یررسی بیماریهای عروق کرونر قلب در مصاحبه با فوق تخصص جراحی قلب و عروق

یررسی بیماریهای عروق کرونر قلب در مصاحبه با فوق تخصص جراحی قلب و عروق

بیماری کرونر قلبی به صورت مشکلاتی از قبیل دردهای آنژینی و انفارکتوس (حمله قلبی) بروز می‌کند. آنچه که سبب بروز بیماری قلبی می‌شود، تشکیل تدریجی رسوب‌های چربی یا پلاک‌ها در لایه داخلی دیواره سرخرگ‌ها می‌باشد. این رسوب‌ها سبب محدودکردن عبور خون می‌شوند که این پدیده را تصلب شرایین یا سخت شدن رگ‌ها (آترواسکلروز) می‌نامند.

در این بیماری هیچ علامت واضحی وجود ندارد‌‌، اما این مسئله تا هنگامی‌ است که آسیب به سرخرگ‌ها آنقدر جدی شود که جریان خون به قلب محدود شده و سبب بروز درد شود. مسدود شدن کامل یک سرخرگ خون‌رسان به قلب، منجر به حمله قلبی ناگهانی و کشنده می‌شود. روش‌های متداول جهت پیشگیری از تصلب شرایین شامل کاهش فشارخون، دریافت رژیم غذایی کم‌چربی، کاهش وزن اضافی و ترک سیگار می‌باشد. به برخی افراد نیز جهت کاهش کلسترول خون، دارو داده می‌شود.

جهت  اطلاع بازدیدکنندگان سایت از بیماری های عروق قلب و پاسخ به پرسش های شما در رابطه با این بیماری ها همکار ما در تهران گفتگویی با دکتر حمیدرضا اعلایی فوق تخصص جراحی قلب و عروق انجام داده است که قسمت اول این مصاحبه در زیر ارائه می گردد. دکتر حمیدرضا اعلایی از جراحان ماهر در کشور ایران می باشد و ما از همکاری صمیمانه و حوصله و بزرگواری ایشان در پاسخ به پرسش های همکارمان سپاسگزاری می نمائیم . 

آقای دکتر اعلایی ضمن عرض سلام  خواهشمندیم نشانه های بیماری قلبی را برای ما شرح دهید .  
  
 
بنده هم به شما و همکارانتان و همچنین به خوانندگان سایت وزین و معتبر پزشکان بدون مرز سلام عرض می کنم . اما در رابطه با سوال شما من توقع داشتم شما اول علل ابتلا و راه های پیشگیری از ابتلا به بیماری قلبی را سوال بفرمایید . شما ، همکارانی که در رسانه ها مشغول به کار هستید  باید فراموش نکنید که پیشگیری همیشه کم هزینه تر و بهتر از درمان است .

توجه کنید یک فرد می تواند در طول زندگی با اجرای دستوراتی که هیچ هزینه ای برای او ندارد و بلکه سود مادی هم برای او دارد ( مانند سیگار نکشیدن و انجام ورزش ) جلوی ابتلا به بیماری قلبی را بگیرد.

اما در رابطه با سوال شما مهم ترین علائمی  که در ارتباط با بیماری های قلب وعروق می باشند که البته بنده به طور خلاصه خدمتتان عرض می کنم: 

۱-احساس ناراحتی در قفسه سینه: 

اگرچه یکی از مهم ترین علائم تنگی سرخرگی عروق قلب ،  احساس ناراحتی در قفسه  سینه می باشد اما هرگونه ناراحتی در قفسه سینه الزاما ناشی از مسائل قلبی نیست. 

ناراحتی قفسه سینه در صورتی که ناشی از تنگی سرخرگ های قلب باشد، اصطلاحا « آنژین قفسه صدری» نام داشته و مشخصات آن اینست:

- در اغلب موارد بصورت  فشارنده و در ناحیه پشت جناغ می باشد.

- با فعالیت افزایش و با استراحت تخفیف می  یابد.

- ممکن است به بازو دست چپ و گاها به گردن و فک انتشار یابد.

- با مصرف  قرص های زیرزبانی نیتروگلیسیرین در طی ۳الی۵دقیقه قطع می شود.

- معمولا ارتباطی  با وضعیت بدن(خوابیدن یا نشستن) ندارد. در صورتی که درد شدید قفسه سینه همراه  با علائمی نظیر تعریق سرد، تهوع و استفراغ باشد و یا به مدت طولانی(بیشتر از ۳۰دقیقه) طول بکشد با توجه به احتمال حمله قلبی مراجعه سریع به اورژانس الزامی است.

  در صورتی که درد آنژینی بصورت متناوب و در حالت استراحت ایجاد می شود  احتمال بروز حمله های قلبی زیاد بوده و مراجعه فوری به اورژانس توصیه می شود.

۲-ضعف و خستگی پذیری زودرس: 

یکی از علائم شایع در بسیاری از بیماری های قلبی و غیرقلبی نظیر بیماری های غددی و  متابولیسمی، ریوی ومسائل روانی می باشد. نارسایی قلب، برادیکاردی(ضربان پایین قلب)  و مشکلات دریچه ای قلب با ضعف و خستگی پذیری زودرس همراه می باشند. وجود  علائم همراه از قبیل تنگی نفس، سرفه، کندی نبض(ضربان کمتر از ۶۰بار در دقیقه)،  حملات غش(سنکوپ) تعریق سرد و سرگیجه در تشخیص مسائل قلبی کمک کننده  است. معاینه دقیق توسط پزشک و در صورت لزوم الکتروگرام قلبی، اکوکاردیوگرافی،  عکس قفسه سینه و آزمایش خون معمولا منجر به تشخیص سریع مسائل قلبی می شود.

۳-تنگی نفس:

احساس دشواری در تنفس می تواند ناشی از علل قلبی ویا غیرقلبی  باشد. در صورتی که تنگی نفس با فعالیت تشدید شده در حالت خوابیده نسبت به  حالت نشسته افزایش یابد و مخصوصا در صورتی که همراه تورم پاها و همراه با  حملات تنگی نفس شبانه باشد، علل قلبی نظیر نارسایی قلب و مشکلات دریچه ای  مطرح بوده و با اکوکاردیوگرافی براحتی قابل تشخیص است.

آسم و بیماری های انسدادی ریوی از علل شایع تنگی نفس می باشند. در این موارد  سرفه و خلط فراوان و احساس خس خس سینه بصورت شایع دیده می شود. شرح  حال مصرف طولانی مدت دخانیات با احتمال آمفیزم و برونشیت مزمن همراه است.  تنگی نفس ناگهانی ممکن است ناشی از علل خطرناک از قبیل آمبولی ریه باشد; در  صورتی که فرد به مدت طولانی بی حرکت بوده و یا در بیمارستان بستری بوده باشد  آمبولی ریه مطرح بوده و باید مورد بررسی قرار گیرند. آریتمی های قلبی بصورت  برادیکاردی و یا تاکی کاردی های حمله ای نیز منجر به تنگی نفس می شود. که با  گرفتن نبض توسط همراهان بیمار قابل تشخیص می باشد. 

نارسایی کلیوی مسائل روانی و بیماری های متابولیک نیز می توانند با تنگی نفس شدید  همراه باشند. گاها در سالمندان و افراد دیابتی حمله قلبی با درد خفیف یا بدون درد بوده و  تنگی نفس ناگهانی تنها علامت می باشد. بنابراین ارجاع فوری این بیماران به اورژانس  الزامی است.

۴-سرگیجه:

سرگیجه یکی از علائم شایع در افراد جامعه است که می تواند ناشی از علل قلبی ، عصبی، متابولیک و یا مسائل روانی باشد. احساس سبکی سر، تاری دید و عدم تعادل  مخصوصا اگر همراه با تعریق سرد باشد می تواند ناشی از آریتمی قلبی، ضربان پایین  قلب و یا افت فشار خون باشد. در صورتی که فرد هنگام تغییر وضعیت از حالت نشسته  به ایستاده دچار سرگیجه شود

افت فشارخون اتواستاتیک ناشی از داروهای فشارخون،  کم آبی و یا اختلال اتونوم در سالمندان مطرح بوده و با اندازه گیری فشارخون در  حالت خوابیده و ایستاده بررسی می شود. حملات سرگیجه به صورت کوتاه مدت  مخصوصا در صورت همراهی با تعریق و یا طپش قلب مطرح کننده آریتمی های قلبی  می باشد. در صورتی که سرگیجه بصورت احساس چرخش در محیط و یا حرکت  اطراف می باشد مخصوصا در صورت همراهی با علائمی نظیر تهوع و استفراغ و وزوز  گوش مطرح کننده علل عصبی بوده و مراجعه به متخصص اعصاب توصیه می شود. 

در صورتی که بیمار مبتلا به دیابت که تحت درمان با انسولین و یا قرص های پایین  آورنده قندخون می باشد، دچار سرگیجه، کاهش سطح هوشیاری و یا تعریق شود  احتمال کاهش قندخون مطرح بوده و مراجعه به اورژانس توصیه می شود. در این  موارد توصیه می شود تا قبل از رسیدن به اورژانس موادقندی از قبیل عسل و یا قند  مصرف شود.

۵-طپش قلب:

احساس طپش قلب ممکن است بعلت آریتمی قلبی باشد و یا ناشی از اضطراب و  فعالیت باشد. در صورتی که فرد با فعالیت کم دچار طپش قلب شود مراجعه به پزشک و  معاینه قلبی و در صورت لزوم بررسی های قلبی توصیه می شود. در صورتی که فرد در  حالت استراحت بصورت ناگهانی دچار طپش قلب شده و پس از چند دقیقه طپش قلب  بصورت خودبخود و دفعتا قطع شود احتمالا آریتمی قلبی وجود داشته است.

در این  موارد گرفتن نبض و شمارش ضربان قلب در تشخیص علت طپش قلب بسیار کمک کننده  است. در صورتی که امکان مراجعه فوری به مرکز پزشکی و ثبت الکتروگرام قلب در  هنگام طپش وجود داشته باشد تشخیص آریتمی قلبی بسیار آسان می شود. ممکن است  فرد گاها دچار احساس ریزی داخل قفسه سینه و یا احساس یک ضربان قوی نماید. در این  موارد ممکن است یک ضربان نابجای قلبی(PVC  ،PAC   ) وجود داشته باشد.

این ضربان های نابجا براحتی توسط الکتروکاردیوگرام قلبی (در صورت وجود در هنگام ثبت  نوار) قابل تشخیص می باشند. حملات طپش قلب در مبتلایان به اختلالات قلبی نظیر  نارسایی قلب و یا مشکلات دریچه ای مطرح کننده آریتمی هایی از قبیلAF  ، فلوتر  دهلیزی و یا تاکی کاردی بطنی بوده و با توجه به عوارض مهم این آریتمی ها بررسی  دقیق و درمان مناسب الزامی است.

گاها فرد در هنگام احساس طپش قلب هیچگونه  آریتمی ندارد(تایید شده توسط معاینه و یا الکتروکاردیوگرام) در این موارد اطمینان بخشی به  بیمار کافی است. در صورتی که در هنگام حملات طپش قلب امکان معاینه و یا ثبت  الکتروکاردیوگرام قلبی نباشد یکی از روش های تشخیص هولتر مونیتورینگ قلب می باشد; توسط  این روش امکان ثبت نوار قلب برای ۲۴تا۴۸ساعت وجود داشته و در صورتی که حملات  طپش قلب فراوان باشد(مثلا روزی یک بار) امکان ثبت الکتروکاردیوگرام در هنگام طپش قلب  وجود دارد.  گاها شک بالینی پزشک به آریتمی زیاد بوده و در صورت تمایل بیمار به برطرف شدن  آریتمی مطالعه الکتروفیزیولوژی و در صورت القا» آریتمی  Ablation توصیه می شود.

۶-تعریق: 

تعریق سرد یکی از علائم شایع حملات قلبی، آریتمی ها، برادیکاردی و نارسایی قلب می  باشد که البته در اغلب موارد همراه سایر علائم دیده می شود. در صورتی که تعریق سرد  همراه درد آنژینی قفسه سینه باشد احتمال حمله های قلبی مطرح است.

در صورتی که  تعریق سرد همراه طپش قلب سرگیجه ضعف و بیحالی باشد، احتمال آریتمی های قلبی  مطرح است. در نارسایی شدید قلبی تعریق سرد همراه تنگی نفس و احساس خستگی  ایجاد می شود. ممکن است تعریق سرد ناشی از کاهش قندخون در افراد دیابتی تحت  درمان باشد که در این موارد معمولا کاهش سطح هوشیاری و گیجی از علائم همراه  باشد.

در موارد نادر ممکن است حملات تعریق سرد به تنهایی ناشی از حمله قلبی باشد که  این مسئله مخصوصا در سالمندان و مبتلایان به دیابت دیده می شود و لزوم توجه ویژه به این نشانه در این افراد راخاطر نشان می سازد.
۷- درد قفسه سینه:

این درد کوبنده یا فشارنده در ناحیه پشت جناغ سینه احساس می شود و ممکن است به گردن، دستها، پشت و یا شکم هم انتشار یابد. آنژین صدری اغلب هنگام کارهای بدنی یا فشارهای روحی و روانی که فعالیت قلب افزایش پیدا می کند، بروز می‏نماید و معمولاٌ با استراحت یا مصرف نیتروگلیسرین زیرزبانی تسکین می یابد. اگر درد با استراحت یا چندین دقیقه پس از مصرف قرص یر زبانی بهبود نیافت و به ویژه اگر همراه با تنگی نفس، تهوع و تعرق شدید بود، ممکن است نشانه انفارکتوس قلبی باشد.

به دلیل اختلال در اعصاب محیطی، شدت نشانه های بیماری قلبی در افراد دیابتی ممکن است کمتر از میزان مورد انتظار باشد (انفارکتوس بی سروصدا)؛ از این رو شما که به بیماری دیابت مبتلا هستید باید بیشتر متوجه چنین نشانه هایی باشید و به موقع به پزشک مراجعه کنید. البته به یاد داشته باشید که دردهای قفسه سینه فقط نشانه بیماری قلبی نیستند و ممکن است مثلاٌ در اثر بیماری های گوارشی یا ریوی نیز پدید آیند. 

آیا دکتر اعلایی  هر دردی در ناحیه سینه درد قلبی است و اصولا چه تفاوتی بین درد قلبی و درد غیر قلبی در ناحیه سینه وجود دارد ؟ 

سوال خوبی پرسیدید در خیلی از موارد ممکن است درد در ناحیه سینه ارتباطی با ناراحتی قلب نداشته بالشد . در صورتی که درد قفسه سینه ارتباطی با فعالیت نداشته  باشد، با قرص زیرزبانی نیتروگلیسیرین تغییری نکند و با تنفس و سرفه و یا تغییر وضعیت  تشدید شود در اینصورت احتمال قلبی بودن درد بیمار کم می باشد و عامل غیرقلبی نظیر اسپاسم عضلانی و مسائل استخوانی مطرح می باشد.

همچنین درد سوزشی پشت جناغ که بعد  از مصرف غذا ایجاد شده و با خوابیدن و خم شدن تشدید شده و با تغییر مزه دهان بصورت ترش و با مصرف شربت های ضداسیدی و یا قرص هایی نظیر رانیتیدین کاهش می یابد مطرح کننده برگشت محتویات معده به مری(رفلاکس) می باشد. 

درد قفسه سینه که با تنفس تشدید شده و همراه تنگی نفس سرگیجه و… می باشد  مخصوصا در صورتی که با خوابیدن تشدید می یابد ممکن است ناشی از علل مهمی از قبیل آمبولی ریه و یا التهاب پرده های قلب باشد اما خوانندگان سایت شما نباید فراموش کنند که در تمامی موارد این پزشک است که تشخیص می دهد این درد قلبی هست و یا نه و اصولا تشخیص و درمان را بیماران باید به عهده پزشکان بگذارند .  زیار عللی مانند آمبولی ریه و التهاب پرده های قلب نیز خطرناک است و احتیاج به پیگیری و درمانهای پزشکی دارد.

چه عواملی خطر بیماری های قلب و عروق را افزایش می دهند؟ 

عوامل متعدد و با تاثیرات مختلف باعث افزایش خطر می گردند ولی در یک مرور سریع می توان از عواملی مانند :  سن بالا، جنس مذکر، سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس، فشار خون بالا، افزایش چربی خون ۰به ویژه کلسترول)، دیابت قندی، سیگار کشیدن، چاقی، کم تحرکی (انجام ندادن فعالیت های بدنی) و اختلال در انعقاد خون نام برد.

 عوامل گفته شده در بالا در دو گروه تقسیم می شوند . یکی عواملی که ما نمی توانیم تغییر دهیم و دیگری عواملی که می توانیم تغییر بدهیم:

عوامل خطر سازی که نمی توانید تغییری در آنها ایجاد کنید:
 
 افزایش سن:

تقریبا ۴ نفر از ۵ نفری که با بیماریهای قلبی عروقی فوت می نمایند، ۶۵ سال یا بیشتر سن دارند ( حدود ۸۳ درصد ) . در سنین بالاتر ، زنانی که حمله قلبی دارند، دو برابر بیشتر از مردان دچار مرگ می شوند. 

 جنس مذکر:

مردان در معرض خطر بیشتری از ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی هستند و در سنین پایین تر به این بیماری دچار می شوند. این میزان نزد زنان حتی پس از یائسگی ( هنگامی که میزان مرگ زنان به دلیل بیماری قلبی افزایش می یابد) به اندازه مردان نیست.
 

توارث ( شامل نژاد) :

بچه هایی که والدین آنها دچار بیماری های قلبی هستند، احتمال بیشتری برای بیماری قلبی آنان وجود دارد.
 
عوامل خطرساز اصلی که می توانید آنها را تغییر دهید:
 
مصرف دخانیات:

خطر بیماری های قلبی در افراد سیگاری ، دو تا چهار برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری است. کشیدن سیگار ، بزرگترین عامل خطر برای ایست ناگهانی قلبی است. سیگاری هایی که دچار حمله قلبی می شوند نیز با احتمال بالاتر مرگ روبه رو هستند. تماس افراد غیر سیگاری با دود سیگار هم ممکن است خطر بیماری قلبی را افزایش دهد.

بالابودن سطح کلسترول خون:

خطر بیماری عروقی قلب با افزایش کلسترول بالا می رود . هنگامی که دیگر عوامل خطر ساز نیز وجود دارند، این خطر هم بیشتر مط شود. میزان کلسترول همچنین تحت تاثیر سن ، جنس، توارث و تغذیه قرار می گیرد. تحقیقات ثابت کرده با کاهش ۱۰ درصد از میزان کلسترول خون میزان بروز بیماری عروق کرونر تا ۳۰ درصد کاهش می یابد. تمامی افراد بزرگ سال باید کلسترول خون را حداقل هر ۵ سال یکبار کنترل کنند.
 افزایش فشار خون:

افزایش فشار خون، کار قلب را زیاد می کند و موجب بزرگی قلب و ضعف آن در طول زمان می شود. همچنین این مساله ، خطر حمله قلبی، نارسائی کلیه و نارسائی احتقاقی قلب را افزایش می دهد. هنگامی که افزایش فشار خون با چاقط ، کشیدن سیگار و دیابت همراه باشد، خطر سکته قلبی و مغزی افزایش بیشتری می یابد. طی تحقیقات ثابت شده که با کاهش مؤثر فشار خون می توان میزان حمله قلبی را تا ۲۱ درصد، سکته مغزی را تا ۳۷ درصد و مرگ در اثر این بیماری را تا ۲۵ درصد کاهش داد. تمامی افراد بزرگسال باید فشار خون خود را بصورت منظم چک کنند

چاقی و افزایش وزن:

چاقی با افزایش کلسترول و تری گلیسریدو تحرک کم و… همراه است. بسیاری از افرادچاق نمی توانند شرایط خود را تغییر دهند ، اما با کاهش وزن حدود ۵ تا ۱۰ کیلوگرم می توان به کاهش خطر بیماری قلبی کمک کرد. کسانی که چربی اضافه بخصوص در ناحیه شکمی دارندبیش از دیگران به بیماریهای قلبی دچار می شوند. افزایش وزن منجر به بالا رفتن بار قلب ، افزایش کلسترول خون و بالارفتن فشار خون از یک طرف و کاهش HDL  از طرف دیگر می شود. این عامل خطر بروز دیابت را نیز در افراد افزایش می دهد. با کاهش حتی ۱۰ پوند میزان خطر حمله قلبی در افراد چاق کاهش می یابد.
دیابت:

این بیماری ، به طور جدی خطر بیماری قلبی – عروقی را حتی ( با تحت کنترل داشتن میزان قند خون ) افزایش می دهد.بیش از ۸۰ درصد بیماران مبتلا به دیابت به شکلی از بیماری های قلبی عروقی تلف میشوند. اگر دیابت دارید، مهم است که هر عامل خطرسازی را تحت نظر و کنترل داشته باشید.

کم تحرکی:

زندگی بدون فعالیت یک عامل خطر برا یبروز بیماری عروق کرونر است. فعالیت جسمانی متوسط تا شدید  بصورت منظم  از بیماری عروق خونی و قلب جلوگیری می کند.

مصرف الکل:

نوشیدن زیاد نوشابه های الکلی منجر به افزایش فشار خون و بروز بیماری نارسایی احتقانی قلب می شود.  با این که بنظر می رسد مصرف الکل در حد متوسط شانس بیماری کرونر قلب را کاهش می دهد ، بعلت عوارض بی شمار الکل توصیه  نمی شود که افراد مصرف الکل را شروع و یا میزان آن را افزایش دهند.

استرس ( فشار روانی) :

برخی از دانشمندان ، بین خطر بیماری های قلبی و وضعیت استرس شخصی، عادات رفتاری و اجتماعی- اقتصادی او ارتباط معنی داری قائل هستند. این عوامل ممکن است تاثیری بر عوامل خطر ساز شناخته شده داشته باشد.

لازم به ذکر است تحقیقات نشان داده است که عوامل روانی اجتماعی همچون افسردگی ، انزوای اجتماعی و ضعف حمایتهای اجتماعی همانند عوامل خطر شناخته شده بیماریهای قلبی عروقی نقش عمده ای در ایجاد بیماری ایفا می کنند.

استرسهای حاد همچون ازدست دادن عزیزان ، تصادفات و حملات تروریستی می توانند منجر به آغاز حمله قلبی شوند ولی ارتباط  استرسهای مزمن مثل استرسهای کاری وشخصیت تیپ A  با آغاز و ایجاد  بیماری قلبی عروقی چندان مشخص نیست.

پاسخ افراد به استرس های روزمره نیز می تواند در ایجاد بیماری قلبی سهم داشته باشد. بطور مثال بعضی از افراد در اثر استرس های روزمره به مصرف دخانیات روی آورده یا بیش از حد غذا می خورند و بدین صورت  خود را در معرض عوامل خطر ثابت شده بیماریهای قلبی عروقی قرار می دهند.
آقای دکتر چطور از بیماریهای قلبی- عروقی  پیشگیری کنیم ؟

همانطوری که در ابتذای صحبت خذمتتان گفتم پیشگیری کم هزینه تر و آسانتر از درمان است . مردم عزیز ما اگر از یک رژیم غذایی سالم پیروی کنند، فعالیت بدنی کافی داشته باشید، در وزن مناسب باقی بمانند و سیگار نکشند و یا سیگار را ترک کنند، سلامتی قلب خود را افزایش می‌ دهند.

ببینید گرچه عوامل خطری مانند ارث در حال حاضر از کنترل ما خارج است اما  مطمئن باشید که انجام چهار عمل فوق به مقدار بسیار زیادی خطر بیماریهای قلبی را (حتی با سابقه خانوادگی بالا) در شما کاهش خواهد داد.

البته بسته به وضعیت افراد ممکن است مراحل دیگری هم برای کنترل بیماری قلبی نیاز باشد. مثلاً اگر فرد دیابت دارد، لازم است قند خون خود را مرتب کنترل کند.

وضعیت پزشکی فعلی افراد هرچه که باشد ، با کمک موارد گفته شده در بالا می‌ تواند تغییرات مثبت و بزرگی در سلامت قلب خود ایجاد کنید.
البته این موارد برای اشخاصی که دچار بیماری قلبی هستند نیز مفید است .اگر فردی دچار بیماری قلبی است باید بداند که کنترل آن بسیار مهم است. خوب غذا خوردن، فعالیت بدنی مناسب و منظم و داشتن وزن مناسب به این افراد نیز کمک می‌ کند از وخامت وضعیت آنها می کاهد.

تاکید می کنم اگر سیگار می ‌کشید،  آن را ترک کنید و اگر دارای دیابت  هستید، نیاز است سریعاً آن را درمان کنید. هم چنین لازم است تست‌های تخصصی پزشکی یا مصرف دارو و اعمال تشخیصی مخصوص انجام دهید.  

حالا یک به یک این موارد را بررسی می کنیم:

۱- با یک رژیم غذایی صحیح کلسترول خون خود را کاهش دهید.
کلسترول نوعی چربی است و در پیدایش و گسترش تصلب شرایین نقش مهمی دارد زیرا می تواند در دیوارة رگها رسوب کند و همراه با عوامل دیگر به تنگی و بسته شدن سرخرگ‏ها بینجامد.
کلسترول دونوع مهم دارد:

یکی کلسترول «بد» (LDL) که موجب بسته شدن رگها و بیماری قلبی-عروقی می شود و دوم کلسترول «خوب» (HDL) که کلسترول اضافی بدن را از بافتها خارج می کند و خطر بیماری قلبی را می کاهد.

نوعی از کلسترول که باید غلظت کمی در خون داشته باشد، همان نوع «بد» یا LDL است.
شما می توانید با پرهیز از مصرف غذاهای پرچربی و رعایت توصیه های پزشکتان، چربی خون خود را در سطح مناسب نگه دارید.
۲- فشار خون خود را کنترل کنید مخصوصا اگر سابقه خانوادگی فشارخون دارید .
فشار خون بالا افزون بر اینکه فشار بیشتری بر قلب وارد می سازد و نیاز آن به خون را افزایش می دهد، روند تصلب شرایین را هم تسریع می کند و سبب آسیب اندامهای گوناگون بدن می گردد.
۳- همیشه وزن خود را در حد مناسب نگه دارید.
چاقی عامل خطر مهمی برای افزایش فشار خون است. همچنین چاقی یا اضافه وزن موجب افزایش مقاومت سلول های بدن نسبت به انسولین می شود. شما باید زیر نظر یک پزشک یا متخصص تغذیه وزن بدنتان را به میزان متناسب باقد، جنس و سن خود برسانید.
۴- هرگز سیگار نکشید و اگر سیگار می کشید آن را از همین لحظه ترک کنید.
ببینید تمام افرادی که دچار مشکلات عروق کرونر می شوند بعد از جراحی قلب سیگار را ترک می کنند و همه این افراد می گویند اگر مشکلات را درست درک می کردیم این کار را سالها قبل انجام می دادیم . استعمال دخانیات سبب افزایش ضربان قلب و در نتیجه کار قلب می شود و فشار خون را هم بالا می برد. همچنین سیگار بر اثر روی عوامل انعقادی و نیز غلیظ کردن خون احتمال تشکیل لخته و بسته شدن سرخرگ ها را افزایش می دهد. افزون براین، سیگار با اثر بر رگهای کوچک، خونرسانی به بخش های انتهایی اندام ها (به ویژه پاها) را نیز مختل می کند و این عارضه در افراد دیابتی که گرفتاری اعصاب محیطی نیز دارند، بسیار مهم است و خطر قطع عضو را باز هم افزایش می دهد. این آثار جدای از سرطان زایی سیگار است که موجب ناتوانی و مرگ خواهد شد. امروزه سیگار مهم ترین علت قابل پیشگیری سرطان بشمار می آید.
۵-به شکل دوره ای قند خون خود را کنترل کنید.
کنترل دقیق قند خون، هم به طور مستقیم و هم به طور غیرمستقیم، نقش مهمی در پیشگیری از بیماریهای عروقی می تواند داشته باشد.
۶-حتما و همیشه فعالیت ورزشی منظم داشته باشید
پژوهش‏های پزشکی نشان داده اند که داشتن یک زندگی کم تحرک (از نظر بدنی)، صرف نظر از عوامل خطر دیگر، احتمال دیابت، چاقی و بیماری کرونری قلب را افزایش می دهد.

پیاده‏روی، دوچرخه سواری، تنیس روی میز، باغبانی و دویدن آرام فعالیتهای بدنی هستند که اثر مفیدی بر تندرستی شما خواهند داشت. توصیه می شود که روزانه ۳۰ دقیقه به فعالیت بدنی بپردازید، می توانید این میزان فعالیت را در سه دوره ۱۰ دقیقه ای (بافاصله) نیز انجام دهید.

پس به طور کلی می توان در چند توصیه کوتاه مهمترین نکات را یادآور شد:
۱ ) سعی کنید هر روز پیاده روی و نرمش کنید . ورزش های ملایم و پیاده روی به گردش بهتر خون شما و سلامت عروقتان کمک می کند.

۲ ) از استرس های خود بکاهید .

۳ ) اگر اضافه وزن دارید حتما به مرور و تحت نظر پزشک و یا متخصص تغذیه وزن تان را کم کنید .

۴ ) سیگار نکشید و اگر در حال حاضر می کشید آن را ترک کنید.

۵ ) میوه ها ، سبزیجات  ، حبوبات و غلات ، کلید سلامتی شما هستند . پس سعی کنید قسمت بزرگی از غذای روزانه شما را  گیاهان تشکیل بدهند.
آقای دکتر این آزمایشات تخصصی پزشکی و تست های غربالگری شامل چه مواردی است ؟
این تست‌های تشخیصی برای اطمینان از وجود بیماری قلبی و شدت آن است و به تائید تشخیص کمک می ‌کند.

اغلب تست‌های غربالگری در بیرون از بدن ما انجام می‌ گردد و بدون درد هستند. بعد از گرفتن دقیق تاریخچه ی پزشکی و انجام دادن معاینات بالینی، ممکن است پزشک یک یا چند تا از آن تست‌ها را انجام دهد.

الکترو کاردیوگرام
الکترو کاردیوگرام از فعالیت‌های الکتریکی قلب شما تصویری را روی کاغذ رسم می ‌کند . این تست می ‌تواند ضربان غیر طبیعی و انهدام ماهیچه‌های قلبی و مشکلات جریان خون در رگ‌ های کرونی قلب و بزرگ شدن قلب را به شما نشان دهد.

تست ورزش
این تست فعالیت الکتریکی قلب را در زمان انجام فعالیت‌ بدنی ثبت می ‌کند. شما معمولاً روی یک نوار حرکت می ‌کنید و در همان حال، ثبت نوار قلب شما انجام می‌ شود(تصویر بالا).

اگر فردی به دلیل مشکلات مفاصل  یا قلبی نتواند این تست را انجام دهد، به جای فعالیت بدنی، دارویی دریافت می‌ کند و با افزایش جریان خون به قلب، به وجود مشکل پی می ‌برند.
تست تالیوم
این تست کارکرد ماهیچه‌های قلب را در زمانی که خون به قلب جریان دارد، نشان می ‌دهد. مقدار کمی مواد رادیواکتیو در سیاهرگ بازوی دست تزریق می‌ شود و با یک دوربین از برداشت این مواد توسط ماهیچه ی قلب تصویربرداری می ‌شود.

اکو کاردیوگرافی
تغییر امواج صوتی در تصاویر، نشان دهنده ی اندازه ی قلب و شکل قلب و حرکات آن می‌ باشد(تصویر بالا). هم چنین از امواج صوتی برای نشان دادن مقدار پمپ خون حین خارج شدن از قلب موقع انقباض استفاده می‌ شود.

آنژیوگرافی
در این روش یک لوله ی کوچک تو خالی با بی حسی موضعی، از طریق بازو یا ران، وارد سرخرگ یا سیاهرگ محیطی می‌ شود و نوک آن برای تزریق ماده ی حاجب وارد قلب می ‌گردد و اندازه و شدت بیماری قلبی با توجه به نتایج آن مشخص می گردد. تصاویر گرفته شده به نام آنژیوگرام یا آرتریوگرام خوانده می ‌شوند(تصویر بالا).

 ونتریوکولوگرام
تزریق مستقیم ماده حاجب به داخل حفره ی بطن چپ قلب را می‌ گویند. مانند آنژیوگرافی انجام می‌ شود، و تصاویر حاصله ضبط می ‌شود.این نمایی از قدرت انقباضی قلب را نشان میدهد.
اولتراسوند در عروق کرونری
در این روش بوسیله ی لوله ای کوچک که وارد عروق محیطی می‌ شود، میزان جریان خون اندازه‌گیری می گردد. سپس از سرخرگ ‌ها ی کرونری قلب تصویری برداشت می ‌شود که نشان دهنده ی ضخامت و سایر خصوصیات این رگ ها می ‌باشد. این روش به پزشک معالج امکان دیدن جریان خون و سایر انسداد‌ها را فراهم می‌ کند.

همچنین چندین تست جدید و بسیار حساس غربالگری دیگر موجود می ‌باشد. شما می‌ توانید از پزشک خود درباره ی این سه مورد سوال کنید:
۱- داپلر سونو کاروتید:
در این روش از امواج صوتی برای مشخص کردن انسدادها و باریکی های سرخرگ کاروتید استفاده می ‌شود که هر دو مورد می ‌تواند به  سکته ی مغزی ختم شود.

۲- توموگرافی کامپیوتری پرتاب الکترون:
این وسیله اسکن بسیار سریع می ‌باشد که امکان تهیه ی تصویر سریع از ترکیب کلسیم عروق کرونر را ایجاد می‌ کند. این روش می ‌تواند بیماری قلبی را، قبل از این که شما هیچ علامتی را احساس کنید، تشخیص دهد.

۳- تست خونی بسیار حساس سی راکتیو پروتئین:
این آزمایش میزان پروتئین موجود در خون را اندازه‌گیری می‌ کند. سطوح بالا نشان دهنده ی التهاب در دیواره ی سرخرگ‌هاست که خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را افزایش می ‌دهد.

البته لازم نیست همه این موارد در یک فرد انجام شود و این پزشک است که تصمیم می گیرد در هر بیمار کدام تست ها لازم است .

تکلیف افراد دیابتی چیست و احتمال خطر در این افراد و راه های پیشگیری چگونه است؟

مهمترین علت پیدایش بیماری های قلبی- عروقی، تصلب شرایین می باشد. تصلب شرایین سبب می شود که سرخرگ های گوناگونی که به سمت های مختلف بدن خون می‏رسانند، به تدریج سخت و تنگ گردند و توانایی آنها برای انتقال اکسیژن و مواد غذایی به سلول های بدن کاهش یابد. عواملی هستند که موجب سریعتر شدن تصلب شرایین می گردند و در صورت وجود آنها احتمال پیدایش بیماری قلبی- عروقی افزایش پیدا می کند.

به این مسئله دقت کنید که دیابت از عوامل خطر بیماری های قلبی-عروقی است و معمولاٌ با عوامل خطر دیگر همراهی دارد (و گاهی شاید ایجاد کنندة آنها باشد)، پس مبتلایان به دیابت باید بیش از دیگران مراقب سلامت قلب و عروق خود باشند. پژوهشهای فراوان پزشکی نیز نشان داده اند که عوامل خطر قلبی- عروقی در مبتلایان به دیابت نوع ۲ شایعتر هستند.
آقای دکتر افرادی که سابقه سکته قبلی را دارند چه تغییراتی را باید در برنامه غذایی خود بدهند ؟

کسانی که حداقل یک بار دچار سکته های قلبی شده اند و همچنین افرادی که سابقه خانوادگی سکته قلبی را دارند باید از مواد زیر که برای بروز بیماری های قلبی خطرزاست پرهیز کنند .

گوشت و فرآورده‌های آن، لبنیات پرچربی و کره، ‌غنی از نوعی چربی هستند که باعث افزایش سطح ال دی ال  در خون می‌شوند. مصرف این غذاها را باید به حداقل رساند.

همچنین مصرف کیک و بیسکویت به علت نوع چربی بکار رفته در آن‌ها سبب افزایش سطح ال دی ال   می‌شود.

انواع غذاها و سوپ‌های آماده مصرف و یا کنسرو شده، ‌غذاهای بیرون از منزل، سوسیس و کالباس و گوشت‌های نمک سود شده و بطور کلی گوشت و فرآورده‌های آن و همچنین تنقلات شور، سرشار از نمک (سدیم کلراید) هستند. دریافت زیاد سدیم با فشارخون بالا ارتباط دارد که از عوامل خطر جدی در بروز بیماری قلبی می‌باشد. کاهش مصرف این نوع غذاها و نمک طعام سر سفره به کاهش فشارخون کمک می‌کند.
۱ ) روغن های اشباع و کلسترول
 توجه داشته باشید که روغنهای اشباع شده ،خطر سازترین عامل برای بیماران قلبی است.

این روغنها شامل روغن جامد حیوانی -  کره – روغن جامد نباتی و چربی های چسبیده به گوشت هستند که تا حد امکان باید کمتر مصرف شوند .البته ما نمی گوییم که این افراد خوردن گوشت را قطع کنند ولی باید حد تعادل را رعایت کنند برنامه زیر کمک کننده است :

 - خوردن گوشت قرمز فقط ۳ بار در هفته برای افرادی که دارای  چربی خون هستند به میزان کم،مجاز است .

- لبنیات خیلی کم چربی مصرف شود . ماست و شیر ۵/۱ % چربی مناسب است.

- از خوردن سوسیس و کالباس ، شیرینی های پر چربی و پر خامه ، سس ها و کباب های کوبیده که پر از چربی است ، آبگوشت پر چربی ، کله پاچه و سیرابی پرهیز کنید . البته انسان هایی که مشکل قلبی ندارند نیز باید از این مواد تا حد ممکن کمتر استفاده کنند .
۲ ) نمک
در این افراد باید مصرف نمک به ۴-۳ گرم در روز محدود شود .- بهترین راه کاهش مصرف نمک آن است که نمک را سر سفره نیاورید و همچنین از خوردن تنقلات شور مثل چیپس ، پفک ، خیار شور و سبزیجات شور خود داری کنید .
۳ ) کلسترول
در مواد غذایی حیوانی موجود است و بیشترین میزان آن به ترتیب در مغز گوسفند ، جگر مرغ ، کلیه گوسفند،قلب ،‌امعاء و احشاء و میگو وجود دارد که مصرف این مواد غذایی باید محدود باشد .
۴ ) قندهای ساده
مثل شکر ، قند و شیرینی کمتر مصرف شود .
۵ ) تخم مرغ
به۱عدد در هفته محدود شود .
آقای دکتر این افراد چه چیزهایی را بخورند و در واقع سوال را به این شکل مطرح کنیم که چه غذاهایی برای بیمار قلبی خوب است:

برگ کلم ، کلم قرمز، گل کلم، کلم بروکسل، بروکلی، ‌شلغم، چغندر، اسفناج، مارچوبه، لوبیا سبز، نخود سبز، لوبیا قرمز، لوبیا چشم بلبلی، نخود خشک و عصاره مخمر دارای ویتامین‌های گروه ب خصوصا اسیدفولیک هستند. تحقیقات متعددی نشان داده‌اند که اسید فولیکی که بطور طبیعی در مواد غذایی یافت می‌شود، می‌تواند سبب کاهش ماده‌ای در خون به نام هموسیستئین بشود و به این ترتیب از ابتلا به تصلب شرایین پیشگیری کند.

سبزیجات و میوه ها :

که هم دارای ویتامین زیاد و هم فیبر بالا هستند،چربی خون را کاهش می دهند و  احتمال ابتلا به سرطان را پائین می آورند.

ضمنا به عبور غذا از دستگاه گوارش نیزکمک می کنند . (( جوانه گندم – کلم برگ- کلم قرمز-گل کلم- کلم بروکسل- بروکلی – شلغم- چغندر- اسفناج- مارچوبه- لوبیا سبز و نخود سبز )).این افراد هر روز می توانید سالاد مفصل و لذیذی از این مواد غذایی تهیه و میل کنید .

لبنیات کم چربی:

تامین کننده ‌کلسیم و پروتئین مورد نیاز افراد بیمار هستند .

نان های سبوس دار:

هم حاوی ویتامینB زیاد و هم کاهش دهنده چربی خون هستند مثل نان بربری – نان سنگک و نان جوی سبوس دار.

حبوبات:

تامین کننده پروتئین کافی و کم چربی هستند و املاح زیادی دارند . همچنین جو دوسر، حبوبات، سیب و گلابی غنی از فیبر محلول هستند که به کاهش سطوح کلسترول خون کمک می‌کنند. ‌سیر نیز اثر مشابهی دارد. افزایش کلسترول خون، به خصوص ال دی ال (کلسترول بد)، یکی از عوامل خطر عمده در بروز تصلب شرایین است. مصرف منظم چنین غذاهایی به کاهش ال دی ال کمک می‌کند.

روغن های مایع:

بهترین روغن برای افراد مبتلا به بیماری های قلب و عروق،روغن مایع ذرت و آفتابگردان برای پخت غذا و خصوصا روغن کانولا و روغن زیتون روی سالاداست .البته روغن هسته انگور و روغن کنجد نیز از روغن های بسیار مفید است که بحث تخصصی در این رابطه را به متخصصین تغذیه واگذار کنیم بهتر است.

ماهی:‌

بهترین غذا برای بیماران قلبی است و این افراد بایدحداقل هفته ای سه مرتبه غذای دریایی مصرف کنند. طی تحقیقات بسیاری که در دانشگاه های مختلف صورت گرفته  ، روغن ماهی ها موجب کاهش چربی های خون می شود و  از رسو ب چربی در دیواره عروق جلوگیری  می کنند.

ماهی‌های روغنی از قبیل ماهی آزاد و سایر ماهی‌ها از قبیل قباد، حلوا، شیر، کیلکا، و اوزون‌برون دارای اسیدهای چرب مفید می‌باشند.  دانشمندان معتقد هستند که این مواد باعث کاهش خطر انعقاد خون و همچنین ممانعت از افزایش چربی‌های مضر خون می‌شوند.

قرص های مکمل ویتامینC و کلسیم برای فرد دچار عوارض قلبی مفید است ، همچنین قرص های مکمل ویتامینE و چربی های امگا ۳ نیز باید طبق دستور مصرف شود .

آقای دکتر یک  رژیم غذایی نمونه برای یک فرد دچار بیماری قلبی به ما معرفی کنید.

البته این کار را بهتر است از متخصصین تغذیه بخواهید و نکته دیگر در این رابطه وضعیت اقتصادی فردی است که می خواهد این رژیم را اجرا کند ولی یک رژیم که با وضع اقتصادی اکثر  افراد جامعه سازکاری داشته باشد به شرح زیر است :
صبحانه :

چای و ۲ قاشق مربا خوری شکر + پنیر ( پنیر گوسفندی که چربی بیشتری دارد نباشد) + نان  ( ۳ تا ۴ تکه ) + ۱ لیوان شیر کم چربی

ساعت ۱۰ :

۱ لیوان آب میوه تازه

ناهار :

پلو و مرغ

مرغ پخته با روغن کم ( ۱ ران یا ۱ سینه کامل)+ ۲۰ قاشق برنج پخته شده با روغن مایع به میزان کم و در کنار مرغ هویج و سیب زمینی پخته + سالاد زیاد به همراه ‌روغن زیتون + ۱ کاسه ماست

عصرانه :

چای و ۱ حبه قند،۲ تا ۳ عدد میوه

شام :

ماهی به صورت کباب شده در فر ( یا با روغن خیلی کم سرخ شده ) به همراه سوپ مرغ دارای سبزیجات زیاد با۱ تا ۲ تکه نان سبوس دار

قبل از خواب :

 ۱ لیوان شیر ولرم

البته در طول روز در مصرف میوه آزاد هستید به شرطی که سیستم گوارشی شما را بهم نزند و با شما سازگار باشد . لازم به ذکر است میوه‌ها و سبزی‌ها حاوی ویتامین‌های آنتی اکسیدان (ضد سرطان)، مواد معدنی و مواد مغذی مفیدی هستند که سبب متوقف ‌کردن آسیب ناشی از عمل مواد سرطان‌زا به دیواره سرخرگ‌ها می‌شوند.

علائم سکته قلبی چگونه است ؟

افرادی که دچار سکته قلبی می شوند ممکن است یک و یا تعدادی از علائم زیر با داشته باشند:

۱- ناراحتی سینه ( بیشتر ناحیه پشت جناغ):

که به صورت درد، احساس سوزش، احساس خفقان و سنگینی بروز می کند و ممکن است به فک تحتانی، ناحیه پشت، کتف و یا هر دو دست انتشار یابد. شدت این علامت در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است از یک سوزش یا درد خفیف تا درد شدید و غیر قابل تحمل بروز کند ( فراموش نکنیم سکته قلبی همیشه با درد شدید همراه نیست ، بلکه ممکن است حتی یک سوزش خفیف پشت جناغ که بیش از چند دقیقه طول بکشد، حاکی از بروز سکته قلبی در فرد باشد.

۲- تهوع ، استفراغ یا تعریق سرد می تواند با این درد همراه باشد.
۳-  احساس تنگی نفس ناگهانی
۴-  احساس ضعف مفرط، تپش قلب، سنکوپ( از دست دادن هوشیاری و سقوط فرد) به خصوص در افراد مسن، از علائم هشدار دهنده است.

هرگاه یکی از نشانه های بالا را به ویژه در افراد میانسال و مسن مشاهده کردید موضوع را جدی بگیرید. 

چرا بیمار دچار انفارکتوس قلبی ( سکته یا حمله قلبی) نیاز به کمک دارد؟

سکته قلبی در اثر انسداد رگ های تغذیه کننده ماهیچه قلب اتفاق می افتد. به دنبال این انسداد ، ماهیچه قلب دچار کمبود خون و در نتیجه کمبود اکسیژن می شود و زندگی را به خطر می اندازد.

چرا بعضی از بیماران دچار حمله قلبی در همان دقایق یا ساعت های اول پس از بروز نشانه های هشدار دهنده فوت می کنند؟

یکی از عوارض بسیار مهم سکته قلبی که عمدتا در دقایق اولیه روی می دهد، اختلال در ریتم طبیعی قلب و بروز ایست قلبی است. ایست قلبی معمولا به دنبال مسدود شدن رگ تغذیه کننده قلب اتفاق میافتد. در صورتی که در مدت ۳ تا ۵ دقیقه ، اقدامات احیای قلبی – ریوی شروع نشود، بیمار دچار مرگ خواهد شد.

تعجب نکنیم که بسیاری از مبتلایان ، تنها پس از چند دقیقه درد یا سوزش قفسه سینه ، دچار ایست قلبی می شوند.

یکی دیگر از عوارض بسیار مهم سکته قلبی ، از بین رفتن قسمت وسیعی از عضله قلب و بروز نارسایی است.در نارسایی ، قلب عمل تلمبه ای خود را به سختی انجام می دهد که این حالت می تواند طی روزها ، ماه ها ، یا سال های بعد باعث مرگ بیماران شود. 

برای یک فرد که دچار حمله قلبی شده است چه کاری می توانیم انجام دهیم ؟

در صورتی که اولین تظاهر حمله قلبی، ایست قلبی – تنفسی باشد، با رسیدن بر بالین بیمار ، دو اقدام اساسی را باید به سرعت شروع کرد:

۱- شروع احیای قلبی – ریوی
بر اساس برنامه مشخص آن ( برای یادگیری این عملیات می توانید به بروشورها یا فیلم هایی که توسط اورژانس کشور تهیه شده است مراجعه نمایید.)

۲- کمک خواستن از اورژانس از طریق تلفن ۱۱۵
در صورت برخورد با  فرد دچار علایم هشداردهنده قلبی نظیر درد قفسه سینه و … ، اقدامات اولیه زیر را انجام دهید و از اورژانس ۱۱۵ تقاضای کمک نمائید:

الف: حتی المقدور بیمار را از هرگونه فعالیت اضافی مانند راه رفتن، دویدن، صعود از پلکان و … باز دارید و وی را در وضعیت استراحت کامل قرار دهید.

ب: سعی کنید بر روحیه خود مسلط باشید و تمامی تلاش خود را برای کاهش اضطراب بیمار بکار ببندید.از سر و صدا کردن، گریه و سایر مواردی که باعث اضطراب بیشتر بیمار می شود خودداری کنید.

ج: در موارد درد شدید قفسه سینه ، د صورتی که قرص های زیر زبانی نیترو گلیسیرین در دسترس هست ، می توانید از آن استفاده کنید.توجه داشته باشید که استفاده از این قرص در بیماران دچار افت فشار خون ممنوع است، بنابراین در صورت امکان ابتدا فشار خون بیمار را اندازه گیری نمائید. اگر فشار بیمار بیش از ۹۰mmHg بود از قرص زیر زبانی استفاده کنید. 

د: دادن انواع خوراکی یا مایعات نه تنها کمکی به بیمار نمیکندبلکه در بعضی از بیماران می تواند مضر نیز باشد، بنابراین سعی کنید از دادن خوراکی و آشامیدنی به بیمار اجتناب کنید.

ه – در صورتی که بیمار ، دچار تنگی تنفس است، وی را در وضعیت نشسته قرار دهید و پاهایش را از تخت آویزان کنید.

و- در صورتی که بیمار ، دچار افت فشار خون است وی را در وضعیت خوابیده قرار دهید و پاهایش را بالاتر از سطح بدن نگهدارید.

ز- انتقال هر چه سریع تر بیمار به مراکز درمانی با آمبولانس های ویژه اورژانس ، نکته بسیار مهمی است، بنابراین سعی کنید در این موارد، زمان را از دست ندهید.

**** آدرس مطب دکتر حمید رضا اعلایی فوق تخصص جراحی قلب  :

تهران – خیابان دولت – تقاطع بلوار کاوه – ساختمان پزشکان جام جم -طبفه دوم  – واحد ۹-

تلفن مطب :      ۲۲۵۹۳۳۱۹ – ۲۲۵۹۳۳۹۴  -    ۰۲۱

  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*