کم خونی فقر آهن چیست؟

خرداد ۲, ۱۳۸۷ توسط :   موضوع : بيماريهاي غير واگير شايع

کم خونی فقر آهن چیست؟
شایعترین علت کم خونی ، فقر آهن می باشد. آهن جهت ساخت هموگلوبین لازم است.
آهن اکثراً درون هموگلوبین ذخیره می شود و حدود 30 درصد از آهن نیز در فریتین و هموسیدرین مغز استخوان ، طحال و کبد ذخیره می گردد.

 علت کم خونی فقر آهن چیست؟
کاهش آهن در رژیم غذایی:
آهن از رژیم غذایی جذب می گردد، هر چند فقط یک میلی گرم آهن از هر 20-10 میلی گرم آهن غذا جذب می شود. فردی که قادر به مصرف یک رژیم غنی از آهن نباشد ممکن است به درجاتی از آنمی فقر آهن مبتلا شود.
تغییرات بدنی:
هنگامی که بدن تحت تأثیر تغییرات ناگهانی نظیر  رشد ناگهانی در بچه ها و بالغین یا در طی دوره شیردهی قرار می گیرد، نیازمند افزایش دریافت آهن و افزایش تولید سلول های قرمز خونی می باشد.
 
اختلالات مجاری گوارشی:
اختلال در جذب آهن بعد از برخی جراحی های دستگاه گوارش شایع است. قسمت اعظمی از آهن موجود در غذا توسط قسمت کوچکی از روده فوقانی جذب می گردد. هر اختلالی در دستگاه گوارش می تواند جذب آهن را تغییر داده و منجر به آنمی فقر آهن شود.
از دست دادن خون :
از دست دادن خون باعث کاهش آهن و در نتیجه کم خونی فقر آهن می شود . منبع از دست دادن خون شامل : خونریزی دستگاه گوارش، خونریزی ماهیانه یا صدمات می باشد.
علائم کم خونی فقر آهن چیست؟
علائم زیر شایعترین علائم کم خونی فقر آهن می باشند. هر چند هر فرد ممکن است علائم متفاوتی را تجربه نماید. علائم عبارتند از:
–   رنگ پریدگی غیر طبیعی یا کاهش رنگ پوست
–    تحریک پذیری
–   کاهش انرژی و خستگی زودرس
–    زخم و تورم زبان
–    تمایل به خوردن موادی نظیر خاک یا یخ ( یک حالت به نام سندرم  پیکا )
علائم کم خونی فقر آهن ممکن است مشابه دیگر شرایط خونی یا مشکلات طبی باشد. همیشه جهت تشخیص با پزشک خود مشاوره نماید.
  چگونه کم خونی فقر آهن تشخیص داده می شود؟
    شک به کم خونی فقر آهن از طریق یک سری یافته های عمومی در یک شرح حال طبی کامل و معاینه فیزیکی حاصل می گردد. علائمی نظیر خستگی زودرس ، رنگ پریدگی غیر طبیعی پوست و افزایش ضربان قلب از یافته های عمومی می باشد.
کم خونی فقر آهن، اغلب طی یک معاینه طبی و از طریق یک آزمایش خون که میزان هموگلوبین و آهن خون را می سنجند آشکار می گردد. در کنار شرح کامل طبی و معاینه فیزیکی ، روش های تشخیصی کم خونی فقر آهن شامل موارد زیر می باشد:
آزمایش های  تکمیلی خون
نمونه گیری از مغز استخوان
مغز استخوان از طریق آسپیراسیون (مکیدن)یا یک سوزن نمونه برداری تحت یک بی حسی موضعی خارج می گردد. در نمونه برداری آسپیراسیون یک نمونه مایع از مغز استخوان گرفته می شود، اما در یک نمونه برداری سوزنی سلول های مغز استخوان گرفته می شوند
( مقداری از بافت مغز استخوان گرفته می شود ). این روش ها اغلب به صورت همزمان به کار می روند.
 
درمان کم خونی فقر آهن
  درمان اختصاصی فقر آهن که توسط پزشک شما تعین می شود براساس موارد زیر می باشد:
–   سن، سلامت عمومی و شرح حال طبی
–   شدت آنمی ( کم خونی )
–  علت کم خونی
–  تحمل شما برای داروها و روش های درمانی مختلف
–  عقاید و انتخاب شما
درمان شامل:
–   رژیم غذایی غنی از آهن: منابع مناسب عبارتند از :
         گوشت – گوشت گاو ، گوشت بره، جگر و دیگر ارگان های گوشتی
         ماکیان- مرغ، مرغابی، بوقلمون، جگر ( بخصوص  گوشت تیره)
         ماهی – صدف، میگو، ساردین ها و ماهی کولی
         برگ سبز خانواده کلم نظیر گل کلم ، کلم پیچ، شلغم
         سبزی ها نظیر نخود فرنگی ، لوبیا ، نخود خشک
         نانی که خمیر آن به اندازه کافی ور آمده باشد.
         نان سفید غنی از آهن ، برنج و حبوبات
مکمل های آهن:

مکمل های آهن را برای چند ماه تجویز می نمایند تا سطح آهن در خون افزایش یابد. مکمل آهن می تواندمنجر به تحریک معده و تغییر حرکات روده گردد و جهت افزایش میزان جذب آهن، باید با معده خالی یا همراه با آب پرتقال مصرف شود.
با مصرف ويتامين C جذب آهن را افزايش ‌دهيد

يكي از بيماريهايي كه كمتر در مورد آن صحبت مي‌شود، بيماري كم‌خوني است و اين در حاليست كه آمارهاي سازمان بهداشت جهاني نشان مي‌دهد، يك چهارم جمعيت دنيا از بيماري كم‌خوني رنج مي‌برند. كم شدن خون بدن باعث بيماري كم‌خوني نمي‌شود بلكه به زبان ساده‌ مي‌توان گفت كيفيت خون كاهش
 
پيدا مي‌كند بطوري كه خون نمي‌تواند وظايف خود را به خوبي انجام دهد. در بيمار كم ‌خون شماري از سلولهاي خوني كه به گلبولهاي قرمز معروف هستند، كاهش پيدا مي‌كند گلبولهاي قرمز‌ از مهمترين سلولهاي تشكيل دهنده خون هستند كه در خون شناورند و وظيفه آنها حمل و نقل اكسيزن و دي اكسيد كربن است. همه سلولهاي بدن به اكسيژن نياز دارند، اكسيژن با تنفس وارد شش‌ها مي‌شود. سپس گلبولهاي قرمز اكسيژن را از شش‌ها تحويل مي‌گيرند و آن را به ساير سلولهاي بدن مي‌رسانند. سلولها اكسيژن را مصرف مي‌كنند و دي اكسيد كربن پس مي‌دهند. دي‌اكسيد كربن به گلبولهاي قرمز شناور در خون ‌چسبد و به شش‌ها برگردانده مي‌شود.

در بيماري كم خوني به علت كاهش تعداد گلبولهاي قرمز تبادل اكسيژن و دي‌اسيد كربن بين سلولها و خون دچار اختلال مي‌شود. كاهش تعداد گلبولهاي قرمز مي‌تواند دلايل مختلفي داشته باشد. گلبولهاي قرمز در مغز استخوانها ساخته مي‌شوند. اصلي‌ترين عنصر به كار رفته در ساختمان گلبولهاي قرمز، عنصر آهن است. آهن بايد از طريق مواد غذايي به بدن برسد. در نتيجه اگر آهن به مقدار كافي موجود نباشد ساخت گلبولهاي قرمز با مشكل مواجه مي‌شود.
 
اين نوع كم‌خوني، كم‌خوني ناشي از فقر آهن ناميده مي‌شود كه مهمترين علت ابتلا به بيماري كم خوني در كشورهاي در حال توسعه است. دريافت ناكافي آهن به علت عدم دسترسي به مواد غذايي حاوي آهن‌ ساخت گلبولهاي قرمز را كاهش مي‌دهد. مواد غذايي پروتئيني مثل گوشت قرمز، مرغ، ماهي، جگر، تخم‌مرغ، حبوبات مثل عدس و لوبيا و سبزيجاتي مثل اسفناج آهن فراواني دارند. آهن موجود در پروتئين‌هاي حيواني مثل گوشت قرمز بهتر توسط بدن جذب مي‌شوند در حاليكه جذب آهن پروتئين‌هاي گياهي مانند اسفناج كمتر است. ويتامين C جذب آهن را افزايش مي‌دهد. مصرف مواد خوراكي حاوي
 
 ويتامين C مثل گل كلم، آب پرتقال و فلفل دلمه‌اي همراه مواد غذايي آهن دار به جذب آهن كمك مي‌كند. گاهي به علت مشكلات دستگاه گوارش يا مصرف برخي داروها، آهن مواد غذايي خوب جذب نمي‌شود. ميزان نياز بدن به عنصر آهن بر اساس سن و جنس افراد متفاوت است. افرادي كه به خون‌سازي بيشتري نياز دارند بايد آهن بيشتري مصرف كنند. زنان باردار، دختران جوان و كودكان بخصوص كودكان زير دو سال از جمله اين افراد هستند.
در نتيجه مي‌توان گفت اين افراد بيشتر مستعد ابتلا به بيماري كم‌خوني هستند. اما اين بيماري در هر سني ممكن است بروز كند و در هر دو جنس زن و مرد ديده مي‌شود. علائم كم‌خوني ناشي از فقر آهن عبارتند از: رنگ پريدگي پوست، خستگي زودرس، سرگيجه، سر درد، سوزن سوزن شدن دست و پا و ريزش شديد مو. مصرف مواد غذايي حاوي آهن و استفاده از مكمل‌هاي خوراكي مثل قرص و شربت آهن راه درمان اين بيماري است. مصرف قرص يا شربت آهن ممكن است با تهوع، اسهال يا يبوست همراه باشد. در نتيجه بهتر است قبل از مصرف اين مكمل‌هاي خوراكي با پزشك مشورت كرد.
بى‌توجهي به بيماري كم‌خوني بخصوص در مورد كودكان با عواقب جبران ناپذيري همراه است. كودكان به علت رشد سريع نياز بيشتري به خون‌سازي دارند و بايد به ميزان كافي آهن دريافت كنند. فقر آهن و كم‌خوني در كودكان باعث كاهش بهره هوشي و كاهش قدرت يادگيري مي‌شود و به رشد مغزي كودكان صدمه مي‌زند. اين نوع آسيب‌ها را به هيچ وجه نمي‌توان با درمان‌هاي بعدي جبران كرد. داشتن يك رزيم غذايي مناسب بهترين راه پيشگيري است. يكي از علل آمار بالاي اين بيماري در برخي كشورها مصرف چاي دقيقا بعد از غذاست. چاي داغ جذب آهن را تا حد صفر كاهش مي‌دهد.
کم خونی افراد مسن خطرناک است
افراد مسن مبتلا به کم خونی با افزایش خطر بستری شدن در بیمارستان و حتی مرگ روبرو هستند .
  به گزارش پایگاه اینترنتی هلث رویترز و به گزارش واحد مرکزي خبر کم خونی زمانی بروز می‌کند که توانایی خون برای حمل اکسیژن به علت کمبود گلبول های قرمز خون و یا هموگلوبین کاهش می یابد.
فقدان آهن در رژیم غذایی یا هدر رفتن خون احتمالا بر اثر خونریزی داخلی دو علت بالقوه کم خونی هستند.
براساس این گزارش تشخیص کم خونی در افراد مسن تر نشانه وضع نامناسب سلا‌مت است.
پزشکان باید از مهارتهای بالینی و تصمیم‌گیری خود برای کشف عوامل برگشت پذیر عامل بروز کم خونی استفاده کنند.
به گفته محققان میزان کلی مرگ و میر در افراد مسن مبتلا به کم خونی پنج برابر سایر افراد است .

مصرف چیپس و پفک منجر به کم خونی می شود / اغلب دختران ایرانی دچار کم خونی هستند
اغلب دختران ایرانی تغذیه مناسبی ندارند و ضمن عدم رعایت مصرف مواد مغذی ، در بسیاری از موارد از خوراکی های زیان آور نظیر چیپس و پفک استفاده می کنند که این تغذیه ناصحیح منجر به کم خونی در این دختران می شود.
دکتر شهره شفیعی ، مختصص زنان در گفتگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری مهر ، افزود: کم خونی حاد در زنان و دختران باعث حجم و غلظت خون را کاهش می دهد. بنابراین افرادی که کم خونی در آنان مزمن شده است باید قرص های آهن و و اسید فولیک را تا زمانی که پزشک برای آنان تجویز کرده ، ادامه دهند.

وی اظهار داشت: تشخیص کم خونی در دخترانی که در سنین نوجوانی هستند با معاینه مربیان بهداشت مدارس صورت می گیرد که در این صورت این افراد به مراکز بهداشتی و درمانی ارجاع داده می شوند که این با آزمایش خون ساده میزان کم خونی آنان مشخص است.

شفیعی با بیان اینکه عدم ورزش کافی ، عدم نشاط روحی و تغذیه نامناسب و نادرست منجر به بروز بیماری هایی نظیر کم خونی می شود ، گفت: متاسفانه اغلب دختران ایرانی تغذیه مناسبی ندارند و ضمن عدم رعایت مصرف مواد مغذی ، در بسیاری از موارد از خوراکی های زیان آور نظیر چیپس و پفک استفاده می کنند که این تغذیه ناصحیح منجر کم خونی در این دختران می شود.

وی تصریح کرد: زنان با توجه شرایط جسمی در برخی موارد نیاز به مصرف قرص آهن دارند. بنابراین زنان باید با دادن آزمایش از کم خونی خود مطلع شوند تا از این طریق از مزمن شدن کم خونی جلوگیری کنند چون کم خونی در تمامی سیستم بدن تاثیر نامطلوب خواهد داشت.

این متخصص زنان و نازایی گفت: سوء تغذیه در کشور به میزان زیادی وجود دارد چون بسیاری ضمن عدم مصرف گوشت به میزان کافی و مورد نیاز بدن ، به میزان زیادی از تنقلات استفاده می کنند که باید این تنقلات حذف شود.

وی گفت: بهتر است که والدین به فرزندان خود مواد غذایی مغذی نظیر شیر و یا حتی غذاهای ساده و سبک نظیر نان و پنیر بدهند تا در زمان حضور در مدرسه به جای مصرف چیپس و پفک از مواد غذایی مفید برای بدن استفاده کنند. چون استفاده از این مواد غذایی نه تنها برای بدن زیان دارد بلکه باعث از بین بردن اشتهای افراد برای مصرف غذا می شود.

شفیعی با بیان اینکه استفاده از مغزهای گیاهی نظیر گردو ، فندق ، بادام و… بدون تفت دادن آنها بسیار مفید است چون در این صورت کلوگز کافی به بدن می رسد ، گفت: مشاهدات در مرکز مشاوره پزشکی برای ازدواج نشان داده که اغلب دختران مراجعه کننده به این مرکز دچار کم خونی هستند و نیز میزان قد آنها 10 سانتی متر کاهش یافته است.

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar