پشه های خاکی و نقش آنها در سالک و کالاآزار و راه مبارزه با آنها

پشه های خاکی و نقش آنها در سالک و کالاآزار و راه مبارزه با آنها

پشه خاکیها حشرات کوچکی با اندازه ۵-۲ میلیمتر و بدنی پر مو ، چشم های بزرگ و پاهای نسبتا ً بلند هستند.

پشه خاکیها دارای دگردیسی کامل بوده ، ماده ها تخم خود را در نقاط مرطوب مانند: شکاف سنگ فرشها ،  شکافها و سوراخهای سطح زمین ، ریشه خارجی درختان ، شکافهای موجود در کف طویله و مرغداریها ، میان شاخ و برگ های ریخته شده قرار می دهند.

تخم ها پس از گذارندن دوره خود تبدیل به لارو می شوند و دارای ۴ مرحله لاروی می باشند که پس از طی این دوره که بستگی به شرایط محیطی دارد تبدیل به شفیره وسپس بالغ  میگردند.

پشه خاکیهای بالغ را میتوان در لابلای شاخه و برگ گیاهان در سطح زمین ، لانه حیوانات ، شکافها و سوراخ های درختان ، شکاف  سنگ ها ، داخل غارها و اماکن انسانی و حیوانی مشاهده نمود.

سیکل زندگی پشه خاکیها ۱۰۰- ۳۰  روز است وبستگی کامل به شرایط محیطی دارد . پشه خاکیهای نر و ماده از شیره گیاهی تغذیه میکنند ولی ماده ها برای تخمگذاری و رسیدن تخم ها بایستی خونخواری نمایند. پشه خاکیهای ماده نقاط کم مو و باز بدن را مورد گزش قرارمی دهند. میزبان این حشرات  حیوانات اهلی ، سگها ، جوندگان اهلی و وحشی ، مار ، مارمولک و گاهی پرندگان می باشند۰
بیماریهای منتقله :
 بیماریهای منتقله توسط پشه خاکیها را لیشما نیوز گویند۰ لیشما نیوزها در اغلب نقاط جهان وجود دارند و از بیماری های مشترک انسان و حیوانات بشمار می آیند که ممکنست  به صورت ضایعات پوستی (سالک) و یا ضایعات احشائی (کالاآزار) و جلدی مخاطی  تظاهر نمایند که توسط انگل  لیشما نیا ها ایجاد شوند.

انگلهای لیشمانیا در داخل سلولهای تک هسته ای بیگانه خوار جوندگان ، گوشتخواران و خزندگان رشد می کنند. انگلهای لیشمانیا توسط پشه خاکیها منتقل  می شوند۰

۶۴۳۶۴۸۳۷۴۹۷۳۴۳.jpg
لیشما نیوزجلدی = سالک
دونوع سالک وجود دارد : نوع شهری و نوع روستایی که از نظر ناقل ، تظاهرات بالینی دارای تفاوتهایی می باشند۰
۱- سالک نوع شهری –  نوع خشک
الف – کانون  :
تهران -  قسمت های مختلف شهر که با گسترش شهرها و شهر نشینی و از بین رفتن باغها از شیوع آن کاسته شده است .شیراز ( جنوب غربی شهر) .کرمان ( محله های مختلف)مشهد ( اطراف حرم مطهر – کوه سنگی )  نیشابور (  نقاط مختلف سرچشمه )  سبزوار –  قم –  ساوه – اردستان –  نایین
ب – ناقلین :
 * فلبوتوموس سرژانتی که در داخل اماکن به سر می برند این پشه در مرغداری ها ، در لانه مرغها به وفور یافت می شوند و به خون پرندگان هم علاقه زیادی دارد.
ج – مخزن بیماری  :

سگ ،گاهی انسان
سیر بیماری :
پس از گزش پشه خاکی ماده آلوده و گذشت ۸-۲ ماه در  محل گزش برجستگی به رنگ قرمز ایجاد میشود که کمی خارش دارد ولی فاقد درد می باشد با گذشت چند هفته این برجستگی سفت می شود و اطراف آن ملتهب و به رنگ قرمز در می آید و بعد از ۳-۲ ماه در روی برجستگی فرو رفتگی به عمق ۱ میلیمتر ایجاد می شود که ترشحات زرد رنگی از آن به خارج تراوش می کندکه ترشحات کم کم به صورت دلمه در می آیند بتدریج رنگ دلمه قهوه ای می شود و سرانجام به صورت زخم سر باز در می آید این زخم دارای حاشیه نامنظم و برجسته است اگر دلمه از روی زخم برداشته شود زخم دارای سطحی شفاف و قرمزرنگ میباشد که کف آن فرو رفته است، این زخم درد ندارد ولی گاهی دارای کمی خارش است .
فصل شیوع بیماری :

در تمام فصول سال
تعداد زخم  :

 بسته به تعداد گزش پشه خاکی اغلب ۲-۱ زخم و گاهی بیشتر
بهبودی :

 از مرکز زخم شروع می شود . دلمه شروع خشک شدن می نماید ، التهاب کاهش می یابد  و پس ازگذشت  ۱۲-۶ ماه  زخم کاملاً خوب می شود  ولی سطح زخم ناصاف است  ۰محل زخم بصورت اسکار مشاهده میشود .
۲ – سالک نوع روستایی =   نوع مرطوب
الف – کانون  : 

 اصفهان  ، مورچه خورت ، گاوخونی اطراف رودخانه زاینده رود ، بادرود و بلوچستان ، چابهار ،  اشتیاری ، کنارک  ، نارس ، تبریز ، خوزستان ،  دزفول ،  سوسنگرد ، جنوب اهواز شاهرود ، سرخس ، ترکمن صحرا، لطف آباد ، طبس ، ابردژ ورامین ، بم

۷۸۵۸۴۸۷۴.jpg
ب – ناقل : 

فلبوترموس پاپاتاسی که بصورت اهلی و به فراوانی یافت می شوند.
ج – مخزن :

جوندگان – موش صحرایی  رومبو میس اوپیموس که لانه عمیق داشته و از گیاهان کویری تغذیه می کند . مخزن دیگر بیماری مریونس لی بیکوس میباشد .
سیر بیماری
پس از گزش پشه خاکی ماده آلوده و پس از چند هفته در محل گزش برجستگی جوش مانند: همراه با التهاب ایجاد می شود که پس از گذشت ۱۴-۱۰ روز به صورت زخم در می آید زخم به سرعت بزرگ و اطراف آن ملتهب و قرمز می شو د و لبه های زخم دارای حاشیه است . این زخم با ترشحات چرکی توام می شود زخم به سرعت بهبود می یابد ۰
بهبودی : 

از وسط و اطراف زخم به صورت  همزمان صورت می گیرد ۶-۴ ماه پس از شروع آن کلاً خوب می شود جای زخم در محل گزش بصورت اسکار باقی میماند.
فصل شیوع :

شروع بیماری از اول تابستان تا اوایل پاییز
تعداد زخم :

بسیار زیاد گاهی تا ۳۰ عدد
لیشما نیوز احشائی = کالا آزار
این بیماری به صورت تک گیر و پس از گذشته پشه خاکی ماده آلوده بروز می کند در نقاطی   بطور دسته جمعی مشاهده می شود این بیماری بیشتر در اطفال دیده می شود.
۱-کانون :

مشکین شهر – مغان – فارس در عشایر چادرنشین
۲- ناقلین :

فلبوتوموس ماژور ، فلبوتوموس ونیونی – فلبوتوموس پرفیلیوی  و تعدادی دیگر از فلبوتوموس ها.
۳- مخازن :

 سگ ، شغال و گوشتخواران وحشی
بیماری به صورت حاد در کودکان کمتر از دو سال و به صورت مزمن  در سنین بالاتر مشاهده میشود در نوع حاد بیماری با تب شدید و ناگهانی ، استفراغ ، بزرگی کبد و طحال ، خونریزی زیر جلدی ، کم خونی و انعقاد خون در عروق ظاهر می شود۰
در نوع مزمن تب به تدریج افزایش می یابد و پس از ۴-۲ هفته دمای بدن C0 37   می شود که مجددا ۳-۲ هفته بعد عود می کند تب و لرز  شدید و ۱ روز در میان (شبیه  مالاریا) و تب که به صورت خفیف ادامه می یابد بزرگ شدن تدریجی شکم ، رنگ پریدگی ، تب شبانه ، کم خونی ، بیقراری ، بی اشتهایی ، خونریزی زیر جلدی وخونریزی  دستگاه گوارش ، یرقان ، خشکی و ضخیم شدن و تیرگی پوست . نازک  و کم پشت شدن موهای سر ، تورم اندام ها ، سوء تغذیه تظاهر می نماید۰
عوارض بیماری
خونریزی دستگاه گوارش و ریه ها ، انعقاد خون داخل عروق، عفونت های شدید ثانوی جهت پیشگیری از ابتلا به بیماریهای منتقله توسط پشه خاکیها بایستی کنترل و مبارزه با ناقلین و مخازن انجام شود.
مبارزه با پشه خاکیها
از آنجایکه پشه خاکیها ناقلین لیشمانیوز پوستی یا سالک (شهری ، روستایی) و کالاآزار می باشند (لیشمانیوز جلدی مخاطی تا کنون در ایران مشاهده نشده است ) از بین بردن این حشرات در کاهش موارد بیماری بسیار اهمیت دارد لذا  بایستی اقدام به مبارزه و کنترل این حشرات نمود .

با توجه به  این که این  حشره  بیشتر در شکافهای موجود بر روی ریشه درختان و سنگها و … در نقاط مرطوب زندگی خود را می گذراندضمن اینکه تعدادی از پشه خاکیها در لانه جوندگان هم زندگی میکنند مبارزه با پشه خاکیها بسیار مشکل است ولی ناگزیر  بایستی از حشره کشها استفاده کرد دیوارها و نقاط مرطوب را بایستی لااقل تا ارتفاع ۴۰-۳۰ سانتیمتر سمپاشی نمود زیرا پشه خاکیها پروازکوتاه داشته ودر اثر تماس با حشره کش از بین  خواهند رفت  در اماکن آلوده استفاده از توریهای ریز بافت و نصب آنها روی پنجره ها و دربها و استفاده ازمواد دور کننده حشرات جهت حفاظت شخصی توصیه میگردد .
مبارزه با مخازن :

از بین بردن جوندگان خصوصا جوندگان وحشی لااقل  ۵۰۰-۳۰۰ متر اطراف آبادیهای آلوده و انجام سم پاشی ابقایی همراه با جونده کشی  به صورت مداوم و در مورد مخازن کالا آزار از بین بردن سگها و گوشتخواران وحشی توصیه میشود.

***بازدید کننده محترم:

 جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با این موضوع لطفا بر روی مطالب زیر کلیک کنید .

 لیشمانیوز _ انواع ، علائم ، عوارض ، پیشگیری ، درمان _ ( مرجع کامل اطلاعات )

 بیماری سالک ( لیشمانیوز جلدی‌ )

مطالب مرتبط جهت مطالعه بیشتر

روزنامه"مردم" ارگان حزب کمونیست چین ، : چین خواستار همکاری جهانی برای مقابله با آنفلوآنزای مرغی شد ‪‬

رییس اجرایی دفتر برنامه مشترک ایدز سازمان ملل در ایران: ایدز را نباید یک عفونت ساده انگاشت؛ ایدز یک استثناست

در یک پدیده بسیار نادر، یک زن ‪ ۲۵‬ساله هندی که غده هیپوفیز وی بخاطر تومور برداشته شده بود، یک نوزاد دختر به دنیا آورد.

عراق ، با بحران جدی در زمینه نیازهای پزشکی و درمانی مواجه گردیده است.

با تصویب هیات وزیران آزمایش‌های پزشکی قبل از ازداواج در امارات متحده‌ی عربی اجباری شد.

بیماری ویروسی پوستی در ایالت ساراواک مالزی شیوع یافت

مقام‌های بهداشت تایپه و پیونگ‌یانگ نسبت به‌شیوع‌احتمالی‌بیماری آنفلوآنزای مرغی در جزیره تایوان و کره شمالی هشدار دادند. ۲۶/۷/۸۴

نمایندگان فرانسه در پارلمان اروپا از وزیر بهداشت خواست که توزیع واکسن انفولانزی خوکی را تا تایید قطعی اثرات منفی آن به تاخیر بیندازد

نقشه‌های ماهواره‌ای ، می توانند ابزار بسیار مهمی در امداد رسانی فوری،به مناطق آسیب دیده از بلایای طبیعی باشند

به نوشته روزنامه "مردم " اگان حزب کمونیست چین : درجه حرارت بدن مسافران خارجی ورودی به دو منطقه چین اندازه‌گیری می‌شود‪۸۴/۰۸/۲۹‬

  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*