جشن شب یلدا ، ” یلـدا ” یعنی تولد خورشـید

آذر ۲۹, ۱۳۸۶ توسط :   موضوع : اخبار اجتماعي

جشن شب یلدا  یلـدا یعنی تولد خورشـید
گذشتگان ما که پایه و اساس زندیگشان بر کشاورزی و شبانی استوار بوده و در طول سال ، با سپری شدن فـصول و تضادهای طبیعی موسمی برخورد داشته اند ، بر اثر تجربه و گذشت زمان با گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و کوتاهی روز وشب و جهت و حرکت و قـرار ستارگان آشنایی یافته و کارها و فـعالیت هایشان را با آن تنظیم می کرده اند .و شب یلدا را پیدا کرده اند.


رسم و رسومات شب یلدا مخصوص آریایی هاست و از این شب به عـنوان شب زایش خورشید یا شب تولد نور یاد شده است . این تغییر در فـرهنگ آریایی قدمتی بالغ بر هزار سال دارد .

کوتاه ترین روز ، آخرین روز پاییز ( یعنی سی ام آذز)  است و بلندترین شب سال ، از آغاز دی ، روزها به تدریج بلندتر و شب ها کوتاه تر می شود . خورشـید هـر روز بیشـتر در آسمان می پاید و نور و گرمی نثار می پاشـد ، به همین جهت آن شب را یلدا نامیدند ، یعنی تولد ، زایش خورشید شکسـت ناپذیر و آن را آغاز سال قـرار دادند .

تصور گذشتگان بر این بود که تاریکی نماینده اهـریمن است و روشنی از تجلیات و آثار اهورایی . به همین مناسبت در شب ها آتش نیز روشن می کردند تا تاریکی و عاملان اهریمنی و شیطانی نابود شـده و بگریزند . هـمچـنان که خورشـید به مناسـبت فـروغ و گرمای کارسازش تقـدس پیدا کرده بود ، آتش نیز از هـمان تقـدس و والایی در نزد مردم برخوردار شـده بود .در شب یلدا ، یا تولد خورشـید جهت رفع این نحوست ، آتش روشن می کردند ، دور هم جمع می شدند ، سفـره پهن می کردند و با هم غذا می خوردند . هـر آنچه میوه تازه فصل که نگهداری شده بود و میوه های خشک ، همه را در سر سـفـره می گذاشـتند . این سفـره جنبه دینی داشت و مقـدس بود ، یعنی از ایزد ، خورشـید و روشنایی و برکت می طلـبیدند تا در زمسـتان به خوشی سر کنند و میوه تازه و خشک و چیز های دیگر در سفـره ، تمثیلی از آن بود که بهار و تابستانی پر برکت داشته باشـند . همه شب را در پرتو چراغ و نور آتش می گذراندند تا اهـریمن فـرصت تباهی و دژخویی پیدا نکند . به هر حال ، ایرانیان امروز هم مانند گذشته ، شب یلدا را جشن می گیرند . در این شب ، اقوام و خویشاوندان دور و نزدیک دور هم جمع می شـوند و پدر بزرگ ها  و مادر بزرگ ها برای بچه ها قـصه می گویند ، فـال حافـظ می گیرند و آجیل مخصوص این شـب و انار و انگور و هـندوانه و … می خورند .

اعـتقـاد گذشتگان بر ای بود که با خورندن هـندوانه ، لـرز و سوز زمسـتان را حس نمی کنند . آن ها معـتقـد بودند خوردن میوه هایی چون انار و پرتغال به  آن دلیل است که رنگ این میوه ها به مانند رنگ نور خورشـید به هـنگام سپیده دم است و از دیرباز رسم بر آن بوده که از این میوه ها در این شـب میل شـود .

یلدا شب ترین شب سال

یلدا با ولاد ت ومیلاد وتولد هم خانواده است پیشینیان ما که به نبرد دائمی شب و روز،  نور وظلمت، خوبی وبدی واهورا واهریمن اعتقاد داشتند می گفتند که طولانی ترین نبرد سال نبرد شب یلدا است که به درخشش خورشید و پیروزی نور ختم می شود.

یلدا ، شب تولد خورشید است .

 آجیل شب یلدا

آجیل شب یلدا به دلیل مغزها وخشکبار فراوان ومتنوعی که دارد از نظرارزش تغذیه ای بسیارارزشمند است .آجیل از جمله مواد غذایی است که در میهمانی های رسمی ما به کار می رود وجزء موادغذایی گران قیمت است.آجیل این شب برخلاف آجیل عیدنوروز،خام بوده ونمک ندارد  این آجیل به آجیل شیرین معروف است وازآنجایی که بوداده نیست ، از نظرمتخصصان تغذیه مفیدترهم هست. برای آنکه با خواص این آجیل بیشترآشنا شویم تک تک آنها را مورد بررسی قرارمیدهیم .

۸۶۴۵۳۳۵۳.jpg

هندوانه

هندوانه ازجمله میوه های است که در این شب به قیمت بسیار بالایی به فروش می رسد. همه دراین شب خود را ملزم می کنند تا حتما حتی مقدار اندکی هم که شده ، میل کنند.حتما باورتان نمی شود ، اگر بگوییم زادگاه اصلی این میوه در قاره آفریقاست و برای اولین بار در کشور مصر کشت شده است .سپس ازمصر به چین وسپس روسیه رفته وبه سراسر دنیا معرفی گردیده است . امروزه ، علاوه برروسیه ، کشورهایی نظیر چین ، ترکیه ، ایران وایالات متحده از بزرگترین تولید کنندگان این میوه به حساب می آیند. این میوه به دلیل آب فراوانی که دارد اغلب در روزهای گرم تابستان طرفداران زیادی دارد اما در شروع زمستان یعنی شب یلدا نیز خریداران بسیاری دارد. ایرانیان معتقدند که با خوردن این میوه که طبیعت سردی دارد دیگر در زمستان سوز سرما بر آنها کارساز نخواهد بود.از دیدگاه متخصصان علم تغذیه یک سروینگ از این میوه در رژیم غذایی روزانه معادل یک فنجان است که در این مقدار نزدیک به ۵۰ کالری انرژی ۵/۱۴میلی گرم ویتامین c ، ۱۷۶میلی گرم پتاسیم ومقادیربالایی از پیش سازویتامین A، ۶  Bو۱B وجود دارد.

به این دلیل ،هندوانه از منابع عالی ویتامین C وA   قـلمداد می شود. جالب است بدانید که این میوه از بروز عفونت در بیماران مبتلا به آسم ، آترواسکلروزیس ، سرطان کولون وآرتروز جلوگیری می کند. وجود مقادیر بالایی ازآنتی اکسیدانهای مختلف دراین میوه آن را ارزشمند ساخته است . ویتامین CوAولیکوپن از مهمترینآنتی اکسیدانهای موجود در این میوه هستند. این ترکیبات با غیر فعال کردن رادیکال های آزاد از اکسـیداسـیون کلسـترول وتنگ شدن دیواره عـروق از بروز بیماری های قـلبی وسکته جلوگیری می نماید . به علاوه ، مطالعات نشان می دهـد که مصرف منظم این میوه از بروز حملات آسم ، سرطان کولون وحتی آرتروز جلو گیری می کند. رنگ صورتی این میوه مربوط به لیکوپن موجوددراین میوه است که به دلیل خواص آنتی اکسیدانی مانع بروز سرطان هایی نظیر سرطان پروستات ، سینه ، ریه و روده می گردد . این میوه با خواص ضد سرطانی از اطلاعات ژنتیکی همه سلول ها (DNA) محافـظت کرده واز جهش های ژنتیکی جلوگیری می کند. این میوه نیز مانند هویج در تقویت حس بینایی موثر است .

وجود بتا کاروتن در این میوه در حفظ سلامت چشم ها موثر است .اما با وجود فواید بسیار بالای این میوه ، هندوانه دارای ترکیبات گواتروژن است وافرادی که در مناطق با  ید کم زندگی می کنند باید کمتر از این میوه استفاده کنند. این میوه اگزالات وپورین بالایی دارد به این دلیل افرادی که مستعد ابتلا به سنگ

کلیه واوره بالا هـسـتند باید کمتر از این میوه استفاده نمایند تا این عوارض در آنها تشدید نشود . در ضمن ، افراد مبتلا به دیابت نیز باید با دقت فراوان از این میوه استفاده نمایند زیرا هندوانه اندیس گلایسمی بالایی دارد وقند خون را به سرعت بالا می برد وکنترل این قند برای دیابتی ها بسیار مشکل است .همانطور که گفته شد این میوه پتاسیم بالایی دارد ومصرف یک سروینگ هندوانه دارای ۱۷۶میلی گرم از این ماده مغذی است که می تواند به کاهش فشار خون بالا در بیماران مبتلا به این بیماری کمک نماید .این میوه با وجود ویتامین ۶Bوبوی خوشایندی که دارد در رفع حالت تهوع بسیار مفید است . بخصوص اگر شیرینی نسبتا ملایمی داشته باشد. 

 انگور

این میوه نیز به همراه انار وهندوانه میل می شود.عـلاوه بر انگور تازه از کشمش نیزبه همراه سایر اجزای آجیل شب یلدا استفاده می شود .به انگور نیز خواص بسیاری را نسبت می دهند که از جمله آنها کاهش دهنده فشار خون است . مطالعات نشان داده است که دریافت روزانه ۵/۲ تا ۹/۳ گرم پتاسیم در روز به میزان ۲۵ درصد احتمال مرگ ومیر را در افراد فشارخونی کاهش می دهد . به علاوه وجود آنتی اکسیدان های بسیار قوی که در این میوه وجود دارد از پیشرفت بیماری آرتروز جلوگیری می نماید. الایژیک اسید از ترکیباتی است که در انگور به وفـور یافت شده وخاصیت آنتی اکسیدانی دارد وبه نظر می رسد ازفعالیت مواد سرطان زا نظیر آلاینده های محیط ، دودسیگار وفراورده های گوشتی دودی شده ممانعت به عمل می آورد .از آنجایی که کمبود پتاسیم موجب بروز فراموشی و افسردگی می گردد توصیه می شود زیرا افـزایش مصرف پتاسیم می تواند این مشکل را به تاخیر بیندازد. انگور تازه به دلیل اندیس گلایسمی پایینی که دارد یکی از میوه های مجاز برای افراد مبتلا به دیابت محسوب می گردد. جالب است بدانید که در طب چینی از این میوه به دلیل نمک های متعددی که دارد برای تصفیه خون وپاک کردن غدد وارگانه استفاده می شده است . به علاوه این طب انگور را میوه ای موثر برای اختلالات کبدی خصوصا هپاتیت دانسته است .

پسته

این مغز به شدت به افرادی که گیاهخوار هستند توصیه می گردد ، زیرا در آن مقادیر بالایی از آهن وکلسیم وجود دارد به طوری که در هر ۱۰۰گرم از آن ۱۱۰ میلی گرم کلسیم و۳میلی گرم آهن وجود دارد این مغز به افرادی که دچار کم خونی هستند ویا خانم های باردار نیز توصیه می شود . پسته فولات نسبتا بالایی نیز دارد وبه این دلیل به افرادی که دچار بیماری قلبی هستند نیز توصیه می گردد. مطالعات نشان داده است که در ۱۰۰گرم از این مغز ۵۸ میلی گرم فولات وجود دارد که می تواند برای پیشگیری از تشدید این مشکل بسیار کمک کننده باشد. اما این مغز نیز مانند بادام چربی بالایی دارد به این ترتیب که در هر ۱۰۰ گرم از آن ۵۵ گرم چربی وجود دارد به این دلیل افرادی که در معرض چاقی هـسـتند ویا به دیابت ، فشارخون و حتی بیماری های قلبی مبتلا هـسـتند باید با دقت از این مغز استفاده نمایند زیرا امکان دارد که اضافه وزن حاصل از مصرف بی رویه آن ، مشکلشان را چندین برابر کند.

۶۷۵۶۶۵۴۶۷۶۸۹۷.jpg

 انار

انار نیز مانند هندوانه باید در شب یلدا خورده شود .این میوه زمستانی نیز دارای  خواص بسیار است که در زیر بیشتر به آنها پرداخته خواهد شد. جالب است بدانید که در سالهای بسیار دور این میوه از ایران به شرق وشمال هندوستان برده شده ومورد کشت قرار گرفته است .در صورتی که بیشتر منابع  زادگاه آن را کشور هند معرفی می کنند ،در حالی که زادگاه اصلی انار ایران ونواحی اطراف آن است . که به تدریج از ایران به هند واز آنجا به کشور های اطراف دریای مدیترانه وسپس به آمریکا برده شده ومورد کشت قرار گرفته است .

مطالعات نشان داده اند که مصرف یک انار متوسط ۱۵درصد از نیاز افراد را به ویتامین C و۲ درصد از نیاز روزانه افراد را به آهن بر طرف کرده ، در ضمن دارای مقادیر بالایی پتاسیم (۴۰۰ میلی گرم )کلسیم و ویتامین  Aاست. دانشمندان عـقـیده دارند که می توان ازاین میوه در درمان اسهال ، مشکلات کلیوی ، ناراحتی های دستگاه گوارشی،اختلالات بینایی ،رفع انگل های روده ای ، تقویت دندانها ولثه ها وحتی دردهای معده (درصورتی که با کمی فلفل ونمک مصرف گردد)، استفاده کرد.آخرین یافته ها نشان داده اند که،دریافت منظم این میوه میتواند ازبروز سرطان پوست نیز جلوگیری کند.به این دلیل مصرف این میوه یا آب آن به افرادی که در مناطق با احتمال زیاد سرطان پوست زندگی می کنند ،توصیه می گردد . تحقیقات جدید نشان داده اند که مصرف انار مانع بروز بیماریهای قلبی می گردد . این میوه مانند چای سبز مقادیر بالایی آنتی اکسیدان دارد که مانع اکسیداسیون کلسترول بد در بدن شده واز باریک شدن دیواره عروق جلوگیری می کند واز بروز بیماری های قلبی ممانعت به عمل می آورد .محققان اعلام می دارند که نوشیدن یک لیوان آب انار در هر روز در بهبود فعالیت عروق خونی وسخت شدن دیواره انها موثر است وموجب حفظ سلامت قلب می گردد. به علاوه ، آنها معتقدند که وجود ترکیباتی نظیر پلی فنول ها ،تانین ها و آنتوسیانین ها نیز اثرات بهبود بخشی دارند. این محقـقـان اعلام می دارند که مصرف آب این میوه برای خانم های باردارمفـید بوده وتا حدودی آهن مورد نیاز بدنشان را تامین می کند.

در ضمن طبیعت سرد این میوه آن را برای تصفیه همه سیستم های بدن مفید کرده است.

به علاوه ، پیرو مطالعه ای که در دانشگاه ویسکانسین به انجام رسید محققان اعلام داشته اند که نوشیدن روزانه یک لیوان آب انار به دلیل ترکیبات آنتی اکسیدانی احتمال بروز سرطان پروستات را در مردان کاهش می دهد. این سرطان در میان مردان شایع ترین نوع سرطان است که در انگلستان سالانه

بیش از ۳۰هزارنفر به آن مبتلا شده و۱۰هزار نفراز آنها جان خودرا از دست می دهند . شواهد حاکی از آن است که این میوه به دلیل ترکیبات بسیار قوی که دارد از عود مجدد این بیماری نیز به شدت می کاهد.

بادام

این مغز از نظر تغذیه ای ارزش غذایی بسیاری دارد به طوری که در هر ۱۰۰گرم از آن ۲۱گرم پروتئین دارد وبهتر از بادام زمینی به عنوان منبع مناسبی از پروتئین محسوب می گردد. به علاوه در این مغز در حدود ۲۴۰میلی گرم کلسیم وجود دارد که می تواند در افرادی که در معرض پوکی استخوان هستند وقادر به مصرف شیرنیستند مورد استفاده قرار گیرد. این مغز می تواند در کودکان ونوجوانان به دلیل آنکه رشد استخوانی در آنها بالاست به عنوان یک میان وعده مناسب میل گردد. این مغز در هر ۱۰۰گرم دارای ۵۶ کالری انرژی است وبه دلیل مصرف آن درافرادی که دچار چاقی هستند توصیه نمی گرد.

جالب است بدانید که این مغز موجب کاهش کلسترول کامل می شود.در مطالعه ای دیده شده است که مصرف روزانه تعدادی بادام در مدت سه هفته می تواند به میزان ۱۰در صد کلسترول بد را کاهش دهد.این مغز ویتامین E فـراوانی داردوبه این دلیل در فرآورده های آرایشی و بهداشتی مصارف بسیاری دارد.

فندق

این مغز به نسبت سایر مغزها دارای چربی بیشتری است به این ترتیب که در هر ۱۰۰گرم از آن ۶۴ گرم چربی وجود دارد.در کنار چربی ،پروتئین بالایی نیز در این مغز وجود دارد. به طوری که در همین مقدار از فندق ، ۱۴ گرم پروتئین وجود دارد.فندق به نسبت سایر اجزای آجیل دارای ویتامین E بیشتری است ومقادیر مناسبی از کلسیم وفولات را داراست. مطالعات نشان داده است که در این مقدار فندق ۷۲میکروگرم فولات وجود دارد و ۱۴۰میلی گرم کلسیم دیده می شود که به این ترتیب برای افراد مستعد بیماری های قلبی وپوکی استخوان بسیار مناسب به نظر می رسد. به طور کلی ،متخصصان تغذیه مصرف مخلوط این مغزها را در حجم کم اما با یکدیگر توصیه می نمایند تا یک وعده غذای کامل به بدن برسد.در ضمن بهتر است از این مواد غـذائی در میان وعده صبح ویا بعد از ظهر استفاده شودوهر چه به سمت زمان خواب

نزدیک تر می شوید به دلیل دیر هضم بودن آنها ، توصیه می گردد که کمتراستفاده شود.

نخودچی و کشمش

 نخودچی از جمله مواد غذائی است که به عنوان یک ترکیب پر پروتئین توصیه می گردد ومی توان آن را به بچه ها ونوجوانان به عنوان یک میان وعده توصیه کرد. کشمش هم تمامی خواص انگور را دارد با این تفاوت که در طول فرآیند خشک شدن در صد پتاسیم وقند آن افزایش یافته وبه این دلیل آن را به افرادی که مبتلا به دیابت هستند توصیه نمی کنند.به علاوه پتاسیم بالای آن این ماده غذائی را برای کنترل بیماری فشار خون بالا بسیار ارزشمند کرده است .

توت وانجیر

توت یکی از خشکبار مناسب بخصوص برای افرادی است که در حال کاهش وزن هستند.

قند عالی موجود در آن چاق کننده نبوده وبرای جذب به انسولین نیاز ندارد به این دلید به افراد مبتلا به دیابت نیز توصیه می گردد.در طول رژیم های لاغری نیز می توان از آن به عنوان یک شیرینی به همراه چای استفاده کرد. انجیر نیز به خصوص برای خانم های در معرض کم خونی بسیار توصیه می گردد. انجیر خشک در هر ۱۰۰ گرم دارای ۲۵۰ میلی گرم کلسیم و ۴  میلی گرم آهن است وبه این دلیل برای تامین کمبود آهن وجلوگیری از پوکی استخوان توصیه می گردد. در هر ۱۰۰گرم از آن ۹۷۰ میلی گرم پتاسیم وجود دارد که به عنوان یک میان وعده مناسب برای افراد مبتلا به فشار خون توصیه می شود. این میوه دارای خاصیت تحریک کننگی روده است وبه عنوان یک ملین ملایم برای افراد مبتلا به یبوست خصوصا کودکان توصیه می گردد.

شب یلدا یا «شب چله» شب اول زمستان و درازترین شب سال است. و فردای آن با دمیدن خورشید، روزها بزرگ تر شده و تابش نور ایزدی افزونی می یابد. این بود که ایرانیان باستان، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می خواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا می کردند.
این جشن در ماه پارسی «دی» قرار دارد که نام آفریننده در زمان قبل از زرتشتیان بوده است که بعدها او به نام آفریننده نور معروف شد،همان که در زبان انگلیسی “day”خوانده میشود.

یلدا و جشنهای مربوطه که در این شب برگزار می شود،یک سنت باستانی است.یلدا یک جشن آریایی است و پیروان میتراییسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می کرده اند.یلدا روز تولد میترا یا مهر است.این جشن به اندازه زمانی که مردم فصول را تعیین کردند کهن است.

نور،روز و روشنایی خورشید،نشانه هایی از آفریدگار بود در حالی که شب ،تاریکی و سرما نشانه هایی از اهریمن. مشاهده تغییرات مداوم شب و روز مردم را به این باور رسانده بود که شب و روز یا روشنایی و تاریکی در یک جنگ همیشگی به سر می برند.روزهای بلندتر روزهای پیروزی روشنایی بود درحالی که روزهای کوتاه تر نشانه ای از غلبه تاریکی.
برای در امان بودن از خطر اهریمن،در این شب همه دور هم جمع می شدند و با برافروختن آتش از خورشید طلب برکت می کردند.

آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص ، هندوانه، انار و شیرینی و میوه های گوناگون است که همه جنبه نمادی دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند. در این شب هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پری آن، آینده گویی می کنند.

بر گرفته از کتابهای:
” دیدی نو از آیینی کهن ” نوشته دکتر فرهنگ مهر
“گاهشماری و جشنهای ایران باستان” نوشته هاشم رازی

*****بازدید کننده محترم :جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با شب یلدا مقالات زیر را مطالعه کنید:

۱- میوه شب یلدا ” انار” _ ترکیبات ، خواص درمانی ، عوارض و…( مرجع کامل اطلاعات )
۲- میوه شب یلدا ” هندوانه” _ ترکیبات ، خواص درمانی ، عوارض و…( مرجع کامل اطلاعات )
۳- میوه شب یلدا ” پرتقال ” _ ترکیبات ، خواص درمانی ، عوارض و…( مرجع کامل اطلاعات )

۴- شب یلدا، شب سلامتی و سلامتی در شب انار و هندوانه

مطالب مرتبط جهت مطالعه بیشتر

هشدار جامعه دندانسازان ایران : لابراتوارهای دندانسازی غیرمجاز سلامت مردم را تهدید می کند

به گزارش پایگاه اینترنتی انجمن پزشکی آمریکا، : کودکانی که تا دیروقت بیدار می مانند از نظر یادگیری در مدرسه با مشکل بیشتری مواجه می‌شوند. ۲۱/۹/۸۴

طرح شناسایی گیاهان دارویی نواحی جنگلی ومرتعی بابل به اجرا درآمد

مصوبه تشکیل بخشهای روانپزشکی در بیمارستانهای عمومی ایران با گذشت ۱۰ سال اجرا نشده است

کارشناس بهداشت آموزش و پرورش ایران: بیش از ۵۰ درصد معلمان تهرانی آموزش ضمن خدمت پیشگیری از ایدز می‌بینند

هر روزتان نوروز *********** نوروزتان پیروز

رییس مرکز بهداشت شهرستان اردبیل گفت: انکار بیماری ایدز میزان آسیب پذیری جامعه در مقابل این بیماری را افزایش می‌دهد. ۹/۹/۸۴

از هر ۱۰۰ نوجوان و جوان آلمانی ۹ نفر به کامپیوتر معتاد هستند

مرگ همسر در سنین بالاتر 'خیلی تکان دهنده نیست'

پیگیری موضوع آلودگی آب خزر ( مازندران ) در کمیسیون بهداشت مجلس ایران

  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*