کودک‌ آزاری چیست ؟

کودکان ضعیف ترند و به همین دلیل در همه جای دنیا کودکان بیشتر از بزرگسالان در معرض آسیب‌های روحی و جسمی و از همه مهم تر در معرض سوءاستفاده‌های گوناگون بزرگ ترها قرار دارند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، کودک‌ آزار دیده بقیه عمرش را با زخم‌های روحی، عاطفی و حتی فیزیکی سپری خواهد کرد و همچنین این امر می‌تواند منجر به آسیب‌های جبران‌ناپذیر ذهنی و بدنی در او شود. در برخی موارد، حتی با پایانی غم انگیز مواجه می‌شویم که در آن کودک جانش را از دست می‌دهد.

کودک‌آزاری همیشه استخوان‌های شکسته و کبودی‌های غیرقابل توضیح نیست. انواع مختلفی از کودک‌آزاری مانند سوءاستفاده عاطفی، سوءاستفاده آموزشی، سوءاستفاده‌جنسی، غفلت، بی‌توجهی و… نیز وجود دارد.

نادیده گرفتن علائم کودک‌آزاری جرم محسوب می‌شود. اگر کودکی را می‌شناسید و با نگرانی شاهد هستید که مورد اذیت و آزار والدینش، قیم‌هایش یا شخصی دیگر قرار می‌گیرد، باید مراتب را به مراجع ذی‌صلاح اطلاع دهید و از آن‌ها کمک بخواهید. اگر می‌خواهید با این علائم آشنا شوید و از آن‌ها آگاهی یابید، این نوشته را بخوانید.

اگر فکر می‌کنید فرزند پسر شما به دلیل پسر بودن کمتر در معرض آسیب‌های اجتماعی است، اشتباه می‌کنید. البته در کشور ما آمار قابل اتکایی از کودکان آسیب دیده در خانواده و مدرسه و خیابان در دست نیست اما نمی‌توان منکر وجود این پدیده شد.

اینکه هر روز صبح به کودک خود بگوییم: «مواظب خودت باش!» کافی نیست. ما به عنوان پدر و مادر باید بدانیم دقیقاً چه خطراتی در کمین فرزندان مان است و درباره این خطرات به صورت روشن با بچه‌ها گفت وگو کنیم. برخلاف تصور ما آگاهی کودکان از مخاطرات جنبه بدآموزی ندارد.

درست همان گونه که عبور از عرض خیابان را به کودک خود آموزش می‌دهیم، درباره آسیب‌های اجتماعی مانند عادت به سیگار و اعتیاد به مواد مخدر به فرزند خود آگاهی بدهیم. اذیت و آزار جنسی کودکان در همه جوامع از پیشرفته تا عقب مانده رایج است.

این حرف که چنین مسائلی در خانواده ما بی سابقه است، باعث مصونیت فرزندان ما نمی‌شود.

خانواده‌ها معمولابه کودکان خود درباره صحبت کردن با غریبه ترسناک و بچه دزد در کوچه و خیابان هشدار می‌دهند و تاکید می‌کنند که از افراد غریبه خوراکی و هدیه نگیرند و به آدم‌هایی که نمی‌شناسند، اعتماد نکنند. این هشدار بجایی است اما شیوه‌های سوءاستفاده از کودکان اغلب پیچیده تر است.

در برخی جوامع کسانی که دست به سوءاستفاده جنسی از کودکان می‌زنند، به نوعی آشنای کودک محسوب می‌شوند و کودک در برخورد اول به آن‌ها اعتماد می‌کند. اصل اساسی در پیشگیری از خطر آسیب‌های اجتماعی این است که بتوانید با فرزند خود رابطه عاطفی مناسبی برقرار کنید و کودک بدون ترس از توبیخ و تنبیه با شما صحبت کند و اطمینان داشته باشد که شما در همه حال از او حمایت می‌کنید. به کودکان خود، دختر و پسر، آموزش جنسی بدهید. از آموزش جنسی تصور وحشتناک یا غیراخلاقی در ذهن خود مجسم نکنید!

می‌توان با رعایت حدود اخلاقی و شرعی و متناسب با سن کودک به او آموزش جنسی داد. مثلابرای کودک دبستانی، آموزش جنسی در این حد ضروری است که هیچ کس چه غریبه و چه آشنا حق ندارد قسمت‌هایی از بدن او را لمس کند و به فرزند خود بگویید در صورتی که با این مساله روبه رو شد، فوراً شما را مطلع کند.

کودک شما در مدرسه دوستانی دارد. شناخت کافی درباره خانواده آن‌ها به دست آورید چون ممکن است افراد نابابی از خانواده دوست مدرسه یی کودک شما، اعتماد فرزند شما راجلب کرده و به فکر سوءاستفاده از او بیفتند.

به فرزند خود تاکید کنید که در مسیر مدرسه دعوت هیچ آشنا یا غریبه یی را برای سوار شدن در خودرو شخصی یا ترک موتور نپذیرد. اجازه ندهید فرزند شما ساعت‌ها در خانه همسایه بماند یا شب بدون حضور شما در خانه بستگان بخوابد. کودک شما باید بداند احترام و اعتماد به بزرگ تر را فقط در چارچوب‌های شناخته شده مانند مدرسه و خانواده سلولی خود رعایت کند.

اگر قرار است فرزند شما با دوستان یا از طریق مدرسه به مسافرت و اردو برود، درباره جزییات برنامه از جمله چگونگی اسکان، کیفیت خوابگاه، صلاحیت سرپرستان اردو و… پرسش و تحقیق کنید. مطمئن باشید که بدون اجازه کتبی شما کسی حق ندارد فرزند شما را به اردو ببرد. به فرزند خود یاد بدهید که در مقابل پیشنهادهای غیرمعمول با قاطعیت نه بگوید.

شما به عنوان پدر و مادر باید مراقب تغییر رفتار کودک خود باشید و علت این تغییر رفتارها را به فشار درس یا مسائل خیالی دیگر تقلیل ندهید. اگر کودک شما ناگهان پرخاشگر و عصبی شده، اگر فرزند شما مدتی است گوشه گیر شده و حواسش پرت و غرق در تخیل است، اگر در چهره او آثار شرم و گناه می‌بینید و هر بار نگاهش را از شما می‌دزدد، اگر یکباره دچار افت تحصیلی شده یا خواب و اشتهایش ناگهان مختل شده است… ممکن است مورد آزار قرار گرفته باشد.

البته این فقط یک احتمال است اما باید آن را جدی بگیرید. به مدرسه فرزند خود مرتباً سر بزنید.

با معاون و مشاور مدرسه و معلمان او صحبت کنید و درباره نقاط ضعف و قوت رفتار و شخصیت معلم یا معلمان با فرزند خود بحث کنید.

گونه‌های مختلف کودک‌آزاری :

آزار عاطفی

آزار عاطفی مواردی را شامل می‌شود که در آن والدین یا فرد بدرفتار، شخصیت کودک را تحقیر، شرمنده یا کم ارزش می‌کنند. کودک همواره با دیگران مقایسه می‌شود و خوار و بی‌ارزش، موجودی بد و اشتباهی به حساب می‌آید. دائماً بر سر کودک فریاد کشیده شده یا مورد تهدید قرار می‌گیرد. در واقع او از آزار کلامی در رنج است.

کودک هرگز بوسیده نمی‌شود، در آغوش گرفته نمی‌شود و از هر نوع محبت پدری و مادری محروم است. به‌عنوان مجازات به او بی‌توجهی شده و با رفتاری سرد مواجه می‌شود؛ گویی که وجود ندارد. برخی افراد، خواهر یا برادر کودک و یا حتی حیوانات خانگی را در مقابل چشمان او مورد اذیت و آزار قرار می‌دهند تا از لحاظ عاطفی به کودک آسیب برسانند.

آزارپزشکی

آزار پزشکی مواردی را شامل می‌شود که در آن یکی از والدین یا سرپرستان، از ارائه درمان پزشکی ضروری و مناسب به کودک خودداری می‌کنند. این خودداری شامل، نزدن واکسن‌های ضروری کودک، نبردن کودک به دکتر در زمان بیماری، تهیه نکردن داروهای مورد نیاز کودک در زمان بیماری و… است.

غفلت و بی‌توجهی

غفلت و بی‌توجهی به نوعی کودک‌آزاری گفته می‌شود که در آن نیازهای اولیه کودک برآورده نمی‌شود و شامل عدم تهیه لباس مناسب، غذا، بهداشت و توجه و مراقبتی است که کودک نیاز دارد. در این کودکان هیچ علامت آشکاری از کودک‌آزاری دیده نمی‌شود، اما آن‌ها از درد روحی و روانی رنج می‌برند.

آزار آموزشی

آزار آموزشی شامل مواردی است که در آن، والدین یا سرپرست از فرستادن کودک به مدرسه خودداری کرده یا از فراهم کردن آموزش مناسب برای کودک سر باز می‌زنند. نیازهای آموزشی کودک نادیده گرفته شده و او به خاطر این غفلت و بی‌توجهی رنج می‌برد.

آزار جسمی

یکی از شایع‌ترین علائم کودک‌آزاری، آسیب جسمی است. در این نوع کودک‌آزاری کودک ممکن است بیش از کودکان دیگر دچار شکستگی شود و کبودی معمولاً به همراه تورم و التهاب عضلات مشاهده می‌شود. علاوه بر این، می‌توان به علائم شایعی چون خونریزی زخم‌ها، نشانه‌های گازگرفتگی، لرزش و یا ضربه و کوبیدگی اشاره کرد. این نوع سوءاستفاده ممکن است به بدشکلی موقت یا دائم عضو آزاردیده و حتی ناتوانی در کودک منجر شود که در موارد شدید، حتی ممکن است مرگ کودک را به‌دنبال داشته باشد.

آزار جنسی

یکی از سناریوهای منحرف و وحشتناک کودک‌آزاری، سوءاستفاده جنسی از کودکان است. سوءاستفاده جنسی اغلب پنهان می‌ماند زیرا نمی‌توان علائم این عمل هولناک را دید یا از حکایت‌های مربوط به آن آگاه شد.

علائم کودک‌آزاری چیست؟

هر یک از موارد کودک‌آزاری، علائمی را نشان می‌دهند که موجب رنج کودک شده‌اند. به‌عنوان یک فرد مسئول در جامعه، هوشیار بودن و آگاهی از علائم هشدار دهنده کودک‌آزاری از اهمیت زیادی برخوردار است.

علائم فیزیکی کودک‌آزاری

کودک دچار کبودی، سوختگی و چشمان سیاه شده و ورم کرده‌ای است که هیچ توضیحی برایشان وجود ندارد.

– اغلب از شکستگی استخوان رنج می‌برد.
– برای مدتی طولانی از مدرسه غیبت کرده است.
– کبودی یا آسیب‌های جسمانی کمرنگ شده‌ای روی بدن کودک دیده می‌شود.
– کودک از ماندن کنار والدین یا سرپرستانش اجتناب می‌کند.
– دوست ندارد پس از مدرسه به خانه برگردد.
– با نزدیک شدن به بزرگسالان دچار وحشت می‌شود.
– والدین توضیحات متضاد و متناقضی از صدمات ارائه می‌دهند.
– خود والدین و سرپرستان، دارای سابقه کودک‌آزاری در کودکی‌شان هستند.
– نمرات کودک در مدرسه افت کرده و با همکلاسی‌هایش مشکل پیدا می‌کند.

رفتار ضد اجتماعی علائم عاطفی کودک‌آزاری

– کودک شروع به غرولند کرده یا رفتاری آسیب‌زننده از خود نشان می‌دهد.
– کودک به‌طور ناگهانی پرخاشگر یا منفعل می‌شود.
– کودک رفتارهای بچگانه‌ای مانند کوبیدن سر، انگشت‌مکیدن، خوردن مو، تاب‌خوردن و… از خود نشان می‌دهد.

تلاش برای خودکشی

– شروع به تحقیر کردن و خوارشمردن خود می‌کند؛ مانند جملاتی چون من بی‌ارزش هستم، من احمق هستم و… .
– هنگامی که صدمه می‌بیند به خود می‌گوید: این سزاوار من است.
– ناگهان دچار لکنت یا خاموشی در حرف زدن می‌شود.
از لحاظ جسمی، عاطفی و روحی دچار سقوط می‌شود.

علائم غفلت و بی‌توجهی

– کودک همیشه گرسنه است.
– از بهداشت شخصی ضعیفی برخوردار است.
– لباس‌هایش کهنه، کثیف و مندرس است.
– کودک همیشه احساس خستگی می‌کند.
– کودک از مشکلات پزشکی درمان نشده‌ای رنج می‌برد.
– از روی اجبار به زباله گردی روی می‌آورد.
– از لحاظ اجتماعی با کسی ارتباط ندارد.
– به فردی مخرب تبدیل می‌شود.

علائم کودک‌آزاری جنسی

– کودک در راه رفتن و نشستن دچار مشکل می‌شود.
– دچار کابوس‌های شبانه می‌شود و رختخواب خود را خیس می‌کند.
– کودک از تغییرات ایجاد شده در اشتهایش رنج می‌برد؛ یا مقدار زیادی غذا می‌خورد و یا اصلاً هیچ غذایی نمی‌خورد.
– از عوض کردن لباس‌ها یا کارهای جسمانی در مقابل دیگران اجتناب می‌کند.
– وقتی شخص خاصی به او نزدیک می‌شود، دچار وحشت شده و احساس ناراحتی می‌کند.

علائم کودک‌آزاری در کودکان نوپا

شاید دیدن کودکی نوپا که مورد اذیت و آزار قرار گرفته باشد، برای اغلب ما غیرقابل درک باشد. با این وجود، این احتمال وجود دارد و باید مراقب علائم کودک‌آزاری در کودکان نوپا بود. کودک نوپا از مهارت‌های کلامی و ارتباطی، برای توضیح دادن آزار و اذیتی که بر او رفته است، برخوردار نیست یا کودک ممکن است از درک وخامت اوضاع عاجز باشد. با این حال، می‌توان شاهد تغییراتی در رفتار آن‌ها بود.

باید ببینید که آیا کودک از رفتن به مهدکودک اجتناب می‌ورزد. در برخی موارد، هنگامی که والد یا سرپرست می‌خواهند کودک را در مهدکودک بگذارند، او محکم به آن‌ها می‌چسبد. کودک نوپا اگر در خانه مورد اذیت و آزار والدین یا سرپرستانش قرار گیرد، از بودن در کنارشان خودداری می‌کند. کودک ممکن است علائم آزار و اذیت جسمانی را بارها و بارها نشان دهد.

کودک نوپایی که مورد سوءاستفاده عاطفی قرار می‌گیرد، بسیار منفعل می‌شود. او حتی ممکن است بسیار متوقع شده و رشد عاطفی و جسمانی‌اش دچار تأخیر شود؛ این به آن معناست که کودک، راه رفتن و صحبت کردن را بسیار دیرتر از همسالانش یاد می‌گیرد.

علائم کودک‌آزاری در بزرگسالان

شما می‌توانید علائم کودک‌آزاری را در بزرگسالان نیز مشاهده کنید و احساس کنید که مشکلی در رابطه آن‌ها با کودکان وجود دارد. این بزرگسال می‌تواند والد، سرپرست، فامیل، معلم یا آشنای خانوادگی کودک باشد. بزرگسال ممکن است هیچ توجهی به کودک نکند؛ مخصوصاً درباره والدین یا سرپرستان بدرفتار صدق می‌کند.

در این حالت، والدین، کودک را مسبب تمام مشکلات ایجاد شده می‌دانند. اگر کودک خوب رفتار نکند، با تنبیه‌های شدید جسمانی روبه‌رو خواهد شد. بزرگسال کودک را موجودی بی‌ارزش و اشتباهی می‌داند و به نیازهای عاطفی، جسمانی یا اولیه او هیچ توجهی نمی‌کند.

کودک هم تا آنجا که برایش امکان‌پذیر باشد، تلاش می‌کند از نزدیک شدن به والدین دوری کند. توجه به برخی از علائم هشداردهنده کودک‌آزاری از اهمیت بیشتری برخوردار است.

اگر به کودکی که می‌شناسید و نگران حالش هستید، اهمیت می‌دهید، درصورت دیدن برخی از علائم مذکور در کودک، مراتب را حتماً به پلیس اطلاع دهید یا با اورژانس اجتماعی تماس بگیرید و آن‌ها را در جریان بگذارید.

نقش بازى در رشد و تکامل کودک

بازى تفکر کودک است. کودک در طى بازى به آزمایشگری، تمرین، تقلید، مذاکره، آمادگى و مرور ذهنى موقعیت‌هاى زندگى واقعى مى‌پردازد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، بازی جزئی تفکیک ناپدیر از زندگی کودکان است. کودکان بیش از هر امر دیگر وقت خود را به بازی اختصاص می دهند. البته بازی مختص کودکان نیست بلکه بازی در تمام طول زندگی انسان مشاهده می شود منتها نوع بازی و مدت زمانی که افراد در سنین مختلف به آن اختصاص می دهند متفاوت است.

با اینکه بازی به عنوان بخش پدیرفته شده ای از زندگی کودک، از اهمیت ویژه ای برخوردار است اغلب مردم کمتر به نقش آن پی برده اند.

مردم غالبا به بازی به عنوان عامل وقت گذرانی نگاه می کنند و این نگرش در مورد کودکانی که مشغول تحصیل هستند به وضوح قابل مشاهده است. اغلب شنیده ایم که والدین این گروه از کودکان آنان را از بازی منع می کنند و این جمله معروف را که «برو درسهایت را بخوان، بازی بس است» به کار می برند و الدین کمتر به این نکته توجه دارند که کم بازی کردن کودک را از بسیاری موفقیتهای یادگیری محروم می کند. زیرا بازی موثرترین و پرمعناترین راه یادگیری برای کودک است و جبران آن از طریق دیگر امکان پذیر نیست.

بازى شایستگی، استقلال، عزت نفس و مهارت‌هاى دیگر را گسترش مى‌دهد. بازى عامل مهمى در پرورش عقلى کودک به‌شمار مى‌رود. کودک آنچه را در خانه مى‌آموزد، ضمن بازى تکرار مى‌کند و هنگام تکرار دربارهٔ آنها مى‌اندیشد و معناى بسیارى از این پدیده‌ها براى او قابل فهم‌تر مى‌گردد.

اهمیت و ضرورت بازی برای کودکان

مهم ترین مشغولیت کودک در زندگی بازی است. کودک در جریان بازی و در یک زمان پرورش فکری، عاطفی جسمی و اجتماعی می یابد و آنچه او از طریق بازی بدست می آورد به طور مثبت کسب می کند زیرا اساس آن تجربه است این تجربه ای است که از طریق عضلات و حواس خود کودک، به دست آمده است.

بازی بکی از مهمترین موضوعات تربیتی است که بسیار مورد توجه روان شناسان و علمای تعلیم و تربیت قرار گرفته است با آنکه از زمان (میشل متنی) فیلسوف و مربی بزرگ فرانسه در دوره رنسانس مورد توجه خاص قرار گرفته است ولی در هیچ عصری باندازه زمان ما بازی مورد مورد مطالعه و تحقیق دقیق روان شناسان واقع نشده است. تحیقات جدید نشان داده است که بازی تاثیر بسیاری در رشد بدنی و ذهنی کودکان دارد. بدن تنها وسیله ای است که کودک بوسیله آن می تواند جهان خارج را توسط حواس مختلف درک کند.

بازی وسیله طبیعی کودک برای بیان و اظهار «خود» است. (آلفرد آدلر) روان شناس معروف می گوید که «هرگز نباید به بازیها به عنوان روشی برای وقت کشی نگاه کرد».

بازی کردن برای کودک مساوی است با صحبت کردن برای یک بزرگسال. بازی و اسباب بازی، کلمات کودکان هستند». اریکسون می گوید:« بازی عملکرد خود است. کوششی جهت هماهنگ کردن فرآیندهای جسمی و اجتماعی با خویشتن.»

بازی، روش طبیعی شرکت کودکان در فعالیتهایی است که سرانجام سبب کسب مهارت و ورزیدگی برای مقابله با مشکلات زندگی می شود کودکان از طریق بازی احساسات، ناکامیها و اضطرابهای خود را بیان می دارد. همه کودکان فارغ از رنگ پوست و مو یا تعلق به نژاد و قوم خاص در هر کجای دنیا که باشند بازی می کنند فعالیت بازی در واقع تلاش کودک برای کنار آمدن با محیط است که از این طریق او خود را می یابد و دنیا را درک می کند.

پیاژه به این نکته اشاره می کند:«بازی اساسا یکی ساختن واقعیت با خود است اگر بتوانیم بازی کودک را درک کنیم مسلما قادر خواهیم بود که افکار و عواطف آنها را بشناسیم. بازی وسیله خوبی برای درمانگر است برای درک بیشتر دنیای کودک»

به خاطر اهمیت بازی در زندگی انسانها به ویژه کودکان روانشناسان از دیرباز آن را مورد توجه قرار داده اند ولی به سبب ماهیت پیچیده ای که دارد هنوز کاملا شناخته نشده است و در مورد تعریف آن بین روان شناسان اختلاف نظر وجود دارد لذا هر یک از آنان بازی را از جنبه های مختلف آن مورد توجه قرار داده و ملاکهای متفاوتی را برای تعریف بازی به کار برده اند.

درمورد اهمیت بازی به طور خلاصه می توان گفت که از راه بازی می توان ضوابط و مقرراتی به کودک آموخت و ناسازگاریهای اور ا می توان اصلاح کرد. نابسامانی های او را سرو سامان داده و به راه عقل و اندیشه و پذیرش انظباط انداخت.

مشاهدات مختلف گویاى این امر است که کودکان از بدو تولد شروع به بازى مى‌کنند و آنگاه با افزایش سن و کسب تجربه، نوع بازى خود را تغییر مى‌دهند. در اوایل تولد، بدن کودک مرکز بازى‌ها است. کودک با اعضاء بدن خود به بازى مى‌پردازد و در واقع بیش از آنکه ما به حرکات او به‌عنوان بازى نگاهى بیندازیم، او بازى خود را همراه با مجموعه‌اى از اکتشافات و تکرارها، تکان دادن اعضاء حرکتی، ادراکات حسیِ همراه با حرکات محیطى از قبیل صداها، مزه‌ها و غیره، شروع مى‌نماید و از تجربهٔ آنها لذت مى‌برد.

حرکت چشم‌ها، صدا درآوردن‌ها، همگى آغازگر بازى کودک است، با این تفاوت که بسیارى از آنها در ابتدا حالت بازتابى داشته و سپس با کسب لذت و در نتیجه تکرار آن، جنبهٔ بازى مى‌یابد.

به اعتقاد روانشناسان، اطلاعاتى که کودک از طریق بازى کسب مى‌کند نه تنها براى زندگى فعلى او، بلکه به زندگى آیندهٔ او ارتباط مى‌یابد. بازى فرآیندى است که آماده‌سازى کودک را براى آینده مشخص مى‌کند. چگونگى برخورد کودک با بازی، انتخاب بازی، اهمیت بازى و غیره، همگى نشانى از چگونگى نگرش کودک به محیط اطراف خود و راهنمائى براى وابستگى و ارتباط با محیط است.

بازى براى تحول شناختی، عاطفی، اجتماعى و جسمانى کودک ضرورت تام دارد. بازى طریقهٔ یادگیرى کودک دربارهٔ بدن خود و دنیاى پیرامون آن است. بازى وسیله‌اى براى سازندگى کودک است. او از طریق بازى یاد مى‌گیرد، ابداع مى‌کند و تجربه مى‌نماید. کودک از طریق بازى مى‌تواند به استعدادها، توانائى‌ها، خواست‌ها، ضعف‌ها و نکات مثبت و منفى خود پى ببرد و لذا با شناخت ویژگى‌هاى خود، ساخت شخصیتى خود را تحکیم بخشد.

بازى رشد هوشى را تسریع مى‌کند. در این‌صورت آشنا کردن کودکان با بازى و محرک بازى یکى از عواملى است که رشد شناختى کودک را تسهیل مى‌کند.

بازى براى رشد مهارت‌هاى ذهنى اساسى است. کودکان در بازى مى‌توانند بدون دخالت دیگران تجربه بیندوزند و در این ضمن توانائى‌هائى را کسب کنند.

نقش بازى در گسترش زبان نیز از اهمیت شایان توجهى برخوردار است. از آن‌رو که زبان جزء مهارت‌ها و یادگیرى‌هاى اکتسابیِ انسان مى‌باشد، لذا کسب تجربه در اثر کنش متقابل بین فردى از ضروریات آموزش زبان است.

همان‌طور که بهبود شرایط تغذیه‌اى مى‌تواند براى رشد جسمانى فرد نافذ بوده و آن را روز به روز بهتر گرداند، بهبود شرایط محیطى نیز امکان رشد هوشى کودک را هرچه بیشتر فراهم مى‌سازد؛ به این معنى که شرایطِ محیطى مساعدتر، امکان استفاده از توانائى‌هاى بالقوهٔ وراثتى را افزون‌تر و ساده‌تر مى‌سازد. در این راستا، بازى یکى از عواملى است که بایستى موردنظر قرار گیرد.

اکتشاف در قلب بازى قرار دارد و در ذهن کودک هر تجربه‌اى مهم تلقى مى‌شود، حتى پرتاب کردن یک کاسهٔ پُر از روى سینی.

همچنان که نوزاد بزرگتر شده و به یک کود نوپا مبدل مى‌شود، بازى‌هاى او پیچیده‌تر و خیالى‌تر مى‌گردد. در این سن، بازى طریقه‌اى مهم براى تمرین مهارت‌هاى کلیدى کیفیتى از قبیل استقلال، خلاقیت، کنجکاوى و مسئله‌گشائى است. بازى همچنین پایگاه مهمى براى کشف احساسات و ارزش‌ها بوده و مى‌تواند مهارت‌هاى اجتماعى را گسترش بخشد.

نقش بازی در رشد شخصیت کودکان:

– رشد هوشی:

یکی از فرضیه های روان شناسی این است که بازی رشد هوشی را تسریع می کند در تایید این فرضیه نتایح پژوهشها نشان می دهد کودکانی که فاقد هر گونه اسباب بازی می باشند و یا امکانات اندکی برای بازی دارند، از لحاظ شناختی از همسالان خود عقب تر هستند. علاوه بر این فرزندان خانواده های کم در آمد نسبت به کودکان طببقه متوسط کمتر در بازیهایی که بهش کل «نقش بازی کردن» انجام می شود شرکت می کنند.

بنابراین بعضی از روانشناسان معتقدند یکی از دلایلی که کودکان طبقه کم در آمد پس از ورود به مدرسه با مشکلات یادگیرری روبرو می شوند این است که کمتر بازی می کنند بازیهای آنان چندان پیچیده نیست و نسبت به بازیهای کودکان طبقه متوسط از تنوع کمتری برخوردار است.

اگر بپذیریم که بازی برای رشد هوشی اهمیت دارد در این صورت آشنا کردن کودکان با بازی یکی از عواملی است که رشد شناختی را تسهیل می کند.

«فیلیپس لون استیامن» که یکی از مبلغان مزایای بازی است برنامه هایی ترتیب داد تا کودکان خانواده های کم درآمد به اسباب بازی دسترسی پیدا کنند به مادران نیز آموخته شد که چطور با فرزندانشان و اسباب بازی آنها بازی کنند در این برنامه اسباب بازی وسیله ایست برای تحریک کلامی و روابط محبت آمیز رشد شناختی را تسهیلل می کند شاید نتایج موفقیت آمیز این برنامه بیشتر ناشی از این جنبه باشد تا صرف وجود اسباب بازیها.

به طور کلی کودکان پیش دبستانی بیشتر از راه حواس و یا بهتر بگوییم توسط ارگانیسم (خود) یاد می گیرند تا از تفکر منطقی. هر چند حواس مبنای فیزیولوژیک دارند اما بازی بهترین مربی کودکان به شمار می رود.

به علاوه بازی مهارتهای کودکان رادر نگاه کردن، انطباق چشم و دست، شناختن اشیا، درک فاصله ها- فهمیدن مفاهیم مربوط به خود، بوها و مزه ها و مانند آن راافزایش می دهد تمامی این فعالیتها می باید ضمن بازی به گونه ای غیر مستقیم آموخته شوند.

عملکرد کودکان از طریق اعمال روانی- حرکتی برای رشد و تکامل ذهنی آنان امری حیاتی است کودک بکی گیرنده طبیعی جستجوگر و کاشف و یک پردازش کننده اطلاعات است.

اما باید امکاناتی برایش فراهم شود تا بتواند به اعمال یادگیری بپردازد با اشیا تعامل کند و حواس خود را ورزش دهد تا بتواند بر اساس توانائیهای بالقوه و قابلیت خود برای سازمان دادن به تجاربش، دنیای خارج را در ذهن خود بسازد بنابر این هرچه کودک یادگیرنده فعالتر باشد بیشتر یاد می گیرد و هر اندازه بیشتر یاد بگیرد هوش او بیشتر رشد می کند و هر اندازه که هوش او بیشتر رشد کند بیشتر یاد خواهد گرفت.

بازی واسطه یادگیری است. کودک در هنگام بازی، آزادانه آزمایش می کند و بر اساس نتایج آزمایش خود تجربه کسب می کند و از طریق بازی تجربیات خود را درونی می کند برای مثال کنجکاوی درباره آهنربا در پنج سالگی نگرش علمی را برای سالهای بعد می پروراند و یا به خوبی مطالعه جاذبه زمین- سیاره های در حال حرکت و مشابه آن است.

کودکان ازطریق بازی به ۳ نوع یادگیری اساسسی دست می یابد:

۱- یادیگری در باره خود به انظمام رشد خودپندار مثبت و احساس شایستگی.
۲- یادگری درباره دیگران و جهان پیرامون و توانایی توسعه آگاهی خود نسبت به دیگران.
۳- یادگیری حل مسائل: کودک نیاز دارد اظهار نظر کندو کاوش نماید برای مثال هر کودکی نیاز دارد که از چگونگی کار آنها آگاهی می یابد و زمانی که به کمک نیاز دارد می تواند از دیگران کمک بگیرد بنابراین می توان نتیجه گرفت که دو عامل استعداد(فرصت و امکان یادگیری) و راهنمایی درست برای خوب یاد گرفتن ضرورت دارد در بازی کودک فرصت پیدا می کند تا نیروهای بالقوه خود را به نیروهای بالفعل تبدیل کندو تحت راهنماییهای مناسب بر یادگیری خود بیفزاید.

بازیهای ذهنی مثل شطرنج بازی، حل جدولها و یا مسائل ساده حساب که باعث رشد هوش، استدلال و شخصیت اطفال می گردند. در بازیهای ذهنی کودک مجبور به فکر کردن، استدلال کردن و حل کردن مسائل هستند.

به طور کلی می توان گفت که نخستین پیروزی بزرگ انسان در یادگیری، کسب مهارت در به کار بردن حواس می باشد و کودک در بازی از طریق لمس کردن، دست مالیدن، بکار انداختن حواس بخصوص بساوائی، چشایی و بویایی حواسش را رشد و توسعه می دهد.

کودک از طریق بازی در واقع می تواند خود را بشناسد که نقاط ضعف و قوت او چیست؟ آیا فرمانده است یا فرمانبر؟ تابع است یا متبوع؟ آرام است یا شلوغ؟ حالت تهاجم دارد یاتسلیم؟ همچنین بسیاری از صفات و خصوصیات کودک مثل شجاعت یا ترس یا مهر و خشم و ابتکار از طریق بازی است که کشف می شود.

– رشد اجتماعی

بازی در رشد اجتماعی کودکان تاثیر چشمگیری دارد. کودکان اغلب برای اولین بار از راه بازی گروهی به ارزش کوذکان دیگر که بدون آنان بازی مقدور نیست پی می برند آنان یاد می گیرند که چگونه از طریق بازی یکدیگر را قبول داشته باشند.

درباره قوانین بازی توافق کنندو گروهی به بازی بپردازند. مفهوم همکاری، پیروزی بر گروه رقیب، شکست، همچشمی و برتری طلبی اغلب در بازیهای جمعی و گروهی به رشد لازم می رسد. از طرف دیگر کودک در ضمن بازی با رفتار بزرگسالان و نقشی که خود او در آینده باید ایفا کند آشنا می شود و قدرت جسمانی-کلامی، ذهنی و استعداد خود در برقراری ارتباط با دیگران را گسترش می دهد.

از بعد رشد اجتماعی، تعامل در بازی با دیگر کودکان، کودکک را قادر می سازد تا تصورش را از خود و دیگران به صورت عام رشد دهد. کودکی که بازی می کند نقش خود را به طور مرتب تغییر می دهد و مجبور می شود چشم انداز خود را نیز تغییر دهد.

در بازیهای گروهی که دراین مقررات و قواعد است بازیکن باید نقش دیگر بازیکنان را بداند- همانطور که نقش خود را می داند- همچنین باید توانایی بر عهده گرفتن نقش دیگران را در خود رشد و توسعه دهد.

کودک شروع به ارزیابی توانایهای خود در مقابل دیگرن می کند و هویت یا تصور از خود را بهبود می بخشد. بچه هایی که بازی می کنند بیش از هویت خود یاد می گیرند. آنها از طریق بازی کردن نقشهای مختلف بزرگسالان، مقررات اجتماعی و معیارهایی را که رفتار بازیگر را تنظیم می کند می آموزند.

در بازیهایی که دارای مقررات و قواعدی هستند، بازیگر باید یاد بگیرد که به قواعد بازی، حتی زمانی که انگیزه های آنی او را به سوی یکی رفتار کاملا متفاوت سوق می دهد تسلیم شود.

کودک در بازی یاد می گیرد که چگونه در بین جمع زندگی کند. چه ضوابطی را برای زندگی در نظر داشته باشد در درگیریها، در معرکه زندگی چه موضعی و چه راه و روشی را در پیش گیرد. بازیها افراد را به مقررات و ضوابط زندگی آشنا می کنند، روح سازگاری را در افراد پدید می آورند فنون زندگی جمعی را عملا به طفل یاد می دهند.

کودک در سایه بازی در می یابد که همیشه نمی تواند از طریق اعمال خشم به پیش برود. در همه جا نمی تواند عصبانی شود و نظرات خود را اعمال نماید همه گاه نمی تواند دیگران را وادار به تسلیم خواسته های خود کند بلکه در مواردی که لازم است تسلیم خواسته های دیگران باشد بخصوص که آن خواسته ها بحق باشند. بازی به کودکان می آموزد که زندگی یک داد و ستد است درازای دریافت خدمتی باید خدمتی برای دیگران انجام داد. اگر چیزی از کسی می گیریم باید چیزی هم متقابلا به او بدهیم و گرنه اجتماع و جود ما را تحمل نخواهد کرد و بالاخره بازی افراد را وامیدارد که تن به پذیرش و صلح دهند و دریابند که همه گاه نمی تواند از راه جبر و فشار سلطه خود را بر دیگران اعمال کرد.

– رشد اخلاقی

بازی یکی از مهمترین عواملی است که در تربیت اخلاقی کودک نقش مهمی ایفا می ک کودک هنگام بازی در میابد که اگر بخواهد فرد قابل قبول به حساب آید باید درستکار، راستگو، عادل و … باشد کودک هنگام بازی پی می برد که خوب یا بد بودن یک عمل چگونه است و دیگران چگونه با او برخورد می کنند برای مثال در بازی دزد و پلیس کودک متوجه می شود کسی که دزد است عمل بدی انچام داده که منجر به تعقیب او به وسیله پلیس شده است و در نهایت با دستگیر شدن و پذیرش تنبیه به زشتی و غیر اخلاقی بودن دزدی صحه گذاشته و بر عدالت اجتماعی احترام می گذارد و در عین حال صفات و خصایلی که کودک در تعاملات روزمره با همسالان و بزرگسالان کسب می کند در بازی تکامل می ییابد از طریق بازی می توان نقایص فردی، اخلاقی و شخصیتی او را اصلاح کرد و فکر و اندیشه او را رشد داد کودکی که ترسو و بزدل است از طریق بازی می تواند شجاع و با شهامت باز آید مثلا بازی قایم موشک آن هم در شب خود م یتواند ترس او را از تاریکی تعدیل کند و یا از بین ببرد زیرا طفل ناگزیر است به گوشه ای بخزد، در تاریکی قرار و آرام گیرد.

در ضمن بازی می توان کودک بدخوه را از این حالت بدخواهی بدرآورد حس برادری، تعاون، نوعدوستی و برابری تعاون، نوعدوستی و برابری را به او یاد داد. عقده ای را از او حل کند و ناراحتی ها را از او دور ساخت.

– رشد حسی

فعالیتهای اطفال در بازی باعث تقویت عضلات اعصاب و قلب آنها می گردد اطفال به بازی مبادرت می ورزند زیرا که آنها از لحاظ بدنی سالمند. به عبارتی دیگر فعالیت کودکان در بازی نشانه سلامت آنهاست و به حدی این موضوع طبیعی است که چنانچه کودکی بازی نکند ما به این فکر می افتیم که باید اتفاق ناگوار رخ داده باشد اگر کودکان را از بازی کردن محروم سازیم به احتمال قوی از آنها خوشی ار دور ساخته و بالطبع رشد آنها را مختل نموده ایم.

رشد ذهنی تا اندازه ای به رشد جسمی بستگی دارد به طور خلاصه بازی کاملترین پرور شار برای بدن، ذهن، شخصیت و منش آدمی فراهم می آورد.

عادت بد کودک

بیشتر بچه­ ها عاداتی مخصوص به خودشان را دارند برخی از آن­ها انگشتانشان را می مکند یا دستشان را تا آرنج در بینی فرو می کنند و بعضی از اوقات نیز ناخن­هایشان را می جوند و با موهای خود ور می روند و… از عادت های ناخوشایند در کودکان است و والدین نگران این رفتار ناخوشایند فرزند خود هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، کودکان با رفتارها و به عبارتی با عادت­های ناخوشایند سبب نگرانی والدین می شوند، در واقع خانوده ها باید بدانند چنین عادت­هایی شیوه مقابله با استرس و اضطراب است. گوشزد کردن مداوم به کودک برای ترک عادتی که دارد در واقع نتیجه عکس می‌بخشد.

عادت های انسان به عنوان یک سری رفتارهای تکرار شونده هم ناشی از همین عوامل است.آن چه بیشتر خانواده ها را از دست فرزندان خود عاصی می کند، رفتارهای خارج از عرفی است که کودکان به انجام آن خو کرده اند.

نتایج تحقیقات متعدد نشان می دهد که سهم عوامل اجتماعی و روان شناختی در شکل گیری و تداوم عادت های نامناسب بسیار بیشتر از عوامل ارثی و فیزیولوژیکی است.بیشتر شکایات والدین از عادت های نادرست کودکان مربوط به بدغذایی، بازی با یکی از اندام های بدن، جیغ زدن، وابستگی افراطی و بیمارگونه به والدین، دروغ گویی، دزدی، کشیدن موی سر دیگری، کتک کاری و مکیدن انگشت است که شیوع زیادی در بین کودکان دارد.

باید توجه داشت که یکی از علل بروز این عادت ها، اضطراب و فشارهای درونی کودک است. عادت یک شبه به وجود نمی آید و یک شبه هم از بین نمی رود.

بنابراین از کودکی که دارای تفکر و احساس ناسالم است، نباید انتظار رفتار مطلوب داشته باشیم. زیرا مخزن رفتاری کودک در نتیجه پاسخ به تفکرات و احساساتش شکل گرفته است و اگر والدین در ارائه پاسخ های صحیح و به موقع کوتاهی کرده باشند، نباید نقش خود را در بروز عادت نادرست کودکشان نادیده بگیرند.

از طرفی کودک در تعامل با محیط و اطرافیان تحت تاثیر رفتارها و واکنش های دیگران قرار می گیرد و در واقع رفتارهای خوب و بد را آموزش می بیند. بسیاری از کودکان دست به الگوبرداری از رفتارهای دیگران می زنند. اگر این الگوبرداری و عمل به آن از نظر روانی به تخلیه کودک منجر شود و اضطراب کودک را کاهش دهد، آن رفتار را الگو قرار می دهد و تداوم می بخشد.

در ابتدا والدین مناسب است بفهمند که چرا کودکشان این عادت را انجام می دهد و بسته به آن چاره ای بیندیشید.

● راهکارهای عملی مقابله

وی با اشاره به این که شناسایی ریشه های بنیادی یک عادت نادرست یک اصل اساسی است درباره راه های مقابله با آن می گوید: تاکید نکردن مستقیم برای ترک رفتار اصلی است که بسیاری از والدین از آن بی اطلاع هستند. در واقع آن ها با تاکید و اشاره مستقیم به رفتار آن را ثابت می کنند. والدین باید دقت کنند که چه زمانی کودک به رفتار نادرست تکرار شونده مبادرت می کند، پیک رفتاری او را شناسایی کنند. از طرف دیگر تنبیه و تشویق اصولی و بجا، درخواست کردن به جای امرکردن، قاطعیت و خودباوری والدین، الگوی مناسبی در اختیار کودک گذاشتن و مشارکت و همراهی کودک در انجام کارهای مورد علاقه اش راهکارهایی است که یک مشاور می تواند به والدین پیشنهاد کند تا در ترک عادت های نادرست به کودک خود کمک کنند. در واقع ما همیشه تاکید می کنیم که برای ایجاد یک عادت رفتاری چه مثبت و چه منفی کافی است در مقابل آن واکنش نشان دهیم. رفتار خشن، داد و بیداد و هیجانی شدن والدین به محض دیدن رفتاری از کودک باعث اصرار کودک و جلب توجه او به کارش می شود و همین واکنش نادرست باعث می شود آن کار را ادامه دهد.

در مواردی که زمینه هایی از وسواس و اضطراب در کودک به طور ارثی وجود دارد، به دلیل واکنش والدین، عادت ها به صورت رفتارهای وسواس گونه نمایان می شود. هرگز نباید با القای حس گناهکاری به کودک شرایط را خراب تر کرد. بلکه باید با مشاوره و کمک گرفتن از متخصص به کودک در رفع آن تلاش کرد. والدین باید بدانند اگر هیچ اقدامی نکنند و در جست وجوی علت بر نیایند، اصلاح رفتار نادرست سخت تر خواهد شد.باید توجه داشت که همخوانی و تطابق نظرات والدین درباره عادت بد کودک در رفع آن نقش مهمی دارد.تصور کنید کودکی که عادت به مکیدن انگشت دارد با ۲ مدل واکنش در منزل رو به رو شود. از یک سو مادری که می گوید او هم در طول دوران کودکی همین عادت را داشته است بنابراین مشکلی وجود ندارد و پدری که می خواهد به هر روش ممکن این عادت را از سر کودک بیندازد. کودک در چنین شرایطی نمی داند باید چه کند و با دو واکنش متفاوت رو به رو می شود و ممکن است این رفتار را تا سنین مدرسه ادامه دهد.یک سری رفتارهای کودک تا سنین مدرسه بروز پیدا نمی کند و این حالت به ویژه در بچه هایی که مهد کودک نرفته اند یا پیش دبستانی را نگذرانده اند، بیشتر مشاهده می شود .

به همین علت است که توصیه می شود کودکان قبل از مدرسه وارد محیط های اجتماعی شوند و سعی کنند خود را با دیگران تطبیق دهند. بچه هایی که عادت های بدی دارند و به یکباره وارد محیط بزرگ تر می شوند، ممکن است دچار اضطراب شوند و عاداتشان به رفتارهای وسواس گونه تبدیل شود.

● اشتباهات محرز والدین

بهتر است به جای دستور مستقیم، به صورت غیرمستقیم کودک را از ادامه رفتار بازداریم. در مواردی بهتر است رفتار کودک نادیده گرفته شود و منظور این است که نه زبانی و نه با تغییر حالت و رفتار واکنشی نشان ندهیم. بچه ها پیام های غیرکلامی ما را خیلی زود می گیرند. بنابراین می توان طوری برخورد کرد که انگار کودک کار بدی انجام نداده است و سپس او را صدا زد و به کار دیگری مشغول کرد.این در حالی است که والدین فکر می کنند با تحکم و داد و فریاد و دستور دادن می توانند کودک را از ادامه رفتار یا عادت نادرست منع کنند.رفتارهای این چنینی بیشتر او را مضطرب و به ادامه انجام کار حریص می کند.

گاهی والدین قبل از انجام کار به کودک هشدار می دهند؛ مثلا می گویند «تو مهمانی دعوا راه نیندازی» این کار از نظر روانی او را آماده دعوا کردن می کند و او ناخودآگاه به دنبال فراهم کردن زمینه دعوا می گردد.این رفتارها باعث می شود رفع عادت برای او سخت تر شود چون الگو دارد و با پیش زمینه ذهنی درباره خودش فکر می کند.بعضی والدین هم منتظر افزایش سن و تغییر شرایط هستند تا عادت نادرست کودک رفع شود و ترک عادت را به سنین نوجوانی موکول می کنند که این کار اصلاح این عادت ها را بسیار دشوارتر می کند.

والدین در نظر داشته باشند بیشتر عادت­های کودکانه به خودی خود از بین می روند. اما اگر عادت کودک شما با انجام هر روزه اش ایجاد مزاحمت و نگرانی می کند. ایجاد خجالت و شرمساری می کند یا حتی سبب ایجاد ضرر و زیانی برای شما یا خودش می شود باید در این زمینه کاری انجام دهید و او را در ترک این عادت یاری کنید.

تمجید و تحسین کردن کودک در ترک عادات بسیار موثر خواهد بود. پاداش و تحسین در صورت ترک اختلال مزبور نقش بسزایی در ترک عادت دارد. از سرزنش و تنبیه کودک بپرهیزید. والدین می توانند از روش های رفتاردرمانی (دادن ستاره یا برچسب های عروسکی به کودک) استفاده کنند. برای او هدایای دوست داشتی یا خوراکی مورد علاقه او را بخرند و برای ترک عادت ناخوشایند او جایزه بدهند.

با آرامش بیشتری با کودک خود صحبت کنید. عادات فرزندتان را برایش تشریح کنید و دلایل منطقی را که برای او قابل فهم و درک باشد ارائه کنید. دقت کنید که لحن گفتار شما در حرف شنوی کودک بسیار موثر خواهد بود. عصبانیت و واکنش غیر صحیح از جانب شما ممکن است او را در انجام عادتش حریص­تر کند.

سعی کنید فرزندتان را در طول اوقات فراغت و استراحت اش به انجام کار دیگری تشویق نمایید. یک مشغولیت فرعی برای کودک ایجاد کنید مثل خمیر بازی، توپ بازی، پازل، کاردستی، نقاشی خانه سازی سبب درگیری ذهن کودک می شود.

سعی کنید نگرش و دیدی مثبت، سازنده و شفاف نسبت به حل مشکل کودک داشته باشید و با صبر و حوصله عادت ناخوشایند را ترک دهید چرا که باید زمان سپری شود تا او عادت ناخوشایند خود را ترک کند.

ناخن جویدن کودک

کودکتان دائما ناخن هایش را می جود، این رفتار چنان در او درونی شده که حتی خودش متوجه انجام آن نیست. جویدن ناخن یکی از عادات کودکان است که والدین را بسیار ناراحت و کلافه می کند. تحقیقات نشان می دهد که تقریباً ۳۸ درصد کودکان ۶ ۴ ساله ناخن هایشان را می جوند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این عادت تا ۱۰ سالگی به اوج خود می رسد و در مواردی تا ۶۰ درصد کودکان افزایش می یابد. همچنین بیشترین میزان ناخن جویدن در پسران ۱۴ ۱۳ ساله است. ناخن جویدن در دختران حدود ۱۱ سالگی به بیشترین حد خود می رسد. جالب این که تقریباً ۲۰ درصد نوجوانان کماکان درگیر این مشکل هستند و ۲۰ ۱۰ درصد این عده نیز تا بزرگسالی عادت ناخن جویدن را حفظ می کنند.

جویدن ناخن نه تنها منظره ناخوشایندی دارد بلکه موجب بیماری کودک نیز می شود.جویدن ناخن ها به ویژه تا ته پوشش شاخی ناخن منجر به خونریزی می شود و پوست را مستعد تماس با میکروب ها کرده و خطر ابتلا به عفونت را در این ناحیه افزایش می دهد.به علا وه وقتی کودک ناخن های پر از میکروب را وارد دهان می کند خطر ابتلا به امراض مختلف برای وی افزایش پیدا می کند.

چرا اتفاق می افتد:

یکی از باورهای رایج این است که فشارهای عصبی و تنش های روزانه موجب ناخن جویدن در کودکان و نوجوانان می شود، این باور که تا حد زیادی نیز درست است موجب شده گروهی از روان شناسان بر این باور باشند که نفس «جویدن ناخن» عادتی زشت و ناپسند نیست، بلکه تنها راهکاری برای رهایی از تنش و استرس در کودک است.

عصبانیت بیش از حد ناشی از فشارهای روحی و اضطراب برای تسکین ناراحتی ها، دلواپسی و تضاد های فکری، بلا تکلیفی به خاطر درگیری با والدین، امتحانات، پاسخ دادن به معلم، تماشای فیلم های ترسناک، تقلید از دیگران، والدین، دوستان،هیجان بیش از حد و عکس العمل خصومتی در مقابل والدین و دیگران از دیگر علل جویدن ناخن محسوب می شود.

آنچه که باید بدانید:

هر چه بیشتر به او نق بزنید، دعوا کنید یا انگشتانش را از دهانش بیرون بکشید، به احتمال زیاد او برای خوردن ناخنهایش بیشتر مقاومت خواهد کرد.

آنچه که باید انجام دهید:

کودک را به حال خودش بگذارید، او خودش احتمالا به تدریج این عادت را ترک خواهد کرد، مخصوصا زمانی که راه های دیگری برای تخلیه استرسش پیدا کند (و البته زمانی که دیگر آنچه که دیگران درباره او فکر می کنند برایش مهم شود). تا آن زمان برای دور کردن این جونده کوچک از علاقه اش می توانید این قدمها را بردارید:

نگرانیهایش را کاهش دهید. با توجه بیشتر و محبت، با اتفاقات استرس زا (یک خواهر یا برادر جدید، برگشتن یکی از والدین به کار، شروع مراقبت روزانه) در زندگی کودکتان مواجه شوید. به او کمک کنید تا راه های دیگری برای تخلیه انرژی و عصبانیتش پیدا کند.

همانطور که فعالیت های آرامی مثل نقاشی کردن یا گوش دادن به قصه را انجام می دهد، فعالیت های بدنی (توپ بازی، رقصیدن با آهنگ های تند) را نیز در برنامه خود داشته باشد.

بین خودتان یک رمز درست کنید تا هر وقت لازم بود بدون اینکه به او غر بزنید یا دعوا کنید به او بفهمانید که ناخنهایش را نجود. مثلا به آرامی بازویش را لمس کنید یا مثلا انگشت کوچکتان را تکان دهید یا حتی کلمه رمز داشته باشید.

یک جایگزین به او بدهید. مثل یک خروس قندی (آبنیات بدون قندی که چوبش را در دستش بگیرد و آبنبات را بخورد.)

دستانش را مشغول کنید. وقتی شروع به جویدن انگشتش کرد، حواسش را با کارهای دستی پرت کنید. کارهایی مانند بازی با گل سفالگری یا درست کردن پازل.

ناخنهایش را کوتاه نگه دارید.

برای تلاش هایش جایزه تعیین کنید. یک برچسب برای هر ناخنی که نجویده باشد یا جایزه ای بزرگتر برای یک هفته بدون جویدن ناخن می تواند انگیزه خوبی برای کودک باشد. قول انجام مانیکور برای دخترها احتمالا پاسخ خوبی خواهد داشت!

● راه جلوگیری

علت را رفع کنید: منتظر پاسخ کودکتان که چرا ناخن هایش را می جود نباشید و او را به خاطر انجام این عمل سرزنش نکنید،. توجه کنید کودکتان درچه موقعیت هایی این عمل را انجام می دهد. جست جو کنید که چه مساله ای باعث شده است آرامش و امنیت کودکتان را به هم بزند. آن را دریابید، این تلاش شما برای پی بردن به مشکل کودک و توجه به حل آن می تواند بزرگترین گام برای از بین بردن اختلال ناخن جویدن باشد.

▪ ناخن کودک را کوتاه کنید: کوتاه کردن ناخن های بلند به کودکان در زمینه ترک این عادت بسیار کمک می کند. ناخن های کوتاه شده کمتر جویده می شوند، سعی کنید هرچند روز یک بار ناخن های کودک را بگیرید و سوهان بزنید.

▪ دعوا نکنید: هیچگاه کودک را بخاطر ناخن جویدن دعوا نکنید بلکه توجه او را از جویدن ناخن دور کنید. کودک باید احساس خوبی نسبت به خود پیدا کند.شرمنده کردن سرزنش، تحقیر، تهدید و تنبیه کودک هیچ اثری درمانی ندارد بلکه عادت را تشدید می کند و باعث اختلالات دیگر نیز می شود. به جای این کار به او اعتماد به نفس بدهید.

حواس کودک ر ا پرت کنید: سعی کنید حواس کودک را هنگام جویدن ناخن پرت کنید، از او کارهایی بخواهید که مجبور شود از انگشتانش استفاده کند درست کردن کاردستی یا کشیدن نقاشی روش خوبی برای این کار است.

▪ فلفل نزنید: کارشناسان معتقدند پاشیدن فلفل یا مالیدن مواد تلخ به انگشتان و ناخن کاربردی در درمان این مشکل ندارد.

عوارض مصرف زیاد شیرینی

آذر ۲۲, ۱۳۹۵ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, اخبار تغذیه, مشروح اخبار

عادت به مصرف بیش از حد شیرینی می تواند منجر به آسیب هایی در سلامت بدن شده و شرایط فرد را به خطر بیاندازد

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، مضرات پزشکی مواد قندی و شکر بر همگان روشن بوده و مصرف بیش از حد این مواد موجب چاقی، اضافه وزن و فراهم شدن زمینه برای ابتلا به بیماری های مختلفی از قبیل دیابت و امراض قلبی و عروقی خواهد شد.

مصرف بیش از حد قند به مدت طولانی می‌تواند طول عمر افراد را ۱۱ تا ۲۰ سال کاهش دهد و این یک واقعیت است. بعلاوه، عوارض زیر از پیامدهای مصرف زیاد قند می‌باشند:

دیابت، بیماری قلبی، چاقی، اختلال در مغز، ضعف سیستم ایمنی، افزایش قندخون، پوسیدگی دندان و سوء‌تغذیه.

خوردن شیرینی عوارض بسیاری دارد و در برخی موارد افراد نمی‌توانند آن را تشخیص دهند، برای مثال اگر افراد معتاد به شیرینی یک روز آن را نخورند، کم‌تحرک خواهند بود و انرژی لازم را نخواهند داشت و گاه حتی دچار تکرر ادرار و تشنگی زیاد می‌شوند و حتی در زمان سیری نیز احساس گرسنگی زیاد می‌کنند.

به گفته محققان علائم و تاثیرات اعتیاد به مواد غذائی شیرین به شرح زیر است:

سردرد: در صورتی که بدن شما به مصرف زیاد مواد قندی و شکر عادت کرده باشد، هنگام مصرف کم روزانه قند و مواد شیرین، شما دچار سردرد خواهید شد.

احساس ضعف و سستی: اگر شما از میزان بیش از حد مواد قندی به طور روزانه استفاده می کنید؛ در صورت تغییر در این برنامه، احساس ضعف و سستی خواهید کرد.

نیاز به مسواک زدن بیش از حد: افراد دارای اعتیاد به مواد قندی یا باید آمادگی پوسیدگی دندان های خود را داشته باشند یا به صورت دائم در حال مسواک زدن باشند که هر دو حالت تاثیرات نامطلوبی در دهان و دندان ها خواهد داشت.

دندان درد: دندان درد یکی از رایج ترین مشکلات در بین علاقه مندان به مواد قندی و افراد دارای اعتیاد به شیرینی جات است. این موضوع سبب می شود که برخی افراد علیرغم مسواک زدن دائمی پس از مصرف شیرینی جات، باز هم به دلیل حساس شدن دندان ها دندان درد را تجربه کنند.

ظاهر شدن جوش و کورک در پوست: نخستین نشانه های مصرف بیش از حد مواد قندی و شیرینی جات در پوست و به ویژه صورت افراد ظاهر می شود. صورت افراد دارای اعتیاد به مواد قندی عمدتا پوشیده از جوش و کورک است.

جالب است که بدانید مصرف بیش از حد مواد شیرین کم‌کم باعث می‌شود فرد نتواند بدون آنها برای مدت طولانی زندگی کند. میلیون‌ها نفر به مصرف شیرینی‌ها اعتیاد دارند و متأسفانه بدتر از آن اینکه خود آنها نیز از ابتلا به آن آگاهی ندارند.

پس از خوردن یک ماده شیرین، مغز مواد شیمیایی طبیعی به نام مواد شبه افیونی آزاد می‌کند که احساس لذت را در بدن به وجود می‌آورد و بدن مقدار بیشتری از آن را طلب می‌کند. پژوهشگران بر این باورند که هنگام مصرف شیرینی قسمتی از مغز که فعال می‌شود و طلب شیرینی مجدد می‌کند، همان قسمتی است که با مصرف مواد مخدر فعال می‌شود و مواد مخدر بیشتری طلب می‌کند.

خوشبختانه، با راهکارهای ساده می‌توان بر خوردن شیرینی غلبه کرد؛ اگرچه این راهکارها در عین سادگی برای افراد وابسته می‌تواند بسیار سخت باشد.

اولین قدم برای غلبه بر میل و هوس خوردن شیرینی‌ها، دور کردن تمامی تنقلات و شیرینی‌ها از خانه است. هیچ نوع شیرینی نخرید و حتی هنگام خرید کردن نیز، از غرفه‌های فروش شیرینی‌ها دیدن نکنید.

بعد از خلاص شدن از شر تمامی تنقلات که حتی شامل آرد سفید، برنج سفید و آبمیوه‌های غیرطبیعی نیز می‌شود، حال نوبت آن است که رژیم غذایی خود را تغییر دهید و سبزیجات، میوه‌ها، محصولات لبنی، گوشت بدون چربی، ماهی، تخم‌مرغ، آجیل و دیگر مواد غذایی طبیعی را جایگزین آنها کنید. پس از چند روز قطع مصرف شیرینی‌ها و جایگزینی میوه‌ها و سبزیجات، حتی به تدریج میوه‌ها به نظرتان شیرین‌تر می‌‌رسند.

در صبحانه خود پروتئین‌ کافی مصرف کنید

مطمئن باشید که خوردن پروتئین به عنوان صبحانه، شما را سیر می‌کند. تخم‌مرغ و دیگر پروتئین‌ها دیرهضم هستند و با ماندگاری بیشتر در معده قندخون را ثابت نگه داشته و هوس خوردن تنقلات را در طی روز کاهش می‌دهند.

همچنین ورزش روشی مناسب برای غلبه بر وابستگی‌های شدید است و نه تنها موجب سلامت فیزیکی بدن می‌شود، بلکه به لحاظ ذهنی نیز شما را تقویت می‌کند و با ذهن و بدنی قوی، راحت‌ می‌توانید بر هوس خوردن شیرینی‌ها غلبه کنید.

بهتر است مقادیر زیادی آب بنوشید و از نوشیدن نوشابه، آبمیوه، نوشابه‌های انرژی‌زا و غیره خودداری کنید که همگی آنها حاوی قند هستند و ولع شما را برای مصرف شیرینی بیشتر می‌کنند. گاه احساس تشنگی و گرسنگی با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند!

خواب کافی را فراموش نکنید زیرا مطالعات نشان می‌دهند افرادی که کمتر از شش ساعت در شبانه‌روز می‌خوابند، بیشتر در معرض ابتلا به مصرف بیش از حد قند قرار دارند. احساس خستگی بیشتر با مصرف قند بیشتر ارتباط مستقیم دارد.

همیشه محصولات عاری از قند که کلمه بدون قند روی آن درج شده باشد، خریداری کنید. در هنگام خرید به برچسب مواد غذایی دقت کنید. بسیاری از تولیدکنندگان از درج کلمه قند و یا شکر بر روی محصول خودداری کرده و نام‌هایی همچون ذرت فروکتوز، سوکروز، دکستروز، مالتوز، لاکتوز و یا ملاس را درج می‌کنند که در واقع تمامی اینها همان محصولات حاوی شکر با نام دیگر هستند. غلبه بر هوس خوردن شیرینی بسیار دشوار است؛ اما این بدان معنا نیست که شما باید برای همیشه به قند اعتیاد داشته باشید. برای ایجاد تغییرات بزرگ در زندگی باید از گام‌های کوچک آغاز کرد و به تدریج از پاداش زندگی سالم در آینده بهره‌مند شد.

چه غذاهایی برای صبحانه مناسب است؟

آذر ۱۳, ۱۳۹۵ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, اخبار تغذیه, مشروح اخبار

“صبحانه” در میان سایر وعده های غذایی، از اهمیتی فوق العاده در اکثر کشورهای جهان برخوردار است. در کشور ایران صبحانه سبک و مغذی ایرانی شامل چای، نان، پنیر، گردو، کره، مربا، عسل می باشد. حلیم و املت نیز از غذاهای رایج در سفره های ایرانی است. حلیم خوراکی لذیذ و مخلوطی از بلغور گندم، نخود، گوشت تکه شده، دارچین و شکر است که بصورت گرم و یا سرد صرف می گردد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در یک نگاه کلی مواد غذایی زیر می تواند یک صبحانه سالم را تشکیل دهد:

» نان : بهترین نوع نان برای صبحانه نان های سبوس‌دار مثل نان سنگک و نان‌های تیره فانتزی است ، این ماده غذایی جزو اصلی صبحانه است که با تأمین کربوهیدرات روزانه تا حدودی انرژی مورد نیاز فرد را تأمین خواهد کرد.

» شیر : یکی از مهم‌ترین نوشیدنی‌های مهم برای صبحانه شیر است که پیشنهاد میشود نوع کم چرب آن را میل کنید.

» عسل : این ماده‌غذایی در گروه قندها جای میگیرد و بر مربا ارجحیت دارد اما نباید در خوردن ان زیاده‌روی کرد.

» پنیر : یکی از مواد پر پروتئین صبحانه پنیر است و از نوع کم‌نمک و کم‌چرب آن توصیه می‌شود ، شما میتوانید پنیر را با ماده غذایی دیگری مانند کنجد ، گردو و حتی سبزیجات معطر طعم دار کنید.

» گردو : یکی از اجزای چرب صبحانه گردو است ، خوردن این مغز که سرشار از اسیدهای چرب امگا۳ است حتی برای افرادی که کلسترول بالایی دارند نیز مفید است پس حداقل ۲ عدد گردو در صبحانه بخورید.

» مربا : مربا نوعی قند ساده است و هر قاشق مرباخوری‌ ان یک واحد قند محاسبه میشود.

» کره : یکی دیگر از اجزای پر کالری صبحانه کره است که اسیدهای چرب موجود در آن از نوع اشباع‌ هستند ، از آنجا که کره می‌تواند کلسترول خون را افزایش دهد افرادی که محدودیت مصرف چربی دارند بهتر است از این ماده غذایی صرف‌نظر کنند.

» خامه : خامه نیز مانند کره، دارای کالری زیاد و چربی است و افراد دارای چربی و کلسترول خون بالا بهتر است آن را نخورند.

» تخم ‌مرغ : یکی دیگر از مواد پروتئینی صبحانه تخم ‌مرغ است که آن را به صورت آبپز ، عسلی ، نیمرو و املت میل می‌کنند ، نوع آبپز آن برای کسانی که محدودیت دریافت انرژی دارند توصیه می‌شود و بهتر است از نوع عسلی آن صرف‌نظر شود زیرا امکان آلودگی به میکروب در آن بالاست ؛ نوع نیمرو و املت آن به دلیل سرخ شدن در روغن برای افرادی که کمبود وزن دارند بهتر است.

» عدسی : این منبع پروتئین گیاهی یکی از غذاهای تنظیم‌کننده قند خون در صبحانه به حساب می‌آید که برخی آن را با سیب‌زمینی و کره و برخی به تنهایی میل می‌کنند ، یک کاسه عدسی جایگزینی مناسب برای پنیر یا تخم‌مرغ است.

» میوه و سبزی : مصرف میوه‌های تازه مثل سیب و پرتقال به دلیل داشتن فیبر و ویتامین C برای صبحانه مناسب هستند ، مصرف آب پرتقال به همراه تخم‌مرغ و یا عدسی باعث افزایش‌ جذب آهن موجود در آنها می شود ، گوجه‌فرنگی و چند برش هویج پخته نیز تأمین‌کننده بتاکاروتن و افزایش‌دهنده جذب املاحی مثل آهن هستند.

» کره بادام‌ زمینی : یکی دیگر از مواد پروتئینی اما چرب صبحانه کره بادام‌ زمینی است که نمی‌توان در خوردن‌اش زیاده‌روی کرد.

محققین تاکید دارند که بهتر است مواد غذایی زیر در صبحانه شما وجود نداشته باشند:

غلات شیرین تفت داده شده

اگر چه کودکان و بزرگسالان غلات شیرین تفت داده شده را بسیار دوست دارند اما این نوع مواد غذایی انتخابی درست برای صبحانه نیست. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) متذکر شده است که رنگ‌های موادغذایی مورد استفاده در این نوع مواد غذایی، در کودکان منجر به بیش فعالی می‌شود. غلات شیرین تفت داده شده، همچنین با شیرین کننده‌های مصنوعی و طعم دهنده‌هایی که می‌تواند باعث چاقی شود، بسته‌بندی شده است. اگر شما ترجیح می‌دهید که این نوع غلات را برای صبحانه بخورید، سعی کنید که آنها را با فیبر بالا و قند کم امتحان کنید.

شیرینی

موادغذایی از قبیل شیرینی دانمارکی، رول دارچین و شیرینی‌های نان برشته شده از کالری و چربی بالایی برخوردار هستند. علاوه بر این، زیادی خامه‌های روی کیک یا شیرینی منجر به چاقی می‌شود. همچنین، بسیاری از نانوایان از آرد سفید فرآوری‌شده استفاده می‌کنند تا‌ کالری‌های بیشتری را به آن بیافزایند. این خوشه‌ها با قندها افزایش می‌یابد و بدن را با انفجار اولیه انرژی مجهز می‌کند که به احتمال زیاد در چند ساعت ناپدید می‌شود.

شیر کامل

شیر مملو از چربی‌هایی اشباع شده که سطح کلسترول را افزایش می‌دهد، باعث بروز التهاب و در موارد شدید به انسداد عروق نیز کمک می‌کند. برای آنهایی که نمی‌توانند خوردن شیر را ترک کنند، توصیه می‌شود که شیر کم‌چرب مصرف کنند؛ این نسخه کم‌چرب شیرعاری از چربی است و تنها شامل کلسیم، پتاسیم، ویتامین D و پروتئین است.

پن‌کیک

پن‌کیک‌ها موادغذایی محبوبی برای صبحانه محسوب می‌شوند و امروزه با مخلوط‌های آماده در فروشگاه‌ها موجود هستند که حتی راحت‌تر درست می‌شوند‌. شما فقط این پودر را با آب مخلوط کنید و سپس آن را در یک ماهی تابه گرم یا ماهی تابه بریزید.

پن‌کیک‌‌ها غنی از کربوهیدرات‌ها هستند که بطور حتم معده شما را پر می‌کند، اما دوباره، نبودن کالری باعث می‌شود که شما سریع گرسنه شوید. به علاوه انتخاب چاشنی‌های روی غذا، مانند شربت افرا، پودر شکر و بیکن به چاقی و ناسالمی منتهی می‌شود.

نان شیرینی حلقوی

از نشاسته سفید و نان شیرینی حلقوی با طعم‌هایی نظیر پیاز، سیر و دانه خشخاش اجتناب کنید؛ چرا که این نوع شیرینی‌ها با آرد گندم تصفیه شده که حاوی هیچ مواد مغذی و فیبر نیستند، درست می‌شوند.

اکثر شیرینی‌ها در حال حاضر حاوی مقادیر بالایی از قند و سرشار از پنیر خامه‌ای و کره که کالری‌های بیشتر و چربی‌های اشباع‌شده را اضافه می‌کنند منجر به افزایش قند و سطوح انسولین در بدن می‌شوند.

فست‌فود

آماده کردن صبحانه و غذا خوردن می‌تواند وقت‌گیر باشد، از این رو خرید صبحانه از سر راه محل کار یا مدرسه به نظر می‌رسد بهترین گزینه باشد. بسیاری از ما، از جمله کودکانمان، از این کار لذت می‌برند، اما هر زمانی که در یک اشتراک فست فود توقف می‌کنید اقلامی از چربی‌های اشباع‌شده، ‌سدیم و قندهای مصنوعی را به میزان بالا مصرف می‌کنید.

سدیم بیش از حد می‌تواند باعث یک افزایش ناگهانی در فشار خون شود و آن همچنین ممکن است احتمال سکته مغزی در افراد مبتلا به فشار خون بالا را افزایش دهد. بهترین غذاهای صبحانه به شما انرژی لازم برای زنده ماندن در طول روز را می‌دهد.

این غذاها سوخت‌و‌ساز بدن را افزایش می‌دهد، افزایش وزن را کنترل می‌کند و از بیماری‌‌ها بدن را حفظ می‌کند. از سوی دیگر، بدترین غذاهای صبحانه در چربی‌های اشباع شده و قندها بشدت زیاد هستند که بدن را در معرض خطر بسیاری از بیماری‌ها قرار می‌دهند.

مصرف بالای چربی های ناسالم در نوجوانی ریسک ابتلا به سرطان سینه را افزایش می دهد

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج یک تحقیق جدیدنشان می دهد نوجوانانی که مقادیر زیاد چربی های اشباع شده یا میزان کم چربی های سالم غیراشباع مصرف می کنند تا ۱۵ سال بعد دارای سینه های با توده های بیشتر خواهند بود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  سرطان پستان یا سینه (Breast cancer) به نوعی سرطان گفته می‌شود که از بافت پستان آغاز می‌شود. علائم سرطان سینه می‌تواند یک توده در سینه، تغییر در شکل سینه، گودی پوست، ترشح مایع از نوک سینه، یا پوسته شدن قسمتی از پوست باشد. در افرادی که بیماری در اندام‌های دیگر آنها گسترش پیدا کرده باشد، این علائم می‌توانند درد استخوان، غدد لنفاوی متورم، تنگی نفس، یا یرقان باشند.

به گفته محققان دانشگاه مریلند آمریکا، هر چقدر توده های داخل سینه بیشتر باشند ریسک ابتلا به سرطان سینه افرایش خواهد یافت.

البته محققان به این موضوع اذعان دارند که چربی های مختلف نقش های متفاوتی در تشکیل بافت سینه دارند. دوران نوجوانی مهم ترین زمان رشد بافت سینه هاست.

جوآن دورگان، سرپرست تیم تحقیق، به همراه تیم تحقیقش، داده های مربوط به مطالعه تاثیر رژیم غذایی بر کودکان را بررسی کردند. این آزمایش بالینی از سال ۱۹۸۸ و با ثبت نام بیش از ۶۰۰ کودک در رده سنی ۸ تا ۱۰ سال آغاز شد. بیش از ۳۰۰ نفر از این شرکت کنندگان دختر بودند.

در چندین مرحله، شرکت کنندگان در مورد جزئیات رژیم غذایی شان گزارش دادند. در ادامه روند پیگیری وضعیت این شرکت کنندگان، محققان با استفاده از اسکن MRI، تراکم سینه ۱۷۷ شرکت کننده زن در رده سنی ۲۵ تا ۲۹ سال را اندازه گیری کردند.

محققان دریافتند مصرف بالای چربی های ناسالم و مصرف کمتر چربی های سالم در دوره نوجوانی با افزایش ریسک ایجاد سینه های پرتوده تر مرتبط است.

طبق توصیه کارشناسان و سازمان های نظیر انجمن قلب آمریکا (AHA)، یک رژیم غذایی سالم باید حاوی حدود ۵ درصد چربی اشباع شده باشد.

به گفته AHA چربی های سالم مربوط به گوشت گوساله، گوسفند، مرغ با پوست، کره، خامه، پنیر و سایر محصولات لبنی پرچرب یا با ۲ درصد چربی است. چربی های اشباع نشده در ماهی های چرب، آووکادو، گردو، زیتون و روغن های گیاهی مایع یافت می شود.

زنانی که در طول دوره نوجوانی بیشترین چربی اشباع شده را مصرف کرده اند، در حدود ۱۳ درصد از کل کالری خود را از چربی اشباع بدست می آورند. طبق یافته های این مطالعه، این گروه از زنان به طورمیانگین دارای تراکم سینه ۲۱.۵ درصد هستند. در مقابل زنانی که حداقل چربی اشباع را مصرف کرده و در حدود ۸ درصد از کالری خود را از این طریق تامین می کنند، ۱۶.۴ درصد دارای تراکم سینه هستند.

عوامل خطر ابتلاء به سرطان سینه عبارتند از مرض چاقی، عدم تمرین فیزیکی، نوشیدن نوشیدنی‌های الکلی، درمان جایگزینی هورمون در طول یائسگی، پرتوهای یونی، اولین قاعدگی در سنین پایین، و دیر بچه دار شدن یا بچه دار نشدن. دلیل حدود ۵ تا ۱۰٪ از موارد ابتلاء به این بیماری ژن‌هایی هستند که از والدین فرد به ارث رسیده‌اند، از جمله BRCA1 و BRCA2.

معمولاً سرطان سینه در سلول‌های دیواره مجاری شیر و لوبول‌ها که تأمین کننده شیر مجاری هستند، ایجاد می‌شود.

به سرطان‌هایی که از این مجاری شروع می‌شوند، کارسینوم پستان گفته می‌شود، در حالیکه سرطان‌های ایجاد شدهاز لوبول‌ها با نام سرطان لوبولار شناخته شده‌اند. به علاوه، بیش از ۱۸ زیر-نوع سرطان سینه دیگر وجود دارد. برخی از سرطان‌ها از ضایعات پیش-تهاجمی از قبیل کارسینوم مجرایی درجا ایجاد می‌شوند.

تشخیص سرطان سینه با انجام یک نمونه برداری از توده مربوطه تأیید می‌شود. پس از تشخیص سرطان، آزمایش‌های بیشتری انجام می‌شوند تا مشخص شود که آیا سرطان به قسمت‌های دیگر بدن نیز سرایت کرده است یا خیر و چه درمان‌هایی ممکن است نسبت به بیماری واکنش نشان دهند.

مصرف ماهی در پیشگیری از افسردگی موثر است

آذر ۱۲, ۱۳۹۵ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, اخبار تغذیه, مشروح اخبار

نتایج تحقیقات گوناگون عنوان می کند که مصرف مواد غذایی از جمله ماهی می‌تواند در پیشگیری و درمان بیماری افسردگی بسیار موثر باشد. ماهی و روغن آن به علت سرشار بودن از اسیدهای چرب امگا ۳ و خواص آنتی‌اکسیدانی فراوانی که دارند می‌توانند خطر ابتلا به روان‌پریشی و بیماری‌های روانی را کاهش دهند. مطالعه‌ای دیگر نشان داده است که کلاژن موجود در ماهی تیلاپیلا می‌تواند در بهبود و درمان زخم‌ها بسیار موثر باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، پژوهشگران علوم پزشکی در دانشکده پزشکی دانشگاه “چینگ دائ” به بررسی دقیق تاثیر بالقوه رژیم غذایی حاوی ماهی روی پیشگیری از افسردگی پرداختند. در این بررسی مشخص شد رابطه آشکاری بین رژیم غذایی حاوی ماهی و سلامت روان در مردان و زنان وجود دارد.

گروهی از متخصصان دانشکده پزشکی دانشگاه «چینگ دائو» به بررسی دقیق تاثیر بالقوه رژیم غذایی حاوی ماهی روی پیشگیری از افسردگی پرداختند. در این بررسی مشخص شد رابطه آشکاری بین رژیم غذایی حاوی ماهی و سلامت روان در مردان و زنان وجود دارد.

برای انجام این بررسی متخصصان به جمع آوری داده‌های حاصل از ۲۶ مطالعه بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۴ که متشکل از ۱۵۰ هزار و ۲۷۸ شرکت کننده بوده، پرداختند تا مشخص شود مصرف ماهی چه تاثیری بر افسردگی دارد. پس از بررسی تمام نتایج به دست آمده، در ۱۲ مورد از آنها مشخص شد که رابطه قابل توجهی بین مصرف‌ ماهی و افسردگی وجود دارد.

موسسه ملی سلامت روان آمریکا هم اعلام کرد از آنجا که افسردگی یکی از شایع‌ترین و ناتوان‌کننده‌ترین اختلا‌ل‌های روانی در آمریکاست پیدا کردن شیوه‌هایی برای کنترل آن امری ضروری است.

پزشکان دریافتند افرادی که بیشترین میزان مصرف ماهی را داشتند در مقایسه با افرادی که ماهی کمتری مصرف می‌کنند ۱۷ درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به افسردگی قرار دارند. همچنین تفکیک جنسیتی هم حاکی از آن بود که خطر ابتلا به افسردگی در مردانی که بیشترین میزان مصرف ماهی را دارند ۲۰ درصد کمتر است در حالی که این رقم در زنان ۱۶ درصد است.

پزشکان همچنین با بیان اینکه بین مصرف ماهی و افسردگی رابطه وجود دارد اظهار داشتند می‌توان از این ماده خوراکی برای پیشگیری یا کاهش علائم این اختلال روانی استفاده کرد.

به گزارش مدیکال دیلی، پیش از این نیز مطالعاتی انجام گرفته که حاکی از تاثیرگذاری رژیم غذایی حاوی ماهی روی سلامت مغز بوده است. به گفته متخصصان، افراد جوانی که در معرض ابتلا به بیماری شیزوفرنی قرار دارند می‌توانند با مصرف روغن ماهی از بروز این بیماری جلوگیری کنند.

حدود ۳۵۰ میلیون نفر در سرتاسر دنیا از بیماری افسردگی رنج می‌برند و افسردگی در جهان به یکی از عوامل مهم ناتوانی و ازکارافتادگی تبدیل شده است. تخمین زده شده است که تا سال ۲۰۲۰ ممکن است افسردگی به دومین بیماری شایع در جهان تبدیل شود.

متاسفانه بیشتر درمان‌هایی که برای این بیماری در نظر گرفته شده است، رضایت‌بخش نبوده است و علاوه بر این اثرات جانبی فراوانی دارند. به همین دلیل محققان در پی پیدا کردن تغییری در سبک زندگی و یا برنامه غذایی برای پیشگیری و کاهش خطر ابتلا به این بیماری هستند.

در حالی که ماهی سرشار از پروتئین، ویتامین‌هایی همچون A، B، D و املاح معدنی از جمله کلسیم، فسفر، ید، آهن، مس می‌باشد اما چربی و کلسترول کمی دارد. به طور کلی، مصرف ماهی به طور مکرر و به مقدار کافی می‌تواند خطر ابتلا به افسردگی را تا ۱۷% کاهش دهد.

علاوه بر این، ماهی تاثیرات بسیار مثبتی بر سلامتی دارد که در اینجا به برخی از آن‌هااشاره می‌کنیم:

– تقویت عملکرد مغز و حافظه
– پیشگیری از ابتلا به بیماری زوال عقلی
– پیشگیری یا مهار بیماری آلزایمر
– پیشگیری و درمان بیماری‌های قلبی عروقی
– کاهش خطر تصلب شرایین
– کاهش تری‌گلیسرید
– کاهش فشار خون
– پیشگیری از کمبود ید در بدن
– کاهش خطر ابتلا به دیابت
– کاهش ابتلا به بیماری‌های کلیوی
– کاهش ورم مفاصل
– تقویت چشم و کاهش التهاب‌های چشمی

همچنین امگا ۳ موجود در ماهی باعث کاهش التهاب و نیز ارتجاعی شدن رگ‌ها می‌ شود و در نتیجه خون‌رسانی به مغز سریع و آسان‌تر می‌شود و در نهایت در کنار هم آرامش را برای فرد به ارمغان می‌آورند .

دندان‌ درآوردن کودک

بسته به شرایط فیزیولوژیک، زمینه‌های ارثی و تغذیه‌ای در الگوی زمانی رشد دندان‌های شیری کودک تغییراتی اتفاق می‌افتد، همچنان که از ۲۰۰۰ کودک یکی هنگام تولد یک یا ۲ دندان دارد و در عین حال برخی از کودکان حتی در یک سالگی هم فاقد دندان‌های شیری هستند، اما نکته مهمتر در ارتباط با این تجربه دردناک دوران کودکی، باورهای غلطی است که در ارتباط با عوارض همراه با دندان‌درآوردن، برای والدین به وجود می‌آید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، تب‌های خفیف و اجابت مزاج‌های مکرر می‌تواند از عوارض دندان‌درآوردن تلقی شود و بیش از آن یعنی تب بالا، اسهال شدید، استفراغ‌، بی‌اشتهایی‌ طولانی‌، درد گوش‌، تشنج‌ و سرفه‌ باید تحت بررسی‌های پزشکی قرار بگیرد.

معمولا در فاصله ۶ تا ۱۲ ماهگی اولین دندان‌های کودک که ۲ دندان پیش جلویی در فک پایین و بعد فک بالا هستند، می‌رویند. پس از آن هم دندان‌های آسیا و در آخرین مرحله دندان‌های نیش رشد می‌کنند. حال اگر کودکی تا یک سالگی دندان درنیاورد باید پیگیر بیماری‌هایی بود که به اختلال در دندان‌درآوردن منتهی می‌شوند.

یکی از مهم‌ترین عواملی که دندان‌درآوردن کودک را به تاخیر می‌اندازد، کمبود ویتامین D در کودکان است که در شرایطی که بچه‌ها در هوای بسیار آلوده زندگی می‌کنند یا کمتر در معرض نور خورشید قرار دارند، اتفاق می‌افتد. در چنین شرایطی ممکن است عوارض دیگری چون کرم‌خوردگی زودرس دندان‌ها، دیر نشستن یا تغییر شکل استخوان سر، دست و پا را نیز در کودک مشاهده کنیم.

از سوی دیگر کم‌کاری تیروئید یا عدم کارکرد طبیعی غده هیپوفیز نیز می‌توانند به اختلال در روند دندان‌درآوردن منجر بشوند. حتی کمبود یا افزایش فلوراید موجود در آب آشامیدنی یا غذای کودک نیز می‌تواند به شکل اختلال در دندان‌درآوردن، تغییر شکل و رنگ دندان بروز کند. کودکانی که دندان‌های نیش‌شان بیرون نزده باشد، احتمالا مشکلی در عملکرد غده هیپوفیز دارند و در معرض عوارض دیگری چون کوتاه قدی و اختلالات بینایی نیز هستند.

از عوارض روند دردناک دندان‌درآوردن در کودکان، تحریک پذیری، بی‌قراری و در برخی موارد گوش درد است. درد ناشی از دندان‌درآوردن، هنگام بیرون زدن دندان‌های نیش در فک بالا به اوج خود می‌رسد، می‌افزاید.

اولین علامت دندان‌درآوردن، افزایش آبریزش از دهان، حتی یکی دو ماه قبل از اولین رویش دندان است. قرمزی و تورم تدریجی لثه در محل خروج دندان و قرمزی چانه می‌تواند از نشانه‌های دیگر باشد. در این حالت، کودک بداخلاق شده و شاید غذا خوردن او نیز با مشکل همراه شود. در چنین شرایطی تعدادی از کودکان با گازگرفتن اشیای سفت و خنک، آرام‌تر می‌شوند.

نباید علائمی مانند گلودرد، اسهال و تب شدید را نشانه دندان‌درآوردن تلقی کرد، البته افزایش دفعات اجابت مزاج و بروز تب خفیف می‌تواند از عوارض همراه دندان‌درآوردن باشد. علت آن هم به این مساله برمی‌گردد که در جریان دندان‌درآوردن، روند فعالیت باکتری‌های دهان تغییر می کند و گاهی این باکتری‌ها وارد خون نیز می‌شوند و می‌توانند تب خفیف ایجاد کنند. بعلاوه آبریزش از دهان گاهی تا زمان کامل‌‌شدن دندان‌ها ادامه پیدا می‌کند. در صورت بی‌قراری زیاد کودک، استفاده از قطره استامینوفن مانعی ندارد، ولیکن استفاده از ژل‌های موضعی به دلیل ایجاد آلرژی اصلا توصیه نمی‌شود.

در زمان دندان‌ درآوردن کودک، مصرف ویتامین D به میزان روزانه ۴۰۰ واحد ضروری است. البته مصرف قطره مولتی‌ویتامین برای کودکان باید از ۱۵ روزگی آغاز و تا ۲ سالگی ادامه یابد. اما نکته اساسی‌تر، توجه مادران به طریقه دادن قطره آهن به فرزندانشان برای جلوگیری از سیاه‌شدن دندان‌هاست. باید سعی شود که قطره آهن روی دندان‌ها ریخته نشود یا پس از هر بار استفاده از این قطره، دندان‌ها با پنبه مرطوب پاک شده یا دهان کودک با چند قطره آب شسته شود.

علاوه بر آن ، بچه‌هایی که دندان درمی‌آورند، به هیچ وجه نباید در ساعات خواب شبانه تا صبح ـ حداقل به مدت ۵ تا ۶ ساعت ـ شیر یا آب قند بخورند. چراکه مصرف این نوع مایعات در این فاصله زمانی، منجر به پوسیدگی دندان‌هامی‌شود.

نکته مهم:

رویش دندان‌های شیری تقریبا از سن ۴ تا ۶ ماهگی آغاز می‌شود و تا ۳ سالگی ادامه می‌یابد. در پایان این سن کودک باید ۲۰ دندان شیری داشته باشد. البته والدین نباید نگران دیروزود شدن این مساله باشند چون ۶-۵ ماه تاخیر یا تقدم در رویش دندان‌ها طبیعی است و نشانه کمبود ریزمغذی‌هایی مثل کلسیم محسوب نمی‌شود. گاهی برخی کودکان حین تولد یا یک ماه بعد از آن دندان درمی‌آورند و برخی دیگر یک ساله هستند و هنوز ۲ دندان در فک پایین دارند.

مادرها حس خوبی از رویش زودهنگام دندان‌های شیرخوار ندارند چون مراقبت از دندان‌ها وقتی زودتر از موقع می‌رویند سخت‌تر است. ممکن است این دندان‌ها سفتی لازم را نداشته باشند و گاهی خطر افتادن و بلعیدن هم وجود دارد. در عین حال، گاهی زود دندان درآوردن مانع تغذیه اصولی کودک و ناراحتی مادر حین شیرخوردن می‌شود، چون کودک سینه مادر را گاز می‌گیرد.

دیرتر رویش پیداکردن دندان‌ها هم اگر همه مسائل یعنی وزن‌گیری و ترشح هورمون‌ها در کودک عادی باشد اشکالی ندارد و مراقبت‌کردن از دندان ساده‌تر و بهتر است.

تب کودک درهنگام دندان درآوردن:

یکی از اصلی‌ترین عارضه‌ها و علایم رویش دندان، بی‌قراری و بی‌اشتهایی کودک و خارش لثه است که به دنبال لرزش ریشه برای بیرون‌زدن دندان بروز می‌کند. برای تسکین این خارش، کودکان همه چیز را به دهان می‌برند و فشار می‌دهند. این فشار آوردن خودش به رشد سریع‌تر دندان کمک می‌کند.

در صورتی که بیقراری کودک شدید باشد، برای تسکین علایم می‌توان از قطره استامینوفن استفاده کرد اما اگر بیقراری‌اش شدید نیست، اجازه بدهید روند رویش دندان به صورت طبیعی طی شود. ریزش آب دهان نیز از علایم دندان درآوردن است و برخلاف عقاید رایج، فرقی نمی‌کند کودک آب دهان را قورت دهد یا بیرون بریزد. در هر صورت آب دهان باعث مشکل نمی‌شود و عامل اسهال یا زخم شدن دور دهان کودک نیست. تب و اسهال نیز گرچه خیلی مرتبط با رویش دندان نیست اما با آغاز روییدن دندان‌ها در برخی کودکان مشاهده می‌شود.

همزمانی اسهال و تب و رویش دندان‌ها ۲ دلیل اصلی دارد؛ اولا حول و حوش ۶-۴ ماهگی که دندان‌ها هم در حال رویش هستند، سیستم دفاعی بدن کودک به تدریج مستقل از مادر می‌شود و این مقاومت بدنش را کاهش می‌دهد و باعث می‌شود علایمی مانند تب و اسهال بروز ‌کند. ثانیا در این زمان کودکان برای تسکین خارش لثه دست یا هر چیز آلوده‌ای را به دهان می‌برند و این باعث ورود میکروب‌ها به بدن می‌شود.

۴ راه کاهش درد دندان درآوردن

لثه‌های کوچک و نرم کودک تحمل درد زیاد دندان درآوردن را ندارد و به همین دلیل، این فرشته‌های کوچک همیشه با بی قراری و گریه و مریض شدن این دوران را سپری می‌کنند. برای اینکه بتوانید تا حدی این دردها را از وجود فرزند دلبند خود دور کنید، بد نیست راهکارهای زیر را نیز امتحان کنید.

۱- پارچه حوله‌ای نم‌دار

پارچه حوله‌ای خیس و سرد یکی ار روش‌های خوب برای تسکین درد درآوردن دندان است. این پارچه را روی لثه‌های کودک قرار دهید تا بجود. حتی می‌توانید یک تکه یخ هم میان پارچه بگذارید و محکم ببندید تا خدای نکرده در گلوی کودک نپرد و سپس پارچه را در دهان کودک بگذارید تا بجود.
برای این منظور می‌توانید پارچه را در چای بابونه خیس کنید و در یخچال قرار دهید تا سرد و خنک بماند یا حلقه‌های پلاستیکی که برای دندان درآوردن کودکان است را نیز در یخچال قرار دهید تا سرد شود. سپس به کودک بدهید تا بجود.

۲- دندونی

برای کودکانی که از درد لثه رنج می‌برند، می‌توانید دندونی‌های لرزان خریداری کنید. انواعی از دندونی وجود دارند که با گاز گرفتن کودک، شروع به لرزش می‌کنند و این مساله بسیار برای کودک خوشایند و دوست‌داشتنی است. برای اینکه باعث تسکین دردش هم بشود، آن را در یخچال قرار دهید تا سرد شود.

۳- غذاهای منجمد

سرما و یخ به کاهش درد لثه کودکانی که در حال دندان درآوردن هستند بسیار کمک می‌کند. می‌توانید غذاهایی که کودک در آن سن مجاز به خوردن آنهاست را در فریزر منجمد کنید تا کودک آنها را بجود و سرمای آن درد دندانش را کاهش دهد. موز یخ زده یا شیر منجمد نیز روش‌های خوبی برای کم کردن درد هستند.

۴- پستانک در یخ

برای کودکانی که پستانک می‌خورند می‌توانید پستانک آنها را در فریزر منجمد کنید تا هنگام مک زدن آن، سرمای موجود باعث بی‌حس شدن لثه‌ها و کم شدن درد آنها شود.

چه زمانی نگران دندان درنیاوردن کودک شویم؟

معمولاً نخستین دندان سفید و شیری کودک در ۱۰-۴ ماهگی بیرون می‌زند، اما اگر کمی هم دیرتر شد، جای هیچ‌گونه نگرانی نیست. اگر دندان‌های کودک‌تان بسیار کند و دیر به دیر ظاهر می‌شوند، اما رشد استخوانی، پوستی و موهای او کاملا طبیعی است، باز هم جای نگرانی نیست.

اگر کودک‌تان تولد یکسالگی‌اش را پشت سر گذاشته اما هنوز دندانی درنیاورده است، او را نزد پزشک ببرید. حتی گاهی اوقات دندان‌های دائ

می کودکان ۹-۸ ساله نیز می‌افتد. در چنین مواقعی بهترین کار این است که به یک متخصص دندانپزشک و یا یک اُرتودنتیست مراجعه کنید. دیر دندان درآوردن در کودکانی که سیر طبیعی رشد خود را سپری می‌کنند، نشانه خطر نیست.

در ضمن دندان‌هایی که دیرتر درمی‌آیند، دیرتر پوسیده و خراب می‌شوند. بهترین کار مراجعه دندانپزشک از زمان رویش اولین دندان شیری یا یکسالگی است.

پدر و مادرها بدانند:

تمام کودکان ۲۰ عدد دندان های شیری را خواهند داشت تغذیه مادر شیرده و غذاهای تکمیلی شیرخوار بعد از ۶ ماهگی شروع و محتوی لبنیات، ماست و پنیر و از یکسالگی به بعد شیر پاستوریزه که حاوی مقدار کافی کلسیم و فسفر و ویتامین D جهت کودک تجویز و مناسب باشد.

در صورت بی قراری کودک چنانچه مربوط به رویش دندان ها باشد با انگشت تمیز روی لثه های ملتهب را مالش داده علت را فهمید در این زمان کودک یک وسیله کمکی حلقه پلاستیک دندانی را می جود و تا حدودی خارش لثه ها برطرف می شود یا یک دستمال تمیز مرطوب و سرد به مدت چند دقیقه روی لثه ها مالید این کار نیز آرام بخش و موثر است.
کودکان در این سن تمایل دارند اشیاء مختلف را بطرف دهان ببرند و بخورند پس برای پیشگیری از بلعیدن، آسپیراسیون و مسمومیت مواد شیمیایی و داروئی و دانه ها از خوردن آنها جلوگیری و آنها را از جلوی دست کودک بردارید.

خوردن بعضی مواد مانند ماست سرد و پوره خنک میوه ها مناسب است.

چون شیرخوار از ۶ ماهگی به بعد تا ۲ سالگی از قطره آهن فروس سولفات برای کم خونی استفاده می کند، جهت پیشگیری از رسوب قطره آهن روی دندان ها می توان قطره آهن را به ته حلق چکانده و عمل تمیز کردن دندان ها را با دستمال یا پنبه تمیز انجام داد.

امروزه بیشتر خمیر دندان ها حاوی فلوراید هستند و برای کودکان از ۳ سال به بالا که می توانند آب دهان خود را خارج کنند، توصیه می شود مقدار کمی خمیردندان به اندازه یک نخود روی مسواک قرار دهید هنگام مسواک زدن روی کودک خود نظارت داشته باشید.

آموزش دهید تا خمیر دندان را نخورد چون همین مقدار کم نیز در درازمدت ممکن است برای سلامت آنها خطرساز باشد. قرص فلوراید نیز نباید در دسترس کودکان باشد.

کنترل دیابت در افراد سالمند

شیوع بیماری دیابت روز به روز بیشتر می شود. با توجه به افزایش امید به زندگی و افزایش سن نیز افزایش شیوع دیابت می شود، مجامع بین المللی پیشنهاد می کنند که در افراد بالای ۴۵ سال، حداقل هر سه سال یکبار ، سنجش قند خون ناشتا صورت بگیرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، درمان و کنترل دیابت در افراد سالمند مشکلاتی دارد چرا که معمولاً این افراد به بیماریهای دیگری نیز مبتلا هستند و این قضیه منجر به مشکل تر شدن کنترل قند خون می شود. و یا حتی ممکن است بیمار صرفاً مبتلا به دیابت باشد ولی به دلیل کبر سن و ابتلا چند ساله به دیابت ، با عوارض دیابت در سنین کهنسالی مراجعه نماید. به هر حال در صورتی که فرد دیابتی تحت مراقبت فردی مسئول قرار گیرد و نیز همکاری خوبی با پزشک و پرستار خود داشته باشد، کنترل مناسب قند خون امکان پذیر خواهد بود.

چه تفاوتهایی در تشخیص دیابت سالمندان در مقایسه با دیابت دوران جوانی وجود دارد؟

تغییرات فیزیولوژیکی چندی در بدن ما با افزایش سن رخ می دهد. افرد سالمندی که در معرض ابتلا به دیابت و یا پیشرفت دیابت قبلی هستند، معمولاً علائم کلاسیک دیابت را بروز نمی دهند. در واقع به دلیل این تغییرات فیزیولوژیکی مرتبط با سن ، بعضی از علائم دیابت مخفی مانده و یا تشخیص آن مشکل می شود.

از جمله علائم کلاسیک دیابت تشنگی شدید ، افزایش و تکرر ادرار و نیز کاهش وزن علیرغم پرخوری می باشد. افرادسالمند معمولاً دچار این علائم نمی شوند، اما ممکن است بی حالی و مریض احوال باشند و یا با وجود اشتهای طبیعی ، وزنشان به تدریج کم شود. از این رو بهتر است انجام آزمایش خون جهت بررسی قند خون جزئی از معاینات معمول افراد سالمند باشد.

معیارهای آزمایشگاهی تشخیص دیابت رد سالمندان مشابع سایر گروهای سنی است. قند خون طبیعی کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر می باشد و اگر به بالای ۱۲۶ برسد دیابت محسوب می شود. هر چند محدوده ۱۲۶ _ ۱۰۰ دیابت نیست ولی فرد را در معرض بعضی از عوارض دیابت از جمله عوارض قلبی و عروقی قرار میدهد.

هر گز فراموش نشود که دیابت یک بیمار بسیار جدی است و به کار بردن اصطلاحاتی مانند« دیابت ام خفیف است» و یا « قندم کمی بالاست» و یا« قند عصبی دارم» کاملاً خطاست.

همیشه به یاد داشته باشید که دیابت یک بیماری مزمن و جدی است که نیاز به مراقبت و نظارت مداوم جهت کنترل مطلوب قند خون و پیشگیری از بروز عوارض ناشی ازقند خون بالا دارد.

نشانه های بیماری دیابت در سالمندان کمتر از افراد کم سن و سال مشهود است؛ سالمندان معمولا دچار تشنگی شدید یا افزایش و تکرر ادرار نمی شوند اما ممکن است بی حال و مریض احوال باشند و یا به رغم اشتهای طبیعی، وزن شان به تدریج کم شود. از این رو انجام آزمایش خون برای بررسی وجود قند خون بالا در افراد کهنسال ضروری است و باید به عنوان جزیی از معاینه معمول آن ها به شمار آید زیرا در این افراد ممکن است ماه ها یا سال ها پس از آسیب بافتی ناشی از افزایش قند خون، دیابت تشخیص داده شود. این نکته را نیز اضافه کنم که معیارهای آزمایشگاهی تشخیص دیابت در سالمندان همچون دیگر گروه های سنی است ولی آن چه اهمیت دارد توجه به احتمال وجود دیابت با علامت های بالینی بسیار خفیف و غیراختصاصی و انجام بررسی های آزمایشگاهی لازم برای کشف آن است.

امروزه شمار افرادی که با داشتن نیم قرن سابقه دیابت در دهه های هفتاد ، هشتاد و نود عمر خود ، سرحال و فعالند رو به افزایش است ولی چه بسا برخی افراد با سابقه ۵۰ – ۴۰ ساله دیابت باید مشکلات مربوط به آسیب ناشی از دیابت و نیز مشکلات مربوط به افزایش سن را بپذیرند .

یکی از مشکلات دیابت در افراد مسن آن است که شخص ممکن است مبتلا به بیماری دیگری نیز باشد که کنترل قند خون را مشکل تر سازد . به علاوه ممکن است بیمار به علت بالا بودن قند خون در طی چند سال قبل از تشخیص ،‌ دچار عوارض دیابت شود و این عوارض در سنین کهنسالی بروز کند .

وضعیت سلامت افرادی که از کودکی مبتلا به دیابت بوده اند ، ممکن است در سنین بالا به دلیل عوارض دراز مدت دیابت که در حال پیدایش هستند،‌ رو به ضعف بگذارد .

اگر فرد دیابتی تحت مراقبت فردی مسؤول قرار گیرد و اگر بیمار همکاری خوبی داشته باشد ، امکان کنترل مناسب قند خون فراهم خواهد بود .

افت قند خون:

در هر فرد مبتلا به دیابت، قند خون باید در محدوده طبیعی یعنی ۷۰ تا ۱۱۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد ولی افرادی که قند خون طبیعی دارند بیش از افرادی که قند خون آن ها بالاتر از محدوده طبیعی است در معرض افت قند خون هستند. افراد جوان در مقایسه با سالمندان، معمولا حملات ناشی از افت قند خون را سریع تر شناسایی و درمان می کنند. به دنبال افت قند خون تغییراتی در جریان خون مغز روی می دهد که ممکن است سرخرگ های سفت شده سالمندان بتوانند این تغییرات را به راحتی بپذیرند. سالمندان دیابتی که تنها زندگی می کنند، ممکن است بر اثر افت قند خون زمین بخورند یا بی هوش شوند.پایین افتادن قند خون موجب لرزیدن شخص و در نتیجه پایین آمدن دمای بدن نیز می شود. در افراد سالمند ممکن است به دلایل مختلف، بدون پایین آمدن قند خون نیز دمای بدن پایین بیاید.

نشانه های آغاز حمله افت قند خون

اغتشاش شعور یا فراموشی، رنگ پریدگی، تعریق، تحریک پذیری و تاخیر فراوان واکنش ها، از افت قند خون حکایت دارد. در صورت مشاهده این علامت ها باید به سرعت قند خون اندازه گیری شود. اگر نمی توانید قند خون را اندازه بگیرید، اندکی قند به بیمار بخورانید و آثار آن را مشاهده کنید. انجام حرکات و فعالیت هایی که فرد به آن ها عادت ندارد، می تواند به پایین افتادن قند خون کمک کند. به طور مثال در هوای آفتابی که معمولا سالمندان علاقه به انجام کارهای باغبانی دارند، ممکن است چنین حالتی روی دهد. توجه داشته باشید که در هوای سرد، خطر مضاعف افت قند خون و دمای بدن وجود دارد. لذا در صورت امکان، این گونه مواقع نزد بستگان خود بمانید تا هوا بهتر شود. فرد سالمند ممکن است خوردن یک وعده غذا را فراموش کند. از این رو بهتر است اوضاع را تحت نظر داشته باشید

انجام حرکات و فعالیتهایی که فرد به آنها عادت ندارد می تواند به پایین افتادن قند خون کمک کند ، مثلاً در هوای آفتابی که معمولاً سالمندان علاقه به انجام کارهای باغبانی دارند ، ممکن است چنین حالتی رخ دهد .

توجه داشته باشید که در هوای سرد ، خطر مضاعف افت قند خون و دمای بدن وجود دارد ، لذا در صورت امکان ، این گونه مواقع نزد بستگان خود بمانید تا هوا بهتر شود . فرد سالمند ممکن است خوردن یک وعده غذا را فراموش کند ، از این رو بهتر است اوضاع را تحت نظر داشته باشید .

زیادی قند خون

بالا بودن غلظت قند خون سبب بیماری و بروز مشکلات ذهنی می شود ولی عده ای از سالمندان سطوح فوق العاده بالای قند خون را بدون داشتن شکایت چندانی به خوبی تحمل می کنند .

علامتهای بالا رفتن قند خون شامل تکرار ادرار یا بی اختیاری در دفع ادرار و تشنگی است . سالمندان به سهولت دچار کم آبی می شوند زیرا ممکن است نتوانند مایعات کافی بنوشند تا ادرار زیاد دفع شده را جبران کنند و به همین دلیل به دنبال بالا رفتن قند خون ، خستگی ، خواب آلودگی ، گیجی و آشفتگی در آنها پدید می آید . یک عفونت ویروسی جزئی ممکن است سبب افزایش بیشتر در قند خون شود ، لذا اندازه گیری مرتب قند خون و اقدام لازم در صورت بالا بودن آن بسیار حائز اهمیت است .

فرد سالمندی که تحت درمان با قرص های خوراکی پایین آورنده قند خون یا انسولین قرار دارد ، در صورت بروز مکرر هر یک از علامتهای افت ،‌ازدیاد و یا نوسان بیش از اندازه قند خون ، باید به پزشک مراجعه کند .

آیا غلضت قند خون افراد دیابتی همیشه بالاست؟

در هر فرد مبتلا به دیابت ، قند خون قبل از غذا بایستی در محدوده طبیعی ( ۱۰۰ _ ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر ) و قند خون زمان خواب ۱۴۰ _ ۱۰۰ باشد. افرد دیابتی همانند افراد طبیعی در معرض افت قند خون هستند. نکته مهم اینجاست که در افراد جوان دیابتی در مقایسه با سالمندان مبتلا به دیابت ، معمولاً حملات ناشی از افت قند خون سریعتر شناسایی و درمان می شود. از علائم آغازین حمله افت قند خون می توان به این علائم اشاره نمود: اغتشاش شعور( گیجی) یا فراموشی ، رنگ پریدگی ، تعریق ، عدم تمرکزحواس ، تحریک پذیری ، گزگز و مور مور درو لب ، افت دمای بدن ، کابوس شبانه و بی خوابی.

به دنبال افت قند خون ، تغییراتی در جریان خون مغز رخ می دهد که ممکن است درافراد سالمند به دلیل سفت شدن سرخرگها و یا ابتلا سیستم عصبی به دلیل ابتلا به دیابت ، این علائم به راحتی بروز نکنند. لذا بارها مشاهده می شود که سالمنان دیابتی که تنها زندگی می کننند ممکن است بر اثر افت فشار خون زمین خورده و یا بیهوش شونود. پایین افتادن قند خون موجب لرزش بدن می شود.

در صورت مشاهده علائم فوق ، بایستی سریعاً قند خون اندازه گیری شود. اگر نتوانستید قند خون فرد سالمند را اندازه بگیرید ، اندکی قند (۱ یا ۲ قاشق چایخوری عسل و یک فنجان شیر و یا نصف لیوان آب میوه ) به بیمار بخورانید و آثار آن را مشاهده کنید، درصورتی که بیمار شما بیهوش باشد سعی در خوراندن مواد قندی نکنید و در اسرع وقت بیمار را به اولین مرکز درمانی ببرید.

از جمله علل افت فشار خون می تواند انجام حرکات و فعالیتهایی باشد که فرد به آنها عادت ندارد مثلاً با انجام کارهای باغبانی در یک روز آفتابی ، ممکن است چنین حالتی رخ دهد.

توجه توجه داشته باشید که در هوای سرد ، خطر مضاعف افت قند خون و دمای بدن وجود دارد. لذا در صورت امکان بهتر است فرد سالمند در این گونه شرایط آب و هوایی نزد بستگان خود بماند.

گاهی نیز ممکن است که فرد سالمند خوردن یک وعده غذا را فراموش کند ، اذا کنترل و توجه به رژیم غذایی فرد سالمند مبتلا به دیابت امری مهم است.

در مقابل ، فرد سالمند ممکن است دچار حملات افزایش قند خون شود. علائم بالا رفتن قند خون شامل تکرر ادرار یا بی اختیاری در دفع ادرار و تشنگی است. سالمندان به سهولت دچار کم آبی می شوند زیرا ممکن است نتواند مایعات کافی بنوشند تا جبران ادرار دفع شده نمایند در نتیجه به دنبال بالا رفتن قند خون علائمی مانند خستگی ، خواب آلودگی ، گیجی و آشفتگی در آنها پدیدار می شود.

عفونتهای مختلف حتی یک عفونت ویروسی جزئی نظیر سرماخوردگی ممکن است سبب افزایش بیشتر قند خون شوند. لذا اندازه گیری مرتب و مکرر قند خون و اقدام لازم و به موقع در صورت بالا بودن آن بسیار مهم است.

گاهی اوقات فرد سالمند به دلیل درمان دیابت و مصرف قرصهای خوراکی پایین آورنده قند خون یا انسولین دچار علائم افت ، ازدیاد یا نوسان بیش از اندازه قند خون می شود. در صورت بروز مکرر هر یک از این علائم ف باید به پزشک مراجعه شود.

چه تفاوتهایی در درمان افراد سالمند مبتلا به دیابت در مقایسه با جوانان دیابتی وجود دارد؟

درمان دیابت به طور کلی در سالمندان مشابه جوانان است با ابن تفاوت که گاهی اوقات ناتوانی ها و مشکلات جسمانی و یا اختلال درکارکرد بعضی اعضای حیاتی بدن مانند قلب و کلیه در بعضی از سالمندان ، منجر به این می شود که اجرای درمان هایی که در گروه سنی جوانان معمول و رایج است ، در مورد سالمندان به سختی صورت می گیرد و لذا تصمیم گیری درمانی، بر حسب وضعیت فعالیت بدنی و شرایط کارکرد اعضای حیاتی سالمند تفاوتهایی ولو جزئی خواهد داشت. به عنوان مثال هدف از کنترل قند خون با توجه به هموگلوبین گلیکوزیله HbALC ، که وضعیت قند خون در عرض سه ماه گذشته را نشان می دهد , در جوانان دیابتی هدف رسیدن HbALC به زیر ۷ % ولی در سالمندان زیر۸ % می باشد.

چرا یک فرد دیابتی نیاز به درمان دارد؟

در افراد سالم ، غده پانکراس (لوزالمعده) مسئول تهیه و ساخت ماده ای به نام انسولین است که به ورود قند خون به اندام و ماهیچه ها و مصرف آن در اعضای بدن کمک می کندو در افراد دیابتی نوع دو ساخت و ترشح انسولین مشابه افراد طبیعی است ولی بدن قادر به استفاده صحیح از این انسولین نیست و لذا قند همچنان در خون باقی مانده و بر خلاف افراد طبیعی مورد مصرف اعضای بدن قرار نمی گیرد. بعد از گذشت چند سال از ابتلا به دیابت ، ممکن است تولید انسولین کاهش یابد در نتیجه فرد دیابتی نیازمند مصرف قرص و یا انسولین خواهد بود. فراموش نشود که درمان دارویی و یا مصرف انسولین ، هرگز جایگزین ژیم غذایی توصیه شده و ورزش نخواهد بود. در ضمن در ایامی که فرد سالمند سرما خورده و یا بیماری دیگری علاوه بر دیابت دارد نباید از مصرف درمان های طبی توصیه شده غافل باشد.

به طورمعمول درمان دیابت یا درمان خوراکی از طریق مصرف قرصهای خوراکی پایین آورنده قند خون و یا درمان تزریقی از طریق انواع مختلف انسولین می باشد. البته روشهای درمانی دیگری نظیر پیوند پانکراس نیز وجود دارد که تحت بررسی قرار دارند.

قرصهای خوراکی پایین آورنده قند خون

افزایش قند خون هشتاد تا نود درصد افرادی که پس از ۶۰ سالگی دیابت آنها تشخیص داده می شود با مصرف یک نوع داروی خوراکی پایین آورنده قند خون کنترل می شود. در صورتی که یک نوع قرص نتواند قند خون بیمار را کنترل کند پزشک ممکن است یکی از سه روش زیر را پیش بگیرد:

۱٫ میزان مصرف روزانه همان قرص را افزایش دهد.

۲٫ یک قرص جدید و یا انسولین به درمان قبلی بیفزایید.

۳٫ به جای این قرصها ، قرص دیگر و یا انسولین توصیه نماید. معمولاً افراد سالمند دچار فراموشی و یا نگران فراموش کردن مصرف مرتب داروی خود هستند.

می توان قرص های لازم روزانه یا هفتگی را در ظرف خاصی که در دسترس باشد( و یا ظرفهای مخصوص که در داروخانه ها موجود است) قرار داد. با افزایش سن، احتمال مصرف چندین دارو بدلیل دیابت و یا ابتلا به سایر بیماریها بیشتر می شود. گاهی اوقات این داروها با هم تداخل دارند. از این رو بهتر است به هنگام مراجعه به پزشک ، کلیه داروهایی را که فرد سالمند در حال حاضر مصرف می نماید ، همراه داشته و به پزشک نشان دهد.

انسولین:

انسولین تزریقی درست مثل انسولین تولید شده توسط لوزالمعده ، در بدن عمل می کند یعنی باعث ورود گلوکز خون بداخل سلولهای بدن و ماهیچه ها جهت استفاده و تولید انرژی می شود. انواع مختلفی از انسولین تولید شده است که اثر متفاوتی با هم دارند. دو نوع رایج انسولین که در ایران هم موجود است انسولین رگولار ( کریستال) است که شفاف میباشد و انسولین طولانی اثر(NPH ) که کدر می باشد. معمولاً زمان تزریق انسولین حدود نیم ساعت قبل از وعده غذایی است. پس زمان تزریق انسولین را طوری تنظیم کنید که قبل از وعده غذایی اصلی میان وعده سالمند باشد.

از جمله سایر انواع جدید انسولین عبارتند از:

لیسپرو: این انسولین کوتاه اثر، برای کنترل افزایش ناگهانی قند خون بعد از غذا ، استفاده می شود. مزیت آن این است که از ۱۵ دقیقه قبل از غذا تا مدت کوتاهی بعد از غذاقابل تزریق است.

آسپارت: این انسولین قند خون بعد از غذا را شبیه به لیسپرو تنظیم می کند ، ولی زودتر به اوج اثر می رسد و طول اثر کمتری دارد.

گلارژین: این نوع انسولین طولانی اثر بوده و آهسته جذب می شود، سطح آن در طول ۲۴ ساعت نسبتاً ثابت است و احتیاج به یک بار تزریق دارد.

این سه نوع یاد شده تنها در موارد خاص و با نظر پزشک معالج قابل استفاده هستند. بسیاری از سالمندان بدلیل آموزش های کافی که دیده اند قادر به کشیدن انسولین به درون سرنگ و تزریق آن به بدن خود می باشند. با این همه برخی سالمندان دارای مشکلات بینایی ، کند بودن حرکات و قوه درک هستند و نیاز به کمک دیگران دارند.

امروزه از وسایل کمکی جهت تزریق انسولین مانند قلم انسولین و …. هم میتوان استفاده کرد.

چندین محل برای تزریق انسولین وجود دارد: شکم ، سطح جانبی و جلویی ران ها و یا قسمت بیرونی بازوها . سرعت جذب انسولین در جاهای مختلف متفاوت است بطوریکه انسولین تزریق شده در شکمم سریعتی از بقیه جاها و انسولین تزریقی در ران ها کند تر از بقیه جاها جذب می شود. خشک بودن مفاصل ، محل های تزریق انسولین را در افراد سالمند محدود می کند. تزریق به روش زیر جلدی می باشد.

اگر یک ویال انسولین برای تامین انسولین مورد نیاز شما در طول یک ماه کافیست ، بهتر است انسولین را در درجه حرارت اتاق نگهداری کنید. در صورتی که خارج یخچال نگهداری می شود بعد از یک ماه باقیمانده دارو دور ریخته شود. با این وجود همیشه یک ویال اضافی جهت ذخیره در یخچال داشته باشید و قبل از مصرف به تاریخ اعتبار آن توجه کافی داشته باشید.

به دمای محلی که انسولین در انجا نگهداری می شود توجه کنید چرا که انسولین بیش از حد گرم یا سرد بخوبی عمل نمی کند. با توجه به اینکه انسولین سرد به هنگام تزریق درد شدیدی ایجاد می کند ، لذا انسولین قبل از تزیق به دمای بدن برسد. پس از نگهداری انسولین در فریز یا جا یخی یخچال ، و یا در محل ای گرم نظیر جلوی پنجره و یا در فصول گرم در داخل اتومبیل جداً پرهیز نمایید.

اگر سالمند دیابتی قادر به کشیدن انسولین به داخل سرنگ و تزریق آن باشد، صرفاً مراقبت از نظر دریافت انسولین مورد نیاز و مصرف غذا یا میان وعده پس از تزریق کفایت می کند.

در صورتی که سالمند به تنهایی قادر به تزریق انسولین نیست، مقدار مورد نیاز روزانه یا هفتگی وی توسط فردی که از وی مراقبت می کند داخل سرنگ کشیده شده و به صورت آماده در یخچال نگهداری شود.

اگر سالمند به دو نوبت تزریق و در روز نیاز دارد ، بهتر است سرنگ مربوط به هر نوبت مشخص باشد تا در زمان مناسب ، توسط بیمار تزریق گردد. از این طریق می توان متوجه شد که آیا سالمند ، انسولین آن نوبت را دریافت نموده یا خیر؟

همانطور که قبلاً گفته شد گاهی اوقات یک نوع داروی خوراکی پایین آورنده قند خون به تنهایی قادر به کنترل قند خون نیست و پزشک توصیه به مصرف قرص همراه با انسولین می نماید. در مصرف ترکیبی با انسولین، معمولاً از قرص متفورمین استفاده می شود. از جمله عوارض شایع قرص های خوراکی پایین آورنده قند خون و نیز انسولین ، افت قند خون است، از جمله علل افت قند خون ، تاخیر یا فراموش کردن مصرف یک وعده غذا یا میان وعده ، مصرف غذا به میزان کمتر از حد توصیه شده ، انجام بیش از حد ورزش ، مصرف بیش از حد توصیه شده داروهای دیابتی ( قرص یا انسولین یا هر دو) ، مصرف مشروبات الکلی ، روزه داری و نیز جهت بعضی بیماریها مانند درگیری قلب و کلیه است.

جهت اطلاع یافتن از میزان اثر دارو ها ی دیابتی ، سنجش قند خون با گلوکومتر و یا سنجش قند خون در آزمایشگاه توصیه می شود. قند خون مطلوب قبل از غذا ۱۱۰ _ ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر است. در صورتی که زیر ۷۰ و یا بالای ۲۴۰ میلی گرم در دسی لیتر می باشد حتماً به پزشک خود اطلاع دهید. یک راه دیگر استفاده از آزمون HbALC می باشد که از طریق این آزمون می توان به وضعیت کنترل قند خون در طی ۳ _ ۲ ماه اخیر پی برد. میزان توصیه شده ان در افراد سالمند زیر ۵/۷ % می باشد.در صورتی که قند خون شما زیر ۷۰ بود ، دو حبه قند را در نصف لیوان آب حل کرده یا نصف لیوان آب میوه شیرین میل نمایید. اگر بعد از ۱۵ دقیقه احساس بهبودی نکردید، لازم است مجدداً یکی از مواد گفته شده را مصرف کنید. در صورتی که مدت زیادی تا میان وعده یا وعده غذایی اصلی باقی مانده باشد، یک وعده غذا یا یک میان وعده میل کنید تا مقدار قند خون ثابت بماند.

آیا سالمند دیابتی به مراقبت های ویژهای نیازمند است؟

سالمند دیابتی بدلیل مسائل مرتبط با افزایش سن، علاوه بر مراقبت های کلی به مراقبت های ویژه ای نیازمند است.

مراقبت های کلی:

هر فرد سالمند بایستی نوشته ای حاوی اطلاعات مربوط به بیماری یا بیماریهای فعلی ، قبلی و اعمال جراحی انجام شده ، داروهایی که در حال حاضر مصرف می کند و داروهایی را که به آنها حساسیت دارد، همیشه همراه داشته باشد، با توجه به اینکه افراد مسن معمولاً به پزشکان متعددی مراجعه می کنند ، ضروری است که نوشته فوق را به تمام پزشکان به ویژه در زمان مراجعه بدلیل فوریت های پزشکی ارائه دهند. در ضمن قید نمایند که مبتلا به دیابت نیز هستند.

کنترل عوارض ناشی از دیابت در سالمندان مشکلتر از سایر گروههای سنی است. از این رو باید مراقبت خاص از سالمندان بعمل آید تا از بروز این عوارض جلوگیری شود:

۱_ با توجه به اینکه سکته های قلبی در مبتلایان به دیابت ممکن است با درد زیادی همراه نباشد و حتی گاهی بدون درد باشد، لازم است سالمند دیابتی در صورتی که عوامل زمینه ساز بروز سکته قلبی نظیر چربی خون بالا را نیز داشته باشد، مرتب تحت نظر متخصص قلب و عروق باشد و از انجام فعالیتهای بدنی سنگین و ورزشهای طولانی مدت بپرهیزد.

۲_ تمیز نگه داشتن تمام قسمتهای بدن بسیار مهم است زیرا میکروب می تواند از راه ترکهای پوست بداخل بدن راه یافته و عفونت جدی ایجاد کند.

معمولاً پوست افراد سالمند خشک است و پس از شستشو خشکتر هم می شود. در این شرایط می توان پس از استحمام و شستشو با یک کرم ملایم و یا روغن مخصوص آن چرب کرد.

۳ _ یبوست می تواند یکی از نشانه های افزایش قند خون باشد زیرا افزایش ادرار ناشی از بالا رفتن قند خون ، موجب کم آبی و جذب اضافی مایعات از روده ها و لذا سفت شدن مدفوع می شود. با نوشیدن مایعات فراوان و کنترل قند خون می توان مشکل یبوست را حل کرد.

۴ _ عفونتهای مجاری ادراری در زنان مسن دیابتی شایع هستند. بوی ناخوشایند ادرار نشانه ای از وجود عفونت است. در این موارد حتماض بیمار را جهت بررسی دقیق تر نزد پزشک ببرید.

در صورت پیدایش تب حتماً به پزشک مراجعه کنید

۵ _ اندازه گیری مرتب قند خون و ثبت آن ضروری است. آزمایش قند خون ناشتا بهترین راهنما برای دانستن وضعیت قند خون است. جهت انجام این کار می توان از گلوکومتر و یابررسی آزمایشگاهی استفاده کرد.

مراقبتهای ویژه

مراقبت از چشمها

بیشتر سالمندان به علت مشکلات بینایی که با بالا رفتن سن ایجاد می شود. نیاز به عینک پیدا می کنند ولی سالمند مبتلا به دیابت علاوه بر پیری ، به دلیل خود بیماری دیابت نیز دچار تغییراتی در بینایی می شود که نبایستی به آنها بی توجه باشد. از جمله مشکلات شایع بینایی درافراد دیابتی ، تاری دید می باسد. از علل تاری دید در دیابتی ها بالا رفتن میزان قند خون ، بیماری شبکیه چشم( رتینوپاتی) ، آب مرووارید، آب سیاه ( گلوکوم که به صورت افزایش فشار چشم است) می باشند.

در صورت بروز هر گون تغییر در بینایی قبل از هر اقدام دیگری به پزشک مراجعه نمایید.

فراموش نکنید که حتی اگر هیچ شکایت و ناراحتی چشمی ندارید، حداقل سالی یک بار برای معاینه دقیق به چشم پزشک مراجعه نمایید.

مراقبت از پاها

زخم پا یکی از دلایل شایع بستری شدن سالمندان دیابتی در بیمارستان است.

توصیه های زیر جهت پیشگیری و یا شناسایی زودرس زخم پا کمک کننده است:

_ پاها بایستی هر روز وارسی شوند. جهت وارسی دقیق پاها خصوصاً کف پا می توان از آینه و چراغ رومیزی کمک گرفت . اگر فرد سالمند به دلیل مشکلاتی نظیر مشکلات بینایی نمی تواند پاهای خود را خوب وارسی کند، باید از فرد دیگری کمک بگیرد.

_ پاها هر روز شسیته و خشک شوند.در صورت نیاز می توان آنها را چرب نمود بین انگشتان چرب نشوند.

_ در منزل دمپایی یا جوراب پوشیده شود . قبل از پوشیدن دمپایی یا جوراب از نبودن جسم خارجی در آنها مطمئن شوید.

_ دمپایی ، کفش یا جورابهاتنگ نباشند.

_ از پوشیدن دمپایی های بین انگشتی اجتناب ورزید.

_ جوراب ها همیشه تمیز و خشک باشند.

_ ناخنهای پا بایستی صاف و کوتاه گردند و لبه های تیز نداشته باشند. هیچگاه ناخن ها از ته گرفته نشوند.

_ جهت گرم کردن پاها یا مجاورت بیش از حد آنها به وسایل گرم کننده جداً پرهیز شود. جهت گرم کردن پاها در خارج از منزل می توان از کفش ها و پوتینهایی که آستر پشمی یا کرکی دارند استفاده کرد.

در صورت مشاهده هر پدیده غیر عادی در پاها مانند سرخی ، درد ، تورم حتی در اندازه کم فوراً به پزشک مراجعه نمایید.سایر علائم خطر عبارتند از سخت شدن پوست در قسمتی از کف پاها ، وجود کرختی و بی حسی در قسمتی از پاها ، چنگالی یا خمیده شدن انگشتان ، گزگز و مور مور بخصوص هنگام شب در پاها.

تغذیه مناسب

علاوه بر نکات تغذیه ای که رعایت آنها برای هر فرد دیابتی الزامی است ، در سالمندان بدلیل استعداد بالای ابتلا به یبوست و یا نوسانات قند خون توجه ویژه ای لازم است:

_ هرگز از مصرف میان وعده غافل نشوید.

_ میان وعده دو عدد خرما، یا یک لیوان شیر یا ماست و …. میباشد. در این مورد حتماً با متخصص تغذیه مشورت کنید.

_ در طول روز به حد کافی مایعات ساده ( آب) دریافت نمائید تا به یبوست دچار نشوید.

_ در صورتی که مصرف سبزیجات خام مشکل باشد، می توان آب پز شده آنها به صورت سوپ ، آش ، و یا مخلوط با ماست( به میزانی که توسط منخصص تغذیه مجاز شناخته شود ) استفاده نمود.

_ مصرف روزانه یک فنجان ماست و حداقل دو لیوان شیر کم چرب جهت جلوگیری از پوکی استخوان ضروری است.

_ در صورتی که مصرف میوه خام مشکل باشد می توان از فرم ـب پز شده آن ( بدون شکر) استفاده نمود.

_ درباره میزان غذایی که می خورید دقت کنید و آن را طوری تنظیم کنید که علاوه بر تامین نیاز بدنتان ، بتوانید وزن مطلوب خود را کسب نموده و در همان وزن باقی بمانید. در این زمینه متخصصین تغذیه راهنمائیتان می کنند.

فعالیت فیزیکی

فعالیت فیزکی یا ورزش نقش مهمی در کنترل قند خون و نیز حفظ سلامت ایفا می کند. همچنین کم به کاهش وزن ، پایین آوردن فشار خون ، چربی خون و تنش روحی می نماید.

همیشه به خاطر داشته باشید که:

_ در صورتی که تصمیم به ورزش دارید حتماً با متخصص قلب مشورت نمایید.

_ قبل از شروع به ورزش میزان قند خون خود را بررسی کنید. اگر قند خونتان بالای ۲۵۰ بود ورزش نکنید . در صورتی که قند خونتان زیر ۱۰۰ میلیگرم در دسی لیتر بود، یک میان وعده کوچک مانند یک عدد بیسکویت سبوس دار بی نمک بخورید.

_ اطلاع کافی از علائم افت قند خون داشته باشید و همیشه یک تکه نان یا بیسکویت به همراه خود داشته باشید .

_ در صورتی که جهت کنترل قند خونتان از انسولین استفاده می کنید، قبل از انجام ورزش حتماً با پزشک خود در مورد تغییر میزان انسولین دریافتی مشورت کنید.

_ قبل از ورزش ۱۰ _ ۵ دقیقه نرمش کنید تا بدنتان گرم شود سپس در ابتدا با قدم های آهسته و بتدریج با قدم های سریعتر پیاده روی را آغازکنید در انتهای پیاده روی ، مجدداً قدم های خود را آهسته کنید.

_ زمان توصیه شده برای ورزش ۳۰ _ ۲۰ دقیقه روزانه می باشد. در صورتی که مایل به انجام ورزش بیش از یک ساعت هستید، قند خونتان را به فواصل منظم بررسی کنید. ممکن است مابین ورزش نیاز به مصرف میان وعده داشته باشید.

_ از جمله ورزشهای توصیه شده برای افراد دیابتی نرمش و یا ورزشهای هوازی مانند پیاده روی ، شنا، تنیس و اسکی می باشد.

_ در صورتی که دچار عوارض دیابت مانند زخم پا و یا مشکلات بینایی هستید، جهت انجام نوع ورزش و مدت آن حتماً با پزشک خود مشورت نمایید.

_ حتماً از کفش راحت بند دار و جوراب نخی استفاده کنید و بعد از ورزش پاهای خود را از نظر بروز تاول و سایر آسیب های پوستی وارسی نمایید.

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »