شب يلدا، شب سلامتي و سلامتي در شب انار و هندوانه

آذر ۲۹, ۱۳۸۶ توسط :   موضوع : اخبار اجتماعي, اخبار تغذیه

شب يلدا، شب سلامتي و  سلامتي در شب انار و هندوانه  

ما ايراني‌ها مناسبت‌‌هاي جالبي داريم كه در تمام دنيا كم‌نظير است. برخي از آنها با طبيعت همگرايي خاصي دارند؛ مثل همين «شب يلدا»؛ شبي كه تا صبح نشده، جوجه‌هايمان را مي‌شماريم، خانه بزرگترهاي فاميل جمع مي‌شويم و اگر شانس داشته باشيم و هنوز در خانه مادربزرگ كرسي پيدا شود، پاها را زير كرسي دراز مي‌كنيم، فال حافظ مي‌گيريم و هزار تا آرزوي رنگي مي‌كنيم….

در اين ميان، خوراكي‌هاي شب يلدا هم چيزهايي نيستند كه بشود از آنها گذشت! با اين‌كه در جاهاي مختلف ايران و بنا به خرده‌فرهنگ‌ها و آيين‌ها، از خوراكي‌هاي گوناگوني در اين شب استفاده مي‌شود، اما مثل «سبزي پلو با ماهي» شب عيد نوروز، شب يلدا هم خوراكي‌هاي مخصوصي دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از همشهری ، ميوه و خشكبار، اصلي‌ترين خوراكي‌ها در اين زمينه هستند و ميوه‌هايي كه براي شب يلدا خريداري مي‌شوند، ميوه‌هايي پاييزي و تابستاني، به خصوص انار و هندوانه هستند.

بر اساس يك باور قديمي، مردم با اين كار، با ميوه‌هاي تابستاني وداع مي‌كنند و با خوردن خشكبار گرم به استقبال سرما مي‌روند و يلدا را جشن مي‌گيرند تا نشانگر تقابل سرما، ناباروري، پژمردگي و مرگ با گرما، روشنايي، باروري، سبزي و زندگي باشد.

يلداهايي به وسعت ايران

هر گوشه كشور را كه نگاه كني، براي برپايي يلدا، سنت مخصوص خودش را دارد هر چند كه شايد به‌درستي معلوم نباشد آداب و رسوم اين شهرها چقدر ماندگار مي‌مانند و اين روزها مردم محلي چقدر اين رسوم را به رسميت مي‌شناسند!

شب يلداي بعضي شهرستان‌ها مثل اصفهان، دامغان و روستاهاي آن، با هندوانه و انار و انگور معني پيدا مي‌كند ولي آن را به شكل آونگ مصرف مي‌كنند و همراه با خشكبار براي پذيرايي مهمان‌ها مي‌گذراند.

در تالش، درشب چله(يلدا)، 40 نوع خوراكي بايد خورد. در اردبيل و آذربايجان، هموطنان آذري، ماستي را كه شبيه پنير درست شده، مي‌برند و اعتقاد دارند خوردن ماست بريده‌شده در شب يلدا، بدن را در مقابل سوز و سرماي زمستان مقاوم مي‌كند.

در كمره يا خمين، كشمش‌هاي سبز به بند كشيده شده را مي‌خورند، كدو حلوايي مي‌پزند و گندم، برشته مي‌كنند. در سنندج، كدبانوهاي كرد، چند خربزه را براي شب چله، ترشي مي‌اندازند و در محلات، چيدن سفره‌اي با «هفت سين» مرسوم است كه از هفت نوع خوراكي در آن استفاده مي‌شود كه عبارتند از: سنجد، سيب، سماق، سه‌پستان، سمنو، سركه و سبزي!

اما آنچه در سفره شب يلدا در اكثر شهرها و روستاها باب است، سفره‌اي است رنگين كه ميوه‌هايي نظير هندوانه، انار، سيب‌سرخ، خربزه و به و خشكباري مثل برگه هلو و زردآلو، انجير خشك، سنجد و كشمش در آن وجود دارد. اما آجيل شب يلدا كه گران‌ترين خوراكي بلندترين شب سال هم به شمار مي‌آيد به «آجيل هفت‌قلم» معروف است كه در آن، پسته، بادام، گردو، نخودچي، انجير، باسلوق و… وجود دارد.

شب يلدا، شب سلامتي

هر يك از خوراكي‌هاي شب يلدا، خواص درماني و طبيعي مخصوص دارند، چنانچه جعفر شهري در كتاب «طهران قديم» در رابطه با خواص مواد غذايي كه در اين شب خورده مي‌شود، آورده است: «مردم معتقد بودند با خوردني‌هاي سفره شب يلدا، مثل خوراكي‌هاي پاي سفره هفت‌سين طبيعت گرم خود را مي‌توانند سرد كنند و طبيعت سرد خود را گرم كنند. به اين صورت كه اگر از گرمي مزاج رنج مي‌برند، هندوانه و انار و اگر از سردي ناراحت مي‌شوند، توت و كشمش و خرما و مثل آن بخورند».

البته در علم چيزي به نام سردي و گرمي تاييد نشده است اما فوايد خوراكي‌هاي شب يلدا به قدري زياد است كه خوردن هر يك، خواص درماني خاص خود را دارد. در واقع اين ميوه‌ها و خوراكي‌ها هر يك بار معنايي نمادين با خود دارد. هندوانه كه قاچ‌هاي مدور مي‌خورد، چون خورشيد، يادآور گرماي تابستان و فرونشاندن عطش است يا انار، صندوقچه‌ دانه‌هاي مرواريد سرخ، نماد زايش و سلامتي است.

۸۶۴۵۳۳۵۳.jpg

هندوانه‌هاي به شرط چاقو

در سراسر ايران، جايي را نمي‌يابيد كه خوردن هندوانه در شب يلدا، جزء آداب و رسوم آن نباشد زيرا عده‌اي اعتقاد دارند كه اگر مقداري هندوانه در شب چله بخورند، در سراسر چله بزرگ و كوچك، يعني زمستاني كه در پيش دارند، سرما و بيماري بر آنها غلبه نخواهد كرد.

در حقيقت مصرف هندوانه، به دليل سرشاربودن از انواع ويتامين‌ها و املاح معدني، نياز بدن به اين مواد مغذي را تامين كرده و مايعات هدررفته را جبران مي‌كند. وجود مقادير بالايي از آنتي‌اكسيدان‌هاي مختلف در اين ميوه، آن را ارزشمند ساخته است.

ويتامين‌هاي «آ» و «ث» و «ليكوپن» از مهمترين ضداكسيدكننده‌هاي هندوانه به شمار مي‌آيند. اين تركيبات با غيرفعال‌كردن راديكال‌هاي آزاد از اكسيداسيون كلسترول و تنگ‌شدن ديواره عروق و در نهايت از بروز بيماري‌هاي قلبي و سكته جلوگيري مي‌كنند.به علاوه مطالعات نشان مي‌دهد كه مصرف منظم اين ميوه، از بروز حملات آسم، سرطان كولون و حتي آرتروز مي‌كاهد؛ حتي هندوانه را درمان بيماريهاي كليه، نقرس و بواسير هم مي‌دانند.

تخم هندوانه نيز حاوي 30درصد روغن است كه از نظر خواص شيميايي مانند بادام است و مغز تخم هندوانه هم انگل‌هاي روده و معده را از بين مي‌برد. در نسخ قديمي به خواص پوست سفيد داخل آن اشاره شده است كه براي زخم گلو و دهان بسيار مفيد است.

هندوانه از ديدگاه طب قديم سرد و تر است و در گذشته از آن به عنوان تب‌بر نيز استفاده مي‌كرده‌اند. اين ميوه عطش را كم مي‌كند و پوست را مرطوب نگه مي‌دارد. از نظر كالريكي، ميوه مناسبي در رژيم غذايي كاهش وزن به شمار مي‌آيد.

جالب است بدانيد مردم تالش به جز خوردن هندوانه در شب يلدا، با پوست آن فال هم مي‌گيرند. براي اين كار پوست هندوانه‌هاي شب يلدا را مي‌برند، آن را چهار قسمت كرده، چهار تكه را در دست گرفته و نيت مي‌كنند. پس از آن پوسته‌ها را از جلو به پشت سر مي‌اندازند.

طبق رسم تالشي‌ها، اگر دو قطعه سبز و دو قطعه سفيد بيفتد، خوب است. يك قطعه سبز و سه قطعه سفيد، باطل است و هر چهار قطعه سبز يعني اين‌كه «شما خيلي خوش‌شانس‌ايد».

۶۷۵۶۶۵۴۶۷۶۸۹۷.jpg

ترش يا شيرين

بسياري از مردم معتقدند كه انار، درمان‌كننده بسياري از بيماري‌ها و دردهاست. اين اعتقاد درستي است، چرا كه انار، بسياري از بيماري‌ها را درمان مي‌كند.نكته جالب اين‌كه خواص درماني و حياتي در انار شيرين به مراتب بيشتر و كامل‌تر است زيرا انار شيرين، اناري است كه كاملاً رسيده و تركيبات شيميايي آن، كامل شده است و به شكل طبيعي به تكامل مواد مغذي موجود رسيده است.

در انار ترش كه مواد قندي آن كمتر است، مواد اسيدي مانند اسيد ماليك و اسيدسيتريك وجود دارد كه در بعضي از افراد ايجاد ناراحتي خواهد كرد.انار براي سلامتي پوست بسيار مفيد است و نكته بسيار مهم اين است كه با مصرف انار، سموم بدن دفع مي‌شود.

پاكسازي سموم از بدن، در ايجاد شادماني و نشاط در افراد بسيار تاثيرگذار است و كبد كه وظيفه پاكسازي سموم از بدن را دارد با مصرف انار تقويت مي‌شود.مصرف انار باعث رفع لك‌هاي پوستي مي‌شود و براي رفع خستگي و آرامش اعصاب بسيار كارآمد است.

انار در حقيقت يك ميوه نيست، بلكه يك پزشك و درمان‌كننده بيماري‌هاي كبد، مسموميت‌هاي خون، خستگي جسمي و عصبي و بالاخره رفع كننده بيماري‌هاي عفوني و انگل‌هاي دستگاه گوارش است.

در شيراز و بخش‌هاي جنوبي كشور، رسم است كه انار شب يلدا را با گلپر مي‌خورند، گلپر علاوه بر خواص بي‌شمار باعث افزايش قواي بدني مي‌شود و تركيب انار و گلپر از سرماخوردگي پيشگيري مي‌كند.

ميوه خشك معروف

در شب يلدا از ميوه‌هاي خشك شده و يا آلبالو و آلوهايي كه در فريزر نگهداري مي‌شود هم در سفره مي‌گذارند، يكي از اين ميوه‌هاي خشك، انجير است. اين ميوه مغذي و خوش طعم است و داراي ويتامين‌هاي فراوان، مواد معدني، چربي مفيد و مواد قندي است.

ضدسرطان است و خوردن آن باعث افزايش ادرار مي‌شود.انجير براي افرادي كه قند خونشان پايين است و يك باره احساس ضعف مي‌كنند مناسب است، زيرا قند آن به سرعت از روده كوچك جذب مي‌شود، همچنين ملين بسيار خوبي است.

در طب قديم از آن به عنوان گرمي ياد مي‌كردند و اغلب آن را با بادام يا گردو مصرف مي‌كنند. مصرف انجير براي از بين بردن بوي بد دهان نيز توصيه شده است. اين ميوه تعرق را زياد كرده و سموم بدن را دفع مي‌كند و خيسانده آن در شير در موارد سرما‌خوردگي شديد بسيار مفيد است.

آجيل هفت قلم

آجيل، بخش چرب و خوشمزه سفره يلدا را تشكيل مي‌دهد، بادام، پسته، فندق، گردو، نخودچي و كشمش و باسلوق، كمتر كسي را دچار وسوسه نمي‌كند، به خصوص كه در شب‌هاي سرد زمستان، خوردن آجيل شما را گرم مي‌كند، در زير به شرح خواص دو قلم از خوراكي‌هاي موجود در آجيل شب يلدا مي‌پردازيم:

ميوه‌اي كه مي‌خندد:پسته در اروپا بسيار گران است و كمتر شناخته شده است.مغز پسته از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است و براي افراد گرم مزاج مناسب نيست، اين ميوه بسيار مقوي است و حاوي ويتامين‌هاي ب1، ب3 و ويتامين E بوده و املاح مغذي شامل آهن، پتاسيم، فسفر و كلسيم را داراست.

مغز پسته به دليل دارا بودن آهن، خون ساز است و معمولاً به افرادي كه از كم‌خوني فقر آهن رنج مي‌برند، مصرف آن توصيه مي‌شود. همچنين آن را تقويت كننده نيروي جسمي مي‌دانند.

از ديگر خواص پسته مي‌توان به وجود كوآنزيم كيو10 (10Q) اشاره كرد كه نوعي آنتي‌اكسيدان است و در پيشگيري از بيماري‌هاي قلبي نافع است.از سوي ديگر افرادي كه مبتلا به نارسايي كبد هستند، مبتلايان به نقرس، ديابت و ناراحتي‌هاي كليه بايد از خوردن پسته خودداري كنند.

ميوه‌اي به شكل مغز: مغز گردو داراي پروتئين، قند، آب و چند اسيد آلي، مقدار كمي اسانس و ويتامين‌هاي A, B, C, D و E است. اين ميوه حاوي اسيدهاي چرب مفيد و املاح معدني نظير كلسيم، پتاسيم، منيزيوم و فسفر است، تا جايي كه در برخي منابع، فسفر آن در رده منابع غني ذكر مي‌كنند.

گردو از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است و آن براي پايين آوردن كلسترول خون و پيشگيري از بيماري‌هاي ريوي استفاده مي‌كنند. مصرف اين ميوه از تشكيل سنگ كليه و سنگ كيسه صفرا جلوگيري مي‌كند.

آجيل‌هاي فريبنده

آجيل و خشكبار جز خوراكي‌هاي سنتي هستند كه مردم عادت كرده‌اند، به صورت فله‌اي خريداري كنند. البته هر كس دلايل مخصوصي دارد، بعضي از افراد به نكاتي مثل اين كه «آجيل باز را مي‌توان از 50 گرم تا چندين كيلو و به ميزان دلخواه خريداري كرد»، يا «آجيل باز قابل تست كردن است و در ضمن هزينه‌اي هم براي بسته‌بندي نمي‌پردازيم» اشاره مي‌كنند.

فروشندگان آجيل و خشكبار هم مي‌گويند: «مشتريان باهوش، جنس را با دقت مي‌بينند، آن را مي‌چشند و بعد خريد مي‌كنند.»

اما بد نيست بدانيد آجيل و خشكبار قابليت آلودگي به قارچي نظير آفلاتوكسين را دارند كه واحدهاي صنعتي با توجه به وجود پروانه‌هاي بهداشتي، ضوابط و دستورالعمل‌ها ملزم به اندازه‌گيري قارچ آفلاتوكسين بر روي محصولاتشان هستند، اما در محصولات سنتي آجيل و خشكبار، اين اندازه‌گيري‌ها صورت نگرفته و محصول توليدي قابل رديابي نيست.

خودكشي در شب يلدا

البته قرار نيست كه شما در شب يلدا كه شب سلامتي نام گرفته، در اثر مصرف بيش از حد خوراكي‌ها يا استفاده از خوراكي‌هاي آلوده بيمار شويد و طعم بلندترين شب سال را با بيماري و درد تلخ كنيد، در زير توصيه‌هايي آورده شده كه به شما كمك مي‌كند تا از برخي موارد آزار دهنده پرهيز كنيد:

1 – پوست ميوه‌هايي مثل انار و هندوانه را حتماً به دقت بشوئيد، چرا كه خوردن انار، آب لمبو و هندوانه در صورتي كه آلوده باشند، هرگز لذت بخش نيست.

2 – اگر در آجيلي كه خريداري مي‌كنيد بادام زميني بدون پوسته قهوه‌اي و به شكل فله‌اي وجود دارد حتماً آن را پاك كنيد و دقت كنيد كه در بين آن دانه‌هاي سياه ريز وجود نداشته باشد.

3 – افرادي كه از بالا بودن تري‌گليسريد خون رنج مي‌برند، بهتر است از مصرف دانه‌هاي چرب مثل پسته، بادام، گردو و… خودداري كنند.

4 – مصرف آجيل بوداده كه حاوي نمك فراوان است به هيچ وجه به كساني كه فشار خون بالايي دارند يا از مشكلات كليوي رنج مي‌برند، توصيه نمي‌شود.

5 – بهتر است در انتخاب آجيل دقت كرده و به عنوان مثال پسته‌هايي كه پوست بسيار زرد براق يا مغز قرمز رنگ شده دارند و يا تخمه‌هايي كه براي پررنگ‌تر شدن از رنگ‌هاي مصنوعي در آنها استفاده كرده‌اند را خريداري نكنيد.

6 – خوراكي‌هاي شب يلدا به اندازه كافي متنوع و حجيم هستند، پس توصيه من به شما اين است كه يا شام را حذف كنيد يا شام بسيار سبكي ميل كنيد.

7 – به خاطر داشته باشيد كه آجيل خام تا يكسال قابل نگهداري است، اما بعد از تفت دادن بهتر است هر چه زودتر مصرف شود.
 

*****بازدید کننده محترم :

جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با شب یلدا مقالات زیر را مطالعه کنید:

۱- میوه شب یلدا ” انار” _ ترکیبات ، خواص درمانی ، عوارض و…( مرجع کامل اطلاعات )
۲- میوه شب یلدا ” هندوانه” _ ترکیبات ، خواص درمانی ، عوارض و…( مرجع کامل اطلاعات )
۳- میوه شب یلدا ” پرتقال ” _ ترکیبات ، خواص درمانی ، عوارض و…( مرجع کامل اطلاعات )

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است