیت بدني زیاد ایجاد شود.
علائم هيپوگليسمي شامل احساس ضعف یا گرسنگی، رنگ پریدگی، عرق سرد، طپش قلب، سرگیجه، گیجی، خواب آلودگی و در موارد شديد بیهوشی است.

اقدام لازم:

-اگر بیمار بیهوش نشده باشد بايد به وي چند حبه قند یا یک مادۀ غذایی شیرین بدهيد.
-اگر بیمار بیهوش باشد، بايد  وی را در وضعیتي قرار دهید که راه تنفسی او باز باشد . در حالت بیهوشی هیچ مادۀ غذایی نباید از طریق دهان داده شود و بلافاصله او را به اورژانس انتقال داده و يا از مركز اورژانس كمك بخواهيد.

هيپرگليسمي (افزايش قند خون بيش از 130 ميلي گرم در دسي ليتر در قبل از ناشتا وبيش از 180 ميلي گرم، 2 ساعت بعد از غذاخوردن)

به دلیل پرخوری و یا مصرف ناکافی داروهای پایین آورندۀ قند خون ایجادمی شود.

عوارض ديررس :

عوارض دیررس دیابت بتدریج و در صورت عدم کنترل قند خون بالا بوجود می آیند. مهم ترین عوارض به شرح زیر است:

عوارض قلبي عروقی :

عوارض قلبی عروقی شامل افزايش فشارخون و افزايش احتمال سكته‌هاي قلبي و مغزي است.

با كنترل مطلوب قند خون مي توان از بروز مشكلات قلبي- عروقي پيشگيري كرد.

عوارض عصبی :

عوارض عصبي از عارضه‌هاي طولاني‌مدت ديابت است که معمولا نيمي از افراد ديابتي از اين عارضه رنج مي‌برند. این عوارض به صورت‌هاي مختلف بروز می کنند از جمله :

• مورمورشدن، درد، بي‌حسي يا ضعف در دست و پاها
• مشكلات گوارشي مانند احساس پري شكم، تهوع، استفراغ، اسهال و يبوست
• مشكلات ادراري
• مشكلات جنسي مانند بي‌ميلي جنسي
• سرگيجه و غش‌كردن
• ازدست‌رفتن حس درد به طوري كه حتي در حملات قلبي فرد ممكن است درد را حس نكند.
• افزايش يا كاهش تعريق
• دوبینی و یا فلج یک طرف صورت

عوارض کلیوی :

در سير بيماري ديابت و عدم کنترل مطلوب آن، احتمال آسیب به كليه‌ها زیاد است به طوری كه قادر به تصفيه كامل خون نبوده و مواد زايد در بدن تجمع پيدا مي‌كنند و در صورت عدم درمان مناسب، كليه‌ها به سمت نارسايي پيش مي‌روند و حتي ممكن است نياز به دياليز و پيوند کلیه ایجاد شود.

ميزان قند خون، ژنتيك و فشارخون در بروز اين عارضه موثر هستند. بنابراين هرچه كنترل قند و فشار خون بهتر باشد، احتمال بروز اين عارضه كم تر مي‌شود. نشانه‌ها و علايم اين عارضه خيلي دير خود را نشان مي‌دهند و گاه خيلي هم اختصاصي نيستند؛ مانند ورم کردن پاها و زیر چشم ها، به اختلال شدید خواب، کم‌اشتهايي، احساس ناراحتي در معده و ضعف و اختلال تمركز.

مشكلات چشمی :

همان‌طور كه گفته شد، ديابت به عروق صدمه مي‌زند و عروق چشمي هم از اين قاعده مستثنا نيستند. بنابراين ممكن است آب‌سياه ( گلوکوم)، كدورت عدسي (آب‌مرواريد) و اختلالات عروقی شبکیه (رتینوپاتی)؛ خونریزی در شبکیه چشم و حتی کم بینایی و نابینایی بروز کند.

مشكلات اندام تحتاني

مشكلات و عوارض ايجاد شده در پا به وسيله ديابت به حدي است كه از اين عارضه به‌عنوان پاي ديابتي ياد مي‌شود. اين عارضه معمولا وقتي ايجاد مي‌شود كه مشكلات عصبي در پا رخ داده باشد كه به كاهش حس در پا منجر مي‌شود، در واقع در اثر كاهش حس، فرد ديابتي متوجه بروز زخم‌ها و ضربات وارده بر پاهاي خود نمي‌شود و در صورت غفلت اين زخم گسترش مي‌يابد.

از طرفي آسيب عصبي موجب تغيير در ظاهر پاها و انگشتان فرد ديابتي مي‌شود كه اين امر به افزايش در معرض آسيب قرارگرفتن پاها مي‌انجامد. از طرفي ديابت موجب خشك شدن و ترك‌خوردگي پوست پا مي‌شود: اگر زخمي در پا ايجاد شود ديرتر از زخم پاي افراد سالم خوب مي‌شود و دليل آن هم كاهش و كندي جريان خون در افراد ديابتي است كه بهبود زخم را به تاخير مي‌اندازد.

ايجاد زخم در پاي بيماران ديابتي يكي از عوارض جدي و خطرناك عدم كنترل مطلوب ديابت است.

بیماری دیابت

تیر ۱, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, ديابت, مشروح اخبار

بیماری قند یا ديابت یک بیماری است که در اثر ناتواني بدن در توليد انسولين يا كاهش يا عدم اثر انسولين در سوخت و ساز مواد قندي پديد مي‏آيد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، انسولين ماده اي است كه در بدن توسط غدة لوزالمعده توليد مي شود و سلول‌ها را قادر مي‌سازد كه گلوكز را از خون گرفته و برای تولید انرژی استفاده كنند.

انواع دیابت

به طور كلی دیابت به چهار گروه دیابت نوع 1، دیابت نوع 2، دیابت حاملگی و دیابت به علل متفرقه تقسیم‌بندی مي‌شود.

در دیابت نوع1 كه 15- 10 درصد كل موارد دیابت را تشكیل مي‌دهد تولید انسولین از پانكراس (لوزاالمعده) به علت از بین رفتن سلول‌های سازنده انسولین، متوقف مي‌شود به همین خاطر افراد مبتلا به این نوع دیابت باید از بدو تشخیص، انسولین مورد نیاز بدن را به صورت تزریقات روزانه تأمین كنند. دیابت نوع1 اغلب در سنین زیر 30 سال به وجود مي آ‌ید.

عدم دسترسي به انسولين در افراد مبتلا به ديابت نوع 1 موجب مرگ و مير ايشان مي‌شود.

در دیابت نوع2 كه بیشتر در بالغین بالای 30 سال و چاق دیده مي‌شود و 90- 85 درصد كل موارد دیابت را شامل مي‌شود انسولین تولید شده از پانكراس به خوبی عمل نمي‌كند.

در واقع یا پانكراس به اندازه كافی انسولین ترشح نمي‌كند و یااینكه انسولین ترشح شده، به علت وجود مقاومت به انسولین مخصوصاً در افراد چاق، فاقد كارایی لازم است. افزایش قند خون سبب ایجاد عوارض زودرس و دیررس دیابت در بدن مي‌شود.

اگر دیابت پیشگیری و درمان نشود، بسیاری از عوارض دیابت كشنده بوده و یا حداقل سبب كاهش كیفیت زندگی فرد مبتلا به دیابت و خانواده وی مي‌شود.

دیابت حاملگی به دیابتی گفته مي‌شود كه برای اولین بار در طول حاملگی تشخیص داده شود. این نوع دیابت معمولاً گذرا است و بعد از اتمام حاملگی بهبود مي‌یابد خانم‌های مبتلا به دیابت حاملگی بعداً در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع2 هستند.

از علل متفرقه دیابت مي‌توان به جراحی، مصرف برخی داروها (مثل كورتیكواستروئیدها)، سوء تغذیه و عفونت اشاره كرد.

علائم بيماري دیابت:

دیابت نوع یك معمولاً شروع پر سر و صدایی دارد و با علائمی چون تشنگی، پرادراری، پرنوشی، كاهش وزن، گرسنگی و خستگی شدید تظاهر پیدا مي‌كند. دیابت نوع2 شروع خیلی آهسته‌تری دارد و شایع‌ترین علامت اولیه آن در واقع بی علامتی است. درصد قابل توجهی از مبتلایان به دیابت نوع2 (تقریباً 50%) از بیماری خود اطلاعی ندارند و تنها با انجام آزمایش قند خون مي‌توان آن‌ها را شناسایی كرد با این وجود در صورت عدم كنترل مطلوب ممكن است علائمی مشابه با دیابت نوع1 نیز بروز كند.

از دیگر علائم دیابت نوع2 مي‌توان به عفونت‌ های مكرر مخصوصاً در دستگاه ادراری و پوست، تاری دید، بهبودی دیررس زخم‌ها و احساس سوزش و بي‌حسی در انگشتان پاها اشاره كرد.

افراد در معرض خطر دیابت

تمامی افراد بالای 40 سال در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع2 هستند و باید هر 3 سال یك‌بار تحت آزمایش قند خون قرار بگیرند.

افراد دچار اضافه وزن كه حداقل یكی از شریط زیر را داشته باشند نیز در معرض ابتلا به دیابت نوع2 هستند و انجام آزمایشات مكرر قند خون در آ‌ن‌ها باید در سنین زیر 40 سال یا با فواصل كوتاهتر (هر 2- 1 سال) انجام شود. این شریط عبارتند از:

1- وجود سابقه ابتلا به دیابت در بستگان درجه اول

2-  سابقه ابتلای فرد به دیابت پنهان (مرحله پیش از دیابت)

3- سابقه ابتلا به دیابت حاملگی

4- سابقه تولد نوزاد با وزن بیشتر از 4 كیلوگرم یا تولد نوزاد با ناهنجاري‌های مادرزادی

5-  بالا بودن فشارخون (فشارخون ماكزیمم بیشتر از 140 و یا مینیمم بیشتر از 90 میلي‌متر جیوه)

6- سابقه ابتلا به كیست‌های متعدد تخمدان و یا بیماري‌های قلبی- عروقی

پیشگیری از بیماری دیابت

به طور کلی پیشگیری از دیابت را می توان در سه سطح اولیه، ثانویه و ثالثیه انجام داد:
پیشگیری اولیه شامل اقدامات لازم جهت جلوگیری از بروز دیابت در افراد در معرض خطر می باشد. اقداماتی مانند فعالیت منظم ورزشی ، کم کردن وزن ، داشتن رژیم غذایی کم چربی و با قند پایین و مصرف میوه و سبزیجات.

درپیشگیری ثانویه کنترل دقیق قند خون به منظور جلوگیری از پیدایش عوارض آن صورت می گیرد . کنترل دقیق قند خون از طریق رعایت اصول صحیح درمان به نحو چشمگیری در کاهش عوارض بلند مدت دیابت مؤثر است.

از آنجاییکه جلوگیری از پیشرفت عوارض دیابت بعد از به وجود آمدن آن ها و یا در واقع پیشگیری ثالثیه، هزینه های زیادی را به بیمار و جامعه تحمیل می کند، تمام سعی و تلاش باید بر روی پیشگیری اولیه و ثانویه متمرکز شود.

مراقبت‌هاي كلي در بیماران دیابتی

كنترل عوارض ناشي از ديابت در سالمندان مشكلتر از ساير گروههاي سني است. از اين رو بايد مراقبت خاص از سالمندان بعمل آيد تا از بروز اين عوارض جلوگيري شود:

1- با توجه به اينكه سكته‌هاي قلبي در مبتلايان به ديابت ممكن است با درد زيادي همراه نباشد و حتي گاهي بدون درد باشد، لازم است سالمند ديابتي در صورتي كه عوامل زمينه‌ساز بروز سكته قلبي نظير چربي خون بالا را نيز داشته باشد، مرتب تحت نظر متخصص قلب و عروق باشد و از انجام فعاليت‌هاي بدني سنگين و ورزشهاي طولاني مدت بپرهيزد.

2- تميز نگه‌داشتن تمام قسمت های بدن بسيار مهم است زيرا ميكروب مي‌تواند از راه تركهاي كوچك پوست بداخل بدن راه يافته و عفونت جدي ايجاد كند.

3- يبوست مي‌تواند يكي از نشانه‌هاي افزايش قند خون باشد زيرا افزايش ادرار ناشي از بالا رفتن قند خون، موجب كم‌آبي بدن و جذب اضافي مايعات از روده‌ها ولذا سفت شدن مدفوع مي‌شود. با نوشيدن مايعات فراوان و كنترل قند خون مي‌توان مشكل يبوست را حل كرد.

5- اندازه‌گيري مرتب قند خون و ثبت آن ضروري است. آزمايش قند خون ناشتا بهترين راهنما براي دانستن وضعيت قند خون است.

6-درصورت بروز هرگونه تغيير در بينايي تاري ديد باید بلافاصله به چشم‌پزشك مراجعه کرد

7-زخم پا يكي از دلايل شايع بستري شدن سالمندان ديابتي در بيمارستان است.بنابراین پاها بايستي هر روز وارسي شوند و هرگونه تغییر در آنها مورد توجه قرار گیرد

ديابت چيست؟

فروردین ۱۷, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, ديابت, مشروح اخبار

ديابت زماني بوجود مي آيدكه در بدن شما به اندازة كافي انسولين توليد نشود يا از انسولين توليد شده دربدن به طور مؤثّري  استفاده نگردد.بدن شما بدون انسولين نمي تواند انرژي مورد نياز را از مواد غذايي مصرفي بدست آورد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  انسولين هورموني است كه از غده لوزالمعده ترشح مي گردد.

غذايي كه مصرف مي كنيم دربدنمان به نوعي قند به نام گلوكز تبديل مي شود.

انسولين به گلوكز كمك ميكند كه وارد سلولهاي بدن شود تا به انرژي تبديل گردد.

بدون انسولين، گلوكز به جاي ورود به  سلول در بدن جمع مي شود.

انواع ديابت

1- ديابت نوع اول يا ديابت وابسته به انسولين

اين نوع ديابت زماني اتفاق مي افتد كه انسولين يا وجود ندارد يا مقدار آن بسيار كم است. در چنين مواردي بايد انسولين تزريق گردد.

ديابت نوع 1 اغلب كودكان و نوجوانان را در بر مي گيرد ولي افراد در سنين بالاتر هم ممكن است دچار شوند.اين نوع ديابت حدود 10% كل ديابتي ها را شامل مي شود.

2 -ديابت نوع دوم يا ديابت غير وابسته به انسولين

اين نوع ديابت  زماني اتفاق مي افتدكه بدن قادر به توليد انسولين به اندازه كافي نباشدو يا انسولين توليد شده نتواند به خوبي مورد استفاده قرار گيرد. با رژيم غذايي، داروهاي خوراكي و فعاليتهاي جسمي مي توان اين نوع ديابت را كنترل كرد.
ديابت نوع2 اغلب در افراد بالغ ديده مي شود و شايعترين نوع ديابت است و 90% كل ديابتي ها را شامل مي شود.

علايم بيماري ديابت

– پر نوشي
– پرخوري
– پر ادراري
– تاري ديد وسردرد
– خواب آلودگي و احساس خستگي
– طولاني شدن مدت زمان ترميم زخمها

روش تشخيص

تشخيص بيماري بر اساس اندازه گيري قند خون ناشتا انجام مي گيرد. وجود قند در ادرار نيز به تشخيص بيماري كمك مي كند.

عواملي كه باعث بيماري ديابت نوع دوم مي شوند :

1- چاقي
2- سن بيش از 40 سال
3-كمبود ورزش و فعاليت جسمي
4-سا بقه ديابت در خانواده
5-خانم هايي كه سابقه سقط، مرده زايي بدون علت و يا تولد نوزاد 4 كيلوگرم و بيشتر دارند.

رژيم غذايي در بيماران ديابتي

رژيم غذايي اصل و پايه، كنترل ديابت مخصوصا ديابت نوع دوم است. بنابراين رعايت نكات زير لازم است:

1- اولين گام را با حذف قند چاي، دسر و غذاهاي شيرين آغاز كنيد و به جاي آنها از شيرين كننده هاي مصنوعي استفاده كنيد.

2- به منظور كنترل قند خون و جلوگيري از نوسانات شديد آن بهتر است كه در همه موارد از 5 يا 6 وعده غذايي استفاده شود. در صورت امكان، ورزشهاي سبك (مانند پياده روي ) توصيه مي گردد.

3- از مواد نشاسته اي مثل نان، سيب زميني و برنج و… به مقداري كه موجب افزايش وزن نشوند مصرف نماييد.

4- بخشي از پروتئين حيواني بهتر است از حبوباتي كه داراي فيبر بالايي هستند، تامين شود.
5- به جاي قندهاي ساده بهتر است از ميوه ها و سبزي هايي كه داراي فيبر بالايي هستند، استفاده شود.

آيا درمان قطعي وجود دارد؟

ديابت درمان قطعي ندارد ولي روشهاي مؤثري براي كنترل خوب وپيشگيري از بروز عوارض وجود دارد.

با كنترل ديابت مي توان تا حد امكان قند خون را در حد طبيعي حفظ كرد. براي دستيابي به اين هدف، بكارگيري روشهاي زير مؤثر است:

– آموزش مستمر و مداوم
– تغذيه صحيح
– تست مرتب قند خون
– ورزش مرتب
– استفاده از انسولين يا داروهاي خوراكي در صورت لزوم

مراقبت از بيماران ديابتي :

1- در صورتيكه خونرساني به پاها خوب بوده و مشكل خاصي نداريد،كافي است بصورت روزانه پاهايتان را چك كنيد.

2- مشاهده روزانة پا جهت بررسي وجود تاول، بريدگي، خراش و ضايعات بين انگشتان لازم است انجام شود مخصوصا بين انگشتان پا را بايد بدقت خشك كرد.

3- اگر پوستتان خشك است بهتر است از كرم يا روغن نرم كننده استفاده كنيد. اين ماده بايد پس از شستشو و خشك كردن پا مصرف شود و بين انگشتان پا ماليده نشود.

4- يبوست مي تواند يكي از نشانه هاي افزايش  قند خون باشد؛ زيرا افزايش ترشح ادرار موجب كم آب شدن بدن و جذب اضافي مايعات از بدن مي شود. با نوشيدن مايعات فراوان وكنترل قند خون مي توان مشكل يبوست را حل كرد.

5- بطور كلي در بيماران ديابتي نوع دوم، انجام ورزش سبك (مانند 30 دقيقه پياده روي ) پس از صرف غذا در تنظيم سطح گلوكز خون مؤثر است. ورزش منظم در بيماران، خطر ابتلا به بيماريهاي قلب و عروق را بسيار كاهش مي دهد.

6- اندازه گيري مرتب قند خون و ثبت آن بسيار حايز اهميت است.آزمايش قند خون، بهترين راهنما براي دانستن وضعيت قند خون بيمار است.

7- در صورت مشاهده هر پديده غير عادي در پاها (مانند سخت شدن پوست در قسمتي از كف پاها، وجود بي حسي و كرختي و خميدگي در قسمتي ازپاها) بايد فورا به پزشك مراجعه كرد.

باورهای غلط در رابطه با دیابت

دیابت یکی از معروفترین و قدیمی‌ترین بیماری‌هاست و شاید به همین دلیل است که باورهای نادرست فراوانی به این بیماری تعلق دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  اگر شما نیز به دیابت مبتلا هستید یا از میان اطرافیان‌تان کسی مبتلا به این بیماری است، ممکن است باورهای مختلفی از این بیماری در ذهن خود داشته باشید که این نوشته تلاش می‌کند برخی از آنها را در ذهن شما اصلاح کند.

1. برخی معتقدند دیابت بیماری افراد خاصی است که بیش از حد قند و شیرینی‌جات مصرف می‌کنند.

مصرف زیاد و دایمی مواد قندی به‌خصوص قندهای ساده، می‌تواند در دراز مدت به فرسودگی و خستگی سلول‌های بتا، بینجامد اما این دلیل نمی‌شود که هر کس قند زیاد مصرف می‌کند، مبتلا به دیابت می‌شود.

2. برخی از دیابتی‌ها با طب سوزنی، حجامت، انرژی‌درمانی و… سعی در کنترل قندخون خود دارند.

طب سوزنی، حجامت، انرژی درمانی و این قبیل اقدامات، ریشه علمی و آکادمیک در درمان دیابت ندارند و با عوارض همراه‌اند. البته بعضی از داروهای گیاهی و گیاهان دارویی در کاهش قندخون تا حدودی موثرند ولی هرگز نمی‌توانند به تنهایی جای داروهای شیمیایی (قرص‌ها) ضددیابت و یا انسولین را بگیرند.

3. تزریق انسولین موجب تصلب شرایین و افزایش فشار خون می‌شود. خیر.

تزریق انسولین به هیچ وجه موجب تصلب شرایین نمی‌شود. پیش از این محققان حدس می‌زدند که ممکن است تزریق انسولین در ایجاد مشکلات ناشی از تصلب شرایین دخیل باشد و یا خود به نوعی موجب بروز آن و نیز افزایش فشار خون گردد، در حالی که ابداً چنین نیست. حتی باور غلطی وجود دارد که تزریق انسولین موجب افزایش وزن و چاقی می‌شود، بنابراین چون یک فرد دیابتی نباید اضافه وزن داشته باشد، پس مصرف انسولین به هیچ‌وجه مناسب نخواهد بود. در پاسخ به این نظریه باید گفت تمامی ‌محققان بر این عقیده‌اند که فواید مصرف انسولین و اهمیت آن در کنترل دیابت و حفظ قندخون در محدوده هدف، بسیار مهم‌تر از افزایش وزن است.
4. تا زمانی که مجبور نیستم انسولین تزریق کنم، بیماری‌ام جدی نیست.

تعداد قابل‌ملاحظه‌ای از افراد به این باور اعتقاد دارند ولی حقیقت این است که دیابت غیروابسته به انسولین هم اگر تحت کنترل قرار نگیرد، می‌تواند به شکل ویرانگری سطح گلوکز را بالا برد و آنها را دچار عوارض جدی این بیماری کند.

5. تریاک می‌تواند قندخون را کنترل کرده و دیابت را درمان کند و در طب سنتی مصرف کم آن به بیماران دیابتی توصیه می‌شده است.

تریاک و یا هر ماده مخدر دیگر هیچ نقشی در درمان اساسی دیابت ندارند. تحقیقات بسیاری نیز در این مورد شده ولی تاثیر تریاک در درمان دیابت به اثبات نرسیده است. مصرف تریاک و اعتیاد به آن، در واقع از چاله به چاه افتادن است و اعتیاد را برای بیمار دیابتی به همراه دارد.

6. افراد دیابتی هرگز نباید شکلات و شیرینی مصرف کنند.

فرد دیابتی می‌تواند این‌گونه تنقلات را جزیی از برنامه غذایی روزانه خود به شمار آورد و یا در کنار مصرف آنها به ورزش کردن بپردازد تا قند وارد شده به درون خون سریع‌تر جذب سلول‌ها شود و یا اصطلاحا بسوزد اما در مصرف این خوراکی‌ها باید اعتدال را رعایت کرده و از رژیم غذایی پزشک معالج خود پیروی کند.

7. مصرف محصولات دیابتی موجود در بازار محدودیتی ندارد زیرا این شکلات‌ها و شیرینی‌ها و مرباها بدون شکر و به اصطلاح suger free هستند.

درست است که در ترکیب این محصولات (البته آنهایی که مجوز وزارت بهداشت دارند) به جای قند طبیعی از نوعی شیرین‌کننده مصنوعی به نام آسپارتام استفاده شده است اما این محصولات اگرچه قند ندارند ولی دیگر ترکیبات آنها حاوی کالری است و این افزایش کالری روزانه دیابتی‌ها است که برای آنها مشکل آفرین می‌شود.

8. افراد دیابتی باید حتما از غذاهای خاص و ویژه‌ای استفاده کنند.

رژیم غذایی افراد دیابتی، سالم‌ترین رژیم غذایی برای همه محسوب می‌شود زیرا حاوی حداقل میزان چربی‌ها (اشباع شده و ترانس)، میزان متعادلی شکر و نمک، مواد غذایی سبوس‌دار، سبزی‌ها و میوه‌ها است. در عین حال، این بحث مطرح است که افراد دیابتی باید حداقل میزان مواد نشاسته‌ای مانند نان، سیب‌زمینی و ماکارونی را مصرف کنند. در این باره باید گفت مواد غذایی نشاسته‌ای، بخشی از یک رژیم غذایی سالم را تشکیل می‌دهند. آنچه مهم است، مقدار مصرفی آنهاست. برای اکثر دیابتی‌ها مصرف 3 تا 4واحد از مواد غذایی حاوی نشاسته بلامانع است. همچنین غلات سبوس‌دار، منابع خوبی برای تأمین فیبر مورد نیاز بدن نیز به‌شمار می‌روند و به حفظ سلامت نیز کمک می‌کنند.

9. افراد دیابتی بیشتر در معرض ابتلا به سرماخوردگی یا آنفلوآنزا قرار دارند. خیر.
علت اینکه به افراد دیابتی توصیه می‌شود که در آغاز فصول سرد سال از واکسن آنفلوآنزا استفاده کنند، آن است که وجود هر نوع عفونت در بدن فرد دیابتی کنترل قند خون او را با مشکل مواجه می‌سازد و احتمال داشتن قند بالا در طول روز را افزایش می‌دهد و در دیابتی‌های نوع 1 خطر بروز کتواسیدوز را به وجود می‌آورد.

10. میوه‌ها سرشار از ویتامین و مواد مورد نیاز بدن هستند.

به همین علت می‌توانند به میزان دلخواه مصرف شوند. این درست است که میوه‌ها بسیار مغذی و حاوی فیبر و انواع ویتامین‌ها و املاح معدنی هستند و باید در رژیم غذایی روزانه افراد موجود باشند ولی مصرف آنها به میزان دلخواه مجاز نیست. برای آنکه بدانید بدن شما به‌طور روزانه به چه میزان میوه نیاز دارد، از پزشک معالج‌تان راهنمایی بخواهید.

11. دیابت نوع دوم خفیف‌تر از نوع اول است؟ دیابت خفیف وجود ندارد و هر نوع دیابتی باید جدی تلقی شده و کنترل شود. در غیر این صورت به عوارض شدید منجر می‌شود.
12. همه دیابتی‌ها بالاخره بینایی خودشان را از دست خواهند داد.

درست است که دیابتی‌ها ریسک عوارض این بیماری (مانند نابینایی، مشکلات قلبی‌عروقی، ناراحتی‌های کلیوی و…) را خواهند داشت ولی اگر سطح قند خون خود را در حد طبیعی حفظ نمایند، احتمال بروز این عوارض بسیار کم شده و می‌توانند یک زندگی عادی بدون عوارض بیماری را تجربه نمایند.

13. اگر شما چاق هستید یا اضافه وزن دارید، حتما به دیابت نوع 2 مبتلا خواهید شد.
اگرچه چاقی یکی از عوامل خطر اصلی ابتلا به دیابت است اما سایر فاکتورهای خطر مثل سابقه خانوادگی، قومی و سن نیز می‌توانند نقش مهمی داشته باشند.

متاسفانه، خیلی از مردم تنها بعضی فاکتورهای خطر را در نظر می‌گیرند. بعضی از افراد تصور می‌کنند که وزن، تنها فاکتور خطر ابتلا به دیابت نوع 2 است.

واقعیت آن است که اکثر افراد چاق به دیابت نوع 2مبتلا نمی‌شوند و خیلی از افراد مبتلا نیز وزن مناسب یا اضافه وزن خفیف دارند اما از آنجا که وزن از فاکتورهای خطری است که شما می‌توانید آن را کنترل نمایید، در پیشگیری و درمان دیابت ارزش بیشتری دارد اما باز هم تنها عامل نیست.

از طرف دیگر خیلی از مردم نیز علت ابتلا به دیابت را عوامل ارثی می‌دانند، در نتیجه برای شیوه زندگی صحیح ارزشی در این زمینه قایل نیستند و فکر می‌کنند آنها هرگونه که زندگی کنند، تنها اگر عامل ارثی ابتلا به دیابت را داشته باشند، به این بیماری مبتلا خواهند شد.

واقعیت آن است که اگرچه عامل ارث نیز مهم است ولی شما می‌توانید با شیوه زندگی صحیح از ظهور عوامل ارثی جلوگیری نمایید و یا آن را به تاخیر انداخته و حتی کنترل کنید.
14. نیازی به اندازه‌گیری قند خون نیست چون اگر قند خون‌مان بالا یا پایین برود، آن را حس می‌کنیم.

این عقیده خطرناک است چون این روش فقط بعضی اوقات درست است و در اکثر موارد شما نمی‌توانید عکس‌العمل مناسب را انجام دهید. اندازه‌گیری و تشخیص هیپوگلیسمی‌ با احساس یا هر روش دیگری خیلی سخت است و انجام آن بدون تست‌های معمول اندازه‌گیری گلوکز خون مانند پرواز کردن بدون چتر نجات است.

15- برخی می‌گویند دیابت به علت کمبود انسولین به وجود می‌آید و درمان آن فقط انسولین است. بله، ولی این مطلب فقط در مورد دیابت نوع یک واقعیت دارد نه نوع دو. دیابت نوع یک، برای درمان نیازمند انسولین است و درمان آن منحصرا هورمون معروف انسولین است.
دیابت نوع دو، یک بیماری شیوه زندگی است و درمان آن تغییر در شیوه زندگی است و با اصلاح عادت‌ها، رفتارها و نوع تغذیه و تحرک جسمانی و اجتناب از استرس‌ها و ترک سیگار و حفظ وزن مطلوب بدن و در صورت لزوم استفاده از قرص‌های مخصوص ضددیابت و در مرحله آخر استفاده از انسولین می‌توان این بیماری را کنترل کرد.

در این نوع دیابت، مشکل نبود انسولین نیست، حتی انسولین ممکن است زیاد هم باشد اما بی‌اثر است و گیرنده‌های انسولین جواب نمی‌دهند.

از برنامه غذایی روزانه خود به شمار آورد و یا در کنار مصرف آنها به ورزش کردن بپردازد تا قند وارد شده به درون خون سریع‌تر جذب سلول‌ها شود و یا اصطلاحا بسوزد اما در مصرف این خوراکی‌ها باید اعتدال را رعایت کرده و از رژیم غذایی پزشک معالج خود پیروی کند.

برگه‌ی بعد »