بررسی ناباروري مردان و چگونگی افزایش قدرت باروری

بررسی ناباروري مردان و چگونگی افزایش قدرت باروری

ناباروري فقط مشكل زنان نيست.

بر اساس آمارهاي موجود, 35% موارد نا باروري زوجين مربوط به مردان است. يك مرد سالم در هر نوبت انزال 120 تا 600 ميليون اسپرم خارج مي كند و در طول زندگي خويش حدود 400 ميليارد اسپرم توليد مي كند. شايعترين علت ناباروري مردان, عدم توانايي آنان در توليد تعداد كافي اسپرم هاي سالم است.

همچنين مردان ممكن است در رساندن اسپرم به واژن زن مشكل داشته باشند. اين مشكل مربوط به سيستم تناسلي مردان است. در اين موارد ممكن است اختلال مربوط به آلت تناسلي و بيضه ها باشد. (عدم تخليه اسپرم). در بعضي از مردان ناهنجاري وجود دارد كه در آن، بيضه ها در جاي مناسب خود قرار نمي گيرد. همچنين ممكن است بيماري هايي سبب آسيب رساندن به سيستم توليد اسپرم در مردان شوند.

مشخصات اسپرم هاي طبيعي در مردان كدامند؟

– حجم كافي بايد داشته باشند.

– بايد فعال باشند.

– نبايد به هم بچسبند.

– داراي اندازه و شكل مناسب باشند.

– قادر به نفوذ در تخمك باشند و بتوانند به آساني در درون واژن و رحم حركت كنند و خود شان را به تخمك برسانند.

اگر زوجين نتوانند پس از آميزش مكرر صاحب فرزند شوند بايد يك آزمايش تست مني مرد انچام شود.

مايع مني از چه ساخته شده است؟

مني سالم داراي 120 تا 600 ميليون اسپرم در هر نوبت انزال است. مايع مني علاوه بر اسپرم داراي آب, قند هاي ساده, مواد قليايي (براي محافظت در مقابل محيط اسيدي ميزراه مرد و محيط اسيدي واژن زن است. همچنين در مايع مني موادي به نام پروستاگلندين ها هستند كه سبب انقباض رحم ولوله هاي تخمداني مي شوند. علاوه بر اين موادي از قبيل ويتامين C, روي و كلسترول  نيز در مايع مني وجود دارند.

بطور كلي مايع مني سالم, فاقد مواد ميكروبي, و آلوده كننده است.

در آزمايش چه مواردي اندازه گيري مي شوند؟

× حجم مايع مني

× تعداد اسپرم (مقدار اسپرم در حجم معيني از مايع مني).

× اندازه وشكل اسپرم

× تحرك اسپرم (در صد اسپرم هاي فعال)

اكنون با استفاده از كامپيوتر تمام موارد فوق ارزيابي مي شوند.

مايع مني سالم چه مشخصاتي دارد؟

حجم: 3 ميلي ليتر (بين 2 تا 6 ميلي ليتر)

غلظت: 20 ميليون يا بيشتر در هر ميلي ليتر

تحرك/ 50% فعال پس از 2 ساعت

شكل طبيعي: 60%

مايع مني معمولاً در عرض 1 ساعت به صورت مايع در مي آيد.

PH: بين 7 تا 8.

براي افزايش سلامتي براي توليد مثل چكار بايد كرد؟

سيگار نكشيد:

كشيدن سيگار معمولاً سبب كاهش تعداد اسپرم و تحرك ضعيف مي شود. تحقيقات اخير نشان دادند زماني كه هم مرد و هم زن سيگار مي كشند, احتمال ناباروري تا 64% بالا مي رود.

مصرف حشيش :

 استفاده درازمدت از حشيش توسط مردان سبب كاهش اسپرم و سالم افزايش اسپرم و افزايش اسپرم ناقص مي شود.

مصرف الكل:

 مصرف زياد الكل سبب كاهش توليد اسپرم سالم توسط مردان مي شود.

فعاليت شديد بدني:

 فعاليت شديد بدني سبب كاهش توليد اسپرم مي شود.

ويتامين C:

 كمبود ويتامين C سبب مي شود كه اسپرم ها به هم بچسبند و اين حالت سبب 16% موارد ناباروري در مردان مي شود.

مصرف آنتي بيوتيك ها:

 بعضي از آنتي بيوتيك ها به طور موقت سبب كاهش تعداد و تحرك اسپرم ها در مردان مي شوند. بعضي از اين آنتي بيوتيك ها شامل اريترومايسين, نيتروفورازون يا نيتروفورانتوئين هستند.

تماس با سموم در محيط:

 تماس با حشره كش ها, سموم آفت كش, حلال هاي آلي, سرب, تشعشعات يونيزه, فلزات سنگين و مواد شيميايي سمي سبب كاهش قدرت باروري در مردان مي شود. مرداني كه در محيط شغلي خود با اين مواد سرو كار دارند, (چاپخانه ها, سرب, سموم كشاورزي, دستگاههاي راديولوژي و … ) بايد از پوشش ها و ماسك هاي محافظ استفاده نمايند.

تغذيه:

 سوء تغذيه و مصرف ناكافي غذاهاي ضروري سبب اختلال در توليد و كار اسپرم ها مي شود.

خنك نگه داشتن بيضه ها:

 بيضه ها نبايد زياد گرم شوند. سعي كنيد شورت ها ي تنگ نپوشيد. مرداني كه مشكل ناباروري دارند, نبايد از دوش آب گرم, سونا استفاده كنند و همچنين كار در محيط گرم براي آنها مفيد نمي باشد.

فعاليت جنسي:

 فاصله گذاري در فعاليت جنسي (3 تا 6 روز در هفته), سبب افزايش حجم و قدرت باروري مي شود. ولي اگر وقفه زيادي در فعاليت جنسي ايجاد شود, سبب مي شود كه اسپرم ها تخليه شده و پير و نا توان و كم تحرك شوند.

چه مواردي سبب اختلال در باروري مردان مي شود؟

× كشيدن سيگار

× مصرف حشيش و مشتقات آن

× مصرف زياد و دراز مدت الكل

× استفاده از داروهاي استروئيدي آنابوليك (اين داروها توسط افرادي كه مي خواهند داراي اندام هاي عضلاني حجيم شوند استفاده مي شود, اين داروها سبب مي شوند كه بدن نتواند هورمون تستوسترون را به طور طبيعي بسازد كه سرانجام سبب كاهش توليد اسپرم خواهد شد. (بسياري از ورزشكاراني كه به عنوان دوپينگ از اين داروها استفاده مكرر مي كنند, دچار اين مشكل خواهند شد).

× برخي آنتي بيوتيك ها (اريترومايسين, نيتروفورانتوئين و …)

× داروي سولفاسالازين (اين دارو براي درمان اختلالات گوارشي به كار مي رود.)

× داروي کتوكونازول (ضد قارچ)

× داروي آزولفيدين (Azulfidine) – اين دارو براي درمان بيماري گوارشي کوليت اولسروبه كار مي رود.

× واريکوسل (كلافي از وريدهاي اضافي دور لوله مني بر را مي گيرند و سبب گرمي بيش از حد آن، مي شوند كه اين حالت سبب آسيب رساني به اسپرم ها و كشتن آنها خواهد شد.

× عفونت دستگاه تناسلي (مثل التهاب پروستات, التهاب لوله هاي اپيديديم در بيضه, التهاب بيضه (اركيت).

× بيماري اوريون, (كه سبب آلوده شدن بيضه ها مي شود).

× ضربات وارده به بيضه

× مصرف داروي دي اتيل استيل استرول (DES) توسط مادر در دوران بارداري (سبب كاهش اسپرم و ناهنجاري اسپرم مي شود)

× تب

× شورت هاي سفت

× سونا, آب گرم, كار در محيط گرم

× تماس با آفت كش ها, حشره كش ها, اشعه ها, مواد راديواكتيو, جيوه, بنزن, و فلزات سنگين.

× داروهاي ضد سرطان (شيمي درماني)

× نقص انسدادي در لوله مني بر

× صدمات وارده به كانال هاي اسپرماتيك در بيضه (به علت بيماري هاي سوزاك و عفونت كلاميديا)

× سوء تغذيه و كم خوني, سل

× استرس شديد در زندگي

توصيه هاي خوب براي زوج هاي علاقه مند به بارداري:

× ترك سيگار, الكل, داروهاي مضر و …

نكته اي كه زوجين بايد بدانند اين است كه بر اساس تحقيقات كنوني, حتي اسپرم هاي آسيب ديده هم قادر به بارداري تخم هستند.

بنابراين نا اميدي در باروري معني ندارد.

از قول پزشكان متخصص, قبل از هر گونه عمل لقاح مصنوعي بهتر است به مدت 3 ماه توصيه هاي فوق را اجرا كنيد.

چون ممكن است بدون نياز به روش هاي مصنوعي توانايي باروري خود را بازيابيد.

انتخاب جنسيت فرزند:

از دير باز تا كنون دانشمندان در انديشه انتخاب جنسيت فرزندان بودند. در حال حاضراز روش موفقي (با موفقيت 80%) كه توسط دکتر دونالد اريكسون ابداع شده است, استفاده مي كنند. در اين روش اسپرم هاي x و y را از هم جدا نموده و اسپرم هاي داراي جنسيت مورد نظر را وارد رحم مي كنند.

طول مدت اين عمل حدود 4 ساعت است و ميزان موفقيت آن (80%) مي باشد.

در حال حاضر هزاران نوزاد با اين روش در دنيا متولد شده اند .

IVF چيست؟

IVF مخفف لغت هاي انگليسي “باروري در درون بدن انسان” است. اولين بار با اين روش در سال 1978 نوزادي را در يك زوج نابارور به دنيا بياورند.

چه كساني براي انجام اين روش انتخاب مي شوند؟

در ابتدا اين روش براي زناني به كار مي رفت كه لوله هاي تخمداني شان داراي كارآيي لازم براي انتقال تخمك نبود. ولي امروزه از اين روش براي موارد زيادي استفاده مي شود. به طور مثال مرداني كه داراي اسپرم هاي كافي براي باروري هستندبا اين روش داراي فرزند مي شوند.

فوايد روش IVF: اين روش توانسته نوزادان زيادي را چه از زنان نابارور و چه از مردان نابارور به دنيا آورد.

مراحل انجام IVF:

1- مرحله جلوگيري از تخمك گذاري:

2- زن در روز دوم يا سوم پريود خود مصرف قرص  ضد بارداري را شروع مي كند. بعد از 2 تا 3 هفته, پزشك متخصص يك سونوگرافي از تخمدان هاي زن به عمل آورد. در صورتي كه تخمدان ها حالت طبيعي داشته باشند, دارويي (Lupron) به زن تجويز مي شود. اين دارو از آزاد سازي تخمك توسط تخمدان ها جلوگيري مي كند.

داروي Luopron به صورت زير جلدي هر روز تزريق مي شود. شايعترين عوارض اين دارو سر درد, حالت برافروختگي چهره و خشكي واژن است. در برخي موارد از داروهاي Antagon (آنتاگون) و يا Cetrotide (ستروتايد) به جاي Lupron استفاده مي كنند.

2-  مرحله تحريك فوليكول:

3-  يك هفته پس از شروع مصرف داروي Lupron يك سونوگرافي ديگر انجام مي شود. اگر كيست تخمداني مشاهده نشد (از عوارض داروي Lupron, داروي ديگري به نام گونال- اف (Gonal- F يا Follistim (فوليستيم) تجويز شده و كم كم از ميزان مصرف داروي Lupron كاسته خواهد شد.

4- دارو هاي گونال- اف و يا فوليستيم مي تواند تخمدان ها را براي توليد تخمك هاي زيادي تحريك نمايند. اين موضوع خيلي مهم است چون كه ما براي افزايش ميزان موفقيت نياز به اين دارو داريم كه به جاي يك تخمك بارور شده چندين تخمك بارور شده را در رحم زن قرار دهيم ( به همين دليل است كه در بعضي موارد ممكن است بيشتر از يك نوزاد در يك نوبت به دنيا بيايد) و ما به اين حالت چند قلويي مي گوييم.

در روز پنجم يا ششم مصرف گونال اف يا فوليستيم, در ساعات 7 الي 9 صبح آزمايشات اندازه گيري هورمون هاي استروژن انجام مي شوند و يك سونوگرافي ديگر از طريق واژن انجام خواهد شد. بر اساس اين نتايج, پزشك ميزان داروهاي فوق را تنظيم مي كند. اين كار تا زمان بالغ شدن فوليكول هاي تخمداني ادامه خواهد يافت.

3- مرحله بالغ كردن فوليكول ها:

در اين مرحله داروي hCG براي بلوغ نهايي تخمك ها تزريق مي شود.

4- مرحله جمع آوري تخمك ها:

در اين زمان زن را وارد اتاق عمل مي كنند. يك متخصص بيهوشي داروي بيهوشي را به صورت آرامش بخش وريدي تزريق مي كند. سپس متخصص مربوطه يك لوله متصل به دستگاه سونوگرافي را همراه با يك سوزن به نزديكي محل تخمدان ها مي رساند و با كمك سونوگرافي محل دقيق فوليكول ها را در تخمدان ها پيدا مي كند. سپس توسط سوزن مخصوص مايع فوليكول را همراه با تخمك هاي درون آن را به درون سوزن مي كشد. اين كار حدوداً 20 تا 30 دقيقه طول مي كشد.

5- مرحله باروري:

در اين مرحله اسپرم مرد تهيه مي شود و اين مقدار اسپرم را همراه با مايع فوليكول تخمداني زن به آزمايشگاه IVF مي برند.

برخي از مردان نمي توانند اسپرم كافي را از خود تخليه نمايند. بنابراين با استفاده از روش هاي خاصي مقدار اسپرم مورد نظر را از داخل بيضه مرد توسط سوزن تخليه مي كنند.

اگر اسپرم مرد كافي بوده و مشكل ناباروري مربوط به زن باشد , مايع اسپرم مرد را با مايع فوليكول زن مخلوط مي كنند و پديده لقاح خود به خود رخ مي دهد. يعني اسپرم ها در تخمك ها نفوذ كرده و تخمك ها را بارور مي كنند. ولي اگر اسپرم مرد ضعيف بوده و يا ناقص باشد, بايد اسپرم هاي سالم را با سوزن هاي بسيار ريز زير ميكروسكوپ در درون تخمك تزريق نمود.

يك روز پس از انجام اين كار, مي توانيم بگوييم كه چند تخمك را توانسته ايم بارور كنيم.

6- مرحله ريكاوري:

پس از آنكه تخمك هاي زن را در مرحله جمع آوري تخمك در اتاق عمل جمع آوري كرديم, زن مرخص مي شود و براي استراحت به خانه مي رود. زن ممكن است دچار درد خفيف شكم و يا خونريزي خفيفي نيز بشود. براي تسكين درد از استامينوفن استفاده مي كنند.

7- مرحله تزريق پروژسترون:

در اين مرحله پروژسترون (1 سي سي در روز) به زن تزريق مي شود. البته ژل واژينال Crinone نيز همين خاصيت پروژسترون را دارد. در هر صورت پروژسترون سبب مي شود كه در جدار داخل رحم سطح مناسب براي چسبيدن و لانه گزيني جنينها ایجاد شود .

8- مرحله انتقال جنين:

حالا ما داراي جنين هايي هستيم كه در محيط آزمايشگاهي با لقاح مصنوعي توليد كرده ايم. ما عموماً 2 تا 4 تا جنين را زير ميكروسكوپ انتخاب كرده و آنرا در درون رحم زن منتقل مي كنيم.

پس از انجام اين كار زن را به خانه منتقل نموده و پس از 36 ساعت استراحت او مي تواند فعاليت روزمره خود را ادامه دهد.

9- مرحله تست بارداري:

دو هفته پس از انجام عمل يك تست بارداري قبل از ساعت 9 صبح انجام مي شود. و نتيجه موفق يا ناموفق به زوجين اعلام خواهد شد.

پرسش و پاسخ درباره ناباروري زنان

1- كار اصلي يك متخصص باروري چيست؟

متخصص باروري يك پزشك متخصص زنان و زايمان است كه داراي تحصيلات عالي درباره عملكرد غدد داخلي مربوط به توليد مثل در انسان است. اين متخصصان يك دوره 2 تا 3 ساله را در مقطع فوق تخصص در رشته باروري طي مي كند و داراي صلاحيت هاي لازم براي درمان اختلالات مربوط توليد مثل در اطفال , زنان و مردان هستند. براي درمان ناباروري بهتر است به اين متخصصان مراجعه شود.

براي اجراي روش هاي درماني ناباروري زنان چه عواملي بايد موجود باشند؟

1- وجود پزشك و پرستاران مجرب در كلينيك درمان ناباروري.

2- وجود يك دستگاه سونوگرافي واژينال:

متخصصان  از داروي كلوميفن (نام تجاري clomid) براي تحريك باروري استفاده مي كنند. داروي كلوميفن سبب تحريك عمل تخمك گذاري در زنان مي شود. در تمامي موارد استفاده از اين دارو پزشک متخصص بايد از تغييرات ايجاد شده در دستگاه تناسلي زنان با اطلاع شود. استفاده از دستگاه سونوگرافي واژينال به متخصص  در تشخیص زمان تمک گذاری کمک خواهد كرد و آنها با اين دستگاه مي توانند تغييرات ايجاد شده را مورد مشاهده قرار دهد.

3- وجود آزمايشگاههاي مجهز  براي انجام آزمايشات تخصصي

چه زماني بايد از برنامه اولين ويزيت با پزشك متخصص باروري را تنظيم نمود؟

معمولاً در اولين هفته دوره قاعدگي اين برنامه تنظيم مي شود. آزمايشات اصلي شامل تست (FSH ) و (LH) هستند كه در روز سوم پس از قاعدگي انجام مي شوند.

در اولين ويزيت, پزشك متخصص كارهاي زير را انجام مي دهد.

1- دستور انجام تست FSH و LH را براي زنان در روز سوم پس از قاعدگي  صادر مي شود.

2- براي هر دو طرف (زن و مرد) آزمايشات خوني (ايدز, هپاتيت و …) انجام مي شود.

3- برنامه سيكل قاعدگي زن را در چند ماه گذشته يادداشت مي كنند.

4- اندازه گيري نحوه افزايش دماي بدن و تنظيم جدول زماني (براي تعيين زمان تخمك گذاري).

* زمان ويزيت دوم چه وقت است؟

ويزيت دوم زماني انجام مي شود كه هورمون LH به حداكثر مي رسد. اين زمان معمولاً قبل از مرحله تخمك گذاري زن است.

در اين ز مان معمولاً از روش هاي زير كمك مي گيرند.

الف: انجام تست هاي پس از آميزش (براي بررسي آمادگي اسپرم براي نفوذ در تخمك.

ب: ارزیابی ميزان تركيبات مخاط گردن رحم

ج: انجام تست از لحاظ عفونت باكتريايي

د: انجام سونوگرافي در زمان حداكثر ترشح LH. (جهت بررسي وضعيت رحم و تخمدان ها. اگر سلول هاي مفروش شده در رحم نازك باشند نشانه آن است كه يك مشكل هورموني وجود دارد.

ناهنجاري هايي از قبيل فيبروئيدها و کیست هاي تخمداني را مي توان از طريق سونوگرافي تشخيص داد. همچنين ناهنجاري در شكل رحم هر دو سونوگرافي قابل تشخيص است.

بسياري از پزشكان پس از سونوگرافي اولیه يك مرحله ديگر سونوگرافي نيز انجام مي دهند. در اين سونوگرافي مشخص مي شود كه فوليكول آيا تخمك را آزاد كرده است يا خير.

در همين مواقع تخمك ها رسيده مي شوند ولي از فوليكول آزاد نمي شوند.

اين حالت را مي توان در سونوگرافي تشخيص داد

تست هاي هورموني: اگر در تست هاي خوني وجود نسبت بالاي LH به FSH مشاهده شد, (نشانه بيماري كيست هاي متعدد تخمداني) پزشك  دستورآزمايش تستوسترون آزاد و (DHEAS) دي هيدرواپیاندروسترون را مي دهد. ميزان پرولاكتين و پروژسترون بايد هفت روز پس از حداكثر ترشح LH (LH Suvge) اندازه گيري مي شود.

تست هايي را مي توان در هر زمان انجام داد: از قبيل تست پرولاكتين, TSH, Free T3, (T4) تيروكسين آزاد, Total Testrome, Free Testostrome, DHEAS و آندروستنديون,

مقادير طبيعي هر كدام از تست های فوق بايد به  شرح زير باشند (نكات مهم تستي)

* LH

– فازفوليكار (روز دوم تا سوم پس از قاعدگي): <7mIu/ml

– روز LH Suvge= > 15mIu/ml

*  FSH

– فازفوليكولار = < 13mIu/ml

– روز LH Suvge=  > 15mIu/ml

× استراديول

– روز LH Suvge = > 100 pg/ml

– اواسط فاز لوتئال (7 روز پس از تخمك گذاري)= > 60 pg/ml

× پروژسترون

– روز LH Suvge = < 1.5 ng/ ml

– اواسط فاز لوتئال = >15 ng/ml

ناباروري

Prolactin: <25 ng/ml

Free T3: 1.4  to 4.4 pg/ml

Free Thyroxine (T4): 0.8 to 2.0 ng/dl

Total Testostrene: 6.0 to 89 ng/ dl

Free Testostrene: 0.7 to 3.6 pg/ dl

DHAS: 35 to 430 ng/dl

Anderstendion: o.7 to 3.1 ng/ dl

منبع:

The Coupels Guido to Fertility, Berger, Gildstein and Fuerst,

آيا تست هاي ديگري نيز براي ناباروري در زنان انجام مي دهند؟

بلي, برخي از آنها شامل موارد زير مي باشد:

× هيستوگرام سالپنژوگرام

در اين تست براي ارزيابي رحم و لوله هاي فالوپ زنان انجام مي شود.

يك ماده رنگي را از طريق گردن رحم در درون رحم و لوله هاي فالوپ تزريق مي كنند. اين ماده رنگي در راديولوژي به رنگ سفيد است و مي تواند شكل رحم, وجود تومور, بافت هاي انسدادي لوله فالوپ را نشان مي دهد.

× هيستروسكوپي: اگر پزشك به وجود ناهنجاري در رحم زن مشكوك شود, اين كار را انجام مي دهد. يك لوله ظريف را كه نوك آن داراي عدسي هاي مناسب است را وارد رحم زن مي كند و ازهر گونه ناهنجاري احتمالي عكس مي گيرد.

عمل هيستروسكوپي معمولاً در نيمه اول قاعدگي انجام مي شود. در اين زمان ضخامت رحم زياد نبوده و پزشك مي تواند به راحتي ناهنجاري ها را تشخيص مي دهد.

بعضي و قتها پزشك براي تشخيص نوع ناهنجاري در داخل رحم يك تكه از رحم را براي آزمايش بر مي دارد. اين كار معمولاً در اواخر سيكل قاعدگي انجام مي شود.

لاپاروسكوپي:

در بعضي موارد پزشك لازم است از طريق جدار شكم توسط لوله اي وارد داخلي شكم شده و وجود آندومتريوز و يا چسبندگي هاي ناحيه لگن را تشخیص دهد. اين روش به عنوان بهترين روش براي ارزيابي تخمدان ها به شمار مي آيد و  اغلب 2 تا 3 روز قبل از قاعدگي و پس از مسجل شدن عدم حاملگي توسط آزمايش بتا HCG انجام مي شود.

بيوپسي آندومتر:

در اين روش مقدار كمي از بافت آندومتر در مدت كوتاهي قبل از قاعدگي (11 و 13 روز پس از LH Surge انجام مي شود.

اين تست زماني انجام مي شود كه تست بتا HCG منفي باشد. با اين تست وضعيت ناهنجاري در فاز لوتئال مشخص می شود. ناهنجاري در فاز لوتئال سبب جلوگيري از بارداري در زن مي شود.

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar