زخم اثنی عشر چیست

اسفند ۲۶, ۱۳۸۶ توسط :   موضوع : بهداشت عمومي, بيماريهاي غير واگير شايع

اثنی عشر یا دوازدهه عضوی است که باعث ارتباط معده با روده کوچک می‌شود که طول تقریبی آن حدود ‪۲۵‬تا ‪ ۳۰‬سانتیمتر است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از ایرنا ، اثنی عشر نیز مانند دیگر اعضای بدن زخم می‌شود و شایع‌ترین علامت زخم اثنی عشر در قسمت فوقانی شکم و پایین جناق سینه است که اغلب با گرسنگی تشدید شده و با مصرف غذا به طور موقت بهبود می‌یابد.

درد زخم اثنی عشر می‌تواند به پشت تیر بکشد و یا گاهی با نفخ شکم موجب بیدار شدن شخص شود.

یکی از مشخصه‌های درد زخم اثنی عشر، دوره‌ای با فصلی بودن آن است ، به طوری که ممکن است برای چند هفته و هر روز درد وجود داشته باشد و به دنبال آن، برای چند ماه خود به خود برطرف شود، اما دوباره عود می‌کند.

دکتر ناصر ابراهیمی دریانی فوق تخصص بیماری‌های گوارشی و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران خاطرنشان کرد که مبنای ایجاد زخم اثنی عشر در ‪ ۲۰‬تا ‪ ۲۸‬درصد مردم زمینه ژنتیکی دارد که این نوع معمولا در کودکان شایع تر است.

وی افزود همچنین در گروه خونی او ‪ O‬نیز زخم اثنی عشر بیشتر است در حالی که در گروه خونی آ‪ A‬زخم معده بیشتر مشاهده می‌شود.

دکتر دریانی گفت با مصرف برخی داروها ضد التهابی غیراستروئیدی و مسکن که برای درد مفاصل استفاده می‌شود مثل آسپیرین دیکلوفناک ، ایندومتاسین و بروفن بخصوص در برخی موارد موجب خونریزی می‌شود.

وی درباره اینکه آیا مصرف استامینوفن نیز در زخم اثنی عشر تاثیر دارد گفت استامینوفن تاثیری ندارد اما بر خلاف گذشته که می‌گفتند مصرف این دارو هیچ خطری ندارد باید دانست که امروزه ثابت شده است که مصرف استامینوفن همراه با داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی خطر عوارض کلیوی دارد.

وی در پاسخ به این سووال که آیا زخم اثنی عشر قابل ترمیم و درمان است یا نه ، گفت در کسانی که زخم اثنی عشر دارند قرص‌های کنترل‌کننده اسید معده همچون رانیتیدین ، سایمیتیدین و امپرازول ، زخم معمولا کنترل می‌شود ، اما اگر شخصی میکروب هلیکوباکتر داشته باشد و فقط به داروهای کنترل‌کننده اسید معده اکتفا کند بیشتر از ‪ ۹۰‬درصد موارد در سال اول زخم عود می‌کند.

دکتر دریانی اضافه کرد در صورتی که در کسانی که زخم اثنی عشر همراه با یان میکروب دارند ، درصورت درمان میکروب هلیکوباکتر عود مجدد زخم در یک سال کمتر از ‪ ۱۰‬درصد است.

وی گفت در ایران به دلیل اینکه آنتی بیوتیک در کودکی و جوانی به صورت غیر علمی مصرف می‌شود به طوری که برخی برای سرماخوردگی و گلودرد ویروسی نیز خودسر از آنتی بیوتیک استفاده می‌کنند و اغلب دروه کامل آنتی بیوتیک را ادامه نمی‌دهند ، باعث مقاومت خیلی از میکروب‌ها نسبت به این آنتی بیوتیک می‌شوند.

وی گفت یکی از آنتی بیوتیک‌های خیلی خوب که روی میکروب هلیکوباکتر تاثیر دارد مترونیدازول است.

وی اضافه کرد آمار نشان می‌دهد که در ایران ‪ ۴۰‬درصد مردم به خصوص خانم ها نسبت به این آنتی بیوتیک مقاوم هستند و به علتی که گفته شد ریشه کنی میکروب هلیکوباکتر در غرب خیلی راحتر و مطمئن تر از ایران انجام می‌شود.

در کسانی که دچار میکروب هلیکوباکتر هستند آمار در ایران نشان می‌دهد که در افراد بالای ‪ ۵۰‬سال حدود ‪ ۷۰‬تا ‪ ۸۰‬درصد آلودگی به این میکروب را دارند و از این تهداد فقط ‪ ۱۰‬درصد دچار زخم اثنی عشر می‌شوند.

دکتر دریانی می‌گوید فردی که به میکروب هلیکوباکتر آلوده است لازم نیست که حتما این میکروب را از بین ببرد ، مگر اینکه زخم معده یا اثنی عشر داشته باشد و یا در فامیل درجه اول او کسی سابقه سرطان معده داشته باشد ، یا خود وی سابقه عمل جراحی معده داشته باشد یا اینکه مخاط معده‌اش دچار التهاب باشد، به خصوص وقتی که مخاط نازک شده باشد.

دکتر دریانی درباره نقش استرس و میزان بروز زخم اثنی عشر می‌گوید: اگر چه استرس و فشارهای عصبی موجب ترشح اسید و ایجاد علایم سوء هاضمه بدون زخم می‌شود اما خود استرس و فشارهای عصبی نمی‌تواند سبب ایجاد زخم پپتیک شود اما در افرادی که دچار زخم اثنی عشر هستند، تنش‌های عصبی و روانی و کشیدن سیگار می‌تواند در تشدید علایم موثر باشد.

دکتر دریانی گفت یک مبنای ایجاد زخم اثنی عشر در افراد مسایل میکروبی به خصوص میکروب هلیکوباکترپیلوری است و اگر این میکروب به موقع تشخیص داده شود و ریشه کن شود موجب درمان زخم اثنی عشر در فرد می‌شود.

دکتر دریانی تاکید کرد که آموزش کودکان به رعایت بهداشت فردی و استفاده نکرد ن از ظروف غذای دیگران و بازی نکردن در خاک و گل می‌تواند در کاهش ابتلا به میکروب هلیکوباکتر در جامعه نقش داشته باشد زیرا اغلب، آلودگی در ایران از دوران کودکی ایجاد می‌شود.

وی خاطرنشان کرد که زخم اثنی عشر به دو عامل میزبان و میکروب وابسته است.

این فوق تخصص بیماری‌های گوارشی در پاسخ به این سووال که چه عوارضی ممکن است در اثر درمان نشدن زخم اثنی عشر ایجاد شود ، گفت خوشبختانه ساختار بدن انسان طوری است که اغلب زخم‌های گوارش عارضه جدی ایجاد نمی‌کنند ولی درصد کمی از بیماران می‌توانند به خونریزی ، تنگی راه خروجی معده و ایجاد پارگی در جدار معده دچار شوند، اگر چه عوارضی که اشاره شد به ندرت اتفاق می‌افتد ولی در صورت بروز می‌تواند خطرات جدی و غیر قابل برگشت برای بیماران به خصوص سالمندان ایجاد کند ویا به مرگ بیمار منجر شود.

دکتر دریانی به همین دلیل توصیه کرد که زخم‌های اثنی عشر باید هر چه زودتر درمان شوند، همچنین شایع‌ترین عارضه زخم‌های گوارشی ، خونریزی است و ‪ ۲۰‬درصد زخم‌های اثنی عشر و معده ممکن است خون ریزی اولین علامت بیماری باشد و حتی قبل از خونریزی ، بیمار هیچگونه علایمی از درد معده و یا ترش کردن نداشته باشد و خونریزی می‌تواند به صورت استفراغ خونی و یا سیاه شدن مدفوع باشد.

دکر دریانی می‌گوید مطالعات نشان داده است که مصرف هیچ غذایی نمی‌تواند موجب ایجاد زخم‌های اثنی عشر شود و اینکه اغلب مردم مصرف غذاهای ترش ، تند یا بی‌موقع غذا خوردن را عامل ایجاد زخم می‌دانند، اعتقاد غلطی است.

پرهیز از خوردن غذاهای چرب ، کاهش حجم وعده‌های غذایی ، پرهیز از مصرف شکلات ، قهوه و نوشابه‌های گازدار ، پرهیز از خوردن غذاهای مصنوعی مانند سوسیس و کالباس، انواع ساندویچ و خمیر نان، پرهیز از استرس و رعایت نظم در وعده‌های غذایی ، پرهیز از مصرف داروهای مسکن و سیگار و نخوردن فلفل و انواع سس‌ها ، توصیه‌های دکتر دریانی برای جلوگیری از سوء هاضمه است.

دکتر دریانی خاطرنشان کرد که مصرف حبوبات و میوه‌های خام و سبزی نه تنها ضرری ندارد بلکه مصرف ان برای دستگاه گوارش مفید است و توصیه می‌شود بیمارانی که زخم اثنی عشر دارند از خوردن سبزی و میوه غفلت نکنند.

وی گفت برخی از بیماران تصور می‌کنند که شکم شان هیچ وقت نباید خالی باشد و به جای سه وعده غذا، شش وعده غذا می‌خورند که این شیوه زندگی نیز موجب می‌شود اسید بیشتری در معده ترشح شود.

بنابراین مصرف مکرر غذا نیز توصیه نمی‌شود.

این فوق تخصص بیماری‌های گوارشی در پایان خاطرنشان کرد کسانی که زخم اثنی عشر دارند باید بدانند که می‌توانند هر غذا یا میوه ای بخورند اما توصیه کلی این است که اگر احساس کردند دچار مشکل می‌شوند ان ماده غذایی را مصرف نکنند.

*** بازدید کننده محترم !

جهت کسب اطلاعات بیشتر در این رابطه مقالات زیر را مطالعه نمایید:

 زخم گوارشی – زخم معده -

 سوءهاضمه

 سوزش سر دل، فتق و بیماری برگشت محتویات معده به مری (ریفلاکس)

 سوزش سر دل، فتق و بیماری برگشت محتویات معده به مری (ریفلاکس)

 زخم اثنی عشر چیست عوارض و مشکلات روزه داری در ماه مبارک رمضان

  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*