نحوه استفاده از پماد چشمی

آذر ۳, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, مشروح اخبار

پما د چشمی از اشکال دارویی می باشد که در صورت استفاده صحیح واصولی می تواند کمک موثری در سرعت بخشیدن به روند بهبودی باشد ودرصورت استفاده نادرست می تواند باعث مشکلات زیادی برای استفاده کننده باشد .

۱- دستان خود را بشویید.
۲- مراقب باشید سر تیوپ با چیزی تماس پیدا نکند.
۳- سر را کمی به عقب خم کنید.
۴- تیوب را با یک دست نگاه دارید و با دست دیگر پلک زیرین را به پایین بکشید تا حفره‌ای بین پلک و کره چشم ایجاد شود.
۵- تا جایی که ممکن است سر تیوپ را به این حفره نزدیک کنید.
۶-  مقدار تجویز شده از پماد را در این حفره قرار دهید.
۷- چشم ها را به مدت ۲ دقیقه ببندید.
۸- پماد اضافی را با دستمال کاغذی تمیز از اطراف چشم تمیز کنید.
۹- سر تیوپ را با یک دستمال دیگر تمیز کنید.
۱۰- قطره ها و پمادهای چشمی حداکثر یک ماه پس از باز شدن درب آنها باید دور ریخته شوند.
۱۱- هرگز از قطره و یا پماد چشمی دیگران استفاده نکنید، زیرا احتمال آلودگی این داروهای چشمی در حین مصرف بسیار بالاست.
۱۲- داروهای چشمی برای بیش از سه روز توصیه نمی شوند، در صورتی که پس از ۳ روز هنوز هم ناراحتی چشم ادامه دارد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

کلسیم

این ماده ی معدنی فواید بسیار زیادی دارد که از جمله ی آن استخوان سازی، کمک به کاهش وزن، و کاهش خطر ابتلا به سرطان روده و کلسترول است. تحقیقات نشان داده است که ۱۰۰۰ میکروگرم کلسیم تا %۷ کلسترول لیپوپروتئین پر چگالی (که کلسترو خوبی است) را در بدن افزایش می دهد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، ثابت شده است که کلسیم در سلامت استخوانها به ویژه برای افرادی که تابه حال دچار شکستگی استخوان شده اند،آلزایمر را در بدن کند کند. بسیار تاثیرگذار است. کلسیم باعث می شود که دوباره دچار شکستگی استخوان نشوید.

بهتر است که کلسیم مصرفی خود را با ویتامین D ترکیب کنید که آن هم برای حفظ سلامت استخوانها و سلامت کلی بدن بسیار مفید است. گرچه نور خورشید بهترین راه برای جذب ویتامین D است، محققان دانشگاه هاوارد دریافته اند که  در عرض جغرافیایی ۴۰ درجه نور خورشید به اندازه کافی برای ساخت ویتامین D در بدن قدرت ندارد. به همین دلیل برای این منظور نیز می توانید از مکمل استفاده کنید.

دوز مصرفی: ۵۰۰ میکروگرم سیترات کلسیم به اضافه ی IU 125 ویتامین D دوبار در روز

وجود کلسیم برای انجام بسیاری از اعمال بدن ضروری است؛ مثل تنظیم ضربان قلب، انتقال پیام های عصبی، تحریک ترشح هورمون ها، انعقاد خون و مهمتر از همه ساخت استخوان های بدن و حفظ سلامتی آنها .

کلسیم در بسیاری از موادغذایی وجود دارد و به علت اینکه بدن قادر به ساخت آن نیست، بایستی به مقدار کافی از راه غذا دریافت شود. حتی بعد از تکمیل و توقف رشد طولی استخوان های بدن( یعنی بعد از دوران رشد ) بایستی به مقدار لازم دریافت شود، زیرا از راه های مختلفی از بدن دفع می شود؛

مثلاً از طریق عرق، ریزش مو، تجدید پوست و ناخن، ادرار و مدفوع.

کلسیمی که در طی روز از بدن دفع می شود، بایستی از طریق غذا دوباره تأمین شود.

منابع غذایی کلسیم عبارتند از : شیر ، ماست ، پنیر و سایر مواد لبنی ، ماهی مثل ماهی آزاد، ماهی تن و ساردین، بادام ، کشمش، سبزیجاتی مثلروناس، اسفناج، کلم، کلم بروکلی، جعفری.

وقتی کسی نتواند از طریق غذا به مقدار کافی کلسیم را برای رفع نیازهای خود دریافت کند، از کلسیم موجود در استخوان ها ( منبع ذخیره کلسیم ) استفاده می کند که باعث کاهش استحکام استخوان ها می شود. چنین فردی نیاز به دریافت مکمل کلسیم یا غذاهای غنی شده با کلسیم دارد.

اینکه به چه مقدار مکمل کلسیم نیاز داریم تا کمبود آن را جبران کنیم، بستگی به مقدار دریافت آن از غذاهای مختلف دارد.

کلسیم موجود در طبیعت به شکل ترکیب با سایر مواد وجود دارد. ترکیبات مختلفی از کلسیم در مکمل های آن وجود دارد؛ مثل کربنات کلسیم، سیترات کلسیم و فسفات کلسیم.هرکدام از این ترکیبات، مقادیر متفاوتی از کلسیم را دارا هستند.

* نکته مهم: برای اطلاع از میزان کلسیم خالص موجود در مکمل، حتماً برچسب آن را بخوانید تا متوجه شوید برای رفع نیازتان باید چه تعداد قرص مصرف کنید.

بسیاری از افراد سئوال می کنند چه نوع مکمل کلسیمی را باید مصرف کنند؟

بایستی متذکر شوم بهترین مکمل آن است که نیازهای فرد را با توجه به میزان تحمل فرد، قیمت و در دسترس بودن آن تأمین کند.

در انتخاب و خرید مکمل کلسیم بایستی موارد زیر را در نظر بگیرید:

۱٫ حتماً تحت نظارت داروسازی های معتبر بوده و طبق مقادیر استاندارد باشد. هرگز مکمل هایی را که دارای نام های معتبر دارویی نیستند، خریداری و مصرف نکنید زیرا بعضی از این مکمل های غیراستاندارد، حاوی مقادیر خیلی بالا و سمی کلسیم هستند.

۲٫ بیشتر مکمل های کلسیم به راحتی در بدن جذب می شوند. اگر میزان جذب و محلولیت مکمل در بروشور آن مشخص نبود، برای تعیین میزان محلولیت آن طبق روش زیر عمل کنید:

مکمل کلسیم را( به شکل قرص یا کپسول ) برای مدت ۳۰ دقیقه در مقدار کمی آب گرم قرار دهید و گاهی آن را هم بزنید. اگر در طی این مدت قرص یا کپسول حل نشد، نشان می دهد در معده نیز حل نخواهد شد.

مکمل های کلسیم به شکل مایع و جویدنی، بهتر در معده حل می شوند زیرا قبل از ورود به معده تجزیه می شوند.

کلسیم چه از طریق غذا و چه به شکل مکمل ، زمانی بهتر جذب می شود که چندین بار در طی روز و هر بار به مقدار ۵۰۰ میلی گرم یا کمتر مصرف شود. ولی با این همه دریافت یک جای آن، بهتر از این است که هرگز مصرف نشود.

۳٫ مصرف مکمل های کلسیم در بعضی افراد عوارض جانبی مثل یبوست و گازمعده را ایجاد می کند. اگر با مصرف مایعات و فیبر غذایی فراوان این مشکل رفع نشد، نوع مکمل خود را تغییر دهید. مثلاً به جای سیترات کلسیم، کربنات کلسیم را مصرف کنید.

همچنین باید مقدار مکمل مصرفی را به تدریج افزایش دهید. مثلاً هفته اول، فقط روی ۵۰۰ میلی گرم مصرف کنید، سپس به آرامی مقدار مصرف مکمل را افزایش دهید.

۴٫ اگر دارو مصرف می کنید، با پزشک خود و یا دکتر داروساز در مورد تداخل مکمل کلسیم با آن دارو مشورت کنید. بعنوان مثال مکمل کلسیم، جذب آنتی بیوتیک تتراسایکلین را کاهش می دهد. همچنین با جذب آهن نیز تداخل دارد. بنابراین مکمل کلسیم و مکمل آهن نبایستی همزمان با هم مصرف شوند. فقط به طور استثنائی، می توان مکمل آهن را با سیترات کلسیم یا ویتامینC مصرف کرد، زیرا حالت اسیدی دارند.

سایر داروهایی را که با معده خالی مصرف می شوند، نباید با مکمل کلسیم دریافت کرد.

۵٫ مکمل های کلسیم دارای سایر املاح و ویتامین ها نیز هستند.

مطالعات مختلف نشان داده دریافت کم کلسیم باعث کاهش توده استخوانی و افزایش شکستگی استخوان می شود.

ولی دریافت کم کلسیم یکی از عوامل کاهش توده استخوانی است. سایرعوامل تأثیرگذار بر روی کاهش استحکام استخوانی بدن شامل کاهش استروژن، عدم فعالیت بدنی، کشیدن سیگار، مصرف الکل یا سایر بیماری ها و درمان های پزشکی است. اگر این عوامل وجود داشته باشند، حتی با مصرف کلسیم فراوان نمی توان از شکستگی استخوان جلوگیری کرد.

۱٫ DRI ( مقدار دریافت غذایی توصیه شده ) کلسیم برای افراد بالغ ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلی گرم در روز است که این میزان بستگی به سن، جنس و شرایط فرد دارد. به عنوان مثال در زنان باردار و شیرده، کودکان و نوجوانان میزان نیاز به کلسیم بیشتر است.

یک واحد لبنیات حدود ۳۰۰ میلی گرم کلسیم را تأمین می کند. یک واحد لبنیات برابر یک لیوان شیر یا یک لیوان ماست یا ۴۵ گرم پنیر است.

افرادی که به مقدار کافی کلسیم را از راه غذا دریافت نمی کنند، برای رفع نیازشان بایستی مکمل کلسیم مصرف کنند.

در مصرف مکمل کلسیم بایستی به این نکته توجه داشت که مقدار عنصر کلسیم موجود در مکمل را در نظر بگیریم نه مقدار کل مکمل را. مثلاً یک قرص کربنات کلسیم ۵۰۰ میلی گرمی ، فقط ۲۰۰ میلی گرم کلسیم خالص دارد. بنابراین فرد با مصرف این قرص فقط ۲۰۰ میلی گرم کلسیم دریافت می کند نه ۵۰۰ میلی گرم.

کلسیم در روده کوچک جذب می شود، ولی تمام کلسیم مصرف شده، جذب نمی شود. مقدارجذب کلسیم بستگی به عوامل زیر دارد:

– محیط اسیدی روده

– مقدار ویتامینD بدن

– مقدار استروژن بدن

– نوع مکمل کلسیم

انواع مکمل های کلسیم:

یکی از عوامل مهم در جذب کلسیم، میزان محلولیت مکمل کلسیم در بدن است. سعی کنید همیشه مکمل های استاندارد و مورد اطمینان را مصرف کنید تا بدانید چه میزان عنصر کلسیم دارند و چه مقدار در بدن حل می شوند.

۱٫ سیترات کلسیم:مکمل کلسیم در محیط اسیدی بهتر جذب می شود، پس سیترات کلسیم بهتر از سایر مکمل ها جذب می شود، زیرا اسیدی است. این مکمل نیاز به اسید معده زیادی برای جذب ندارد و می توان آن را در هر موقع از روز و حتی با شکم خالی مصرف کرد. اما این مکمل معمولاً کلسیم کمی دارد، بنابراین بسته به نیاز فرد برای تأمین کلسیم بیشتر بایستی تعداد قرص بیشتری مصرف کرد.

۲٫ کربنات کلسیم:بیشتر مکمل های کلسیمی از این نوع هستند. این مکمل برای جذب بهتر نیاز به مقدار زیادی اسید معده دارد. بنابراین بایستی بعد از وعده غذایی مصرف شود.
۳٫گلوکونات کلسیم ولاکتات کلسیم: این نوع مکمل ها، کلسیم کمی دارند. بنابراین برای رفع نیاز به کلسیم بایستی تعداد قرص های بیشتری مصرف کرد.

۴٫ کلسیم سخت(Coral calcium): این نوع مکمل کلسیم غیر از حفظ سلامت استخوان ها، در سایر بیماری ها نیز مصرف می شود. این مکمل بیش از ۲۰۰ نوع بیماری را درمان می کند که شامل بیماری های قلبی، سرطان، دیابت و… است. البته این یافته صددرصد تأیید شده نیست. این نوع مکمل فقط کربنات کلسیم دارد و به دلیل قلیایی بودن، مسمومیت اسیدی بدن را خنثی کرده و آن را از بین می برد.

* هشدار در مورد مصرف مکمل های کلسیم:

روزانه بیشتر از ۲۵۰۰ میلی گرم عنصر کلسیم ( نه خود قرص ) را مصرف نکنید

زن باردار به چه میزان فولیک اسید نیاز دارد؟

زنان باردار باید دست کم روزانه ۰٫۴ میلی گرم فولیک اسید مصرف کند. اما برخی از خانم ها با توجه به توصیه پزشک و نیاز جنین به بیشتر از این مقدار مکمل نیاز دارند و شاید حتی به ۴ میلی گرم در روز نیز برسد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، مقادیر زیاد فولیک اسید در موارد مختلفی همچون موارد زیر توصیه می شود:

• یکی از والدین دچار بیماری لوله عصبی باشد یا سابقه خانوادگی در این زمینه داشته باشند.

• مادر دیابت داشته باشد.

• مادر داروی صرع مصرف کند.

•  مادر بیماری سلیاک داشته باشد.

•  مادر اضافه وزن داشته باشد.

اگر خانم پیش از بارداری این مکمل را مصرف نکرد تکلیف چیست؟
اگر در ماه های نخست بارداری قرار دارید، می توانید از هم اکنون این دارو را آغاز و در هفته دوازدهم آن را قطع کنید. اگر از هفته دوازدهم گذشته بود از اینکه فولیک اسید مصرف نکرده اید نگران نشوید. بسیاری از کودکان با این شرایط سالم متولد شده اند و اگر فولیک اسید نخورید به این معنی نیست که کودک شما ناقص می شود. اما اگر آن را مصرف کنید مطمئن تر خواهید بود و کودک سالم تری خواهید داشت.

اسید فولیک در پیشگیری از سکته موثر است

گرچه اسید فولیک به منظور پیشگیری و درمان حالات مرضی ناشی از کمبود این ویتامین مصرف می شود. امااسید فولیک یکی از بهترین پیشگیرنده های سکته است. درسطح کم، جریان خون بدن را روان نگه می دارد و اجازه ی توقف به آن نمی دهد. درسطح کم، جریان خون بدن را روان نگه می دارد و اجازه ی توقف به آن نمی دهد. اما چطور؟ فولیک اسید، هومو سیستئین که ترکیبی مرتبط با بیماری های قلبی و آلزایمر است را حل می کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، تحقیقات نشان می دهد که مردانی که از دوز بالای اسید فولیک استفاده می کنند، نسبت به کسانی که فقط مقدار کمی از این ماده را مصرف میکنند، تا %۳۰ کمتر به سکته مبتلا می شوند.

اما این همه ی فواید اسید فولیک نیست. تحقیقات جدید آلمانی ها نشان داده است که اسید فولیک می تواند باعث افزایش عملکرد شناخت شود، حتی در افراد میانسال.

همچنین به بدن برای هضم، استفاده، و سنتز پروتئین هایی که باعث رشد ماهیچه ها می شود کمک میکند.

اسید فولیک در تولید گلبول های قرمز خون نیز لازم است و همچنین در بالا بردن سطح انرژی و عملکرد سیستم قلبی-عروقی نیز تاثیرگذار است. و بالاخره اسید فولیک از سوزش قلب جلوگیری میکند و جایگزین مواد مغذی از دست رفته بدن می شود که همه ی اینها باعث می شود سیستم گوارش بهتر کار کند.

اسید فولیک به همراه ویتامین B12 و ویتامین C به هضم غذا و استفاده ی بدن از پروتئین و ساخت پروتئین در زمان لازم کمک می کند. اسید فولیک برای ساخت گلبول های قرمز خون و DNA (که عمل کنترل وراثت را انجام می دهد و راهنمایی برای فعالیت های سلول ها می باشد)نیز لازم است.

این ویتامین عمل ساخت و نگه داری سلول ها را بر عهده دارد. این وظیفه در هنگام تقسیم سلولی و رشد بسیار مهم است، پس مصرف آن برای زنان باردار و نوزادان ضروری است.

اسید فولیک همچنین در رشد بافت ها کمک می کند و باعث درست عمل کردن سلول ها می شود. این ویتامین در زمانی که بدن احتیاج به غذا خوردن دارد، موجب افزایش اشتها می شود و به همین ترتیب اسیدهای هضم کننده غذا را می سازد.

مکمل(قرص) اسید فولیک در درمان بی نظمی های وابسته به کمبود اسید فولیک استفاده می شود. اسید فولیک برای درمان زخم های پا و مشکلات قاعدگی نیز تجویز می شود.

اسید فولیک در تکامل رشد جنین بسیار با اهمیت می باشد. رشد طناب نخاعی و مغز جنین در گرو مصرف اسید فولیک توسط مادر می باشد.

اغلب زنانی که می خواهند باردار شوند و زنان باردار، باید مکمل اسید فولیک مصرف کنند. دادن این ویتامین به زنان باردار بسیار مفید است، چرا که از ناهنجاری های عصبی زمان تولد، مانند نقص لوله عصبی نوزادان(اسپینا بیفیدا) جلوگیری می کند.

زنان باید مکمل اسید فولیک را ۲ تا ۳ ماه قبل از بارداری و در ۳ ماهه اول بارداری مصرف کنند، مخصوصا زنانی که سابقه ناهنجاری های عصبی در اقوامشان وجود دارد و زنانی که داروهای خاصی را مصرف می کنند، مثل برخی از داروهای ضد صرع .

اسید فولیک و ویتامین B12

مکمل اسید فولیک برای کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 مفید است.

اما این مکمل بر روی تغییرات و ناهنجاری های عصبی ناشی از کمبود ویتامین B12 اثری ندارد. برای درمان این ناراحتی های عصبی تنها مصرف ویتامین B12 مفید است.

کمبود اسید فولیک

کمبود اسید فولیک وقتی پیدا می شود که مصرف منابع غذایی این ویتامین جوابگوی نیاز بدن نباشد و یا فولات دفع شده از بدن زیاد باشد.

کمبود فولات در زنان باردار، منجر به کاهش وزن تولد، نوزادان نارس و دچار نقص لوله ی عصبی جنین می گردد.

در نوجوانان، کمبود فولات منجر به آنمی (کم خونی) می شود.

از دیگر علایم کمبود این ویتامین در بدن می توان کمبود اشتها ، اسهال، کمبود وزن، ضعف، سردرد، زود رنجی، فراموشی و ….. را نام برد.

دریافت زیاد اسید فولیک

زیادی اسید فولیک هیچ گونه ضرری برای بدن ندارد، زیرا که اضافی آن از طریق ادرار دفع می شود.

اما بعضی از شواهد نشان می دهد که زیادی اسید فولیک می تواند موجب تشنج در افرادی شود که از داروهای ضد تشنج استفاده می کنند.  لذا کسانی که دارو مصرف می کنند، باید با پزشک خود در مورد مصرف قرص اسید فولیک مشورت کنند.

دوز مصرفی: روزانه ۴۰۰ میکروگرم

آشنایی با کم خونی فقر آهن

آذر ۳, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, مشروح اخبار

کم‌خونی وضعیتی است که در آن تعداد یا اندازه گلبول‌های قرمز و یا مقدار هموگلوبین موجود در خون کاهش یافته و تبادل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن بین خون و سلول‌هادچار اختلال می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، از علل ایجادکننده کم‌خونی می‌توان کمبودهای تغذیه‌ای، خونریزی، ناهنجاری‌های ژنتیکی، بیماری‌های مزمن و یا مسمومیت‌های دارویی را نام برد. منظور از کم‌خونی‌های تغذیه ای کم‌خونی‌هایی است که در اثر دریافت ناکافی مواد مغذی ایجاد می‌شوند.

آیا می دانید ؟

فقر آهن شایعترین علت کم خونی در جهان است .
۴۰ درصد جمعیت جهان دچار فقر آهن هستند .
چه نکاتی در رژیم غذایی می تواند به درمان کم خونی فقر آهن کمک کند ؟
چه غذاهایی جذب آهن را مختل می کنند و چگونه باید با این مشکل مقابله کرد ؟
کم خونی فقر آهن سالانه چندین میلیون ضرر اقتصادی به همراه دارد.
به احتمال بیش از ۳۰ درصد شما هم دچار کم خونی فقر آهن هستید .
کم خونی فقر اهن موفقیت تحصیلی و آینده کودکان را تهدید می کند .
کم خونی یکی از علل مهم مرگ و میر زنان باردار است .
بیش از نیمی از زنان باردار و کودکان زیر ۲ سال دچار کم خونی فقر آهن هستند .
علائمی همچون ضعف و خستگی ، رنگ پریدگی ، سرگیجه ، عدم تمرکز ، کاهش یادگیری و افت بهره وری می تواند با کم خونی ارتباط داشته باشد .

آنمی فقر آهن

کمبود آهن و آنمی ناشی از آن یکی از شایع ترین مشکلات تغذیه ای جهان است . بیش از ۲ میلیارد نفر از مردم جهان دچار کم خونی و کمبود آهن هستند .

چنانچه برای ساختن گلبول های قرمز خون ، آهن به مقدار کافی در دسترس بدن نباشد ابتدا فرد از ذخائر آهن بدن خود استفاده می کند ، سپس در صورت ادامه کمبود، ذخائر آهن بدن کاهش می یابد . زمانی که کمبود آهن ادامه یابد، ذخائر آهن بدن تخلیه می شود و کم خونی فقر آهن بروز می کند . پس کاهش ذخایر آهن بدن  طی ۳ مرحله اتفاق می افتد:

۱- تخلیه ذخائر آهن :

در این مرحله ذخائر آهن به دلیل کاهش ورود و جذب آهن و یا اتلاف آن کاهش می یابد و نشانه آن کم شدن غلظت فریتین است . هر چند این مرحله اثرات واضحی بر عملکرد انسان ندارد ولی نشانگر یک وضعیت هشدار دهنده و مرزی است ، بطوریکه هرگونه کاهش بعدی میزان آهن بدن باعث کاهش سطح ترکیبات عملکردی مثل هموگلوبین و بروز اثرات آن و کاهش بهره وری خواهد شد .

۲- فقر آهن:

در این مرحله ذخائر آهن بدن تخلیه شده بعلاوه جذب آهن در برابر اتلاف آن کافی نیست در نتیجه ساخت گلبول قرمز همراه با فقر آهن صورت می گیرد و نشانه آن کاهش غلظت هموگلوبین به‌ دلیل اختلال در ساخت آن است، در این مرحله اختلالات عملکردی متناسب با سطح کمبود آهن بروز می کند .

۳- کم خونی فقر آهن :

این مرحله شدیدترین شکل کمبود آهن است، بدین ترتیب که پس از تخلیه ذخائر آهن بدن و افزایش اتلاف آهن در مقابل کاهش جذب آن ، اثرات شدید عملکردی فقر آهن بروز می کند که نشانه آن کاهش بیش از پیش غلظت هموگلوبین  بعلاوه تغییر شکل گلبولهای قرمز بصورت کوچک شدن و کمرنگ شدن ( میکروسیتیک و هیپوکرومیک ) می باشد .

علل :

۱- دریافت ناکافی آهن در مقایسه با نیاز بدن بعلت:

کمبود آهن در رژیم غذایی روزانه  که عوامل زمینه ای همچون :  توانایی خانواده ها در تأمین غذای کافی با کمیت و کیفیت مطلوب در طول سال برای تمام اعضا ی خانواده، مراقبت تغذیه ای و بهداشتی از بانوان در سنین باروری و کودکان ، دسترسی خانواده ها به خدمات بهداشتی با کیفیت مناسب و محیط سالم ، میزان فقر ، بی سوادی و دیگر محرومیت های اجتماعی در ان دخیل هستند .

۲- کاهش جذب آهن مصرفی بعلت :

کاهش ترشح اسید معده، مشکلات گوارشی
مصرف کم مواد افزاینده جذب آهن و مصرف زیاد مهارکننده های جذب آهن (چون : مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا )
گیاهخواری بعلت پایین بودن جذب آهن موجود در غذاهای گیاهی مثل حبوبات و سبزیجات
ابتلای مکرر به بیماریهای عفونی مثل اسهال و عفونت های تنفسی که بعلت بی اشتهایی و کم شدن جذب ، موجب کمبود آهن می شوند .+

۳- افزایش اتلاف آهن موجود در بدن بعلت :

خونریزی شدید در دوران قاعدگی
بیماریهای دستگاه گوارش مثل زخم معده ، زخم اثنی عشر و هموروئید
ابتلا به آلودگی های انگلی مثل ابتلا به کرم های قلابدار و ژیاردیا
تخلیه ذخائر آهن در بدن زنان بعلت بارداری های مکرر و با فاصله کمتر از ۳ سال

۴- افزایش نیاز بدن به آهن در دوران بارداری و رشد ( سنین کودکی و نوجوانی)

چه افرادی در معرض کمبود آهن و کم خونی فقر آهن قرار دارند؟

۱- زنان در سنین باروری بویژه زنان باردار

در دوران بارداری به علت رشد جنین ، جفت و افزایش حجم خون مادر ،نیاز به آهن افزایش می یابد .

بارداری های مکرر به خصوص با فاصله کم موجب تخلیه ذخائر آهن بدن مادر می شود .

۲- کودکان خردسال

کودکانی که با شیر مادر تغذیه نمی شوند چون اهن شیر مادر بهتر از سایر شیرها جذب می شود .
نوزادان کم وزن ( کمتر از ۲۵۰۰ گرم ) از ۲ تا ۳ ماهگی ممکن است دچار کمبود آهن شوند .
کودکان ۲ تا ۵ سال به علت ابتلا به عفونت های شایع دوران کودکی ( اسهال و عفونت های تنفسی ) و آلودگی های انگلی در معرض کمبود آهن قرار دارند .

کم خونی فقر آهن در ۲ سال اول زندگی ، اثرات غیر قابل جبرانی بر رشد و تکامل مغزی کودک دارد.

۳-نوجوانان

دختران و پسران نوجوان به علت جهش رشد به آهن بیشتری نیاز دارند و دختران نوجوان به علت شروع عادت ماهیانه بیشتر در معرض خطر کم خونی قرار دارند .

عوارض سایکو سوشیال کم خونی فقر آهن:

۱- در شیر خواران و کودکان :

اختلال در تکامل و هماهنگی سیستم اعصاب حرکتی
اختلال در تکامل گفتاری
کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی
تغییرات رفتاری (بی تفاوتی، خستگی، بی حسی)
کاهش مقاومت بدن در برابر عفونت ها

کم خونی فقر آهن در دوران شیرخوارگی و اوایل کودکی موجب کاهش ضریب هوشی می شود.

۲- در زنان باردار :

ضعف و ناتوانی بدنی
افزایش خطر مرگ و میر مادر به هنگام زایمان
افزایش خطر تولد نوزاد کم وزن ، نارس و سقط جنین
۳-در بزرگسالان (هر دو جنس) :
کاهش قدرت کاری و ظرفیت یادگیری
خستگی زودرس

تشخیص:

فقر آهن و کم خونی ناشی از آن از دو طریق علائم بالینی و شاخص های آزمایشگاهی قابل تشخیص است .

۱- علائم بالینی:

با توجه به میزان و شدت تخلیه ذخائر آهن در بدن شامل:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم
خستگی زودرس
سیاهی رفتن چشم
سرگیجه
سردرد
تهوع
بی اشتهایی
بی تفاوتی
خواب رفتن و گزگز دست و پاها
کاهش توان کاری و مقاومت بدن
تمایل به خوردن مواد غیر معمول مثل : مهر یاخاک ، یخ ، برنج خام ، ماکارونی خام
در مراحل پیش رفته : تغییر شکل ناخن ها ، ورم قوزک پا و تنگی نفس همراه با تپش قلب می باشد .

شایان ذکر است با توجه به عمومی بودن بسیاری از علائم فوق ، بروز هر یک از آنها به تنهایی نمی تواند فقر آهن و کم خونی را اثبات نماید و بایستی از همراهی دیگر علائم و نشانه های آزمایشگاهی در جهت تشخیص قطعی استفاده نمود .

از طرف دیگر ممکن است فقر اهن و کم خونی در ابتدا علائم فوق را ایجاد نکند ، لذا مراجعه به پزشک و بررسی دوره ای سطح شاخص های آزمایشگاهی همچنین استفاده از روشهای پیشگیری در کنترل‌فقر‌آهن ضروری به نظر می رسد .

۲ – شاخص های آزمایشگاهی :

اساس تشخیص فقر آهن اندازه گیری شاخص های آهن در خون محیطی است .این شاخص ها شامل:

آهن
TIBC ( ظرفیت کل اتصال آهن )

فریتین :

سطح فریتین نشانگر ذخیره آهن بدن است و چنانچه به کمتر ازng/ml  ۱۲ کاهش پیدا کند قویاً فقر آهن را مطرح می کند .

اشباع ترانسفرین ( نسبت آهن سرم به غلظت ترانسفرین یا TIBC)

فقر آهن باعث کاهش آهن سرم ، افزایش TIBC ،کاهش فریتین و کاهش اشباع ترانسفرین می شود.
متداولترین شاخص های مورد استفاده در کم خونی فقر آهن : میزان هموگلوبین و هماتوکریت است .
نکته قابل توجه این است که میزان هموگلوبین و هماتوکریت بسته به سن ، جنس، بارداری، ارتفاع، استعمال دخانیات و احتمالاً عوامل ژنتیکی متفاوت می باشد .

سطح بحرانی هموگلوبین (گرم در دسی لیتر )

– کودکان ۶ ماهه تا ۵ ساله  کمتر از ۱۱
– کودکان ۶ تا ۱۴ ساله  کمتر از ۱۲
– مردان بزرگسال  کمتر از ۱۳
– زنان بزرگسال غیر باردار  کمتر از ۱۲
– زنان باردار  کمتر از ۱۱

اگر میزان هموگلوبین و هماتوکریت از سطوح بحرانی پایین تر بیافتد ، افراد دچار کم خونی می شوند .

اما یافته های اصلی کم خونی فقر آهن یعنی کوچک و کم رنگ شدن گلبولهای قرمز ( میکروسیتوز و هیپوکرومی ) همچنین اشکال غیر طبیعی گلبول قرمز که در صورت فقر آهن شدید ایجاد می شوند در مراحل اولیه در لام خون محیطی وجود ندارند .

نکته قابل توجه این است که ممکن است فردی دچار کمبود آهن باشد اما هنوز میزان هموگلوبین خون او کاهش نیافته باشد. بنابراین اگر فردی دائماً احساس خستگی و ضعف می کند ممکن است دچار کمبود آهن باشد و باید به پزشک مراجعه نماید .

پیشگیری و کنترل :

۱- مکمل یاری :

مکمل یاری با آهن دارویی که فروسولفات می باشد  متداولترین روش برای کنترل کم خونی است . مکمل یاری معمولاً ۳ هدف کلی را دنبال می کند :

پیشگیری از بروز فقر آهن
پیشگیری از پیشرفت فقر آهن به سوی کم خونی
درمان کم خونی فقر آهن

طبیعی است در برخورد با مشکل کم خونی بانوان، فقط درمان کوتاه مدت دوران بارداری یعنی زمانی که نیاز به آهن به حداکثر می رسد، کارا و موثر نخواهد بود .
افزایش ذخائر آهن دختران علاوه بر اثرات سریع بر بهره وری آنها، موجب بهبود ذخائر آهن در اولین بارداری نیز خواهد شد .

مکمل یاری علاوه بر بهبود وضعت آهن نوجوانان،می تواند منجر به بهبود رشد هم بشود .
بطورکلی در مناطقی که شیوع کم خونی در زنان باردار حداقل ۳۰ درصد باشد مکمل یاری تمام زنان باردار و کودکان ۶ ماهه تا ۵ ساله ضروری است .

۲- راهکارهای اساسی برای پیشگیری از کمبود آهن و کم خونی فقر آهن

– از  منابع غذایی حاوی آهن مانند : گوشت ، جگر، تخم مرغ، سبزیجات برگ سبز ( جعفری ، اسفناج )، میوه های خشک (برگه ها) ، مغزها ( پسته ، بادام ، فندق ، گردو … ) استفاده نمایید .
– همراه با غذا گوجه فرنگی ، کاهو ، کلم ، فلفل سبز دلمه ای و یا سبزیجات تازه (سبزی خوردن ) و بعد از غذا میوه جات بخصوص مرکبات که حاوی ویتامین ث می باشند استفاده نمایید .
– از غلات و حبوبات جوانه زده استفاده نمایید زیرا جوانه زدن غلات و حبوبات باعث افزایش جذب آهن به میزان تقریباً ۲ برابر می شود .

در برنامه غذایی کودکان و نوجوانان

– از انواع خشکبار مثل توت خشک ، برگه آلو ، انجیر خشک ، کشمش ، و… به عنوان میان وعده استفاده نمایید .

به خانواده ها آموزش دهید:

– از نانی که از خمیر ورنیامده و با جوش شیرین تهیه شده باشد استفاده ننمایندزیرا جذب آهن را کاهش می دهد .
– مصرف آهن تکمیلی در گروههای در معرض خطر از جمله زنان باردار و کودکان از زمان شروع تغذیه تکمیلی (۶ ماهگی ) تا ۲ سالگی
– با جمع آوری و دفع زباله ها از بیماریهای عفونی روده ای که توسط حشرات و جوندگان منتقل می شوند جلوگیری نمایند .
– برای جلوگیری از آلودگی های انگلی اصول بهداشت فردی را رعایت نمایند .

به مادران باردار آموزش دهید:

– از پایان ماه چهارم بارداری تا ۳ ماه پس از زایمان روزانه یک قرص آهن مصرف کنند .
نیاز زنان باردار به دریافت قرص آهن حیاتی است .زیرا ۴۰ درصد مرگ و میر هنگام زایمان ناشی از کم خونی شدید فقر آهن است .

– برای کاهش عوارض احتمالی ناشی از مصرف قرص آهن مانند : تهوع ، درد معده ، یبوست و … قرص آهن را همراه یا بلافاصله بعد از غذا مصرف نمایند

کم خونی فقر آهن

آذر ۳, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, مشروح اخبار

آهن یک ماده معدنی است که بدن ما به آن نیاز دارد. آهن بخشی از تمام سلول‌های بدن ماست و وظایف متعددی در بدن دارد. برای مثال آهن به عنوان بخشی از پروتئین هموگلوبین، اکسیژن را از ریه‌ها به کل بدن انتقال می‌دهد. به علاوه آهن به ذخیره شدن و مورد استفاده قرار گرفتن اکسیژن در ماهیچه‌ها نیز کمک می‌کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، آهن بخشی از بسیاری از آنزیم‌هاست و در بسیاری از عملکردهای سلولی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این آنزیم‌ها در هضم غذاها و بسیاری از واکنش‌های مهم دیگر بدن نقش دارند.

اگر بدن ما آهن کافی نداشته باشد، قسمت‌های مختلفی از بدن تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

یکی از شایع ترین مشکلات به ویژه در میان کودکان و زنان باردار، مشکل کم خونی  ناشی از فقر آهن است.

دلایل گوناگونی برای کمبود آهن وجود دارد که از آن جمله می‌توان به علل زیر اشاره کرد

۱ ـ دریافت ناکافی آهن به دلیل رژیم غذایی مورد استفاده که در آن آهن کمی ‌وجود دارد، مانند بعضی از رژیم‌های گیاه خواری.

۲ ـ جذب ناکافی آهن در اثر اسهال، کاهش ترشح اسید معده، مشکلات گوارشی یا تداخلات دارویی و داروهایی مثل کلستیرامین، سایمتیدین، پانکراتین، رانیتیدین و تتراسایکلین).

۳ ـ افزایش نیاز به آهن برای افزایش حجم خون در دوران نوزادی، نوجوانی، بارداری و شیردهی.

۴ ـ خون‌ریزی زیاد در دوران عادت ماهانه و یا در اثر جراحات یا ناشی از همورویید (بواسیر) یا بیماری‌های بدخیم و انگل‌ها. کمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون است.

چه عواملی می‌توانند باعث کاهش سطح آهن بدن (یا کمبود آهن) شوند؟

کمبود آهن دلایل زیادی دارد. این دلایل را می‌توان به دو گروه عمده تقسیم کرد:

۱)افزایش نیاز به آهن.

شرایط معمول مختلفی می‌توانند نیاز به آهن را افزایش دهند:

· نوزادان و کودکان نوپا به دلیل سرعت رشدی که دارند بیشتر از سایر کودکان نیاز به آهن دارند. گاهی اوقات تامین آهن مورد نیاز برای این گروه سنی از طریق رژیم غذایی مشکل می‌شود.

· زنان باردار بیشتر از سایرین نیاز به آهن دارند. اغلب زنان باردار برای این که آهن مورد نیاز خود را تامین کنند لازم است بر اساس توصیه پزشک از مکمل‌های آهن (مانند قرص‌های آهن) استفاده کنند.

· از دست دادن خون باعث از دست دادن آهن می‌شود. برای جبران آهن از دست رفته، نیاز به دریافت آهن بیشتری است. از دست دادن خون در قاعدگی‌های شدید، اهدای خون مکرر و نیز خونریزی از معده و روده رخ می‌دهد.

۲) کاهش دریافت یا جذب آهن (به عبارت دیگر هنگامی که آهن کافی به بدن نمی‌رسد).

مقدار آهنی که از رژیم غذایی جذب بدن می‌شود به عوامل مختلفی بستگی دارد:

· جذب آهن گوشت، مرغ و ماهی (یعنی آهن هِم) دو تا سه برابر آهن گیاهان (یعنی آهن غیرهِم) است.

· مقدار آهنی که از غذاهای گیاهی جذب می‌‌شود بستگی به انواع دیگر غذاهایی دارد که در همان وعده مصرف می‌شوند.

· غذاهای حاوی آهن هِم (گوشت، مرغ، ماهی) جذب آهن غذاهای حاوی آهن غیرهم (مانند غلات غنی شده، برخی لوبیاها و اسفناج) را افزایش می‌دهند.

· غذاهای حاوی ویتامین C نیز جذب آهن غیر هِم را در صورتی که با یکدیگر در یک وعده مصرف شوند، افزایش می‌دهند.

· موادی مانند پلی‌فنل‌ها، فیتات و کلسیم که در واقع اجزای برخی غذاها یا نوشیدنی‌ها هستند مانند چای، قهوه، غلات کامل (سبوس‌دار)، حبوبات و شیر و سایر لبنیات جذب آهن غیر هِم را اگر در یک وعده مصرف شوند کاهش می‌دهند. کلسیم حتی جذب آهن هِم را نیز اگر در یک وعده مصرف شوند کم می‌کند. با این حال در مورد افراد سالمی که رژیم غذایی متنوعی نیز مصرف می‌کنند این مقدار ممانعت از جذب آهن توسط این مواد معمولاً نگرانی ایجاد نمی‌کند.

· رژیم‌های گیاهخواری دارای آهن هِم کمی هستند ولی با تنظیم یک برنامه دقیق غذایی می‌توان جذب آهن را افزایش داد.

· عوامل دیگری مانند مصرف داروهای آنتی‌اسید به مقدار بیشتر از حد توصیه شده و یا داروهای مورد استفاده برای درمان زخم‌های پپتیک و بازگشت اسید به مری می توانند باعث کاهش مقدار اسید معده و کاهش جذب آهن و در نتیجه کمبود آهن شوند.

چه کسانی بیش از همه در معرض کمبود آهن هستند؟

· کودکان و زنان باردار به دلیل سرعت رشد و افزایش نیاز به آهن بیشتر در معرض خطر هستند.

· دختران نوجوان و زنان در سنین باروری به دلیل قاعدگی در معرض خطر هستند.

· در میان کودکان کمبود آهن بیش از همه در کودکان بین ۶ ماه تا ۳ سال به دلیل رشد سریع و دریافت ناکافی آهن از طریق رژیم غذایی مشاهده می‌شود. گروه‌های زیر از میان کودکان بیش از همه در معرض خطرند:

– نوزادانی که زود یا کوچک به دنیا آمده‌اند.

– نوزادانی که قبل از ۱۲ ماهگی به آنها شیر گاو داده شود.

– نوزادان شیر مادر خواری که به آنها بعد از ۶ ماهگی منابع غذایی غنی از آهن داده نشود.

– نوزادانی که شیر خشکشان با آهن غنی نشده است.

– کودکان ۱ تا ۵ سالی که بیشتر از ۲۴ انس (برابر ۷۲۰ گرم یا ۳ لیوان) شیر گاو، شیر بز یا شیرسویا در روز می‌خورند. دریافت بیش از حد شیر می‌تواند تمایل کودک به مصرف غذاهای غنی از آهن مانند گوشت یا غلات غنی شده با آهن را کم کند.

– کودکانی که نیازهای خاص مرتبط با سلامتی دارند مانند کودکان دارای عفونت‌های مزمن یا کودکان دارای رژیم‌های غذایی محدود.

علائم کم‌خونی فقر آهن

· اغلب بدون علامت

· رنگ پریدگی

· احساس خستگی و ضعف

· تنگی نفس غیر معمول در هنگام ورزش

· ضربان قلب سریع

· دست‌ها و پاهای سرد

· ناخن‌های شکننده

· سردرد

· کاهش عملکرد در کار یا مدرسه

· کند شدن تکامل شناختی و اجتماعی در کودکی

· مشکل در حفظ درجه حرارت بدن

· کاهش عملکرد ایمنی که حساسیت به عفونت‌ها را افزایش می‌دهد

· گلوسیت (به معنی التهاب زبان)

افرادی که در مراحل اولیه کمبود آهن هستند، ممکن است تظاهرات بالینی کمبود را نداشته باشند. به همین دلیل غربالگری کمبود آهن در میان گروه‌های پرخطر اهمیت پیدا می‌کند.

کم‌خونی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

اگر فکر می‌کنید دچار کم‌خونی شده‌اید با پزشک خود صحبت کنید. برای تشخیص کم‌خونی احتمالاً آزمایش خون انجام می‌شود. آزمایش‌های دیگر نیز ممکن است برای تشخیص علت کم‌خونی لازم باشد.

معمول‌ترین تست‌های آزمایشگاهی برای غربالگری عبارتند از:

· تست هموگلوبین

· تست هماتوکریت (درصد گلبول‌های قرمز خون بر اساس حجم در کل بدن)

معمولاً هموگلوبین و هماتوکریت تا آخرین مراحل کمبود آهن کاهش نمی‌یابند.

گاهی از آزمایش‌های دیگری نیز استفاده می‌شود تا تایید شود که علت کم‌خونی، کمبود آهن است. برخی از این آزمایش‌ها عبارتند از:

· شمارش کل خون (CBC = Complete Blood Count)، برای نظارت بر تعداد و حجم گلبول‌های قرمز

· فریتین سرم (که نشانه شکل ذخیره‌ای آهن است)

· آهن سرم

· اشباع ترانسفرین (که نشانه شکل انتقالی آهن است)

·  گیرنده ترانسفرین (که نشانه افزایش تولید گلبول‌های قرمز است)

علایم کم‌خونی ناشی از فقر آهن

بعضی از علایم کم‌خونی فقر آهن عبارتند از:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم‌ها، خستگی زودرس، سرگیجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع و در کم‌خونی شدید گود شدن روی ناخن(ناخن قاشقی).

درمان کم‌خونی ناشی از فقر آهن

برای درمان کم‌خونی از چند روش استفاده می‌شود که بهترین و کم‌خطرترین آن‌ها استفاده از مکمل‌های خوراکی است. درمان با نمک‌های ساده آهن مثل سولفات فروی خوراکی کاملا موثر بوده و به شکل قرص، کپسول یا مایع است و باید مصرف آن‌ها تا چندین ماه ادامه یابد.

چنانکه این قرص‌ها با معده خالی مصرف شوند جذب آن‌ها بهتر و بیشتر صورت می‌گیرد، ولی در این حالت سبب تحریک معده و بروز مشکلات گوارشی می‌شوند. عوارض گوارشی ناشی از مصرف آهن نظیر تهوع، دل پیچه، سوزش قلب، اسهال یا یبوست را می‌توان به حداقل رساند، به شرطی که آهن را با میزان بسیار کم مصرف کرده و به تدریج به میزان آن افزوده تا به حد مورد نیاز بدن برسد. بهتر است قرص آهن در آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشی از آن کاهش یابند.

ویتامینC جذب آهن را افزایش می‌دهد. به همین دلیل معمولا مصرف ویتامین C به همراه آهن پیشنهاد می‌شود. علاوه بر درمان دارویی باید به میزان آهن قابل جذب در غذا نیز توجه کرد. جذب آهن غذا اغلب تحت تاثیر شکل آهن موجود در آن می‌باشد. آهن موجود در پروتئین‌های حیوانی مانند گوشت گاو، ماهی، پرندگان (آهن هم) بیشتر جذب می‌شود، در حالی که جذب آهن پروتئین‌های گیاهی مانند سبزی‌ها و میوه‌ها (آهن غیرهم) کمتر می‌باشد. باید توجه داشت که ویتامینC جذب آهن سبزی‌ها و میوه‌ها (آهن غیرهم) را بیشتر می‌کند. مصرف چای همراه یا بلافاصله بعد از غذا می‌تواند جذب آهن را تاحدصفر تا پنج درصد کاهش دهد.

قهوه، تخم‌مرغ، شیر و لبنیات، نان گندم، حبوبات (حاوی اسید فیتیک) و فیبرهای غذایی جذب آهن را به علت تشکیل کمپلکس‌های نامحلول کاهش می‌دهند. بنابراین فرآورده‌های حاوی آهن، طی یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف هر یک از این مواد نباید مصرف شود.

منابع غذایی آهن دار

منابع غذایی آهن‌دار عبارتند از جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهی، زرده تخم‌مرغ، سبزی‌های دارای برگ سبز تیره مانند جعفری، اسفناج و حبوبات، مثل عدس و لوبیا همچنین میوه‌های خشک (برگه‌ها) بخصوص برگه زردآلو و دانه‌های روغنی.

عوامل افزایش دهنده جذب آهن و منابع غذایی آن‌ها:

ـ اسید سیتریک و اسید اسکوربیک یا ویتامین ث که در آلو، خربزه، ریواس، انبه، گلابی، طالبی، گل کلم، سبزی‌ها، آب پرتقال، لیمو شیرین، لیمو ترش، سیب و آناناس وجود دارند می‌توانند عوامل افزایش دهنده جذب آهن در بدن باشند.

۲ ـ اسید مالیک و اسید تارتاریک که در هویج، سیب زمینی، چغندر، کدوتنبل، گوجه فرنگی، کلم پیچ و شلغم موجود است نیز سبب افزایش جذب آهن می‌شوند.

۳ ـ محصولات تخمیری مثل سس سویا نیز در این دسته از عوامل گنجانده می‌شود.

توصیه‌های کلی زیر را به کار ببندید:

۱ ـ استفاده از غذاهایی که غنی از آهن می‌باشند.

۲ ـ استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین ث هر وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن (مثل پرتقال، گریب‌فروت، گوجه فرنگی، کلم، توت فرنگی، فلفل سبز، لیمو ترش)

۳ ـ گنجاندن گوشت قرمز، ماهی یا مرغ در برنامه غذایی.

۴ ـ پرهیز از مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا.

۵ ـ برطرف کردن مشکلات گوارشی و یبوست.

۶ ـ تصحیح عادات غذایی غلط (مثل مصرف مواد غیر خوراکی مانند خاک، یخ) که خود از علایم کم خونی فقر آهن می باشند.

۷ ـ مشاوره با پزشک و متخصص تغذیه جهت پیشگیری به موقع و یا بهبود کم‌خونی.

۸ ـ استفاده از نانهایی که از خمیر ورآمده تهیه شده‌اند.

۹ ـ استفاده از خشکبار مثل توت خشک، برگه آلو، انجیر خشک و کشمش که منابع خوبی از آهن هستند.

۱۰ ـ استفاده از غلات و حبوبات جوانه زده.

۱۱ ـ شست و شو و ضد عفونی کردن سبزی‌هایی که استفاده می‌کنید.

۱۲ ـ شستن کامل دستها با آب و صابون قبل از تهیه و مصرف غذا و پس از هر بار اجابت مزاج

۱۳ ـ مصرف روزانه یک قرص آهن از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان در زنان باردار.

۱۴ ـ مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذیه تکمیلی تا پایان ۲ سالگی در کودکان.

کم‌خونی فقر آهن چگونه درمان می‌شود؟

برای درمان باید به پزشک مراجعه کرد. درمان بستگی به عواملی مانند سن، سلامتی و علت کمبود آهن دارد. برای مثال اگر کم‌خونی به دلیل از دست رفتن خون باشد، علت از دست رفتن خون باید درمان شود. ممکن است پزشک برای درمان کمبود آهن مکمل‌های آهن (مانند قرص‌های آهن) را تجویز کند و از بیمار بخواهد بعد از مصرف یک دوره مجدداً آزمایش دهد. اگر مشخص شود که آهنی که از رژیم غذایی دریافت می‌شود کم است و کم‌خونی به علت رژیم غذایی فقیر از نظر آهن است، ممکن است نیاز به تغییر در رژیم غذایی باشد و مصرف بیشتر غذاهای غنی از آهن توصیه شود یا نیاز به مصرف قرص آهن باشد.

کمبود آهن ممکن است مربوط به رژیم غذایی نباشد. توصیه‌های پزشک مخصوص نیازهای شما خواهند بود.

برای پیشگیری از کم‌خونی فقر آهن چه می‌توان کرد؟

برخی انواع کم‌خونی قابل پیشگیری هستند مانند کم‌خونی‌هایی که به رژیم غذایی مربوط هستند. برای جلوگیری از این نوع کم‌خونی باید غذاهای حاوی آهن مصرف کرد. در زیر فهرست مواد غذایی حاوی آهن آورده شده است.

غذاهای غنی از آهن

جگر و سایر گوشت‌ها

غذاهای دریایی

خشکبار مانند زردآلو، آلو و کشمش

مغزها و لوبیاها

سبزیجات سبز برگی مانند اسفناج و بروکلی

ملاس تیره

غلات کامل

نان‌ها و غلات غنی شده با آهن (برچسب تغذیه‌ای خوانده شود)

چگونه می‌توان جذب آهن رژیم غذایی خود را افزایش داد؟

· جذب آهن گوشت، مرغ و ماهی (یعنی آهن هِم) دو تا سه برابر آهن گیاهان (یعنی آهن غیرهِم) است.

· مقدار آهنی که از غذاهای گیاهی جذب می‌‌شود بستگی به انواع دیگر غذاهایی دارد که در همان وعده مصرف می‌شوند.

· غذاهای حاوی آهن هِم (گوشت، مرغ، ماهی) جذب آهن غذاهای حاوی آهن غیرهم (مانند غلات غنی شده، برخی لوبیاها و اسفناج) را افزایش می‌دهند. خوردن مقدار کمی گوشت به همراه سایر منابع آهن مانند برخی از سبزیجات کمک می‌کند که آهن بیشتری از این غذاها بدست آید.

· غذاهای حاوی ویتامین C نیز جذب آهن غیر هِم را در صورتی که با یکدیگر در یک وعده مصرف شوند، افزایش می‌دهند. خوردن قرص ویتامین C یا غذاهای غنی از ویتامین C مانند آب مرکبات یا خود مرکبات همزمان با مصرف غذاهای غنی از آهن یا قرص آهن، به افزایش جذب آهن کمک می‌کند.

· موادی مانند پلی‌فنل‌ها، فیتات و کلسیم که در واقع اجزای برخی غذاها یا نوشیدنی‌ها هستند مانند چای، قهوه، غلات کامل (سبوس‌دار)، حبوبات و شیر و سایر لبنیات جذب آهن غیر هِم را اگر در یک وعده مصرف شوند کاهش می‌دهند. کلسیم حتی جذب آهن هِم را نیز اگر در یک وعده مصرف شوند کم می‌کند. با این حال در مورد افراد سالمی که رژیم غذایی متنوعی نیز مصرف می‌کنند این مقدار ممانعت از جذب آهن توسط این مواد معمولاً نگرانی ایجاد نمی‌کند. زرده تخم مرغ، فیبر و پروتئین سویا نیز جذب آهن را کاهش می‌دهد. به طور کلی بهتر است هنگام مصرف منابع غذایی آهن، از خوردن این مواد غذایی پرهیز شود.

·  رژیم‌های گیاهخواری دارای آهن هِم کمی هستند ولی با تنظیم یک برنامه دقیق غذایی می‌توان جذب آهن را افزایش داد.

آیا ممکن است مکمل‌های آهن (مانند قرص‌های آهن) مشکلی ایجاد کنند؟

قرص‌های آهن ممکن است باعث ناراحتی معده، ترش کردن و یبوست شوند. لازم است مشکلاتی که با خوردن قرص‌های آهن ایجاد می‌شود، برای پزشک توضیح داده شود. نکات زیر می‌توانند به کم کردن اینگونه مشکلات کمک کنند:

· قرص‌های آهن را با غذا مصرف کنید.

· چنانچه لازم است بیش از یک قرص آهن مصرف کنید، از کم شروع کنید. در ۳ تا ۵ روز اول روزی یک قرص بخورید و سپس آن را به دو تا در روز تا زمانی که احساس می‌کنید برای شما مشکلی ایجاد نمی‌کند افزایش دهید. به همین ترتیب تعداد قرص‌های مصرفی را تا تعدادی که پزشک برای شما تجویز کرده است افزایش دهید.

· اگر دچار یبوست می‌شوید فیبر رژیم غذایی خود را افزایش دهید. اگرچه فیبر جذب آهن را کاهش می‌دهد ولی بهتر از این است که وقتی نیاز به قرص آهن دارید به دلیل یبوست آن را مصرف نکنید.

· اگر قرص‌های آهن مشکل معده در شما ایجاد می‌کند، آن را هنگام خواب مصرف نکنید.

· اگر یکی از انواع قرص‌های آهن برای شما مشکل ایجاد می‌کند، با پزشک خود در مورد تعویض نوع آن مشورت کنید.

چه مقدار فولیک اسید استفاده نمائیم

اسید فولیک (Folic Acid) یکی از انواع ویتامین های گروه B است و برای رشد سلول ها و متابولیسم (سوخت و ساز) بدن لازم می باشد. واژه فولات (Folate) همان فولیک اسیدی بوده که در منابع طبیعی یافت می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، فولیک اسید یک ویتامین B مهم برای زنان بخصوص برای زنانی که باردارهستند و یا قصد بارداری را دارند می باشد. این ویتامین می تواند در پیشگیری از ایجاد نواقص مغزی و نخاعی در جنین مؤثر باشد.

البته فولیک اسید برای مردان و زنان در هر سنی مفید و قابل استفاده می باشد و در بعضی مطالعات نشان داده شده است که در پیشگیری از حمله های قلبی و مغزی و حتی بیماری آلزهایمر و بعضی سرطانها بسیار کمک کننده می باشد.

اسید فولیک برای درمان کمبود آن که باعث بعضی از انواع کم خونی و سایر مشکلات شده استفاده می شود.

کمبود اسید فولیک در بین افرادیکه مشکلات گوارشی، بیماری های کلیه و کبد و یا اعتیاد به الکل دارند، شایع می باشد. زمانیکه اسید فولیک برای درمان کمبود آن مصرف می شود، باید به همراه ویتامین B12 مصرف گردد، این دو مکمل بعلاوه درمان کم خونی ناشی از آنها برای بهبود سلامت اعصاب نیز مفید می باشند. همچنین اسید فولیک برای کاهش مضرات داروی متوترکسات (methotrexate) که برای درمان پسوریازیس و آرتریت روماتوئید استفاده می شود، تجویز می گردد.

عوارض کمبود اسید فولیک

بجز کم خونی و نقایص مادرزادی، کمبود اسید فولیک باعث مشکلاتی همچون:

– افزایش خطر سکته قلبی دوم
– افزایش خطر سکته مغزی
– افزایش خطر ابتلا به بعضی از انواع سرطان همچون سرطان معده
– کاهش قابل ملاحظه تعداد اسپرم در مردان شده و ممکن است بتواند باعث ناباروری مردان شود.
– افزایش خطر ابتلا به افسردگی

شما باید همیشه با پزشک خود در خصوص دریافت میزان لازم از این ویتامین مشورت نمائید. البته در ذیل میزان مجاز مصرف این ویتامین بر اساس راهنمایی سازمان سلامت زنان ذکر می گردد:

* زنانی که در سنین باروری هستند۴۰۰ میکروگرم در روز

* زنانی که باردار هستند۶۰۰ میکروگرم در روز

* زنانی که درحال شیردهی به کودک می باشند ۵۰۰ میکروگرم در روز

* زنانی که سابقه ی تولد فرزندی با نقص نخاعی مغزی دارند تحت نظر پزشک ممکن است تا ۴۰۰۰ میکروگرم روزانه مصرف نمایند در صورتیکه تمایل به بارداری مجدد داشته باشند.

زنانی که سابقه تولد فرزندی با نقص مغزی- نخاعی دارند ولی تمایل به بارداری مجدد ندارند روزانه مجاز به مصرف ۴۰۰ میکروگرم فولیک اسید هستند.

منابع طبیعی فولیک اسید کدام اند؟

منابع خوب و مفید اسید فولیک شامل:

– سبزجات از جمله اسفناج، بروکلی و کاهو
– لوبیا، نخود فرنگی و عدس
– میوه هایی همچون لیمو، موز، طالبی، هندوانه، پرتقال، کیوی و عنبه
– جگر و قلوه جگر نباید در زنان باردار استفاده شود)
– زرده تخم مرغ، شیر، دانه های آفتابگردان و حبوبات نیز از دیگر منابع این ویتامین می باشند.

کمبود اسید فولیک در بارداری موجب نقایص مادرزادی جنین می شود

آبان ۲۵, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, مشروح اخبار

یکی از این ویتامین‌ها که در ساخت و حفظ سلامت سلول‌های خونی مؤثر می‌باشد «اسیدفولیک» یا «فولات» نام دارد.اسید فولیک (فولات) جزء ویتامین‌های گروه B بوده و محلول در آب می‌باشد و یکی از ویتامین‌هائی است که در شکل‌گیری سلول‌های خونی مؤثر بوده و در فرایند خونسازی در بدن نقش دارد. کمبود اسید فولیک در میان دختران و زنان (بخصوص در دوران بارداری) بسیار شایع می‌باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، همیشه به مادرانی که تمایل به بارداری دارند، توصیه می شود که از قرص اسید فولیک روزانه به میزان ۴۰۰ میکروگرم استفاده کنند و این کار را باید قبل از بارداری شروع کنند تا بهترین اثر را داشته باشد و این مکمل را تا سه ماهگی ادامه دهند.

این ویتامین که «فولات» نامیده می شود، یکی از انواع ویتامین های گروه ب است و در بدن نقش های مختلفی ایفا می کند، از جمله عملکرد سیستم عصبی و خون به این ماده معدنی مربوط است.

کمبود این ماده می تواند به مشکلات قلبی، پوکی استخوان و نقایص مادرزادی منجر شود.

به همین دلیل به کسانی که تمایل به بارداری دارند، توصیه می شود حداقل یک ماه و حتی در مواردی سه ماه قبل از قطع روش جلوگیری خود و اقدام برای بارداری، شروع به مصرف روزانه این مکمل کنند و به این ترتیب از به وجود آمدن نوزادی با نقص هایی در ستون فقرات و نخاع و مغز تا ۸۵ درصد جلوگیری کنند.

این مساله در مورد کسانی که فرزندی با مشکلات اینچنینی دارند و در مورد مادرانی که مبتلابه بیماری صرع یا تشنج هستند، از اهمیت بالاتری برخوردار است، طوری که به این افراد روزانه ۵ میلی گرم اسید فولیک تجویز می شود تا از به وجود آمدن چنین مشکلاتی در جنین پیشگیری شود.

بر خلاف تصور عمومی، مصرف اسید فولیک قبل از بارداری و در ماه های اول بارداری برای خونسازی نیست، هر چند اسید فولیک در ساخت گلبول های قرمز و درمان برخی از انواع کم خونی نقش دارد. اسید فولیک در برخی مواد غذایی مثل جگر، عدس، سبوس برنج، آرد سویا، لوبیا قرمز، بادام زمینی، اسفناج، شلغم، گندم و کدوحلوایی وجود دارد و مصرف این مواد غذایی به همه توصیه می شود.

از توصیه های دیگر برای کسانی که تمایل به بارداری دارند، انجام آزمایش هایی برای بررسی برخی عفونت ها و کم خونی و همین طور انجام پاپ اسمیر است تا بتوان قبل از بارداری به درمان بیماری های احتمالی در مادر پرداخت. یکی دیگر از توصیه ها، درمان مشکلات دندانی است تا حین بارداری به زایمان زودرس و خطرات دیگری منجر نشود.

وجود این ویتامین در بدن از اهمیت خاصی برخوردار است. دریافت کافی این ویتامین مقاومت کودکان را نسبت به بیماری ها افزایش می‌دهد و از نوعی کم خونی، بنام کم خونی مگالو بلاستیک (گلبولهای قرمز بزرگتر از اندازه طبیعی می‌شوند) در افراد جلوگیری می‌کند.

اسید فولیک همچنین باعث کاهش استرس و نگرانی در اشخاص می‌شود و از برخی سرطان ها (بخصوص سرطان ریه) پیشگیری می‌کند. همچنین وجود این ویتامین در ساخت لوله عصبی در جنین بسیار مهم و ضروری می‌باشد.

خطر نقص لوله عصبی در جنین را کاهش می‌دهد و از زایمان‌های زودرس و نارس و عارضه هائی مانند فقدان یک عضو در بدو تولد پیشگیری می‌کند. بخاطر همین مسئله نیاز مادران باردار، در ماه‌های اولیه بارداری نسبت به این ویتامین افزایش می‌یابد و مقدار دریافت آن باید بیشتر از اشخاص معمولی باشد.

بدون حضور اسیدفولیک جنین نمی‌تواند بطور مطلوب رشد کند و در نتیجه احتمال سقط جنین و یا بدنیا آوردن بچه ناقص الخلقه افزایش میابد، پس دریافت کافی منابع غذایی اسیدفولیک و مکمل‌های اسیدفولیک در ماه‌های اولیه بارداری ضروری است. مادران باردار بهتر است که سبزیجات غنی از این ویتامین مانند کلم بروکلی و یا اسفناج را بصورت خام میل نمایند و یا همراه سالاد مصرف کنند تا درصد کمتری اسیدفولیک از بین رود و بیشتر از مزایای این ویتامین بهره جویند.

همچنین اسیدفولیک باعث افزایش اشتها می‌شود و از گرفتگی رگ‌های مغزی و قلبی پیشگیری می‌کند دریافت این ویتامین برای بیمارانی که به مدت چندین روز در بیمارستان از تغذیه وریدی استفاده کرده اند و بسیار ضعیف و بی‌اشتها شده‌اند و یا سالمندانی که احتمال تجمع چربی در رگ‌ها و خطر گرفتگی عروق در آنان وجود دارد ضروری است حتی این اشخاص باید مکمل فولات (اسید فولیک) دریافت نمایند.

کمبود اسیدفولیک در اثر مصرف یک رژیم غذائی نامطلوب (مانند رژیم‌های نادرست کاهش وزن، بی‌اشتهائی)، مصرف کم یا عدم مصرف میوه‌جات و سبزی‌های تازه بصورت خام، تهیه غذا به روش‌های سنتی (پخت طولانی مدت) و استفاده از داروهائی نظیر قرص‌های ضد بارداری، آنتی‌اسیدها و برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها (این داروها باعث اختلال در جذب این ویتامین و موجب بروز کم خونی و اسهال می‌شوند) بوجود می‌آید.

فولات (اسید فولیک) نسبت به نور و حرارت حساس می‌باشد پس تا حد امکان از پخت طولانی مدت غذا خودداری کنید، از غذاهای آماده و فراوری شده کمتر استفاده کنید و مواد غذائی را در معرض هوا و تابش نور خورشید قرار ندهید، چرا که درصد زیادی از این ویتامین در این غذاها از بین می‌رود.

میزان مصرف روزانه اسید فولیک در زنان و مردان ۴۰۰ میکروگرم، و در زنان باردار ۶۰۰ میکروگرم است.

بدین جهت همیشه  از منابع غذایی غنی از فولات (اسید فولیک) استفاده نمایید که منابع آن شامل: جگر (به ویژه جگر مرغ)، نان تهیه شده از آرد کامل، تخم مرغ، گوشت، آب مرکبات تازه (مانند آب پرتقال)، جوانه گندم و سبوس آن، سیب‌زمینی، لوبیا چشم بلبلی و سبزیجات برگی سبز تیره (مانند اسفناج، کلم بروکلی، کلم سبز) می‌باشد.

مصرف قرض آهن، بر رشد و تکامل جنین و سلامت مادر مفید است

مطالعات متعدد نشان داده که مصرف روزانه آهن طی بارداری می‌تواند خطر داشتن نوزاد کم‌وزن و همچنین کم خونی را کاهش دهد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، بر اساس تحقیقات انجام شده در دانشگاه هاروارد، مصرف روزانه قرص آهن حتی یک دوز کوچک در دوران بارداری می‌تواند خطر ابتلا به کم خونی را تا ۱۲ درصد و وزن کم نوزاد را تا ۳ درصد کاهش دهد.

بررسی دو میلیون زنی که هر روز از ۱۰ میلی گرم تا حداکثر ۶۶ میلی‌گرم آهن اضافی مصرف کرده بودند،‌ کاهش خطرات کم خونی و تولد نوزادان کم وزن را نشان داد

کمبود آهن شایع‌ترین علت کم‌خونی در دوران بارداری، به ویژه در کشورهای با درآمد کم و متوسط است.

در حالی که در برخی کشورها مانند انگلستان، مکمل‌های آهن به طور معمول به زنان باردار توصیه نشده است، سازمان بهداشت جهانی در حال حاضر ۶۰ میلی گرم آهن را در روز به زنان باردار توصیه می‌کند.

نیاز زنان به آهن در دوران بارداری تا دو برابر نسبت به قبل از بارداری افزایش پیدا می‌کند. این افزایش نیاز به آهن برای رشد جفت و جنین به حدی است که به هیچ وجه از طریق مصرف مواد غذایی تامین نمی‌شود.

مصرف قرص آهن در زنان باردار برای پیشگیری از کم‌خونی فقر آهن و اثرات مضر آن بر رشد و تکامل جنین و سلامت مادر از جمله مرگ و میر مادران، زایمان زودرس، رشد ناکافی جنین و افزایش خطر مرگ و میر جنین ضروری است.

بهترین زمان برای مصرف مکمل آهن، شب قبل از خواب است. مصرف قرص آهن ممکن است عوارضی مانند تهوع، درد معده، اسهال و یبوست را در پی داشته باشد. به همین دلیل توصیه می‌شود قرص آهن بعد از غذا مصرف شود (البته توصیه به مصرف قرص آهن قبل از خواب و بعد از غذا، برای تمامی افراد صادق است و فقط مختص خانم های باردار نیست ) .

زنان باردار نباید مصرف قرص آهن را به دلیل بروز عوارض آن قطع کنند، زیرا بعد از گذشت چند روز معمولا این عوارض قابل تحمل شده و یا کلا برطرف خواهد شد.

از مصرف همزمان شیر و سایر فرآورده‌های لبنی با قرص آهن باید خودداری کرد، زیرا کلسیم موجود در لبنیات با جذب آهن در بدن تداخل می‌کند ( یعنی باعث کاهش جذب آهن در بدن می شود).

نیاز به اسید فولیک نیز در دوران بارداری افزایش می‌یابد. به دلیل نقش اسید فولیک در پیشگیری از بروز نقص مادرزادی لوله عصبی در نوزاد (اسپینا بیفیدا)، بهتر است مصرف مکمل اسید فولیک از سه ماه یا حداقل یک ماه قبل از بارداری شروع شود و تا آخر بارداری ادامه یابد .

نکته :

برای مصرف هر نوع مکمل دارویی هر چند که مفید است با یک پزشک مشورت کنید حتی برای خوردن قرص‌های مکمل آهن، چرا که مصرف این قرص بدون مشورت با فرد متخصص صحیح نیست.

این قرص‌ها در دو نوع فروس و فریک ارائه می ‌شوند. جذب فروس در بدن بهتر صورت می‌ گیرد، اما اثرات جانبی مانند تهوع، استفراغ و اسهال در پی دارد با این حال این اثرات جانبی را می‌ توان با کمک برخی اقدامات کاهش داد، از جمله اینکه ابتدا با نیمی از دوز تجویز شده شروع کرد و به تدریج آن را به دوز کامل رساند.

مصرف قرص آهن ممکن است عوارضی مانند تهوع، درد معده، اسهال و یبوست داشته باشد و مصرف قرص آهن شب قبل از خواب عوارض آن را می‌کاهد.

چگونه قرض را راحت بخوریم ؟

اگر شما هم مانند حدود یک سوم مردم جهان در بلعیدن قرص‌ مشکل دارید با دو روش می‌توانید این مشکل را حل کنید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، متخصصان علوم پزشکی در دانشگاه هیدلبرگ می گویند شیوه جدیدی را یافته‌اند که به شما کمک می‌کند حتی قرص‌های خیلی بزرگ را نیز به راحتی ببلعید. متخصصان دریافته‌اند که بسیاری از افراد قرص‌ را درست نمی‌بلعند که این مسئله اغلب باعث ایجاد علائمی نظیر حالت تهوع، خفگی و در برخی مواقع حتی منجر به استفراغ می‌شود. در واقع در برخی موارد، افراد حتی ممکن است به همین خاطر به کلی خوردن قرص‌های خود را متوقف کرده یا درمان خود را به تاخیر بیاندازند که این وضعیت در نهایت بیماری آنها را تشدید می‌کند.

” والتر هافلی ” ، استاد دانشگاه  “هیدلبرگ” می‌گوید: بسیاری از بیماران به دلیل این مشکل دوز داروی تجویزی خود را به طور کامل مصرف نمی‌کنند که این به هیچ وجه عواقب خوبی ندارد.

در این مطالعه،‌ متخصصان دو شیوه مختلف را برای بلعیدن قرص روی ۱۵۱ داوطلب ۱۸ تا ۸۵ سال آزمایش کردند. آنها سپس به داوطلبان ۱۶ قرص در ابعاد و اشکال مختلف دادند. در نخستین بخش این مطالعه از آنها خواسته شد تا قرص‌ها را به شیوه معمول خود ببلعند و سپس میزان دشواری آنها در بلعیدن قرص‌ها بررسی شد که به طور طبیعی هرچه ابعاد قرص‌ها بزرگتر می‌شد به تبع آن میزان دشواری در بلع نیز بیشتر بود.

متخصصان سپس از داوطلبان خواستند قرص‌های بزرگ را با تکنیکی به نام «دربِ بطری» ببلعند. بدین ترتیب که آنها می‌بایست قرص را روی زبان خود بگذارند سپس لب‌های خود را اطراف دهانه بطری آب گذاشته و بدون اینکه تماس لبها با بطری قطع شود با مکیدن آب قرص را قورت دهند. این تکنیک کمک می‌کند تا قرص از گلو سر بخورد و پایین رود. نتایج این آزمایش نشان داد حدود دو سوم داوطلبان این تکنیک را سودمند تلقی کردند.

اما در شیوه دوم،‌ متخصصان از داوطلبان خواستند از شیوه‌ای با نام «خم به جلو» استفاده کنند. بدین ترتیب که داوطلبان قرصی را روی زبان خود گذاشته و یک جرعه آب وارد دهان خود می‌کنند و بدون اینکه آن را قورت دهند سر خود را به جلو خم می‌کنند و در همان حالت کپسول را می‌بلعند. بدین ترتیب ۸۰ درصد از افرادی که با بلعیدن قرص‌ها مشکل داشتند اعلام کردند این شیوه بلعیدن قرص را برای آنها آسان‌تر کرده است.

در واقع شیوه دوم حتی از شیوه اول با کمک بطری بسیار بهتر عمل کرد. این مطالعه برای نخستین بار دو شیوه آسان و کارآمد برای بیماران مبتلا به دشواری بلع ارائه می‌دهد.

Next Page »