کم خونی فقر آهن

آذر ۳, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, مشروح اخبار

آهن يك ماده معدني است كه بدن ما به آن نياز دارد. آهن بخشي از تمام سلول‌هاي بدن ماست و وظايف متعددي در بدن دارد. براي مثال آهن به عنوان بخشي از پروتئين هموگلوبين، اكسيژن را از ريه‌ها به كل بدن انتقال مي‌دهد. به علاوه آهن به ذخيره شدن و مورد استفاده قرار گرفتن اكسيژن در ماهيچه‌ها نيز كمك مي‌كند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، آهن بخشي از بسياري از آنزيم‌هاست و در بسياري از عملكردهاي سلولي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين آنزيم‌ها در هضم غذاها و بسياري از واكنش‌هاي مهم ديگر بدن نقش دارند.

اگر بدن ما آهن كافي نداشته باشد، قسمت‌هاي مختلفي از بدن تحت تاثير قرار مي‌گيرد.

یکی از شایع ترین مشکلات به ویژه در میان کودکان و زنان باردار، مشکل کم خونی  ناشی از فقر آهن است.

دلايل گوناگوني براي كمبود آهن وجود دارد كه از آن جمله مي‌توان به علل زير اشاره كرد

1 ـ دريافت ناكافي آهن به دليل رژيم غذايي مورد استفاده كه در آن آهن كمي ‌وجود دارد، مانند بعضي از رژيم‌هاي گياه خواري.

2 ـ جذب ناكافي آهن در اثر اسهال، كاهش ترشح اسيد معده، مشكلات گوارشي يا تداخلات دارويي و داروهايي مثل كلستيرامين، سايمتيدين، پانكراتين، رانيتيدين و تتراسايكلين).

3 ـ افزايش نياز به آهن براي افزايش حجم خون در دوران نوزادي، نوجواني، بارداري و شيردهي.

4 ـ خون‌ريزي زياد در دوران عادت ماهانه و يا در اثر جراحات يا ناشي از هموروييد (بواسير) يا بيماري‌هاي بدخيم و انگل‌ها. كمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون است.

چه عواملي مي‌توانند باعث كاهش سطح آهن بدن (يا كمبود آهن) شوند؟

كمبود آهن دلايل زيادي دارد. اين دلايل را مي‌توان به دو گروه عمده تقسيم كرد:

1)افزايش نياز به آهن.

شرايط معمول مختلفي مي‌توانند نياز به آهن را افزايش دهند:

· نوزادان و كودكان نوپا به دليل سرعت رشدي كه دارند بيشتر از ساير كودكان نياز به آهن دارند. گاهي اوقات تامين آهن مورد نياز براي اين گروه سني از طريق رژيم غذايي مشكل مي‌شود.

· زنان باردار بيشتر از سايرين نياز به آهن دارند. اغلب زنان باردار براي اين كه آهن مورد نياز خود را تامين كنند لازم است بر اساس توصيه پزشك از مكمل‌هاي آهن (مانند قرص‌هاي آهن) استفاده كنند.

· از دست دادن خون باعث از دست دادن آهن مي‌شود. براي جبران آهن از دست رفته، نياز به دريافت آهن بيشتري است. از دست دادن خون در قاعدگي‌هاي شديد، اهداي خون مكرر و نيز خونريزي از معده و روده رخ مي‌دهد.

2) كاهش دريافت يا جذب آهن (به عبارت ديگر هنگامي كه آهن كافي به بدن نمي‌رسد).

مقدار آهني كه از رژيم غذايي جذب بدن مي‌شود به عوامل مختلفي بستگي دارد:

· جذب آهن گوشت، مرغ و ماهي (يعني آهن هِم) دو تا سه برابر آهن گياهان (يعني آهن غيرهِم) است.

· مقدار آهني كه از غذاهاي گياهي جذب مي‌‌شود بستگي به انواع ديگر غذاهايي دارد كه در همان وعده مصرف مي‌شوند.

· غذاهاي حاوي آهن هِم (گوشت، مرغ، ماهي) جذب آهن غذاهاي حاوي آهن غيرهم (مانند غلات غني شده، برخي لوبياها و اسفناج) را افزايش مي‌دهند.

· غذاهاي حاوي ويتامين C نيز جذب آهن غير هِم را در صورتي كه با يكديگر در يك وعده مصرف شوند، افزايش مي‌دهند.

· موادي مانند پلي‌فنل‌ها، فيتات و كلسيم كه در واقع اجزاي برخي غذاها يا نوشيدني‌ها هستند مانند چاي، قهوه، غلات كامل (سبوس‌دار)، حبوبات و شير و ساير لبنيات جذب آهن غير هِم را اگر در يك وعده مصرف شوند كاهش مي‌دهند. كلسيم حتي جذب آهن هِم را نيز اگر در يك وعده مصرف شوند كم مي‌كند. با اين حال در مورد افراد سالمي كه رژيم غذايي متنوعي نيز مصرف مي‌كنند اين مقدار ممانعت از جذب آهن توسط اين مواد معمولاً نگراني ايجاد نمي‌كند.

· رژيم‌هاي گياهخواري داراي آهن هِم كمي هستند ولي با تنظيم يك برنامه دقيق غذايي مي‌توان جذب آهن را افزايش داد.

· عوامل ديگري مانند مصرف داروهاي آنتي‌اسيد به مقدار بيشتر از حد توصيه شده و يا داروهاي مورد استفاده براي درمان زخم‌هاي پپتيك و بازگشت اسيد به مري مي توانند باعث كاهش مقدار اسيد معده و كاهش جذب آهن و در نتيجه كمبود آهن شوند.

چه كساني بيش از همه در معرض كمبود آهن هستند؟

· كودكان و زنان باردار به دليل سرعت رشد و افزايش نياز به آهن بيشتر در معرض خطر هستند.

· دختران نوجوان و زنان در سنين باروري به دليل قاعدگي در معرض خطر هستند.

· در ميان كودكان كمبود آهن بيش از همه در كودكان بين 6 ماه تا 3 سال به دليل رشد سريع و دريافت ناكافي آهن از طريق رژيم غذايي مشاهده مي‌شود. گروه‌هاي زير از ميان كودكان بيش از همه در معرض خطرند:

– نوزاداني كه زود يا كوچك به دنيا آمده‌اند.

– نوزاداني كه قبل از 12 ماهگي به آنها شير گاو داده شود.

– نوزادان شير مادر خواري كه به آنها بعد از 6 ماهگي منابع غذايي غني از آهن داده نشود.

– نوزاداني كه شير خشكشان با آهن غني نشده است.

– كودكان 1 تا 5 سالي كه بيشتر از 24 انس (برابر 720 گرم يا 3 ليوان) شير گاو، شير بز يا شيرسويا در روز مي‌خورند. دريافت بيش از حد شير مي‌تواند تمايل كودك به مصرف غذاهاي غني از آهن مانند گوشت يا غلات غني شده با آهن را كم كند.

– كودكاني كه نيازهاي خاص مرتبط با سلامتي دارند مانند كودكان داراي عفونت‌هاي مزمن يا كودكان داراي رژيم‌هاي غذايي محدود.

علائم كم‌خوني فقر آهن

· اغلب بدون علامت

· رنگ پريدگي

· احساس خستگي و ضعف

· تنگي نفس غير معمول در هنگام ورزش

· ضربان قلب سريع

· دست‌ها و پاهاي سرد

· ناخن‌هاي شكننده

· سردرد

· كاهش عملكرد در كار يا مدرسه

· كند شدن تكامل شناختي و اجتماعي در كودكي

· مشكل در حفظ درجه حرارت بدن

· كاهش عملكرد ايمني كه حساسيت به عفونت‌ها را افزايش مي‌دهد

· گلوسيت (به معني التهاب زبان)

افرادي كه در مراحل اوليه كمبود آهن هستند، ممكن است تظاهرات باليني كمبود را نداشته باشند. به همين دليل غربالگري كمبود آهن در ميان گروه‌هاي پرخطر اهميت پيدا مي‌كند.

كم‌خوني چگونه تشخيص داده مي‌شود؟

اگر فكر مي‌كنيد دچار كم‌خوني شده‌ايد با پزشك خود صحبت كنيد. براي تشخيص كم‌خوني احتمالاً آزمايش خون انجام مي‌شود. آزمايش‌هاي ديگر نيز ممكن است براي تشخيص علت كم‌خوني لازم باشد.

معمول‌ترين تست‌هاي آزمايشگاهي براي غربالگري عبارتند از:

· تست هموگلوبين

· تست هماتوكريت (درصد گلبول‌هاي قرمز خون بر اساس حجم در كل بدن)

معمولاً هموگلوبين و هماتوكريت تا آخرين مراحل كمبود آهن كاهش نمي‌يابند.

گاهي از آزمايش‌هاي ديگري نيز استفاده مي‌شود تا تاييد شود كه علت كم‌خوني، كمبود آهن است. برخي از اين آزمايش‌ها عبارتند از:

· شمارش كل خون (CBC = Complete Blood Count)، براي نظارت بر تعداد و حجم گلبول‌هاي قرمز

· فريتين سرم (كه نشانه شكل ذخيره‌اي آهن است)

· آهن سرم

· اشباع ترانسفرين (كه نشانه شكل انتقالي آهن است)

·  گيرنده ترانسفرين (كه نشانه افزايش توليد گلبول‌هاي قرمز است)

علايم كم‌خوني ناشي از فقر آهن

بعضي از علايم كم‌خوني فقر آهن عبارتند از:

رنگ پريدگي پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلك چشم‌ها، خستگي زودرس، سرگيجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع و در كم‌خوني شديد گود شدن روي ناخن(ناخن قاشقي).

درمان كم‌خوني ناشي از فقر آهن

براي درمان كم‌خوني از چند روش استفاده مي‌شود كه بهترين و كم‌خطرترين آن‌ها استفاده از مكمل‌هاي خوراكي است. درمان با نمك‌هاي ساده آهن مثل سولفات فروي خوراكي كاملا موثر بوده و به شكل قرص، كپسول يا مايع است و بايد مصرف آن‌ها تا چندين ماه ادامه يابد.

چنانكه اين قرص‌ها با معده خالي مصرف شوند جذب آن‌ها بهتر و بيشتر صورت مي‌گيرد، ولي در اين حالت سبب تحريك معده و بروز مشكلات گوارشي مي‌شوند. عوارض گوارشي ناشي از مصرف آهن نظير تهوع، دل پيچه، سوزش قلب، اسهال يا يبوست را مي‌توان به حداقل رساند، به شرطي كه آهن را با ميزان بسيار كم مصرف كرده و به تدريج به ميزان آن افزوده تا به حد مورد نياز بدن برسد. بهتر است قرص آهن در آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشي از آن كاهش يابند.

ويتامينC جذب آهن را افزايش مي‌دهد. به همين دليل معمولا مصرف ويتامين C به همراه آهن پيشنهاد مي‌شود. علاوه بر درمان دارويي بايد به ميزان آهن قابل جذب در غذا نيز توجه كرد. جذب آهن غذا اغلب تحت تاثير شكل آهن موجود در آن مي‌باشد. آهن موجود در پروتئين‌هاي حيواني مانند گوشت گاو، ماهي، پرندگان (آهن هم) بيشتر جذب مي‌شود، در حالي كه جذب آهن پروتئين‌هاي گياهي مانند سبزي‌ها و ميوه‌ها (آهن غيرهم) كمتر مي‌باشد. بايد توجه داشت كه ويتامينC جذب آهن سبزي‌ها و ميوه‌ها (آهن غيرهم) را بيشتر مي‌كند. مصرف چاي همراه يا بلافاصله بعد از غذا مي‌تواند جذب آهن را تاحدصفر تا پنج درصد كاهش دهد.

قهوه، تخم‌مرغ، شير و لبنيات، نان گندم، حبوبات (حاوي اسيد فيتيك) و فيبرهاي غذايي جذب آهن را به علت تشكيل كمپلكس‌هاي نامحلول كاهش مي‌دهند. بنابراين فرآورده‌هاي حاوي آهن، طي يك ساعت قبل يا دو ساعت بعد از مصرف هر يك از اين مواد نبايد مصرف شود.

منابع غذايي آهن دار

منابع غذايي آهن‌دار عبارتند از جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهي، زرده تخم‌مرغ، سبزي‌هاي داراي برگ سبز تيره مانند جعفري، اسفناج و حبوبات، مثل عدس و لوبيا همچنين ميوه‌هاي خشك (برگه‌ها) بخصوص برگه زردآلو و دانه‌هاي روغني.

عوامل افزايش دهنده جذب آهن و منابع غذايي آن‌ها:

ـ اسيد سيتريك و اسيد اسكوربيك يا ويتامين ث كه در آلو، خربزه، ريواس، انبه، گلابي، طالبي، گل كلم، سبزي‌ها، آب پرتقال، ليمو شيرين، ليمو ترش، سيب و آناناس وجود دارند مي‌توانند عوامل افزايش دهنده جذب آهن در بدن باشند.

2 ـ اسيد ماليك و اسيد تارتاريك كه در هويج، سيب زميني، چغندر، كدوتنبل، گوجه فرنگي، كلم پيچ و شلغم موجود است نيز سبب افزايش جذب آهن مي‌شوند.

3 ـ محصولات تخميري مثل سس سويا نيز در اين دسته از عوامل گنجانده مي‌شود.

توصيه‌هاي كلي زير را به كار ببنديد:

1 ـ استفاده از غذاهايي كه غني از آهن مي‌باشند.

2 ـ استفاده از منابع غذايي حاوي ويتامين ث هر وعده غذايي جهت جذب بهتر آهن (مثل پرتقال، گريب‌فروت، گوجه فرنگي، كلم، توت فرنگي، فلفل سبز، ليمو ترش)

3 ـ گنجاندن گوشت قرمز، ماهي يا مرغ در برنامه غذايي.

4 ـ پرهيز از مصرف چاي يا قهوه همراه يا بلافاصله بعد از غذا.

5 ـ برطرف كردن مشكلات گوارشي و يبوست.

6 ـ تصحيح عادات غذايي غلط (مثل مصرف مواد غير خوراكي مانند خاك، يخ) كه خود از علايم كم خوني فقر آهن مي باشند.

7 ـ مشاوره با پزشك و متخصص تغذيه جهت پيشگيري به موقع و يا بهبود كم‌خوني.

8 ـ استفاده از نانهايي كه از خمير ورآمده تهيه شده‌اند.

9 ـ استفاده از خشكبار مثل توت خشك، برگه آلو، انجير خشك و كشمش كه منابع خوبي از آهن هستند.

10 ـ استفاده از غلات و حبوبات جوانه زده.

11 ـ شست و شو و ضد عفوني كردن سبزي‌هايي كه استفاده مي‌كنيد.

12 ـ شستن كامل دستها با آب و صابون قبل از تهيه و مصرف غذا و پس از هر بار اجابت مزاج

13 ـ مصرف روزانه يك قرص آهن از پايان ماه چهارم بارداري تا سه ماه پس از زايمان در زنان باردار.

14 ـ مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذيه تكميلي تا پايان 2 سالگي در كودكان.

كم‌خوني فقر آهن چگونه درمان مي‌شود؟

براي درمان بايد به پزشك مراجعه كرد. درمان بستگي به عواملي مانند سن، سلامتي و علت كمبود آهن دارد. براي مثال اگر كم‌خوني به دليل از دست رفتن خون باشد، علت از دست رفتن خون بايد درمان شود. ممكن است پزشك براي درمان كمبود آهن مكمل‌هاي آهن (مانند قرص‌هاي آهن) را تجويز كند و از بيمار بخواهد بعد از مصرف يك دوره مجدداً آزمايش دهد. اگر مشخص شود كه آهني كه از رژيم غذايي دريافت مي‌شود كم است و كم‌خوني به علت رژيم غذايي فقير از نظر آهن است، ممكن است نياز به تغيير در رژيم غذايي باشد و مصرف بيشتر غذاهاي غني از آهن توصيه شود يا نياز به مصرف قرص آهن باشد.

كمبود آهن ممكن است مربوط به رژيم غذايي نباشد. توصيه‌هاي پزشك مخصوص نيازهاي شما خواهند بود.

براي پيشگيري از كم‌خوني فقر آهن چه مي‌توان كرد؟

برخي انواع كم‌خوني قابل پيشگيري هستند مانند كم‌خوني‌هايي كه به رژيم غذايي مربوط هستند. براي جلوگيري از اين نوع كم‌خوني بايد غذاهاي حاوي آهن مصرف كرد. در زير فهرست مواد غذايي حاوي آهن آورده شده است.

غذاهاي غني از آهن

جگر و ساير گوشت‌ها

غذاهاي دريايي

خشكبار مانند زردآلو، آلو و كشمش

مغزها و لوبياها

سبزيجات سبز برگي مانند اسفناج و بروكلي

ملاس تيره

غلات كامل

نان‌ها و غلات غني شده با آهن (برچسب تغذيه‌اي خوانده شود)

چگونه مي‌توان جذب آهن رژيم غذايي خود را افزايش داد؟

· جذب آهن گوشت، مرغ و ماهي (يعني آهن هِم) دو تا سه برابر آهن گياهان (يعني آهن غيرهِم) است.

· مقدار آهني كه از غذاهاي گياهي جذب مي‌‌شود بستگي به انواع ديگر غذاهايي دارد كه در همان وعده مصرف مي‌شوند.

· غذاهاي حاوي آهن هِم (گوشت، مرغ، ماهي) جذب آهن غذاهاي حاوي آهن غيرهم (مانند غلات غني شده، برخي لوبياها و اسفناج) را افزايش مي‌دهند. خوردن مقدار كمي گوشت به همراه ساير منابع آهن مانند برخي از سبزيجات كمك مي‌كند كه آهن بيشتري از اين غذاها بدست آيد.

· غذاهاي حاوي ويتامين C نيز جذب آهن غير هِم را در صورتي كه با يكديگر در يك وعده مصرف شوند، افزايش مي‌دهند. خوردن قرص ويتامين C يا غذاهاي غني از ويتامين C مانند آب مركبات يا خود مركبات همزمان با مصرف غذاهاي غني از آهن يا قرص آهن، به افزايش جذب آهن كمك مي‌كند.

· موادي مانند پلي‌فنل‌ها، فيتات و كلسيم كه در واقع اجزاي برخي غذاها يا نوشيدني‌ها هستند مانند چاي، قهوه، غلات كامل (سبوس‌دار)، حبوبات و شير و ساير لبنيات جذب آهن غير هِم را اگر در يك وعده مصرف شوند كاهش مي‌دهند. كلسيم حتي جذب آهن هِم را نيز اگر در يك وعده مصرف شوند كم مي‌كند. با اين حال در مورد افراد سالمي كه رژيم غذايي متنوعي نيز مصرف مي‌كنند اين مقدار ممانعت از جذب آهن توسط اين مواد معمولاً نگراني ايجاد نمي‌كند. زرده تخم مرغ، فيبر و پروتئين سويا نيز جذب آهن را كاهش مي‌دهد. به طور كلي بهتر است هنگام مصرف منابع غذايي آهن، از خوردن اين مواد غذايي پرهيز شود.

·  رژيم‌هاي گياهخواري داراي آهن هِم كمي هستند ولي با تنظيم يك برنامه دقيق غذايي مي‌توان جذب آهن را افزايش داد.

آيا ممكن است مكمل‌هاي آهن (مانند قرص‌هاي آهن) مشكلي ايجاد كنند؟

قرص‌هاي آهن ممكن است باعث ناراحتي معده، ترش كردن و يبوست شوند. لازم است مشكلاتي كه با خوردن قرص‌هاي آهن ايجاد مي‌شود، براي پزشك توضيح داده شود. نكات زير مي‌توانند به كم كردن اينگونه مشكلات كمك كنند:

· قرص‌هاي آهن را با غذا مصرف كنيد.

· چنانچه لازم است بيش از يك قرص آهن مصرف كنيد، از كم شروع كنيد. در 3 تا 5 روز اول روزي يك قرص بخوريد و سپس آن را به دو تا در روز تا زماني كه احساس مي‌كنيد براي شما مشكلي ايجاد نمي‌كند افزايش دهيد. به همين ترتيب تعداد قرص‌هاي مصرفي را تا تعدادي كه پزشك براي شما تجويز كرده است افزايش دهيد.

· اگر دچار يبوست مي‌شويد فيبر رژيم غذايي خود را افزايش دهيد. اگرچه فيبر جذب آهن را كاهش مي‌دهد ولي بهتر از اين است كه وقتي نياز به قرص آهن داريد به دليل يبوست آن را مصرف نكنيد.

· اگر قرص‌هاي آهن مشكل معده در شما ايجاد مي‌كند، آن را هنگام خواب مصرف نكنيد.

· اگر يكي از انواع قرص‌هاي آهن براي شما مشكل ايجاد مي‌كند، با پزشك خود در مورد تعويض نوع آن مشورت كنيد.

چه مقدار فولیک اسید استفاده نمائیم

اسید فولیک (Folic Acid) یکی از انواع ویتامین های گروه B است و برای رشد سلول ها و متابولیسم (سوخت و ساز) بدن لازم می باشد. واژه فولات (Folate) همان فولیک اسیدی بوده که در منابع طبیعی یافت می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، فولیک اسید یک ویتامین B مهم برای زنان بخصوص برای زنانی که باردارهستند و یا قصد بارداری را دارند می باشد. این ویتامین می تواند در پیشگیری از ایجاد نواقص مغزی و نخاعی در جنین مؤثر باشد.

البته فولیک اسید برای مردان و زنان در هر سنی مفید و قابل استفاده می باشد و در بعضی مطالعات نشان داده شده است که در پیشگیری از حمله های قلبی و مغزی و حتی بیماری آلزهایمر و بعضی سرطانها بسیار کمک کننده می باشد.

اسید فولیک برای درمان کمبود آن که باعث بعضی از انواع کم خونی و سایر مشکلات شده استفاده می شود.

کمبود اسید فولیک در بین افرادیکه مشکلات گوارشی، بیماری های کلیه و کبد و یا اعتیاد به الکل دارند، شایع می باشد. زمانیکه اسید فولیک برای درمان کمبود آن مصرف می شود، باید به همراه ویتامین B12 مصرف گردد، این دو مکمل بعلاوه درمان کم خونی ناشی از آنها برای بهبود سلامت اعصاب نیز مفید می باشند. همچنین اسید فولیک برای کاهش مضرات داروی متوترکسات (methotrexate) که برای درمان پسوریازیس و آرتریت روماتوئید استفاده می شود، تجویز می گردد.

عوارض کمبود اسید فولیک

بجز کم خونی و نقایص مادرزادی، کمبود اسید فولیک باعث مشکلاتی همچون:

– افزایش خطر سکته قلبی دوم
– افزایش خطر سکته مغزی
– افزایش خطر ابتلا به بعضی از انواع سرطان همچون سرطان معده
– کاهش قابل ملاحظه تعداد اسپرم در مردان شده و ممکن است بتواند باعث ناباروری مردان شود.
– افزایش خطر ابتلا به افسردگی

شما باید همیشه با پزشک خود در خصوص دریافت میزان لازم از این ویتامین مشورت نمائید. البته در ذیل میزان مجاز مصرف این ویتامین بر اساس راهنمایی سازمان سلامت زنان ذکر می گردد:

* زنانی که در سنین باروری هستند400 میکروگرم در روز

* زنانی که باردار هستند600 میکروگرم در روز

* زنانی که درحال شیردهی به کودک می باشند 500 میکروگرم در روز

* زنانی که سابقه ی تولد فرزندی با نقص نخاعی مغزی دارند تحت نظر پزشک ممکن است تا 4000 میکروگرم روزانه مصرف نمایند در صورتیکه تمایل به بارداری مجدد داشته باشند.

زنانی که سابقه تولد فرزندی با نقص مغزی- نخاعی دارند ولی تمایل به بارداری مجدد ندارند روزانه مجاز به مصرف 400 میکروگرم فولیک اسید هستند.

منابع طبیعی فولیک اسید کدام اند؟

منابع خوب و مفید اسید فولیک شامل:

– سبزجات از جمله اسفناج، بروکلی و کاهو
– لوبیا، نخود فرنگی و عدس
– میوه هایی همچون لیمو، موز، طالبی، هندوانه، پرتقال، کیوی و عنبه
– جگر و قلوه جگر نباید در زنان باردار استفاده شود)
– زرده تخم مرغ، شیر، دانه های آفتابگردان و حبوبات نیز از دیگر منابع این ویتامین می باشند.

کمبود اسید فولیک در بارداری موجب نقایص مادرزادی جنین می شود

آبان ۲۵, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, مشروح اخبار

يكي از اين ويتامين‌ها كه در ساخت و حفظ سلامت سلول‌هاي خوني مؤثر مي‌باشد «اسيدفوليك» يا «فولات» نام دارد.اسيد فوليك (فولات) جزء ويتامين‌هاي گروه B بوده و محلول در آب مي‌باشد و يكي از ويتامين‌هائي است كه در شكل‌گيري سلول‌هاي خوني مؤثر بوده و در فرایند خونسازي در بدن نقش دارد. كمبود اسید فولیک در ميان دختران و زنان (بخصوص در دوران بارداري) بسیار شايع مي‌باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، همیشه به مادرانی که تمایل به بارداری دارند، توصیه می شود که از قرص اسید فولیک روزانه به میزان 400 میکروگرم استفاده کنند و این کار را باید قبل از بارداری شروع کنند تا بهترین اثر را داشته باشد و این مکمل را تا سه ماهگی ادامه دهند.

این ویتامین که «فولات» نامیده می شود، یکی از انواع ویتامین های گروه ب است و در بدن نقش های مختلفی ایفا می کند، از جمله عملکرد سیستم عصبی و خون به این ماده معدنی مربوط است.

کمبود این ماده می تواند به مشکلات قلبی، پوکی استخوان و نقایص مادرزادی منجر شود.

به همین دلیل به کسانی که تمایل به بارداری دارند، توصیه می شود حداقل یک ماه و حتی در مواردی سه ماه قبل از قطع روش جلوگیری خود و اقدام برای بارداری، شروع به مصرف روزانه این مکمل کنند و به این ترتیب از به وجود آمدن نوزادی با نقص هایی در ستون فقرات و نخاع و مغز تا 85 درصد جلوگیری کنند.

این مساله در مورد کسانی که فرزندی با مشکلات اینچنینی دارند و در مورد مادرانی که مبتلابه بیماری صرع یا تشنج هستند، از اهمیت بالاتری برخوردار است، طوری که به این افراد روزانه 5 میلی گرم اسید فولیک تجویز می شود تا از به وجود آمدن چنین مشکلاتی در جنین پیشگیری شود.

بر خلاف تصور عمومی، مصرف اسید فولیک قبل از بارداری و در ماه های اول بارداری برای خونسازی نیست، هر چند اسید فولیک در ساخت گلبول های قرمز و درمان برخی از انواع کم خونی نقش دارد. اسید فولیک در برخی مواد غذایی مثل جگر، عدس، سبوس برنج، آرد سویا، لوبیا قرمز، بادام زمینی، اسفناج، شلغم، گندم و کدوحلوایی وجود دارد و مصرف این مواد غذایی به همه توصیه می شود.

از توصیه های دیگر برای کسانی که تمایل به بارداری دارند، انجام آزمایش هایی برای بررسی برخی عفونت ها و کم خونی و همین طور انجام پاپ اسمیر است تا بتوان قبل از بارداری به درمان بیماری های احتمالی در مادر پرداخت. یکی دیگر از توصیه ها، درمان مشکلات دندانی است تا حین بارداری به زایمان زودرس و خطرات دیگری منجر نشود.

وجود اين ويتامين در بدن از اهميت خاصي برخوردار است. دريافت كافي اين ويتامين مقاومت كودكان را نسبت به بيماري ها افزايش مي‌دهد و از نوعي كم خوني، بنام كم خوني مگالو بلاستيك (گلبولهاي قرمز بزرگتر از اندازه طبيعي مي‌شوند) در افراد جلوگيري مي‌كند.

اسید فولیک همچنین باعث كاهش استرس و نگراني در اشخاص مي‌شود و از برخی سرطان ها (بخصوص سرطان ريه) پيشگيري مي‌كند. همچنين وجود اين ويتامين در ساخت لوله عصبي در جنين بسيار مهم و ضروري مي‌باشد.

خطر نقص لوله عصبي در جنين را كاهش مي‌دهد و از زايمان‌هاي زودرس و نارس و عارضه هائی مانند فقدان يك عضو در بدو تولد پيشگيري مي‌كند. بخاطر همين مسئله نياز مادران باردار، در ماه‌هاي اوليه بارداري نسبت به اين ويتامين افزايش مي‌يابد و مقدار دريافت آن باید بيشتر از اشخاص معمولي باشد.

بدون حضور اسيدفوليك جنين نمي‌تواند بطور مطلوب رشد كند و در نتيجه احتمال سقط جنين و يا بدنيا آوردن بچه ناقص الخلقه افزایش میابد، پس دريافت كافي منابع غذايي اسيدفوليك و مكمل‌هاي اسيدفوليك در ماه‌هاي اوليه بارداري ضروري است. مادران باردار بهتر است كه سبزيجات غني از اين ويتامين مانند كلم بروكلي و يا اسفناج را بصورت خام ميل نمايند و يا همراه سالاد مصرف كنند تا درصد كمتري اسيدفوليك از بين رود و بيشتر از مزاياي اين ويتامين بهره جويند.

همچنين اسيدفوليك باعث افزايش اشتها مي‌شود و از گرفتگي رگ‌هاي مغزي و قلبي پيشگيري مي‌كند دريافت اين ويتامين براي بيماراني كه به مدت چندين روز در بيمارستان از تغذيه وريدي استفاده كرده اند و بسيار ضعيف و بي‌اشتها شده‌اند و يا سالمنداني كه احتمال تجمع چربي در رگ‌ها و خطر گرفتگي عروق در آنان وجود دارد ضروري است حتي اين اشخاص بايد مكمل فولات (اسید فولیک) دريافت نمايند.

كمبود اسيدفوليك در اثر مصرف يك رژيم غذائي نامطلوب (مانند رژيم‌هاي نادرست كاهش وزن، بي‌اشتهائي)، مصرف كم يا عدم مصرف ميوه‌جات و سبزي‌هاي تازه بصورت خام، تهيه غذا به روش‌هاي سنتي (پخت طولاني مدت) و استفاده از داروهائي نظير قرص‌هاي ضد بارداري، آنتي‌اسيدها و برخي از آنتي‌بيوتيك‌ها (اين داروها باعث اختلال در جذب اين ويتامين و موجب بروز كم خوني و اسهال مي‌شوند) بوجود مي‌آيد.

فولات (اسید فولیک) نسبت به نور و حرارت حساس مي‌باشد پس تا حد امكان از پخت طولاني مدت غذا خودداري كنيد، از غذاهاي آماده و فراوری شده كمتر استفاده كنيد و مواد غذائي را در معرض هوا و تابش نور خورشيد قرار ندهيد، چرا كه درصد زيادي از اين ويتامين در اين غذاها از بين مي‌رود.

میزان مصرف روزانه اسید فولیک در زنان و مردان 400 میکروگرم، و در زنان باردار 600 ميكروگرم است.

بدين جهت هميشه  از منابع غذايي غني از فولات (اسید فولیک) استفاده نمايید كه منابع آن شامل: جگر (به ويژه جگر مرغ)، نان تهيه شده از آرد كامل، تخم مرغ، گوشت، آب مركبات تازه (مانند آب پرتقال)، جوانه گندم و سبوس آن، سيب‌زميني، لوبيا چشم بلبلي و سبزيجات برگي سبز تيره (مانند اسفناج، كلم بروكلي، كلم سبز) مي‌باشد.

مصرف قرض آهن، بر رشد و تكامل جنين و سلامت مادر مفید است

مطالعات متعدد نشان داده که مصرف روزانه آهن طی بارداری می‌تواند خطر داشتن نوزاد کم‌وزن و همچنین کم خونی را کاهش دهد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، بر اساس تحقیقات انجام شده در دانشگاه هاروارد، مصرف روزانه قرص آهن حتی یک دوز کوچک در دوران بارداری می‌تواند خطر ابتلا به کم خونی را تا 12 درصد و وزن کم نوزاد را تا 3 درصد کاهش دهد.

بررسی دو میلیون زنی که هر روز از 10 میلی گرم تا حداکثر 66 میلی‌گرم آهن اضافی مصرف کرده بودند،‌ کاهش خطرات کم خونی و تولد نوزادان کم وزن را نشان داد

کمبود آهن شایع‌ترین علت کم‌خونی در دوران بارداری، به ویژه در کشورهای با درآمد کم و متوسط است.

در حالی که در برخی کشورها مانند انگلستان، مکمل‌های آهن به طور معمول به زنان باردار توصیه نشده است، سازمان بهداشت جهانی در حال حاضر 60 میلی گرم آهن را در روز به زنان باردار توصیه می‌کند.

نياز زنان به آهن در دوران بارداري تا دو برابر نسبت به قبل از بارداري افزايش پيدا مي‌كند. اين افزايش نياز به آهن براي رشد جفت و جنين به حدي است كه به هيچ وجه از طريق مصرف مواد غذايي تامين نمي‌شود.

مصرف قرص آهن در زنان باردار براي پيشگيري از كم‌خوني فقر آهن و اثرات مضر آن بر رشد و تكامل جنين و سلامت مادر از جمله مرگ و مير مادران، زايمان زودرس، رشد ناكافي جنين و افزايش خطر مرگ و مير جنين ضروري است.

بهترين زمان براي مصرف مكمل آهن، شب قبل از خواب است. مصرف قرص آهن ممكن است عوارضي مانند تهوع، درد معده، اسهال و يبوست را در پي داشته باشد. به همين دليل توصيه مي‌شود قرص آهن بعد از غذا مصرف شود (البته توصيه به مصرف قرص آهن قبل از خواب و بعد از غذا، براي تمامي افراد صادق است و فقط مختص خانم هاي باردار نيست ) .

زنان باردار نبايد مصرف قرص آهن را به دليل بروز عوارض آن قطع كنند، زيرا بعد از گذشت چند روز معمولا اين عوارض قابل تحمل شده و يا كلا برطرف خواهد شد.

از مصرف همزمان شير و ساير فرآورده‌هاي لبني با قرص آهن بايد خودداري كرد، زيرا كلسيم موجود در لبنيات با جذب آهن در بدن تداخل مي‌كند ( يعني باعث كاهش جذب آهن در بدن مي شود).

نياز به اسيد فوليك نيز در دوران بارداري افزايش مي‌يابد. به دليل نقش اسيد فوليك در پيشگيري از بروز نقص مادرزادي لوله عصبي در نوزاد (اسپينا بيفيدا)، بهتر است مصرف مكمل اسيد فوليك از سه ماه يا حداقل يك ماه قبل از بارداري شروع شود و تا آخر بارداري ادامه يابد .

نكته :

براي مصرف هر نوع مكمل دارويي هر چند كه مفيد است با يك پزشك مشورت كنيد حتي براي خوردن قرص‌هاي مكمل آهن، چرا كه مصرف اين قرص بدون مشورت با فرد متخصص صحيح نيست.

اين قرص‌ها در دو نوع فروس و فريك ارائه مي ‌شوند. جذب فروس در بدن بهتر صورت مي‌ گيرد، اما اثرات جانبي مانند تهوع، استفراغ و اسهال در پي دارد با اين حال اين اثرات جانبي را مي‌ توان با كمك برخي اقدامات كاهش داد، از جمله اينكه ابتدا با نيمي از دوز تجويز شده شروع كرد و به تدريج آن را به دوز كامل رساند.

مصرف قرص آهن ممكن است عوارضی مانند تهوع، درد معده، اسهال و یبوست داشته باشد و مصرف قرص آهن شب قبل از خواب عوارض آن را می‌كاهد.

چگونه قرض را راحت بخوریم ؟

اگر شما هم مانند حدود یک سوم مردم جهان در بلعیدن قرص‌ مشکل دارید با دو روش می‌توانید این مشکل را حل کنید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، متخصصان علوم پزشکی در دانشگاه هیدلبرگ می گویند شیوه جدیدی را یافته‌اند که به شما کمک می‌کند حتی قرص‌های خیلی بزرگ را نیز به راحتی ببلعید. متخصصان دریافته‌اند که بسیاری از افراد قرص‌ را درست نمی‌بلعند که این مسئله اغلب باعث ایجاد علائمی نظیر حالت تهوع، خفگی و در برخی مواقع حتی منجر به استفراغ می‌شود. در واقع در برخی موارد، افراد حتی ممکن است به همین خاطر به کلی خوردن قرص‌های خود را متوقف کرده یا درمان خود را به تاخیر بیاندازند که این وضعیت در نهایت بیماری آنها را تشدید می‌کند.

” والتر هافلی ” ، استاد دانشگاه  “هیدلبرگ” می‌گوید: بسیاری از بیماران به دلیل این مشکل دوز داروی تجویزی خود را به طور کامل مصرف نمی‌کنند که این به هیچ وجه عواقب خوبی ندارد.

در این مطالعه،‌ متخصصان دو شیوه مختلف را برای بلعیدن قرص روی 151 داوطلب 18 تا 85 سال آزمایش کردند. آنها سپس به داوطلبان 16 قرص در ابعاد و اشکال مختلف دادند. در نخستین بخش این مطالعه از آنها خواسته شد تا قرص‌ها را به شیوه معمول خود ببلعند و سپس میزان دشواری آنها در بلعیدن قرص‌ها بررسی شد که به طور طبیعی هرچه ابعاد قرص‌ها بزرگتر می‌شد به تبع آن میزان دشواری در بلع نیز بیشتر بود.

متخصصان سپس از داوطلبان خواستند قرص‌های بزرگ را با تکنیکی به نام «دربِ بطری» ببلعند. بدین ترتیب که آنها می‌بایست قرص را روی زبان خود بگذارند سپس لب‌های خود را اطراف دهانه بطری آب گذاشته و بدون اینکه تماس لبها با بطری قطع شود با مکیدن آب قرص را قورت دهند. این تکنیک کمک می‌کند تا قرص از گلو سر بخورد و پایین رود. نتایج این آزمایش نشان داد حدود دو سوم داوطلبان این تکنیک را سودمند تلقی کردند.

اما در شیوه دوم،‌ متخصصان از داوطلبان خواستند از شیوه‌ای با نام «خم به جلو» استفاده کنند. بدین ترتیب که داوطلبان قرصی را روی زبان خود گذاشته و یک جرعه آب وارد دهان خود می‌کنند و بدون اینکه آن را قورت دهند سر خود را به جلو خم می‌کنند و در همان حالت کپسول را می‌بلعند. بدین ترتیب 80 درصد از افرادی که با بلعیدن قرص‌ها مشکل داشتند اعلام کردند این شیوه بلعیدن قرص را برای آنها آسان‌تر کرده است.

در واقع شیوه دوم حتی از شیوه اول با کمک بطری بسیار بهتر عمل کرد. این مطالعه برای نخستین بار دو شیوه آسان و کارآمد برای بیماران مبتلا به دشواری بلع ارائه می‌دهد.

سكسكه‌

آبان ۲۱, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, مشروح اخبار

سكسكه‌ عبارت‌ است‌ از انقباضات‌ ناخودآگاه‌ و مكرر عضله‌ ديافراگم‌. سكسكه‌ يك‌ علامت‌ است‌ و نه‌ يك‌ بيماري‌.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در ايجاد سكسكه‌ ديافراگم‌ (عضله‌ بزرگ‌ و نازكي‌ كه‌ قفسه‌ سينه‌ را از شكم‌ جدا مي‌سازد) و عصب‌ فرنيك‌ (عصبي‌ كه‌ ديافراگم‌ را به‌ مغز وصل‌ مي‌كند) نقش‌ دارند. تقريباً همه‌ ممكن‌ است‌ دچار سكسكه‌ شوند، حتي‌ جنيني‌ كه‌ در رحم‌ مادر است‌.

علايم‌ شايع‌

يك‌ صداي‌ تند و سريع‌ كه‌ در اثر گرفتگي‌ ديافراگم‌ از دهان‌ خارج‌ مي‌شود. اين‌ گرفتگي‌، عضلات‌ ته‌ گلو را به‌ هنگام‌ دم‌ مي‌بندد.

علل‌

تحريك‌ اعصابي‌ كه‌ عضلات‌ تنفسي‌، خصوصاً ديافراگم‌، را تحريك‌ مي‌كنند. علت‌ سكسكه‌ كوتاه‌مدت‌ معمولاً ناشناخته‌ است‌. در صورتي‌ كه‌ سكسكه‌ طولاني‌مدت‌ باشد يا به‌طور مكرر رخ‌ دهد، امكان‌ دارد به‌ علل‌ زير ايجاد شده‌ باشد:

-خوردن‌ يا آشاميدن‌ غذا يا نوشيدني‌ داغ‌ يا مواد تحريك‌كننده‌
-بيماري‌هاي‌ پرده‌ جنب‌ (پرده‌ نازكي‌ كه‌ روي‌ ريه‌ها را مي‌پوشاند).
-ذات‌الريه‌
-اورمي‌ (جمع‌ شدن‌ مواد زايد سمي‌ در اثر نارسايي‌ كليه‌)
-الكلي‌ بودن‌
-مصرف‌ بعضي‌ از داروها
-اختلالات‌ معده‌، مري‌، روده‌ يا لوزالعمده‌
-حاملگي‌
-تحريك‌ مثانه‌
-هپاتيت‌
-گسترش‌ سرطان‌ از يك‌ قسمت‌ از بدن‌ به‌ كبد يا قسمتي‌ از پرده‌ جنب‌
-سابقه‌ عمل‌ جراحي‌ اخير، خصوصاً جراحي‌ روي‌ شكم‌
-علل‌ عاطفي‌

عوامل‌ افزايش‌ دهنده‌ خطر

-وجود يك‌ بيماري‌ كه‌ سطح‌ سلامت‌ فرد را پايين‌ آورده‌ باشد.
-سابقه‌ عمل‌ جراحي‌ اخير
-مصرف‌ داروها، خصوصاً آنهايي‌ كه‌ معده‌ را آزرده‌ مي‌سازند.
-پربودن‌ معده‌
-خنده‌ شديد يا احساسات‌ قوي‌
-تغيير در دماي‌ محيط‌
-مصرف‌ الكل‌

پيشگيري‌

در حال‌ حاضر نمي‌توان‌ از آن‌ پيشگيري‌ كرد.

عواقب‌ مورد انتظار

سكسكه‌ كوتاه‌مدت‌ معمولاً نشان‌دهنده‌ بيماري‌ نيست‌. اين‌ نوع‌ سكسكه‌ به‌طور خود به‌ خودي‌ يا غالباً با درماني‌ كه‌ شرح‌ آن‌ داده‌ خواهد شد برطرف‌ مي‌شود. سكسكه‌ مداوم‌ فرد را مستأصل‌ مي‌كند و نياز به‌ انجام‌ اقداماتي‌ براي‌ فهميدن‌ دليل‌ آن‌ وجود دارد.

عوارض‌ احتمالي‌

عارضه‌اي‌ وجود ندارد، مگر اين‌ كه‌ سكسكه‌ طولاني‌مدت‌ باشد و وجود يك‌ بيماري‌ جدي‌ را مطرح‌ كند.

درمان‌

اصول‌ كلي‌

روش‌هايي‌ كه‌ در اين‌ جا ذكر مي‌شوند براي‌ دوره‌هاي‌ كوتاه‌مدت‌ سكسكه‌ هستند. سكسكه‌ طولاني‌مدت‌ بايد تحت‌ بررسي‌ پزشكي‌ قرار گيرد. يك‌ يا تعداد بيشتري‌ از روش‌هاي‌ زير را به‌ كار بنديد تا بهترين‌ آنها براي‌ شما معلوم‌ شود.
نفس‌ خود را نگاه‌ داريد و تا 10 بشماريد.
داخل‌ يك‌ كيسه‌ كاغذي‌ تنفس‌ كنيد. از كيسه‌ پلاستيكي‌ استفاده‌ نكنيد زيرا ممكن‌ است‌ به‌ سوراخ‌ بيني‌ بچسبد.
انگشت‌ شست‌ خود را بين‌ دندان‌ها و لب‌ بالا قرار دهيد. سپس‌ لب‌ بالا را با انگشت‌ سبابه‌ خود، درست‌ در زير سوراخ‌ بيني‌ سمت‌ راست‌، فشار دهيد.
انگشتان‌ سبابه‌ خود را حدود 20 ثانيه‌ داخل‌ هر دو گوش‌ فشاردهيد.
يك‌ ليوان‌ آب‌ را به‌ سرعت‌ بنوشيد.
نان‌ خشك‌ يا يخ‌ خرد شده‌ قورت‌ دهيد.
زبان‌ خود را به‌ ملايمت‌ بكشيد.
چشمان‌ خود را ببنديد و فشار ملايمي‌ را به‌ كره‌هاي‌ چشم‌ وارد كنيد.
يك‌ قاشق‌ چايخوري‌ شكر خشك‌ بخوريد.

داروها

معمولاً دارويي‌ براي‌ اختلال‌ مورد نياز نيست‌.

فعاليت‌

محدوديتي‌ براي‌ آن‌ وجود ندارد.

رژيم‌ غذايي‌

رژيم‌ خاصي‌ توصيه‌ نمي‌شود.

در اين‌ شرايط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نماييد

-اگر سكسكه‌ بيش‌ از 8 ساعت‌ طول‌ بكشد.
-اگر احتمال‌ مي‌دهيد كه‌ دارويي‌ باعث‌ سكسكه‌ شما شده‌ است‌.

علايم کم خونی چيست ؟

آبان ۱۳, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : آموزش سلامت, مشروح اخبار

کم خونی مشکلي است که بين خانم ها شايع است و آمار آن در زناني که فعاليت بيشتري دارند، بالاست. اما علايم کم خوني چيست و چگونه مي توان فهميد که دچار کمبود آهن شده ايم. فرشته هميشه از خستگي زياد گلايه داشت.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، رنگ و رويش پريده بود، به توصيه هاي افراد بسياري عمل کرده بود اما نتيجه اي نداشت. بالاخره با يک آزمايش خون ساده متوجه شد که کم خوني دارد. مشکلي که بين خانم ها شايع است و آمار آن در زناني که فعاليت بيشتري دارند، بالاست.

اما علايم کم خونی چيست و چگونه مي توان فهميد که دچار کمبود آهن شده ايم.

-خستگي مفرط:

بدن با استفاده از هموگلوبين آهن توليد مي کند. هموگلوبين اکسيژن را در بدن حمل مي کند. با کم شدن آن، فرد احساس خستگي مفرط مي کند.

-مشکل در تمرکز کردن:

کمبود آهن مي تواند در ساخت انتقال دهنده هاي پيام هاي عصبي اختلال ايجاد کند و اين امر به افت کارايي حافظه و تمرکز منجر مي شود.

-کم آوردن نفس:

اين مشکل ممکن است در باشگاه ورزشي يا هنگام راه رفتن رخ دهد، با کمبود آهن، بدن به اکسيژن نياز بيشتري پيدا مي کند .

-رنگ پريدگي غيرعادي:

اين حالت مي تواند بر اثر کاهش جريان خون و گلبول هاي قرمز به وجود بيايد.

-بي تفاوتي:با کاهش آهن در بدن، فرد دچار بي تفاوتي نسبت به مسائل خانوادگي، کار و … مي شود.

-در انجام فعاليت ورزشي دچار مشکل شده ايد:

با اين که به طور منظم ورزش مي کنيد اما کمبود آهن مي تواند مقاومت بدن را ضعيف کند.

-درد عضله:

اگر به باشگاه مي رويد و بيشتر و طولاني تر از قبل احساس درد داريد، احتمالا دچار کمبود آهن شده ايد. کمبود آهن باعث مي شود عضلات توانايي بهبود پيدا نکند در نتيجه فرد دچار درد مي شود.

-ناخن هاي شکننده:

وقتي ناخن هاي دست و پا حالت شکننده و قاشق فرو رفته به خود مي گيرد، اين امر بيانگر کمبود آهن است.

-عفونت هاي مکرر:

اگر اغلب مريض مي شويد به ويژه به بيماري تنفسي مبتلا مي شويد، بدانيد که دچار کمبود آهن شده ايد.

-ادرار صورتي يا قرمز رنگ:

ميزان دفع برخي رنگدانه ها در افرادي که از کم خوني رنج مي برند، بيشتر از افراد معمولي است.

**نکته

وقتي به دلايل مختلف، بدن دچار کمبود آهن مي شود جذب آن افزايش پيدا مي کند. در صورتي که جذب آهن کافي نباشد، بدن براي جبران کمبود آهن محلول در خون از ذخاير خود استفاده مي کند. به طور کلي از عوامل موثر کم خوني، مي توان به فقر غذايي، اختلال در جذب و وجود انگل اشاره کرد.

کمبود آهن باعث کوچک شدن و کم رنگ شدن گلبول هاي قرمز مي شود. سرگيجه و سردرد از جمله عوارض کمبود آهن است؛ در اين شرايط غذا در داخل معده به خوبي گوارش نمي شود.

به عبارتي اختلال گوارشي و کمبود اسيدمعده باعث کم خوني مي شود و از طرفي اين مشکلات به علت کم خوني به وجود مي آيد.

اما چرا مصرف آهن و تأمين آهن خون اهميت دارد؟

به طور کلي براي آهن ۳وظيفه و نقش تعريف مي کنند: حمل اکسيژن از ريه به تمام سلول ها، تأمين اکسيژن عضلات و تقويت سيستم ايمني.

علائم افسردگی شدید

نوعی از افسردگی است که تقریباً تمام طول روز و در تمام روزها بمدت حداقل 2 هفته یا ماهها در بیمار وجود دارد و شامل نشانه ها و رفتارهایی است که عملکرد شغلی ، روابط بین فردی و رفتارهای اجتماعی را تحت تاثیر قرار داده و شخص را بطور کلی لز محیط خود دور می سازد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در طی این مدت فرد حداقل 4 تا از علائم زیر را تجربه می کند:

1. تغییر اشتهاء که ممکن است به صورت افزایش یا کاهش وزن نمایان گردد.

2. بی خوابی و یا پرخوابی

3. تاخیر در گفتار و یا انجام وظایف و یا برعکس عدم آرامش و بی قراری

4. در بیشتر اوقات احساس خمودی و کمبود انرژی

5. مشکلات عدم تمرکز و تصمیم گیری

6.احساس پوچی و یا احساس گناهکاری

7.افکار خودکشی یا اقدام به خودکشی

از دیگر علائم می توان به کاهش میل جنسی، احساس نا امیدی و علائم فیزیکی مانند سردرد ، دردهای غیر قابل توصیف یاعلائم گوارشی نام برد.

همچنین ، خانمها تقریبا 2 برابر مردان از افسردگی رنج می برند و ممکن است ابتلاء به این بیماری در هر سنی اتفاق بیفتد که البته شروع آن بطور متوسط در نیمه دوم 20 سالگی می باشد.

نکته قابل توجه در مورد این بیماران زمان شروع درمان است که دیده شده کسانیکه در طی 2 الی 6 هفته اول بیماری درمان مناسب را گرفته اند خیلی بهتر و سریعتر به زندگی عادی برگشته اند در حالیکه بیمارانی که درمان نشده اند برای ماهها علائم در این افراد ادامه داشته است.

در واقع عدم درمان می تواند سبب تغییرات بیوشیمیایی و سلولی در مغز گردیده که نهایتاً سبب تغییر خلق می گردد همچنین افراد درمان نشده در آینده در معرض خطر ابتلاء به بیماری دو قطبی نیز می باشند.

علل خواب رفتن دست و پا

آبان ۱۳, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : مشروح اخبار

یکی از حواس پنج گانه، حس لامسه است كه وظیفه اصلی این حس محافظت کردن مخفی ما در مقابل عوامل مضر محیط است، در صورتی که مشکلی در حس لامسه به وجود آید می توان خود را به صورت خواب رفتن، گز گز کردن، سوزن سوزن شدن با احساس ناخوشایند در هنگام تماس با اشیا نشان دهد .شایع ترین این حالت همان خواب رفتن یا سر شدن است که بیشتر از همه در انتهای اندام ها یعنی در دست ها و پاها تظاهر پیدا می کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، گیر افتادن و تحت فشار قرار گرفتن موضعی اعصاب محیطی از شایع ترین علل احساس خواب رفتگی دست و پا است زیرا این اعصاب در طول مسیر خود در محل های به خصوص مستعد گیر افتادن یا آسیب های فشاری هستند.

خواب رفتن دست و پاها علل بسیار زیادی دارند که به مهم ترین آنها اشاره می کنم .در تمام این موارد مشکلی در مسیر انتقال پیام حسی به مغز وجود دارد.

*خواب رفتن ناشی از فشار خارجی به اعصاب محیطی

تا بحال برای شما پیش آمده است که وقتی هنگام خواب دست خود را زیر سر گذاشته اید و یا با خواب رفتن دستها از خواب بیدار شده اید یا بعد از مدتی نشستن در حالت چهار زانو متوجه شوید پای شما خواب رفته است این موارد در همه اتفاق می افتد و امری طبیعی است و علت آن فشار مستقیم بر روی اعصاب محیطی در مسیر آن می باشد.

بعضی از اعصاب محیطی به علت مجاورت آنها به استخوان ها بیشتر در معرض این آرزدگی هستند از جمله عصب ” اولفا” در آرنج، عصب رادیال ” در بازو و عصب ” پرو نئال” در زانو است. این علامت همانطور که ذکر شد بیماری نیست و به صورت غیر عادی تکرار شد یا بیش ازحد عادی طول کشید باید به دنبال عللی که به صورت سیستماتیک باعث ضعف عمومی اعصاب محیطی می شود باشیم.

از جمله عوامل شایع در این موارد حالت خستگی ، گرسنگی، استرس و نیز ضعف عمومی بدن می باشد.

* خواب رفتن ناشی از فشار داخلی روی اعصاب محیطی

اعصاب محیطی در مسیر خود برای ارسال اطلاعات از پوست به سیستم عصبی مرکزی از قسمت هایی می گذرند که ممکن است تحت فشار قرار گیرند این مناطق معمولا تونل هایی هستند که عمدتا تا یک قسمت آن را استخوان و قسمت دیگری را بافت همبند ضخیم تشکیل داده است.

معمولا در حالت عادی این تونلها، اندازه کافی برای عصب و نیز انتقال آزاد اطلاعات در عصب جا دارند اما در حالت مرضی در این فضا بسته به عصب فشار وارد می شود.

شایع ترین این بيماری ها” تونل مچ دستی” است که در این بیماری به علت تورم تاندون ها می تواند کار زیاد، تغییرات هورمونی در زمان یائسگی یا بارداری و یا حرکات تکراری زیاد انگشتان باشد.علائم این بيماری به صورت گزگز و خواب رفتگی در دست و عمدتا در انگشتان شست اشاره و میانی است که شب ها باعث می شود بیمار از خواب بیدار شود و بیمار با تکان دادن دست های خود و مشت کردن انگشتان باعث رفع این خواب رفتگی می شود.

* خواب رفتن ناشی از فشار به ریشه اعصاب محیطی

اعصاب محیطی هنگام خروج از کانال نخاعی در سوراخ بین مهره ای و از مجاورت دیسک بین مهره ای می گذرند در موارد فتق دیسک بین مهره ای این اعصاب ممکن است تحت فشار قرار بیگرد.

دیسک بین مهره ای در گردن باعث خواب رفتگی دست ها و دیسک کمری باعث خواب رفتن پاها می شود این بیماران معمولا علاوه بر بی حسی در اندام ها،‌درد گردن یا درد کمر هم دارند و معمولا به درمان های غیر جراحی که مهمترین آنها ورزش های تقویت کننده عضلات اطراف ستون فقرات است پاسخ می دهند اما گاهی کار به درمان غیر جراحی می رسد.

* خواب رفتگی در مسیر انتقال پیام حسی در سیستم اعصاب مرکزی

اعصاب محیطی پیام حسی را از محیط به سیستم عصبی مرکزی می برند.
در آنجا پیام های عصبی به سلول های عصبی دیگری منتقل می شود تا پیام به مغز برسد این مسیر، مسیرهای تعریف شده است در نخاع، بصل النخاع و مغز هستند.و آرزدگی دراین مسیر ها می تواند باعث خواب رفتگی اندام شود که معروف ترین این بیماری MS است.

* سردسته بیماری هایی که منجر به آزردگی اعصاب محیطی می شود” دیابت” است

اعصاب محیطی ممکن است در اثر عوامل داخل یا خارج از بدن دچار بیماری و آزردگی شود.

بیماران از شروع بیماری به تدریج دچار اختلال عملکرد اعصاب محیطی شود این اختلال در اعصاب معمولا خود را به صورت خواب رفتن دست نشان می دهد.
یعنی این اختلال در مسیر یک عصب محیطی خاص نیست بلکه تمام دست و پا دچار خواب رفتگی می شود و هر چه به انتهای اندام می رویم این حالت خواب رفتگی بیشتر می شود.

متاسفانه درمان موثری برای این حالت نداریم اما ممکن است استفاده از ویتامین ها بخصوص ویتامین “ب” و بخصوص کنترل دقیق قند خون بتوانند از شروع یا تشدید آن جلوگیری کند.

از بیماری های مهم دیگر از این خانواده می توان از بيماريهاي هورمون تیروئید چه پر کار و چه کم کار نام برد.

این موارد می تواند طولانی تر از این باشد اما مهم ترین علل خواب رفتگی اندام را شامل می شوند.

اگر خواب رفتگی اندام به صورت مکرر و به صورت طولانی ادامه یابد حتما باید به آن اهمیت داد و به دنبال علت آن گشت.

دست و پای خواب رفته را چگونه بیدار کنیم؟

سوزن سوزن شدن و مور مور شدن و یا احساس سوزش در ناحیه مغز و یا دست و پا از علائم اصلی خواب رفتن است که این نشانه‌ها نوعی زنگ خطر از حملات مغزی و قلبی است.

بررسی‌ها نشان می‌دهند ماساژ دست و پا یکی از راه‌های آرام کردن خواب رفتن دست و پا است اما درمان اصلی به شمار نمی‌آید و مطالعات اخیر نشان می‌دهند افرادی که زیاد سابقه‌ی این تحریک‌های عصبی را دارند، باید به پزشک مراجعه کنند و تحت درمان‌های دارویی قرار بگیرند.

قابل ذکر است، دوش آب یخ از دیگر راه‌های کاهش خواب رفتن دست و پا است و افراد باید با فشارهای آرام اعصاب مغز خود را از حالت عصبی خارج کنند.

نتایج مطالعات نشان می‌دهند بیماران دیابتی و افرادی که سابقه‌ بیماری‌های قلبی و مغزی دارند، با دیدن هرگونه علائمی نظیر سوزش و یا مور مور شدن باید به پزشک مراجعه کنند، در غیر این صورت عصب آن‌ها تحت بیماری‌های شدید قرار می‌دهد و فرد دچار بیماری‌های مغزی و عصبی می‌‌شود.

آزمایش بزاق به تشخیص زودهنگام سرطان، دیابت و زوال عقل کمک خواهد کرد

آبان ۱۳, ۱۳۹۳ توسط :   موضوع: : مشروح اخبار, مقالات و تحقیقات پزشکی

تایج پژوهش صورت گرفته توسط محققان آمریکایی نشان می‌دهد، آزمایش نوع خاصی از مولکول‌ها در بزاق انسان می‌تواند به تشخیص زودهنگام سرطان، دیابت و برخی بیماری‌های خودایمن کمک کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، محققان دانشگاه کالیفرنیا در جامع‌ترین پژوهش در خصوص وجود نوع خاصی از مولکول‌ها در بزاق انسان، در لس‌آنجلس 165 میلیون توالی ژنتیکی را مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند.

نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که برخی از آران‌ای‌ها در سلول‌های بدن انسان، در بزاق نیز وجود دارند؛ این ترکیبات در بزاق، شاخص‌های مهمی برای تشخیص بیماری محسوب می‌شوند.

به گفته دکتر «دیوید وانگ» سرپرست تیم تحقیقاتی، بزاق حاوی مولکول‌هایی مشخص‌کننده بیماری درست مشابه نمونه خون است و نتایج بدست آمده می‌تواند به توسعه دستگاه‌های خود تشخیص‌گر بیماری در آینده منجر شود

با کمک یک آزمایش بزاق ساده می‌توان بیماری‌های مختلفی مانند سرطان دهان، پروستات، زوال عقل، دیابت نوع 2 و بیماری‌های خودایمن را شناسایی و حتی سابقه پزشکی از بیمار بدست آورد.

نتایج این پژوهش در مجله Clinical Chemistry منتشر شده است.

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »