تغذیه نادرست ، ورزش نکردن و بی‌تحرکی ، کودکان را با مشکل چاقی رو به رو کرده است.اگر از گسترش این روند پیشگیری نشود ، همین کودکان که نسل بعدی جامعه را تشکیل می‌دهند ایران را در شمار چاق‌ترین کشورهای جهان قرار می دهند.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از  ایرنا ، چاقی یک مشکل همه گیر جهانی است که از دهه ‪ ۷۰‬میلادی شناخته شد ، این مشکل پیامدها و عوارض بسیار زیادی در کودکی و بزرگسالی دارد ، همچنین سبب افزایش مرگ زودرس در جوامع می‌شود.

از شش میلیارد جمعیت جهان ‪ ۱/۱‬میلیون نفر اضافه وزن دارند که از این تعداد ‪ ۳۱۲‬میلیون نفر چاق محسوب می‌شوند. بر اساس تحقیقات صورت گرفته روند چاقی در دنیا طی یک دهه گذشته ‪ ۲‬تا ‪ ۳‬برابر شده است.
 ‪ ۲۵‬میلیون ایرانی اضافه وزن دارند
به گفته دکتر علی اکبر سیاری عضو هیات مدیره انجمن تغذیه کودکان ایران ، ‪ ۶۱‬درصد شهرنشینان و ‪ ۵۰‬درصد روستانشینان بالای ‪ ۲۰‬سال ایرانی، دچار اضافه وزن هستند که در مجموع شمار آنان به حدود ‪ ۲۵‬میلیون نفر می‌رسد.

با اندازه‌گیری شاخص توده بدنی یا ‪ BMI‬می‌توان میزان چاقی و اضافه وزن را محاسبه کرد برای اینکار ، وزن فرد بر حسب کیلوگرم تقسیم بر توان ‪ ۲‬قد فرد می‌شود ، عدد حاصل اگر بین ‪ ۲۵‬تا ‪ ۱۸/۵‬باشد وزن طبیعی ، پایین تر از ‪ ۱۸/۵‬لاغر، ‪۲۵‬تا‪ ۳۰‬دارای اضافه وزن و اگر این رقم شاخص بالای ‪۳۰‬باشد ، نشانگر چاقی فرد است.

بررسی شاخص توده بدنی در کودکان با توجه به اینکه در چه سنی هستند متفاوت است و با نشان دادن کودک به پزشک می‌توان شاخص توده بدنی او را محاسبه کرد.

دکتر ناهید عزالدین دبیر انجمن علمی تعذیه کودکان ایران در این زمینه در گفت وگو با خبرنگار علمی ایرنا گفت با تغذیه نامطلوبی که کودکان ایرانی دارند در آینده با معضل مهمی به نام اضافه وزن روبه رو خواهیم شد که اکثریت جامعه را در برخواهد گرفت.

به گفته وی از همان ابتدا و در دوران شیرخواره گی باید از یک الگوی تغذیه‌ای صحیح پیروی کرد به این صورت که کودک را از شیر مادر تغذیه کرد.

مدیرعامل انجمن ترویج تغذیه با شیر مادر، ضمن اشاره به تبلیغات کمپانی های بزرگ در خصوص محاسن شیرخشک گفت: شیرخشک باعث چاقی کاذب شیرخواره ها می شود، ولی شیر مادر سرشار از سلول‌های زنده و فعالی است که سلامت و رشد کودک را تضمین می‌کند.

دکتر عزالدین با اشاره به باورهای غلط جامعه که به مادران شیرده نیز منتقل می‌شود، گفت: باید در این زمینه فرهنگ‌سازی صورت بگیرد و این آموزش به مادران داده شود که در هر صورت شیر مادر بهتر از شیرخشک است.

وی افزود متاسفانه برخی از مادران امروزی به دلیل نگرانی از تغییر شکل ظاهری بدنشان، از شیردهی، به فرزندان شیرخواره خود ، خودداری می‌کنند در حالی که بررسی‌ها نشان داده است کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند در مقایسه با سایر کودکان لاغرتر هستند و مشکل چاقی آنها را تهدید نمی‌کند
* ‪ ۲۰‬درصد کودکان در مناطق محروم ایران دچار سو تغذیه هستند
دکتر غلامرضا خاتمی رییس انجمن علمی تغذیه کودکان ایران گفت توجه به مسایل بهداشتی ، وجود پزشکان خانواده، بالا رفتن خدمات بهداشتی و دسترسی به آب آشامیدنی سالم باعث شده میزان سوء تغذیه کاهش یابد اما هنوز در برخی مناطق محروم ایران ‪ ۲۰‬درصد کودکان دچار سوتغذیه خفیف و ‪ ۵‬درصد نیز دچار سوتغذیه شدید هستند.

وی ادامه داد با برنامه ریزی و تدبیر مسئولان کلان و متخصصان امر تغذیه طی یک دهه اخیر معضل سوء تغذیه به حداقل ممکن کاهش داده شده است اما امروز با موضوع تهدیدکننده ای به نام چاقی رو به رو شده ایم.

به گفته وی در هر دهک اجتماعی باید از سوی متخصصان تغذیه هرم غذایی متناسب با اقتصاد خانوار تعیین شود.

دکتر خاتمی با اشاره به تمایل برخی خانواده‌ها به داشتن کودکان چاق گفت برخی والدین تمایل به داشتن کودکان چاق دارند و این تمایل غلط آنها باعث می‌شود در برابر لاغری و کاهش وزن کودکان از خود مقاومت نشان دهند.

رئیس انجمن علمی تغذیه کودکان یادآور شد این در حالیست که اگر خانواده ها همکاری داشته باشند با تصحیح وضعیت تغذیه کودک می‌توان مشکل چاقی و اضافه وزن را در کودکان به نحو مطلوبی کاهش داد.
بیش از ‪۳۰‬میلیون ایرانی بیشتر از نیازشان غذا می‌خورند
دکتر علی اکبر سیاری متخصص کودکان و عضو انجمن تغذیه کودکان گفت از یک طرف ‪ ۳۲‬میلیون ایرانی غذای بیش از حد مورد نیازشان می‌خورند و از طرف دیگر ‪ ۱۵‬میلیون نفر به دلیل فقر ، غذای کافی دریافت نمی‌کنند.

وی افزود سالانه صد هزار ایرانی به علت سکته قلبی جان خود را از دست می دهند که عادات بد غذایی و چاقی یکی از ریشه‌های اصلی آن است.

دکتر سیاری در ادامه به عوارض شناخته شده چاقی اشاره کرد و گفت: فشار خون بالا یکی از این عوارض است که ‪ ۱۰‬درصد جمعیت بالای ‪ ۱۵‬سال کشور مبتلا به آن هستند که این میزان در جمعیت بالای ‪ ۴۰‬سال به ‪ ۳۰‬درصد می‌رسد.
رژیم غذایی درست مانع از چاقی کودک می‌شود
دکتر سوسن پارسای دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت اگر کودک زیر سه سال از تغذیه سالمی برخوردار باشد و در زندگی کودک رفتار تغذیه ای مناسبی حاکم باشد از رشد سلول‌های اضافی و زیاده از حد پیشگیری می‌شود.

وی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اضافه کرد در سنین سه سالگی اگر تغذیه کودک همراه با انواع مواد غذایی کاذب همچون پفک، چیپس، شیرینی و…باشد تعداد سلول‌های مستعدکننده فرد برای چاقی افزایش می‌یابد در حالیکه اگر تغذیه کودک سالم باشد این سلول‌ها به طور متناسب و با الگوی ژنتیکی فرد رشد می‌کنند.

در سالهای اولیه مانع از تقویت ذائقه شوری و ترشی در کودک شوید دکتر سوسن پارسای با اشاره به اینکه ایجاد عادات غذایی در کودک بسیار مهم است گفت پرزهای چشایی کودک در سالهای اولیه زندگی او تقویت می‌شوند به این صورت که اگر از همان ابتدا که کودک غذا خوردن را شروع می‌کند نمک و یا مزه ترش در غذای او بیشتر باشد ، پرزهای شوری و ترشی در او تقویت می شود و برای همیشه غذاها را با آن مزه دوست دارد.

این متخصص تغذیه کودکان اضافه کرد به همین خاطر به مادران توصیه می‌شود تا سن زیر یک سالگی در غذای کودک نمک اضافه نکنند و به طور کلی تا سنین زیر سه سالگی مزه‌های شوری و ترشی در غذای کودک بسیار کم باشد.

وی با بیان اینکه سنین زیر پنج سال از نظر تامین سلامتی کودکان در آینده بسیار مهم است افزود در دوران نوجوانی تصور فرد از بدن خیلی مهم است و در روابط اجتماعی او تاثیر گذار است ، از این رو اگر در این سنین چاق باشد و نتواند به دلخواه لباس بپوشد سرخورده خواهد شد.

عوارض جسمی و روانی چاقی
ازدیاد وزن و چاقی کودکان و نوجوانان یکی از مشکلات عمده‌ای است که می تواند آنان را در سال‌های بعد دچار اختلالات و نارسایی‌های جسمی ، روانی و اجتماعی کند.

بیماری‌ها و نارسایی‌های قلبی – عروقی، بیماری‌های مربوط به استخوان ها و مفاصل، بالا رفتن فشار خون، کلسترول و قند خون، بی‌تحرکی و ضعف قوای جسمانی، بیماری‌های تنفسی مثل تنگی نفس، آسم، دیابت و نارسایی‌های غدد و بلوغ زودرس که خود می‌تواند مشکلات بسیاری برای کودکان و نوجوانان از جمله ناراحتی‌های روان شناختی مثل افسردگی و انزواطلبی به بار آورد از جمله بیماریهایی هستند که می‌توانند از چاقی ناشی شوند.

به اعتقاد کارشناسان اولین و بهترین کاری که مادران و پدران می‌توانند در زمینه ازدیاد وزن فرزندشان انجام دهند این است که او را از هر لحاظ مورد حمایت و امنیت عاطفی خود قرار دهند.

کودکی که دچار مشکل چاقی شده است، بیشتر از هر زمانی به آرامش و دلگرمی اطرافیانش احتیاج دارد تا بتواند با این مسئله ، برخوردی واقع بینانه و راهگشا داشته باشد.

احساسات و برداشت‌های کودکان از وجود خودشان به طور شدید تحت تاثیر صحبت ها و اظهار نظرهایی است که والدین آنان درباره آنها می‌کنند. اگر مادر و پدر، فرزند خود را بدون چون و چرا و با هر وزنی بپذیرند، کودکان مطمئنا نسبت به خود و مشکل چاقی شان احساس بهتری خواهند داشت و راحت تر درصدد رویارویی با آن برخواهند آمد.
 چاقی ژنتیکی
دکتر پارسای با اشاره به اینکه ژنتیک یکی از عوامل ایجادکننده چاقی است گفت بررسی‌ها نشان داده است تنها هفت تا ‪ ۹‬درصد چاقی‌ها هورمونی هستند و در بقیه موارد نوع زندگی و عوامل محیطی و تغذیه‌ای دوران کودکی و دوران بلوغ در آن موثر بوده است.

در میان کودکانی که دچار چاقی ژنتیکی نیستند، آنانی که والدین و یا خواهر و برادرانی چاق دارند، بیشتر در معرض ابتلا به این مشکل هستند، چون به آسانی از الگوها و عادات کم تحرکی و پرخوری آنها سرمشق می‌گیرند.

یک کودک باید به طور متوسط روزی یک ساعت فعالیت و تحرک بدنی داشته باشد تا بتواند مقدار غذایی را که مصرف می‌کند، بسوزاند. این در حالیست که اغلب کودکان و نوجوانان عادت کرده‌اند بیشتر اوقات خود را جلوی کامپیوتر و یا تلویزیون سپری کنند و کمتر ورزش کنند و تحرک داشته باشند.

اغلب والدین ، زمانی متوجه چاقی فرزندشان می‌شوند که او تقریبا ؟؟ درصد از حد وزن طبیعی خود سنگین تر شده است. چاقی زمانی بروز می‌کند که فرد بیشتر از حد سوخت و ساز بدنش کالری مصرف می‌کند. به عبارت دیگر، میزان خوراک او بیشتر از فعالیت و نیاز بدنش است.

بهترین فردی که می‌تواند چاقی کودکان را تشخیص دهد، پزشک است ، یک پزشک با توجه به اندازه‌گیری میزان رشد قد و وزن کودک در حال رشد، می‌تواند درصد اضافه وزن او را معین نماید. از آن جایی که کودکان در حال بزرگ شدن و رشد هستند، هر گونه افزایش وزن آنها را نمی‌توان چاقی محسوب کرد زیرا گروهی از بچه‌ها ابتدا چند کیلویی وزن می‌گیرند و سپس قد می‌کشند.

متخصصان تغذیه کودک معتقدند به منظور کاهش وزن نوزاد برنامه غذایی کودک را باید به گونه‌ای تنظیم کرد که در ماه تنها نیم کیلو وزن کم کند نه بیشتر.

برای کاهش وزن نباید از روشهای غیر علمی ، تجاری و غیر بهداشتی استفاده شود بلکه این برنامه‌های کاهش وزن کودک باید بسیار دقیق و حساب شده و تحت نظر متخصصان تغذیه کودک انجام شود.

وضعیت چاقی در ایران هم اکنون به گونه‌ای است که اگر با همین روند پیش رود و اقدامات پیشگیرانه و آموزشی در جهت کنترل وزن صورت نگیرد می‌تواند در شمار یکی از کشورهای چاق جهان قرار گیرد.

به گفته کارشناسان با روند کنونی، کودکان امروز که نسل بعدی جامعه هستند ، کشور ایران را در شمار چاق‌ترین کشورهای جهان قرار خواهند داد.

به گفته متخصصان تغذیه کودک، چاقی در سنین کودکی زمینه را برای استعداد به چاقی در سنین بزرگسالی بیشتر می‌کند به همین دلیل است که باید اقدامات پیشگیری از چاقی و مشکلات بعدی آن را از سنین کودکی آغاز کرد.

گزارش از : مهری میردریکوند