پرتقال

پرتقال میوه ای است از نوع مرکبات که بسیار لذیذ و خوش طعم است و درخت آن معمولاً در شمال و جنوب کشورما پرورش داده می شود. میوه ، گل و برگ قسمت هایی از درخت پرتقال هستند که مورد استفاده قرار می گیرند.پرتقال را به صورت خام و پخته در شربت، مربا، بستنی و… استفاده می کنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ، پرتقال Orange درخت کوچکی است با نام علمی آن  Citrus sinensis دارای برگهای سبز و گلهای سفید پوست پرتقال نارنجی رنگ ، کمی ناصاف و یموه آن بسته بانواع مختلف شیرین و ترش ، زرد رنگ و یا قرمز می باشد .
پرتقال یکی از قدیمی ترین میوه هایی است که بشر از آن استفاده می کرده است و در حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح کنفوسیوس از آن نام برده است .
در حال حاضر بیشتر از ۲۰۰ نوع پرتقال در آمریکا کشت می شود و آمریکا نصف کل محصول پرتقال دنیا را تولید می کند .
پرتقال اولیه ، کوچک ، تلخ و پر از هسته بوده است که در اثر تربیت مهندسی ژنتیکی و همچنین انتخاب نوع بهتر و کود کافی درشت تر و شیرین تر شده است .
پرتقال ابتدا از چین به هندوستان برده شده و سپس از آنجا به نقاط دیگردنیا راه یافت .

ترکیبات غذایی ـ شیمیایی پرتقال

از نظر شیمیایی پرتقال را منبع غنی ویتامین ث می‌دانند و جالب آنکه پوست آن در بسیاری موارد حتی مغذی‌تر از پرتقال است‌.

لازم است بدانید که یک لیوان آب پرتقال، دارای ۱۲۰ میلی گرم ویتامین ث یعنی دو برابر مقدار توصیه شده در روز است و علاوه بر آن دارای مقادیری کلسیم، پتاسیم، نیاسین و اسید فولیک است‌. آب پرتقال سرشار از الیاف فیبر است به ویژه اگر با گوشت میوه مصرف شود. آب پرتقال هر اندازه که سردتر باشد و در یخچال نگهداری شود ویتامین ث آن بیشتر حفظ خواهد شد.

ترکیب پرتقال بطور خلاصه : اسانس – دیاستاز – مواد صمغی و پکتینی – ویتامین ا- ب – ث- اسید مالیک و سیتریک – گلو کز .

مواد تشکیل دهنده پرتقال:
ویتامینA -  ویتامینB – پروتئین – موادقندی- سلولز -اینوریتول، پکتین، لیگنین، هورمون های نمو، اسانس ها، آنزیم های پروکسیداز، پروتئین، چربی(به مقدار بسیار کم)، مواد قندی، املاح معدنی، کلسیم، آهن، فسفر، پتاسیم، سلولز، اسانسها، کاروتن، اسیدمالیک، اسید سیتریک و…
 مواد معدنی ۱۰۰ گرم پرتقال شامل موارد زیر است: سدیم ۳ میلی گرم، منیزیوم ۱۲ میلی گرم، فسفر۲۲ میلی گرم، گوگرد۱۰ میلی گرم، کلر۳ میلی گرم، پتاسیم ۱۸۷ میلی گرم، کلسیم ۴۳ میلی گرم، منگنز۰۵/۰ میلی گرم، مس ۰۴/۰ میلی گرم و روی ۱۷/۰ میلی گرم.

همچنین هر ۲۸ گرم پرتقال، ۱۱ کیلو کالری ارزش انرژی زایی دارد.
توصیه هایی درباره مصرف پرتقال
۱- آب پرتقال با مزه شیرین متمایل به ترش، سرشار از انواع ویتامین ها می باشد، مخصوصاً از نظر مقدار ویتامینC بسیار غنی است؛ بنابراین توصیه می شود به منظور تأمین ویتامینC و ایجاد نیرو و مقاومت در مقابل انواع بیماری ها، در طول ۲۴ ساعت به میزان یک تا دو لیوان از آب پرتقال بنوشید.
هر ۲۸ گرم پرتقال حاوی ۱۱ کیلوکالری ارزش انرژی زایی است.

۲- آب پرتقال به علت دارابودن پروتئین و کلسیم قابل جذب و نیز قند کافی، یک ماده مغذی و مقوی محسوب می شود که می توان به منظور تقویت عمومی بدن از آن استفاده نمود.

۳- وجود هورمون های نمو، کلسیم، فسفر، آهن، ویتامینA و ویتامین C در پرتقال، شرایط لازم را برای رشد ونمو استخوان ها و عاج سازی به منظور استحکام دندان ها فراهم می کند؛ برای تقویت و رشد اطفال و نیز تأمین موادلازم بدن، مصرف آن به زنان باردار و شیرده توصیه می شود.

۴- مصرف پرتقال به دلیل این که حاوی موادمعدنی کافی به ویژه پتاسیم است، منجر به افزایش حجم ادرار در طول شبانه روز می شود و از این طریق سموم بدن دفع می گردد؛ در نتیجه انسان را با نشاط می سازد.

لازم به ذکر است آن عده از بیماران آسمی، رماتیسمی و پوستی که روزانه مقداری ترکیبات کورتون مصرف می کنند برای جلوگیری از خیز و عوارض دیگر، پیوسته باید مقداری پتاسیم مصرف کنند که البته طبیعی ترین راه، مصرف پرتقال است.

۵- در فصولی که پرتقال فراوان است، بهترین و طبیعی ترین راه مبارزه با یبوست خوردن روزانه یک تا دو لیوان آب پرتقال است.

۶- قبل از این که پرتقال کاملاً رسیده شود، با فشردن قسمت خارجی پوست پرتقال تازه، اسانس پرتقال به رنگ زرد و بوی معطر و طعم ملایم جدا می شود که از آن در تهیه ادکلن، محلول های زیبایی و معطر کردن شربت های طبی استفاده می نمایند.

۷- اسانس پرتقال خاصیت ضدعفوی کنندگی دارد؛ بنابراین در تهیه پمادهای ضدعفونی کننده به کار می رود.

۸- پرتقال بهترین محرک برای افزایش اشتها است؛ به همین دلیل سعی کنید آن را قبل از غذا میل کنید نه بعد از آن.

اثرات شفابخش برگ پرتقال:
دم کرده برگ پرتقال عمل هضم غذا را آسان می کند و در درمان میگرن مؤثر است
دم کرده برگ پرتقال با پوست نارنج یا بهار نارنج جهت آرام کردن تپش قلب به کار می رود.
همچنین نوشیدن یک فنجان از این دم کرده در چند شب پی درپی، بی خوابی را معالجه می کند.

خواص پرتقال بطور خلاصه : ضد تشنج – مقوی معده – تب بر – باد شکن – مقوی عمومی – ضد اسکور بوت – مسکن – ضد عفونی.

همچنین می توان پرتقال را در موارد زیر استفاده کرد: سو هاضمه – نقا هت – حالتهای عصبی – اضطراب – بی خوابی .

همیشه به یاد داشته باشیم:

پرتقال دارای املاح معدنی ،فسفرو آهن است.
پرتقال در شفاف و درخشان شدن پوست صورت موثر است و کمبود کلسیم ،عفونت های مختلف ،میگرن، کم اشتهایی ،لاغری ،تب،یبوست،ناراحتی های معده ،تپش قلب ،سرفه ، دل دردهای کهنه و بی خوابی را درمان می کند و باعث تصفیة خون می شود.
پرتقال دارای املاح معدنی فسفر و آهن و مخصوصاً کلسیم است.یک پرتقال متوسط دارای تقریباً شصت و پنج میلی گرم کلسیم است.
پرتقال بزرگترین عامل تصفیه خون است و برای کلیه امراض مخصوصاٌ اسکربوت و خونریزی های شدید و تشنجات فوق العاده مفید است.
پرتقال مقدار زیادی ویتامین D دارد که برای جذب کلسیم نهایت لزوم را دارد و استخوان ها را تقویت می کند.
پرتقال معده را سبک می کند و رنگ های تیره را باز می نماید، بهترین تنظیم کنندة ماشین انسانی است و از این جهت می توان گفت آن جا که پرتقال نیست سلامتی وجود ندارد.

پرتقال در موارد زیر باعث بهبود و کاهش علائم می گردد:
۱_ پرتقال میوه ای است لذیذ که با خوردن آن کمبود مواد معدنی بدن تا حدودی رفع می شود و قدرت مقاومت طبیعی بدن افزایش می یابد
۲_ پرتقال به علت داشتن فسفر و کلسیم اشتها آور خوبی برای کودکان می باشد و حتی در رشد و نمو آنها نیز تاثیر دارد و سوخت و ساز  و فعالیت سلولهای بدنشان را افزایش می دهد
۳_ کودکان شیر خواری که از خوردن شیر مادر محروم هستند بایستی هر روز ۲ الی ۳ قاشق چایخوری آب پرتقال مصرف کنند
۴_ خوردن میوه پرتقال برای افرادی که به ناراحتی هائی نظیر : تعریق زیاد ، سردرد ، سرطان لوزالمعده ، فشار خون ، اسید اوریک و تپش قلب مبتلا می باشند مفید بوده و اثر درمانی به مرور زمان ظاهر می گردد
۵_ مصرف پرتقال از آب مروارید ، فساد دندانها و سکته مغزی جلوگیری می کند و برای رفع سیاهی چشم نیز توصیه شده است که باید هر روز بطور ناشتا یک لیوان آب پرتقال نوشید
۶_ پرتقال دارای مقدار زیادی ویتامین A، B ،C  و مواد معدنی است 
۷_ آب پرتقال به علت دارا بودن پروتئین بویژه قند کافی یک ماده غذایی و تقویت کننده است که برای تقویت عمومی بدن مصرف می شود
۸_ بهترین و طبیعی ترین راه مبارزه با یبوست ، خوردن روزانه یک تا دو لیوان آب پرتقال است
۹_ آب پرتقال برای کسانی که از بستر بیماری بر خاسته اند و دوره نقاهت را می گذرانند مفید است
۱۰_ آب پرتقال برای درمان تب مفید است 

۱۱)دانشمندان سوئدی کشف کرده اند که خوردن پرتقال از سرطان لوزالمعده جلوگیری می کند .
۱۲)خوردن پرتقال کلسترول را پائین می آورد .
۱۳)پوست سفید پرتقال و ورقه های نازک بین قسمت های داخل پرتقال بهترین دارو برای کاهش کلسترول خون است .
۱۴)اسانس پرتقال ضد عفونت های میکربی است .
۱۵)پرتقال مقوی معده و ضد گاز معده است .
۱۶)پرتقال ضد سم ، ادرار آور و نرم کننده سینه و ضد استفراغ است .
۱۷)جوشانده برگهای پرتقال برای شست وشوی ورم ها و کاهش درد مفید است .
۱۸)خوردن پرتقال ضد اسپاسم و آرام بخش است .
۱۹)اسانس پرتقال را برای ضد عفونی کردن بکار می برند .
۲۰)پرتقال خون را تمیز می کند .
۲۱)برای برطرف کرده چین و چروک صورت وشادابی آن قسمت خوراکی پرتقال را روی صورت بمالید و بعد از ۱۵ دقیقه با آب بشوئید .
۲۲)از پرتقال برای کم کردن وزن می توانید استفاده کنید . طرز استفاده بدین صورت است که یک عدد پرتقال و ۳ عدد لیموترش را پوست کنده و به قطعات کوچک تقسیم کنید بعد آنرا داخل دیگی ریخته و بان نیم لیتر آب اضافه کنید و بمدت ۱۰ دقیقه بجوشانید . سپس سه قاشق عسل به آن اضافه کرده و مجددا بمدت ۵ دقیقه بجوشانید و آنرا صاف کنید . از این شربت ۳فنجان در روز بنوشید . تا وزن شما بمقدر ایده آل در آید .
۲۳)پرتقال گرچه اسیدی است ولی خاصی قلیایی به بدن می دهد و برای کسانیکه گوشت زیاد مصرف می کنند و بدنشان اسیدی شده است مفید است .
۲۴)برای استفاده بیشتر از مواد غذای پرتقال بهتر است که پوست زردرنگ آنرا بگیرید و با پوست سفید و پره های داخل آن بخورید زیرا در پوست سفید آن مواد معدنی زیادی وجود دارد که اثر اسید موجود در پرتقال را خنثی می کند .
۲۵)خواص گفته شده فقط منحصربه پرتقال رسیده می باشد و آب پرتقال موجود در فروشگاهها و سوپر مارکت ها این خواص را ندارند .

همچنین به بیماران آسمی، روماتیسمی و پوستی که مقداری ترکیبات کورتون مصرف می کنند، توصیه می شود برای جلوگیری از عوارض این دارو، حتماً پرتقال مصرف کنند.

خواص ضد سرطانی پرتقال

موسسه مبارزه با بیماری سرطان آمریکا چندین سال پیش در اثر مطالعات زیاد دریافت که علت اینکه سرطان معده در آمریکا کمتر از نقاط دیگر است این است که مردم آمریکا در تمام مدت سال پرتقال مصرف می کنند . البته شاید علت آن وجود ویتامین C در پرتقال است .

کارشناسان مؤسسه ملی سرطان آمریکا معتقدند موارد سرطان معده در آمریکا تقریبا کم است، زیرا در تمام ماه‌های سال پرتقال و مرکبات در دسترس همه قرار دارد و بیشتر مردم آن‌ها را مصرف می‌کنند‌.

ویتامین ث یکی از عوامل مهم مهار کننده سرطان است به طوری که این ویتامین را دشمن نیرومندی بر علیه یکی از عوامل شناخته شده سرطان‌زا یعنی نیتروزامین‌ها (Nitrosamines) می‌شناسند.

مصرف زیاد پرتقال علاوه بر پیشگیری از سرطان معده در پیشگیری از انواع دیگر سرطان‌ها نیز مؤثر است. از جمله سرطان مری در اشخاصی که زیاد پرتقال می‌خورند، پنجاه درصد کمتر از اشخاصی است که آن را کمتر مصرف می‌کنند و یا اصلا نمی‌خورند‌. همچنین میزان ابتلا به سرطان لوزالمعده در مصرف کنندگان پرتقال در پایین‌ترین حد قرار دارد.

محققان دریافته‌اند که پرتقال و سایر مرکبات در پایین آوردن کلسترول خون نیز مؤثرند و این خاصیت مدیون وجود پکتین  (Pectin) یا ماده الیافی پوست و ورقه‌های نازک ما بین پره‌های پرتقال است‌. در مواردی که هدف کاهش کلسترول و تامین سلامت شریان‌ها باشد، برای استفاده از حداکثر نیروی درمانی پرتقال توصیه می‌شود که پرتقال را با لایه سفیدرنگ زیر پوست و لایه‌های نازک داخل پرتقال که حاوی پکتین هستند مصرف کنید‌.

پیشگیری از عفونت‌های ویروسی از خواص دیگر پرتقال است که در عصاره آن وجود دارد. ‌دانشمندان این خاصیت را فقط به دلیل ویتامین ث موجود در آن نمی‌دانند، بلکه معتقدند که ممکن است یک ترکیب ناشناخته ضدویروسی نیز در عصاره پرتقال موجود باشد‌.

بر اساس تحقیقات اخیر، محققان علوم تغذیه دریافتند که پرتقال دارای خواص ضد سرطانی است.  محققان علوم تغذیه دریافتند که پرتقال دارای خواص ضد سرطانی است .
به گفته این محققان پرتقال به علت داشتن ویتامین C و مواد آلی دیگر بعنوان خاصیت ضد سرطانی شناخته شده است.
محققان اثبات کردند که ویتامین C در درمان و پیشگیری از سرطان مفید است و با تجزیه موادی که دارای این خاصیت هستند و مشاهده فاکتورهای موجود در پرتقال آنرا به عنوان منبع سرشار از ویتامین C و پیشگیری کننده از سرطان معرفی کردند.
از دیگر منابع ویتامین C،‌ مرکبات از قبیل گری فروت،‌گوجه فرنگی، سبزیجات تازه است.

آب پرتقال صحیح چگونه به دست می‌آید؟

پرتقال را پوست کنده البته مانند پوست کندن یک سیب، یعنی پوست دوم سفید رنگ روی آن بماند و بعد به قطعات کوچک ببرید و در آب میوه‌گیری بیندازید، درست مثل زمانی که می‌خواهید آب هویج بگیرید. آب پرتقال شما باید شیری رنگ باشد و نه کاملا نارنجی (از دیدگاه طب نتروپت و درمان‌های طبیعی). افرادی که فشار خونشان بالاست و برای کنترل آن دارو مصرف می‌کنند، به احتمال زیاد به دلیل استفاده از داروهای ضد فشار خون  و یا برای بالا بودن سدیم در بدنشان، پتاسیم آنها از حد طبیعی پائین‌تر آمده و مشکلاتی در وضع سلامت آنها به وجود می‌آورد. این بیماران باید به طور مرتب پتاسیم خونشان را مورد آزمایش قرار داده و کاملا زیر نظر باشند. البته درمان کمبود پتاسیم به طور مصنوعی امکان‌پذیر است و با تجویز پزشک صورت می‌گیرد.

ولی این بیماران باید همیشه در تغذیه روزانه خود از مواد غذایی حاوی پتاسیم بالا استفاده کنند. آب پرتقال سرشار از پتاسیم است و در یک لیوان بزرگ آب پرتقال حدود  ۳۵۰ میلی‌گرم پتاسیم وجود دارد‌.

میوه‌های زرد مانند موز،‌ انواع مرکبات، زردآلو، هلو، انگور، خرما و طالبی نیز دارای پتاسیم فراوان هستند، ولی چون آب پرتقال کالری کمتری دارد مناسب‌تر است. زیرا مواد خوراکی که کالری زیاد تولید می‌کنند برای مبتلایان به فشارخون مناسب نیستند.

فشار خون بالا و نوشیدن آب پرتقال
افرادی که فشار خونشان بالاست و برای کنترل آن دارو مصرف می کنند، به احتمال زیاد به دلیل استفاده از داروهای ضد فشار خون و یا به دلیل بالابودن سدیم در بدنشان، پتاسیم آنها از حد طبیعی(۵-۵/۳) پائین تر آمده و مشکلاتی در وضع سلامت آن به وجود می آورد. این بیماران باید به طور مرتب پتاسیم خونشان را مورد آزمایش قرارداده و کاملاً زیر نظر باشند.
البته درمان کمبود پتاسیم به طور مصنوعی امکان پذیر است و با تجویز پزشک صورت می گیرد، ولی این بیماران باید همیشه در تغذیه روزانه خود از موادغذایی حاوی پتاسیم بالا استفاده کنند. آب پرتقال سرشار از پتاسیم است و در یک لیوان بزرگ آب پرتقال حدود ۳۵۰ میلی گرم پتاسیم وجود دارد.

میوه های زرد مانند موز- انواع مرکبات- زردآلو- هلو- انگور- خرما و طالبی نیز دارای پتاسیم فراوان هستند، ولی چون آب پرتقال کالری کمتری دارد مناسب تر است، زیرا مواد خوراکی که کالری زیاد تولید می کنند برای مبتلایان به فشار خون مناسب نیستند.

مضرات پرتقال
۱_ در پرتقال موادی از نوع آلکالوئید ها وجود دارد که در مبتلایان به نارسائی کبد ایجاد حساسیت و ناراحتی می نماید ، بنابراین اینگونه اشخاص باید در مصرف پرتقال احتیاط کنند
۲_ خوردن پرتقال به همراه ماهی شور و یا گوشت موجب سوء هاظمه می گردد

نشانه های یک پرتقال خوب
۱ـ پوست پرتقال نازک باشد.
۲ـ پوست آن هنگام لمس نرم باشد.
۳ـ پر گوشت و سنگین باشد نه پوک و کم آب زیرا پرتقالهای سنگین، گوشت و آب زیاد دارند و شیرین هستند.
خواص غذایی ـ دارویی آب پرتقال
آب پرتقال با مزه شیرین متمایل به ترشی، سرشار از ویتامین مخصوصا ویتامین ث ـ C است. به همین خاطر برای ایجاد نیرو و مقاومت در برابر بیماری ها و سختی های زندگی بسیار مؤثر است. همچنین به کسانی که تازه از بستر بیماری برخاسته اند و دوران نقاهت را می گذرانند، خوردن آن بسیار توصیه شده است.
آب پرتقال به علت دارا بودن پروتئین ، بویژه قند کافی، باعث تقویت عمومی بدن می شود.
وجود مواد معدنی کافی در آب پرتقال بویژه پتاسیم، باعث می شود که حجم ادرار افزایش بیابد و از این طریق سموم بدن دفع شود و انسان حالت نشاط پیدا کند.
وجود هورمونهای رشد و نمو، کلسیم، فسفر و ویتامینهای (آ ـ A) و (ث ـ C) در آب پرتقال، شرایط لازم برای رشد و نمو استخوانها و عاج سازی برای استحکام دندانها را فراهم می کند. لذا برای تقویت و رشد اطفال و برای تأمین مواد لازم جهت بانوان شیرده و حامله بسیار مفید است.
پرتقال به وسیله املاح فراوان خود، موجب قلیایی شدن خون می شود و هنگام پیری از بالا رفتن ترشی خون جلوگیری می کند.
پرتقال هم مثل دیگر مرکبات، نیروی الکتریکی بدن را زیاد می کند و مانع از رسوب خون در جدار رگها می شود.آب پرتقال و اسانس پرتقال خاصیت ضدعفونی کننده دارند، از این رو معمولاً در تهیه پمادهای ضدعفونی کننده، ادکلن، محلولهای زیبایی و معطر کردن شربتهای طبی به کار می رود.
بهترین و طبیعی ترین راه مبارزه با یبوست، خوردن روزانه یک تا دو لیوان آب پرتقال است.
از آب پرتقال برای درمان تب استفاده می شود.
با اینکه پرتقال دارای قند است ولی برای مبتلایان به مرض قند (دیابت) مفید است.
فعالیت سلولها را زیاد می کند و بر قدرت اعصاب می افزاید.
پرتقال برای نرم و لطیف کردن پوست بسیار مفید است.
جوشانده پوست پرتقال و نارنج خیلی زود بی اشتهایی را درمان می کند.
برای معالجه زکام و گریپ، می توانید آب یک عدد پرتقال را در یک فنجان آب جوش بریزید و با دو حبه قند شیرین کنید، سپس شب موقع خواب، داغ داغ آن را بنوشید.
خون را تصفیه می کند و برای معالجه خونریزی های شدید و تشنج ها فوق العاده مفید است.
خلال پوست و گوشت پرتقال در شیرینی پزی مصرف می شود.
همچنین در تهیه سالاد، کمپوت و… نیز از آن استفاده می کنند.

*****بازدید کننده محترم :جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با شب یلدا مقالات زیر را مطالعه کنید:۱- میوه شب یلدا ” انار” _ ترکیبات ، خواص درمانی ، عوارض و…( مرجع کامل اطلاعات )
۲- میوه شب یلدا ” هندوانه” _ ترکیبات ، خواص درمانی ، عوارض و…( مرجع کامل اطلاعات )
۳- میوه شب یلدا ” پرتقال ” _ ترکیبات ، خواص درمانی ، عوارض و…( مرجع کامل اطلاعات )۴- شب یلدا، شب سلامتی و سلامتی در شب انار و هندوانه