آشنایی با “پرکاری و کم کاری غده تیروئید

تیروئید غده‌ای است در قسمت قدامی گردن و به صورت پروانه‌ای شکل،‌ دارای دولپ (چپ و راست) که هرگونه اختلال بر روی این غده منجر به کم کاری و یا پرکاری تیروئید می‌شود.

کم کاری تیروئید

کم کاری تیروئید باید در دوران جنینی و چند ماهه اول تولد بررسی شود.

کم کاری تیروئید در اثر کمبود شدید ید به وجود می‌آید که این کمبود می‌تواند در اثر عمل جراحی و مصرف ید رادیواکتیو بیماری‌های خود ایمنی به وجود آید.

کمبود شدید ید باعث از کار افتادن غده تیروئید و نیز کاهش سطح هورمون‌ها شده و در نتیجه منجر به ایجاد کم کاری تیروئید یا هایپوتیروئیدی ‌شود.

فتق ناف (بیرون زدگی ناف)، کاهش دفع مدفوع، اختلال در رشد، قد، وزن و دور سر و افزایش طول مدت بیماری زردی از علائم این بیماری در نوزادان است.

تشخیص این بیماری در نوزاد با گرفتن خون از پاشنه پای کودک و بررسی آزمایش انجام می‌شود. چنانچه این تشخیص قبل از یک ماهگی صورت پذیرد درمان موثرتر خواهد بود و در صورت عدم تشخیص آن در کودک، منجر به کاهش IQ و عقب ماندگی ذهنی می‌شود.

علائم کم کاری تیروئید در بلوغ و میانسالی اشاره :

کوفتگی و خستگی شدید،‌ ریزش مو (به خصوص در گوشه‌های خارجی ابرو)، خواب آلودگی، ‌فراموشی و کاهش حافظه‌، خشکی پوست و مو، افزایش وزن، کاهش ضربان قلب و احساس تپش قلب، یبوست و کاهش دفع از علائم این بیماری می‌باشد.

علل ایجاد این بیماری :

ید رادیواکتیو، عمل جراحی، ‌بیماری‌ هاشیموتوی تیروئیدی و استفاده از برخی داروها است.

با وجود این که ید در اختیار غده تیروئید قرار دارد ولی سنتز هورمون تیروئید کاهش یافته و منجر به کم کاری می‌شود. تشخیص و درمان این بیماری در معاینه فیزیکی شرح حال بیمار و انجام آزمایشات است و درمان این بیماری استفاده از قرص‌های لوویتروکسین است که در این بیماری مصرف دارو مادام العمر است و هر ۳ تا ۶ ماه یکبار آزمایش انجام می‌شود و بسته به نوع آزمایش مقدار قرص کمتر یا بیشتر می‌شود.

نکته قابل ذکر در مصرف این داروها آن است که حتما قرص‌ها با معده خالی مصرف شود؛ چرا که در صورت استفاده به همراه غذا از جذب این دارو جلوگیری می‌شود.

پرکاری تیروئید:

 «گریوز» شایع‌ترین بیماری پرکاری تیروئید است که در زنان بیش از مردان می‌باشد.

در پرکاری تیروئید غده تیروئید، هورمون بیشتری را منتشر می‌کند و یکی از شایع‌ترین انواع پرکاری تیروئید بیماری «گریوز» است. این بیماری یک بیماری خود ایمنی می‌باشد و بدن بر علیه تیروئید موادی را تشرح می‌کند که در اثر ترشح این مواد تیروئید نزدیک شده و سنتز هورمون تیروئیدی افزایش می‌یابد.

«گریوز»  شایع‌ترین نوع پرکاری تیروئیدی در زنان می‌باشد، در این بیماری بیرون زدگی چشم یا پروکتوزیسم یا اگزوستاسمی ایجاد می‌شود.

گروه‌های تیروئیدی:

هرگاه یک یا چند گره داخل تیروئید وجود داشته باشند فعال بودن هر کدام از این گره‌ها منجر به ایجاد گواتر سمی چند گره‌ای و تک گره‌ای می‌شود.

علائم پرکاری تیروئید

‌عصبانیت، بی قراری،‌ اضطراب، عرق کردن به خصوص عرق گرم،‌ لرزش دست،‌ ضربان قلب، خستگی و گاها افزایش فشار خون، ‌افزایش متابولیسم بدن که در نهایت منجر به کاهش وزن ‌شود .

بهترین راه درمان  استفاده از داروهایی که علائم بیماری را کاهش دهد و در نهایت درمان قطعی را به دنبال داشته باشد است.