مروری بر علل ناباروری در زنان و مردان

باروري در اكثر فرهنگ ها از ارزش بالايي برخوردار است و آرزوي بچه دار شدن يكي از اساسي ترين محرك هاي انساني است. بارداري و مادر شدن، براي زنان از پايه هاي تكاملي هستند و در فرهنگ ما شديداً مورد تاكيد قرار گرفته اند. اگر تلاش در جهت بچه دار شدن با شكست مواجه شود مي تواند به تجربه احساسي مخربي تبديل گردد. ناباروري به عدم وقوع بارداري با وجود ۱۲ ماه مقاربت صحيح بدون استفاده از روش هاي جلوگيري اطلاق مي شود و نازايي نشان دهنده عدم توانايي زوج در باروري است.

ناباروري هم بر زنان و هم بر مردان در همه ي كشورهاي جهان تاثير دارد. در واقع ناباروري اغلب اثرات ژرف در كوتاه مدت يا دراز مدت بر افراد درگير با اين مساله دارد و آنان را در معرض فشارهاي خانوادگي و اجتماعي قرار مي دهد. بر اساس برآوردهاي سازمان جهاني بهداشت بين ۸% تا ۱۲% كل زوج هاي جهان نوعي ناباروري در طول زندگي باروري خود تجربه مي كنند، يعني ۵۰تا ۸۰ميليون نفر در جهان درگير اين مساله هستند. ناباروري نخست و اوليه به عنوان ناتواني زن براي باردار شدن، به رغم قرار گرفتن بارداري به مدت يك سال تعريف شده ااست در حالي كه ناباروري ثانويه به ناتواني آن دسته از زنان اشاره دارد كه قبلاً بارداري داشته اند.

عمده موارد ناباروري اوليه و ثانويه از عواقب بيماري هاي مقاربتي درمان نشده ( به ويژه سوزاك، بيماري التهابي لگن ) يا عوارض پس از تولد يك بچه يا عواقب پس از سقط جنين غير بهداشتي و غير قانوني است. در موراد ناباروري انجام مشاوره پزشكي و معاينات باليني بسيار كمك كننده است. معاينات اوليه پس از يك سال از مرد شروع مي شود زيرا در حدود نيمي از موارد نازايي مربوط به مردان است. از طرف ديگر بررسي هاي مربوط به زنان پيچده تر و پرهزينه تر مي باشد. در صورتي كه مرد مشكلي نداشته باشد، بررسي هاي مربوط به زن انجام مي گيرد. از آنجايي كه بررسي نازايي روند نسبتاً طولاني دارد بايد با حوصله پيگيري شود و مشاركت زوج در مشاوره هاي خانوادگي و ارائه اطلاعات صحيح در مورد آينده درمان از موارد مهم به شمار مي رود.

امروزه با پيشرفت روش هاي جديد در درمان نازايي، حتي در مواردي كه درمان مشكل به نظر مي رسد، زوجين داراي فرزند مي شوند.

 آشنایی با دستگاه تناسلی

دستگاه تناسلي از دو قسمت اصلي ، يکي دستگاه تناسلي خارجي و ديگري تناسلي داخلي تشکيل شده است .

دستگاه تناسلي خارجي ، شامل فرج و مهبل است . و دستگاه تناسلي داخلي ، ‌شامل رحم ، لوله هاي رحمي و تخمدانها است .

کار دستگاه تناسلي ، توليد مثل و فراهم آوردن موجبات قاعدگي است . اين اعمال تحت تأثير ترشح موادي از بعضي غدد ،‌ از جمله هيپوفيز و تيروئيد و هم چنين تخمدانها انجام مي شود .

* نکات زير در بررسي ناباروري زنان اهميت دارند .

سن 

مدت ازدواج 

مدت نازائي 

سابقه ازدواج هاي قبلي 

سابقه بيماريها در خود و خانواده ، ابتلا به بيماريهاي غدد داخلي مانند تيروئيد و يا ديابت 

سابقه سقط 

وضعيت قاعدگي ( کيفيت و کميت خون قاعدگي ، درد در موقع قاعدگي ) ‌

تعداد مقاربت در هفته 

نحوه مقاربت 

وجود نازائي در بستگان .

عوامل ياد شده در بالا مي توانند در ناباروري زن نقش داشته باشند .

« قاعدگي مرتب » نشان دهنده وضعيت سلامت هورمونهاي داخلي و بخصوص انجام تخمک گذاري است . اين علامت از هر آزمايش گران قيمت ديگري بهتر است .

بالا بودن سن بيمار و طول مدت نازائي ، احتمال درمان موفقيت آميز را کمتر مي کند . زيرا پير شدن دستگاه توليد مثل ، بخصوص تخمدانها ،‌ نقش عمده اي در ناباروري دارد . به علاوه افزايش سن خطر سقط را هم افزايش مي دهد . اکثريت سقط هاي اوليه خودبخودي ، پس از ۳۵  سالگي و به علت اختلال ژنتيکي اتفاق مي افتند . بطوري که خطر سقط هاي خودبخودي در سنين کمتر از ۳۰ ، کمتر از ۱۰ درصد است ، ولي اين رقم در سنين بالاي ۴۰ ، به ۳۴ درصد مي رسد .‌ مطالعات نشان داده است که تخمک هاي زنان مسن قدرت باروري کمتري دارند و با افزايش سن ، احتمال افزايش بعضي از بيماريها که سبب ناباروري مي شوند هم بيشتر است . همچنين احتمال ابتلا دستگاه تناسلي به عفونت هاي تناسلي و احتمال صدمه خوردن تخمدانها و ولوله هاي رحمي در زناني که در محيط شغلي با مواد سمي سروکار دارند ، بيشتر است .

سيگار کشيدن روي حاملگي تأثير سوء دارد و قدرت باروري را هم در زن و هم در مرد کاهش مي دهد . خطرات مصرف دخانيات با افزايش سن بيشتر مي شود . بين تعداد سيگار مصرفي و نازائي رابطه مستقيم وجود دارد .

حشيش سبب مهار هورمونهاي توليد مثل مي شود و توليد مثل را هم در زن و هم در مرد کاهش مي دهد . کافئين – که در قهوه و چاي وجود دارد – اثرات سوء روي باروري دارد و مصرف زياد آن حاملگي را به تعويق مي اندازد .

زوجها بايد بدانند که وقوع حاملگي نياز به زمان دارد و در هر دوره تخمک گذاري ۳۰ درصد شانس حاملگي وجود دارد .

رابطه « مدت زمان مقاربت مکرر » و « شانس وقوع حاملگي » در زوج ها به شرح زير است :

اگر زمان تماس ۳ ماه باشد ، شانس حاملگي ۵۷ درصد است .

اگر زمان تماس ۵ ماه باشد ، شانس حاملگي ۷۲ درصد است .

اگر زمان تماس ۱ سال باشد ،  شانس حاملگي ۸۵ درصد است .

اگر زمان تماس ۲ سال باشد ،‌ شانس حاملگي ۹۳ درصد است .

همانطور که گفته شد دستگاه تناسلي داخلي زن چهار قسمت اصلي به شرح زير دارد که نازائي در زنها عمدتاً ممکن است مربوط به اختلال کار يک يا چند تا از آنها باشد .

تخمدانها

لوله هاي رحمي

جسم رحم

دهانه رحم

*  تخمدانها :

نيمي از موارد نازائي به علت اختلال در کار تخمک گذاري تخمدانها است . اگر زن به طور منظم قاعده شود ، دليل بر تخمک گذاري مناسب است و اگر قاعدگي او نامرتب باشد ، تخمک گذاري مناسبي وجود ندارد که بايد علت آن بررسي شود . فقط حاملگي نشان قطعيت تخمک گذاري است ، اما علائم ديگر به شرح زير است :

بالا رفتن درجه حرارت بدن : بعد از تخمک گذاري درجه حرارت بدن حدود نيم درجه بالا مي رود . براي اندازه گيري ، بيمار هر روز صبح از روز اول قاعدگي تا شروع قاعدگي بعدي ، بعد از بيدار شدن از خواب و قبل از هر گونه فعاليت بدني ، درجه حرارت بدن خود را از راه دهان مي گيرد و ثبت مي کند . بالا رفتن درجه حرارت از روز پانزدهم قاعدگي به مقدار نيم درجه و بالا ماندن آن تا موقع قاعدگي بعدي ، علامت تخمک گذاري است .

بررسي ترشحات گردن رحم :‌ ترشحات گردن رحم در موقع تخمک گذاري فوق العاده زياد است ، ولي پس از تخمک گذاري کاهش مي يابد .

نمونه برداري : نمونه برداري از لايه داخلي رحم و بعضي آزمايشهاي تخصصي هم به تشخيص تخمک گذاري کمک مي کنند .

در مواردي که نازائي مربوط به توقف تخمک گذاري است ، از داروهاي تحريک کننده تخمک گذاري از جمله هورمونهاي زنانه ( استروژن و پروژسترون بصورت تنها و يا ترکيبي ) استفاده مي شود . تحريک تخمک گذاري با اين روش حداقل به مدت ۶-۴ ماه طول مي کشد .

از بعضي داروها و آمپولها هم براي تحريک تخمک گذاري استفاده مي شود . با مصرف آمپولها ممکن است چند قلوزائي پيش بيايد .

* لوله هاي رحمي

اختلال در کار و شکل لوله هاي رحمي هم سبب ناباروري مي شود . بايد بدانيم که باز بودن لوله شرط لازم براي حاملگي است ولي شرط کافي نيست . زيرا لوله هاي رحمي داراي چندين عمل به شرح زير هستند :

باعث انتقال اسپرم از رحم به سمت تخمک آزاد شده از تخمدان ، ( در ظرف چند ثانيه ) مي شوند .

تخم بارور شده را به داخل رحم منتقل مي کنند .

بسته بودن لوله ها در هر نقطه از طول لوله و خوب عمل نکردن آن در هر يک از موارد ياد شده در بالا سبب نازائي مي شود که بايد درمان شود .

* حفره و جسم رحم

با آزمايشات تخصصي حفره و جسم رحم مورد بررسي قرار مي گيرد و موانع موجود براي بارداري مشخص مي شوند . از جمله اين موانع فيبروم ( نوعي تومور خوش خيم ) رحم و يا زائده هاي داخل رحم است .

شکلهاي غيرعادي رحم اصولاً باعث نازائي نمي شوند ، ولي باعث سقط هاي مکرر مي شوند که اين مطلب هم جزء ناباروري محسوب مي شود ،‌ به هر حال اين موارد بايد توسط پزشک تشخيص داده شده ، درمان شوند .

* دهانه رحم

دهانه رحم علاوه بر اينکه محل عبور اسپرم است ، مانند لوله هاي رحمي داراي چند فعاليت ديگر هم هست . با اين تفاوت که کارش چندين برابر لوله هاي رحمي است .

وقتي سلولهاي متحرک اسپرم از محيط خود ، يعني مايع مني ، وارد محيط مهبل – که حالت اسيدي دارد – مي شوند ، ترشحات دهانه رحم همچون مادري از آنها موظبت کرده ،‌ سپس آنها را راهي رحم و لوله هاي رحمي مي کند .

بنابراين دهانه رحم يک عامل مهم در باروري است و مشکلات ساختماني و تغييرات فيزيکي و شيميايي محيط آن در نازائي نقش بسيار عمده دارند . دهانه رحم از طريق معاينه ارزيابي مي شود . در معاينه پزشک ، وجود عفونت و ترشحات غيرعادي و وجود کيست هاي چرکي معلوم مي شود . وجود مواد ضد اسپرم در ترشحات دهانه يکي از علل نازائي است که باعث بي حرکت شدن اسپرم ها و جلوگيري از انتقال آنها به قسمت بالايي رحم مي شود . به هر حال در هر مورد با نظر پزشک متخصص ، تشخيص ودرمان لازم انجام مي گيرد .

علاوه بر عواملي که در بالا در مورد علل نازائي زنان بيان شد ، ابتلا به بيماريهاي زير نيز در ناباروري زنان نقش مهم و اساسي دارد :

بيماريهاي التهابي لگن و بيماريهاي مقاربتي 

اندومتريوز ( وجود نسج ديواره داخلي رحم در خارج از رحم )

تخمدان پلي کيستيک ( وجود کيست هاي ريز فراوان در تخمدانها ) .

تشخيص ودرمان همه اين موارد بر عهده پزشک است .

چه عواملی، احتمال باروری زنان را كم و زیاد می‌كنند؟
یكی از اوقات و زمان‌های شادی بخش در یك ازدواج، زمان تصمیم گیری برای داشتن یك بچه است. اگر مرد و زن هر دو سالم باشند، بارداری به راحتی و بدون هیچ مشكلی صورت می‌گیرد.یك بار درماه، هورمون‌های زنانه ای كه ازغده هیپوفیز ترشح می‌شود تخمدان‌ها را تحریك می‌كند وباعث آزاد سازی یك یا دو تخمك می‌شود كه در صورت آزاد شدن دو تخمك، دو قلوهای غیر مشابه به وجود می‌آیند. در صورت نامرتب بودن پریودها، شانس بارداری كاهش می‌یابد. افزایش سن نیز شانس باروری و زایایی را كاهش می‌دهد. بنا بر تحقیقات، زنان زیر ۲۵ سال، ۹۶ درصد شانس بارداری دارند. از ۲۵ تا ۳۴ سالگی ۸۷درصد و ۴۴-۳۵ سالگی ۷۸درصد.
● پیشنهاداتی برای افزایش شانس بارداری
فاصله بین دو پریود، فاصله ایست كه بارداری در آن اتفاق می‌افتد. به سادگی می‌توانید این روزها را محاسبه كنید یعنی از شروع یك پریود تا پریود بعدی.
اولین روز یعنی لكه بینی را هم یك روز حساب كنید. هر خانمی‌ممكن است یك عدد را ذكر كند. برای مثال یك نفر عدد۲۲ و دیگری عدد ۳۰ ولی معمولا طول این دوره ۲۱ تا ۳۵ روز است. هر عددی كه به دست آمد، عدد ۱۴ را از آن كم كنید، عددی كه به دست می‌آید روز تخمك گذاری است، چهار روز قبل و دو روز بعدش را در نظر بگیرید. این دوره یك هفته ای بهترین زمان برای بارداری است.
اسپرم می‌تواند در دستگاه تناسلی خانم‌ها حداكثر تا ۷۲ ساعت زنده بماند، بنابراین شروع تماس اگر در روزهای اول و در آن فرصت یك هفته ای باشد، شانس بارداری افزایش پیدا می‌كند.اگر همسران مشكلی به لحاظ پزشكی نداشته باشند و از نظر تماس زناشویی فعال باشند( حدود دو تا سه مرتبه در هفته)، در طول شش ماه اول با احتمال ۶۰ درصد بارداری اتفاق می‌افتد و با احتمال ۸۰ درصد در طی یك سال اول و ۹۰ درصد درطی ۱۸ ماه اول است.
در طول دوره تخمك گذاری درجه حرارت بدن خانم‌ها افزایش پیدا می‌كند. اگر درجه حرارت پایه بین۵/۳۵ تا ۵/۳۶ باشد، دراین صورت درجه حرارت بین ۱/۳۶ تا ۲/۳۷ زمان تخمك گذاری را نشان می‌دهد. البته این روش همیشه هم دقیق نیست.
بعضی از فروشگاه‌ها و سایت‌های اینترنتی، درجه دماسنج پایه و نیز كیت‌هایی برای بررسی قدرت باروری مردان را به فروش می‌رسانند. این كیت‌ها غلظت ومیزان حجم اسپرم را اندازه می‌گیرند البته اینآزمایش هم به صورت مطلق و دقیق نیست و برای پی بردن به وجود یا نبود نازایی در مردان، بهترین راه مشورت با پزشك برای بررسی و آزمایش مایع منی است.
مصرف سیگارتوسط خانم‌ها، باعث تغییر در ترشحات محیط دهانه رحم می‌شود و ممكن است از رسیدن اسپرم به تخمك جلوگیری كند و نیز احتمال سقط و نقایص مادرزادی را افزایش می‌دهد. خانم‌هایی كه تصمیم می‌گیرند بچه دار شوند در صورتی كه از قرص‌های هورمونی استفاده می‌كنند نیمی‌از آنها طی سه ماه اول پس از قطع قرص‌ها، باردار خواهند شد و نیمی‌دیگر طی یك سال.
در خانم‌هایی كه از روش‌های ایجاد مانع مثل حلقه استفاده می‌كنند(و یا از روش طبیعی)، این دسته هم زمانی مثل گروه قبل و شاید كمی‌هم كمتر ممكن است تا ایجاد بارداریشان طول بكشد. در افرادی كه از آمپول دپوپروورا كه فقط حاوی هورمون پروژسترون است استفاده می‌كنند، پس از قطع مصرف این آمپول حدود شش ماه طول می‌كشد تا بارداری اتفاق بیفتد. در مورد دستگاه داخل رحمی‌( آ ی- یو – دی )، معمولا یك یا دو ماه پس از خروجش از بدن است كه بارداری اتفاق می‌افتد.‌

ناباروري فقط مشكل زنان نيست.

بر اساس آمارهاي موجود, ۳۵% موارد نا باروري زوجين مربوط به مردان است. يك مرد سالم در هر نوبت انزال ۱۲۰ تا ۶۰۰ ميليون اسپرم خارج مي كند و در طول زندگي خويش حدود ۴۰۰ ميليارد اسپرم توليد مي كند. شايعترين علت ناباروري مردان, عدم توانايي آنان در توليد تعداد كافي اسپرم هاي سالم است. همچنين مردان ممكن است در رساندن اسپرم به واژن زن مشكل داشته باشند. اين مشكل مربوط به سيستم تناسلي مردان است. در اين موارد ممكن است اختلال مربوط به آلت تناسلي و بيضه ها باشد. (عدم تخليه اسپرم). در بعضي از مردان ناهنجاري وجود دارد كه در آن، بيضه ها در جاي مناسب خود قرار نمي گيرد. همچنين ممكن است بيماري هايي سبب آسيب رساندن به سيستم توليد اسپرم در مردان شوند.

مشخصات اسپرم هاي طبيعي در مردان كدامند؟

– حجم كافي بايد داشته باشند.

– بايد فعال باشند.

– نبايد به هم بچسبند.

– داراي اندازه و شكل مناسب باشند.

– قادر به نفوذ در تخمك باشند و بتوانند به آساني در درون واژن و رحم حركت كنند و خود شان را به تخمك برسانند.

اگر زوجين نتوانند پس از آميزش مكرر صاحب فرزند شوند بايد يك آزمايش تست مني مرد انچام شود.

مايع مني از چه ساخته شده است؟

مني سالم داراي ۱۲۰ تا ۶۰۰ ميليون اسپرم در هر نوبت انزال است. مايع مني علاوه بر اسپرم داراي آب, قند هاي ساده, مواد قليايي (براي محافظت در مقابل محيط اسيدي ميزراه مرد و محيط اسيدي واژن زن است. همچنين در مايع مني موادي به نام پروستاگلندين ها هستند كه سبب انقباض رحم ولوله هاي تخمداني مي شوند. علاوه بر اين موادي از قبيل ويتامين C, روي و كلسترول  نيز در مايع مني وجود دارند.

بطور كلي مايع مني سالم, فاقد مواد ميكروبي, و آلوده كننده است.

در آزمايش چه مواردي اندازه گيري مي شوند؟

× حجم مايع مني

× تعداد اسپرم (مقدار اسپرم در حجم معيني از مايع مني).

× اندازه وشكل اسپرم

× تحرك اسپرم (در صد اسپرم هاي فعال)

اكنون با استفاده از كامپيوتر تمام موارد فوق ارزيابي مي شوند.

مايع مني سالم چه مشخصاتي دارد؟

حجم: ۳ ميلي ليتر (بين ۲ تا ۶ ميلي ليتر)

غلظت: ۲۰ ميليون يا بيشتر در هر ميلي ليتر

تحرك/ ۵۰% فعال پس از ۲ ساعت

شكل طبيعي: ۶۰%

مايع مني معمولاً در عرض ۱ ساعت به صورت مايع در مي آيد.

PH: بين ۷ تا ۸.

براي افزايش سلامتي براي توليد مثل چكار بايد كرد؟

سيگار نكشيد:

كشيدن سيگار معمولاً سبب كاهش تعداد اسپرم و تحرك ضعيف مي شود. تحقيقات اخير نشان دادند زماني كه هم مرد و هم زن سيگار مي كشند, احتمال ناباروري تا ۶۴% بالا مي رود.

مصرف حشيش :

 استفاده درازمدت از حشيش توسط مردان سبب كاهش اسپرم و سالم افزايش اسپرم و افزايش اسپرم ناقص مي شود.

مصرف الكل:

 مصرف زياد الكل سبب كاهش توليد اسپرم سالم توسط مردان مي شود.

فعاليت شديد بدني:

 فعاليت شديد بدني سبب كاهش توليد اسپرم مي شود.

ويتامين C:

 كمبود ويتامين C سبب مي شود كه اسپرم ها به هم بچسبند و اين حالت سبب ۱۶% موارد ناباروري در مردان مي شود.

مصرف آنتي بيوتيك ها:

 بعضي از آنتي بيوتيك ها به طور موقت سبب كاهش تعداد و تحرك اسپرم ها در مردان مي شوند. بعضي از اين آنتي بيوتيك ها شامل اريترومايسين, نيتروفورازون يا نيتروفورانتوئين هستند.

تماس با سموم در محيط:

 تماس با حشره كش ها, سموم آفت كش, حلال هاي آلي, سرب, تشعشعات يونيزه, فلزات سنگين و مواد شيميايي سمي سبب كاهش قدرت باروري در مردان مي شود. مرداني كه در محيط شغلي خود با اين مواد سرو كار دارند, (چاپخانه ها, سرب, سموم كشاورزي, دستگاههاي راديولوژي و … ) بايد از پوشش ها و ماسك هاي محافظ استفاده نمايند.

تغذيه:

 سوء تغذيه و مصرف ناكافي غذاهاي ضروري سبب اختلال در توليد و كار اسپرم ها مي شود.

خنك نگه داشتن بيضه ها:

 بيضه ها نبايد زياد گرم شوند. سعي كنيد شورت ها ي تنگ نپوشيد. مرداني كه مشكل ناباروري دارند, نبايد از دوش آب گرم, سونا استفاده كنند و همچنين كار در محيط گرم براي آنها مفيد نمي باشد.

فعاليت جنسي:

 فاصله گذاري در فعاليت جنسي (۳ تا ۶ روز در هفته), سبب افزايش حجم و قدرت باروري مي شود. ولي اگر وقفه زيادي در فعاليت جنسي ايجاد شود, سبب مي شود كه اسپرم ها تخليه شده و پير و نا توان و كم تحرك شوند.

چه مواردي سبب اختلال در باروري مردان مي شود؟

× كشيدن سيگار

× مصرف حشيش و مشتقات آن

× مصرف زياد و دراز مدت الكل

× استفاده از داروهاي استروئيدي آنابوليك (اين داروها توسط افرادي كه مي خواهند داراي اندام هاي عضلاني حجيم شوند استفاده مي شود, اين داروها سبب مي شوند كه بدن نتواند هورمون تستوسترون را به طور طبيعي بسازد كه سرانجام سبب كاهش توليد اسپرم خواهد شد. (بسياري از ورزشكاراني كه به عنوان دوپينگ از اين داروها استفاده مكرر مي كنند, دچار اين مشكل خواهند شد).

× برخي آنتي بيوتيك ها (اريترومايسين, نيتروفورانتوئين و …)

× داروي سولفاسالازين (اين دارو براي درمان اختلالات گوارشي به كار مي رود.)

× داروي کتوكونازول (ضد قارچ)

× داروي آزولفيدين (Azulfidine) – اين دارو براي درمان بيماري گوارشي کوليت اولسروبه كار مي رود.

× واريکوسل (كلافي از وريدهاي اضافي دور لوله مني بر را مي گيرند و سبب گرمي بيش از حد آن، مي شوند كه اين حالت سبب آسيب رساني به اسپرم ها و كشتن آنها خواهد شد.

× عفونت دستگاه تناسلي (مثل التهاب پروستات, التهاب لوله هاي اپيديديم در بيضه, التهاب بيضه (اركيت).

× بيماري اوريون, (كه سبب آلوده شدن بيضه ها مي شود).

× ضربات وارده به بيضه

× مصرف داروي دي اتيل استيل استرول (DES) توسط مادر در دوران بارداري (سبب كاهش اسپرم و ناهنجاري اسپرم مي شود)

× تب

× شورت هاي سفت

× سونا, آب گرم, كار در محيط گرم

× تماس با آفت كش ها, حشره كش ها, اشعه ها, مواد راديواكتيو, جيوه, بنزن, و فلزات سنگين.

× داروهاي ضد سرطان (شيمي درماني)

× نقص انسدادي در لوله مني بر

× صدمات وارده به كانال هاي اسپرماتيك در بيضه (به علت بيماري هاي سوزاك و عفونت كلاميديا)

× سوء تغذيه و كم خوني, سل

× استرس شديد در زندگي

توصيه هاي خوب براي زوج هاي علاقه مند به بارداري:

× ترك سيگار, الكل, داروهاي مضر و …

نكته اي كه زوجين بايد بدانند اين است كه بر اساس تحقيقات كنوني, حتي اسپرم هاي آسيب ديده هم قادر به بارداري تخم هستند.

بنابراين نا اميدي در باروري معني ندارد.

از قول پزشكان متخصص, قبل از هر گونه عمل لقاح مصنوعي بهتر است به مدت ۳ ماه توصيه هاي فوق را اجرا كنيد.

چون ممكن است بدون نياز به روش هاي مصنوعي توانايي باروري خود را بازيابيد.

انتخاب جنسيت فرزند:

از دير باز تا كنون دانشمندان در انديشه انتخاب جنسيت فرزندان بودند. در حال حاضراز روش موفقي (با موفقيت ۸۰%) كه توسط دکتر دونالد اريكسون ابداع شده است, استفاده مي كنند. در اين روش اسپرم هاي x و y را از هم جدا نموده و اسپرم هاي داراي جنسيت مورد نظر را وارد رحم مي كنند.

طول مدت اين عمل حدود ۴ ساعت است و ميزان موفقيت آن (۸۰%) مي باشد.

در حال حاضر هزاران نوزاد با اين روش در دنيا متولد شده اند .

IVF چيست؟

IVF مخفف لغت هاي انگليسي “باروري در درون بدن انسان” است. اولين بار با اين روش در سال ۱۹۷۸ نوزادي را در يك زوج نابارور به دنيا بياورند.

چه كساني براي انجام اين روش انتخاب مي شوند؟

در ابتدا اين روش براي زناني به كار مي رفت كه لوله هاي تخمداني شان داراي كارآيي لازم براي انتقال تخمك نبود. ولي امروزه از اين روش براي موارد زيادي استفاده مي شود. به طور مثال مرداني كه داراي اسپرم هاي كافي براي باروري هستندبا اين روش داراي فرزند مي شوند.

فوايد روش IVF: اين روش توانسته نوزادان زيادي را چه از زنان نابارور و چه از مردان نابارور به دنيا آورد.

مراحل انجام IVF:

۱-  مرحله جلوگيري از تخمك گذاري:

۲- زن در روز دوم يا سوم پريود خود مصرف قرص  ضد بارداري را شروع مي كند. بعد از ۲ تا ۳ هفته, پزشك متخصص يك سونوگرافي از تخمدان هاي زن به عمل آورد. در صورتي كه تخمدان ها حالت طبيعي داشته باشند, دارويي (Lupron) به زن تجويز مي شود. اين دارو از آزاد سازي تخمك توسط تخمدان ها جلوگيري مي كند.

داروي Luopron به صورت زير جلدي هر روز تزريق مي شود. شايعترين عوارض اين دارو سر درد, حالت برافروختگي چهره و خشكي واژن است. در برخي موارد از داروهاي Antagon (آنتاگون) و يا Cetrotide (ستروتايد) به جاي Lupron استفاده مي كنند.

۲-  مرحله تحريك فوليكول:

۳-   يك هفته پس از شروع مصرف داروي Lupron يك سونوگرافي ديگر انجام مي شود. اگر كيست تخمداني مشاهده نشد (از عوارض داروي Lupron, داروي ديگري به نام گونال- اف (Gonal- F يا Follistim (فوليستيم) تجويز شده و كم كم از ميزان مصرف داروي Lupron كاسته خواهد شد.

۴- دارو هاي گونال- اف و يا فوليستيم مي تواند تخمدان ها را براي توليد تخمك هاي زيادي تحريك نمايند. اين موضوع خيلي مهم است چون كه ما براي افزايش ميزان موفقيت نياز به اين دارو داريم كه به جاي يك تخمك بارور شده چندين تخمك بارور شده را در رحم زن قرار دهيم ( به همين دليل است كه در بعضي موارد ممكن است بيشتر از يك نوزاد در يك نوبت به دنيا بيايد) و ما به اين حالت چند قلويي مي گوييم.

در روز پنجم يا ششم مصرف گونال اف يا فوليستيم, در ساعات ۷ الي ۹ صبح آزمايشات اندازه گيري هورمون هاي استروژن انجام مي شوند و يك سونوگرافي ديگر از طريق واژن انجام خواهد شد. بر اساس اين نتايج, پزشك ميزان داروهاي فوق را تنظيم مي كند. اين كار تا زمان بالغ شدن فوليكول هاي تخمداني ادامه خواهد يافت.

۳- مرحله بالغ كردن فوليكول ها:

در اين مرحله داروي hCG براي بلوغ نهايي تخمك ها تزريق مي شود.

۴- مرحله جمع آوري تخمك ها:

در اين زمان زن را وارد اتاق عمل مي كنند. يك متخصص بيهوشي داروي بيهوشي را به صورت آرامش بخش وريدي تزريق مي كند. سپس متخصص مربوطه يك لوله متصل به دستگاه سونوگرافي را همراه با يك سوزن به نزديكي محل تخمدان ها مي رساند و با كمك سونوگرافي محل دقيق فوليكول ها را در تخمدان ها پيدا مي كند. سپس توسط سوزن مخصوص مايع فوليكول را همراه با تخمك هاي درون آن را به درون سوزن مي كشد. اين كار حدوداً ۲۰ تا ۳۰ دقيقه طول مي كشد.

۵- مرحله باروري:

در اين مرحله اسپرم مرد تهيه مي شود و اين مقدار اسپرم را همراه با مايع فوليكول تخمداني زن به آزمايشگاه IVF مي برند.

برخي از مردان نمي توانند اسپرم كافي را از خود تخليه نمايند. بنابراين با استفاده از روش هاي خاصي مقدار اسپرم مورد نظر را از داخل بيضه مرد توسط سوزن تخليه مي كنند.

اگر اسپرم مرد كافي بوده و مشكل ناباروري مربوط به زن باشد , مايع اسپرم مرد را با مايع فوليكول زن مخلوط مي كنند و پديده لقاح خود به خود رخ مي دهد. يعني اسپرم ها در تخمك ها نفوذ كرده و تخمك ها را بارور مي كنند. ولي اگر اسپرم مرد ضعيف بوده و يا ناقص باشد, بايد اسپرم هاي سالم را با سوزن هاي بسيار ريز زير ميكروسكوپ در درون تخمك تزريق نمود.

يك روز پس از انجام اين كار, مي توانيم بگوييم كه چند تخمك را توانسته ايم بارور كنيم.

۶- مرحله ريكاوري:

پس از آنكه تخمك هاي زن را در مرحله جمع آوري تخمك در اتاق عمل جمع آوري كرديم, زن مرخص مي شود و براي استراحت به خانه مي رود. زن ممكن است دچار درد خفيف شكم و يا خونريزي خفيفي نيز بشود. براي تسكين درد از استامينوفن استفاده مي كنند.

۷- مرحله تزريق پروژسترون:

در اين مرحله پروژسترون (۱ سي سي در روز) به زن تزريق مي شود. البته ژل واژينال Crinone نيز همين خاصيت پروژسترون را دارد. در هر صورت پروژسترون سبب مي شود كه در جدار داخل رحم سطح مناسب براي چسبيدن و لانه گزيني جنينها ایجاد شود .

۸- مرحله انتقال جنين:

حالا ما داراي جنين هايي هستيم كه در محيط آزمايشگاهي با لقاح مصنوعي توليد كرده ايم. ما عموماً ۲ تا ۴ تا جنين را زير ميكروسكوپ انتخاب كرده و آنرا در درون رحم زن منتقل مي كنيم.

پس از انجام اين كار زن را به خانه منتقل نموده و پس از ۳۶ ساعت استراحت او مي تواند فعاليت روزمره خود را ادامه دهد.

۹- مرحله تست بارداري:

دو هفته پس از انجام عمل يك تست بارداري قبل از ساعت ۹ صبح انجام مي شود. و نتيجه موفق يا ناموفق به زوجين اعلام خواهد شد.

پرسش و پاسخ درباره ناباروري زنان

۱- كار اصلي يك متخصص باروري چيست؟

متخصص باروري يك پزشك متخصص زنان و زايمان است كه داراي تحصيلات عالي درباره عملكرد غدد داخلي مربوط به توليد مثل در انسان است. اين متخصصان يك دوره ۲ تا ۳ ساله را در مقطع فوق تخصص در رشته باروري طي مي كند و داراي صلاحيت هاي لازم براي درمان اختلالات مربوط توليد مثل در اطفال , زنان و مردان هستند. براي درمان ناباروري بهتر است به اين متخصصان مراجعه شود.

براي اجراي روش هاي درماني ناباروري زنان چه عواملي بايد موجود باشند؟

۱- وجود پزشك و پرستاران مجرب در كلينيك درمان ناباروري.

۲- وجود يك دستگاه سونوگرافي واژينال:

متخصصان  از داروي كلوميفن (نام تجاري clomid) براي تحريك باروري استفاده مي كنند. داروي كلوميفن سبب تحريك عمل تخمك گذاري در زنان مي شود. در تمامي موارد استفاده از اين دارو پزشک متخصص بايد از تغييرات ايجاد شده در دستگاه تناسلي زنان با اطلاع شود. استفاده از دستگاه سونوگرافي واژينال به متخصص  در تشخیص زمان تمک گذاری کمک خواهد كرد و آنها با اين دستگاه مي توانند تغييرات ايجاد شده را مورد مشاهده قرار دهد.

۳- وجود آزمايشگاههاي مجهز  براي انجام آزمايشات تخصصي

چه زماني بايد از برنامه اولين ويزيت با پزشك متخصص باروري را تنظيم نمود؟

معمولاً در اولين هفته دوره قاعدگي اين برنامه تنظيم مي شود. آزمايشات اصلي شامل تست (FSH ) و (LH) هستند كه در روز سوم پس از قاعدگي انجام مي شوند.

در اولين ويزيت, پزشك متخصص كارهاي زير را انجام مي دهد.

۱- دستور انجام تست FSH و LH را براي زنان در روز سوم پس از قاعدگي  صادر مي شود.

۲- براي هر دو طرف (زن و مرد) آزمايشات خوني (ايدز, هپاتيت و …) انجام مي شود.

۳- برنامه سيكل قاعدگي زن را در چند ماه گذشته يادداشت مي كنند.

۴- اندازه گيري نحوه افزايش دماي بدن و تنظيم جدول زماني (براي تعيين زمان تخمك گذاري).

* زمان ويزيت دوم چه وقت است؟

ويزيت دوم زماني انجام مي شود كه هورمون LH به حداكثر مي رسد. اين زمان معمولاً قبل از مرحله تخمك گذاري زن است.

در اين ز مان معمولاً از روش هاي زير كمك مي گيرند.

الف: انجام تست هاي پس از آميزش (براي بررسي آمادگي اسپرم براي نفوذ در تخمك.

ب: ارزیابی ميزان تركيبات مخاط گردن رحم

ج: انجام تست از لحاظ عفونت باكتريايي

د: انجام سونوگرافي در زمان حداكثر ترشح LH. (جهت بررسي وضعيت رحم و تخمدان ها. اگر سلول هاي مفروش شده در رحم نازك باشند نشانه آن است كه يك مشكل هورموني وجود دارد.

ناهنجاري هايي از قبيل فيبروئيدها و کیست هاي تخمداني را مي توان از طريق سونوگرافي تشخيص داد. همچنين ناهنجاري در شكل رحم هر دو سونوگرافي قابل تشخيص است.

بسياري از پزشكان پس از سونوگرافي اولیه يك مرحله ديگر سونوگرافي نيز انجام مي دهند. در اين سونوگرافي مشخص مي شود كه فوليكول آيا تخمك را آزاد كرده است يا خير.

در همين مواقع تخمك ها رسيده مي شوند ولي از فوليكول آزاد نمي شوند.

اين حالت را مي توان در سونوگرافي تشخيص داد

تست هاي هورموني: اگر در تست هاي خوني وجود نسبت بالاي LH به FSH مشاهده شد, (نشانه بيماري كيست هاي متعدد تخمداني) پزشك  دستورآزمايش تستوسترون آزاد و (DHEAS) دي هيدرواپیاندروسترون را مي دهد. ميزان پرولاكتين و پروژسترون بايد هفت روز پس از حداكثر ترشح LH (LH Suvge) اندازه گيري مي شود.

تست هايي را مي توان در هر زمان انجام داد: از قبيل تست پرولاكتين, TSH, Free T۳, (T۴) تيروكسين آزاد, Total Testrome, Free Testostrome, DHEAS و آندروستنديون,

مقادير طبيعي هر كدام از تست های فوق بايد به  شرح زير باشند (نكات مهم تستي)

* LH

– فازفوليكار (روز دوم تا سوم پس از قاعدگي): <۷mIu/ml

– روز LH Suvge= > ۱۵mIu/ml

*  FSH

– فازفوليكولار = < ۱۳mIu/ml

– روز LH Suvge=  > ۱۵mIu/ml

× استراديول

– روز LH Suvge = > ۱۰۰ pg/ml

– اواسط فاز لوتئال (۷ روز پس از تخمك گذاري)= > ۶۰ pg/ml

× پروژسترون

– روز LH Suvge = < ۱.۵ ng/ ml

– اواسط فاز لوتئال = >۱۵ ng/ml

ناباروري

Prolactin: <۲۵ ng/ml

Free T۳: ۱.۴  to ۴.۴ pg/ml

Free Thyroxine (T۴): ۰.۸ to ۲.۰ ng/dl

Total Testostrene: ۶.۰ to ۸۹ ng/ dl

Free Testostrene: ۰.۷ to ۳.۶ pg/ dl

DHAS: ۳۵ to ۴۳۰ ng/dl

Anderstendion: o.۷ to ۳.۱ ng/ dl

منبع:

The Coupels Guido to Fertility, Berger, Gildstein and Fuerst,

آيا تست هاي ديگري نيز براي ناباروري در زنان انجام مي دهند؟

بلي, برخي از آنها شامل موارد زير مي باشد:

× هيستوگرام سالپنژوگرام

در اين تست براي ارزيابي رحم و لوله هاي فالوپ زنان انجام مي شود.

يك ماده رنگي را از طريق گردن رحم در درون رحم و لوله هاي فالوپ تزريق مي كنند. اين ماده رنگي در راديولوژي به رنگ سفيد است و مي تواند شكل رحم, وجود تومور, بافت هاي انسدادي لوله فالوپ را نشان مي دهد.

× هيستروسكوپي: اگر پزشك به وجود ناهنجاري در رحم زن مشكوك شود, اين كار را انجام مي دهد. يك لوله ظريف را كه نوك آن داراي عدسي هاي مناسب است را وارد رحم زن مي كند و ازهر گونه ناهنجاري احتمالي عكس مي گيرد.

عمل هيستروسكوپي معمولاً در نيمه اول قاعدگي انجام مي شود. در اين زمان ضخامت رحم زياد نبوده و پزشك مي تواند به راحتي ناهنجاري ها را تشخيص مي دهد.

بعضي و قتها پزشك براي تشخيص نوع ناهنجاري در داخل رحم يك تكه از رحم را براي آزمايش بر مي دارد. اين كار معمولاً در اواخر سيكل قاعدگي انجام مي شود.

لاپاروسكوپي:

در بعضي موارد پزشك لازم است از طريق جدار شكم توسط لوله اي وارد داخلي شكم شده و وجود آندومتريوز و يا چسبندگي هاي ناحيه لگن را تشخیص دهد. اين روش به عنوان بهترين روش براي ارزيابي تخمدان ها به شمار مي آيد و  اغلب ۲ تا ۳ روز قبل از قاعدگي و پس از مسجل شدن عدم حاملگي توسط آزمايش بتا HCG انجام مي شود.

بيوپسي آندومتر:

در اين روش مقدار كمي از بافت آندومتر در مدت كوتاهي قبل از قاعدگي (۱۱ و ۱۳ روز پس از LH Surge انجام مي شود.

اين تست زماني انجام مي شود كه تست بتا HCG منفي باشد. با اين تست وضعيت ناهنجاري در فاز لوتئال مشخص می شود. ناهنجاري در فاز لوتئال سبب جلوگيري از بارداري در زن مي شود.

طبقه بندی ناباروری
 ناباروري يعني اينكه يك زن زير ۳۵ سال پس از گذشت يكسال از زندگي زناشويي وبدون جلو گيري از حاملگي حامله نشده باشد .( براي بيماران بالاي ۳۵ سال اين زمان به شش ماه تقليل پيدا مي كند .)
اين طبقه بندي ها اغلب به زير مجموعه هائي مثل ناباروري اوليه (بيماران بدون سابقه حاملگي )وناباروري ثانويه )زوج هايي كه ناباروري را پس از حاملگي هاي قبلي تجربه مي نمايند( ، تقسيم مي شود .
 يك بررسي جديد نشان مي دهد كه ۱۴ % زوج هاي آمريكايي ( ۲۸ ميليون نفر ) دچار ناباروري هستند .تقريبا نصف اين بيماران به دنبال درمان مي گردند ومهم تر اينكه ۸۵% از آنها بااستفاده از روشهاي دارودرماني آبستن مي شوند .
 ناباروري علل مختلفي دارد ودر بسياري از بيماران, ناباروري ممكن است بيش از يك علت داشته باشد .لذا نياز به ارزيابي كامل دارند . علل شايع ناباروري عبارتند از غير طبيعي بودن اسپرم) ۳۵% موارد (، نارسايي تخمك وتخمك گذاري (۲۵% موارد)،چسبندگي هاي لگن ،آ ندومتريوز ، نارسايي لوله هاي فالوپ ومشكلات رحمي ( ۲۵% موارد )ودر ۵% تا ۱۰% زوجين عامل بخصوصي را نمي توان بعنوان علت ناباروري تشخيص داد.
 اغلب آزمايشات مورد نياز براي ارزيابي ناباروري را بايد در زمان هاي معيني در طول سيكل قاعد گي انجام داد وتا آزمايشات مورد بررسي قرار نگيرند ,درمان بندرت موثر واقع مي گردد . نكته مهم تر اينكه لازمه موفقيت در انجام حاملگي همكاري نزديك بين زوجين وتيم پزشكي است .
 
شرايط لازم براي باروري طبيعي چيست ؟ 
۱- مرد بايد به اندازه كافي اسپرم هاي طبيعي ومتحرك توليد نمايد كه بتوانند در مسير هاي باز حركت نموده واز آلت تناسلي فرد در زمان انزال خارج شوند .
۲- اسپرم بايد در واژن زن ذخيره شود تا در زمان مناسب درطي سيكل قاعد گي يعني وقتي كه اسپرم هاقادر هستند در مخاط رحم نفوذ كرده ، به درون رحم ولوله هاي فالوپ صعود نموده وتخمك را بارور نمايند .
 ۳- زن بايد تخمك سالم ورسيده را توليد نموده واز تخمدان ها آزاد نمايد پس از رها سازي تخمك از تخمدان ، تخمك بايد از لوله هاي فالوپ به سمت داخل رحم حركت نمايد ، بطوري كه بتواند با اسپرم مواجه شده وبارور گردد .
 ۴- تخمك بارور شده بايد به درون رحم حركت نموده ودر درون آندومتر آماده قرار گيرد ( در درون لايه هاي رحم ) تا اينكه بتواند براي رشد بيشتر ، تغذ يه نمايد .
 ابتداي صفحه
 
 
  ناباروري مردان

امروزه مي دانيم كه ناباروري مردانه درحدود ۵۰% زوج هاي نابارور وجود دارد .در نتيجه بايد از مردان يك شرح حال ومعاينه فيزيكي كامل گرفته شود . وقتي كه مردي بخواهد از لحاظ ناباروري درمان شود ، تجزيه وتحليل اسپرم اساس كار در ارزيابي ناباروري مردان محسوب مي شود .در صورت لزوم ارزيابي كاملتري نيز بايد انجام گيرد ، شامل معاينات اورولوژي واندوكرينولوژي.
در مركز منتصريه مردان هم مثل زنان وبصورت همزمان از لحاظ ناباروري تحت بررسي قرار مي گيرند . اين مركز يك تيم كلينيكي منحصر به فرد ، از اندوكرينو لوژيست ها و ارولوژيست ها دارد كه تلاش هاي خودرا درجهت تشخيص ودرمان اختلالات اسپرم با همد يگر وبطور چند جانبه انجام مي دهند .
علاوه بر اين ، هم تيم پزشكي وهم تيم آزمايشگاهي خدمات درماني را درطول هفته ارائه مي نمايند .به جز در دوهفته اول سال در تمامي ايام سال ما به طور مستمر خدمات درماني را براي زوجين توسط تيم پزشكي ، پرستاري و پرسنل آزمايشگاه ، ارائه مي نمائيم.
 به هر فرد نابارور روشهاي درماني مختلفي پيشنهاد مي گردد . توانايي هاي مختلفي از لحاظ تعداد روش هاي درماني براي درمان اختلالات مردانه وجود دارد .بااين وجود ، چنانچه روشهاي ساده وابتدايي درماني موثر واقع نشد ند يا اگر اختلالات اسپرم از لحاظ شد ت متوسط تا شد يد باشد ، به زوجين توصيه مي شود يا از روش تلقيح اسپرم درداخل رحم ((IUI )) يا از تكنولوژي پيشرفته درمان نا باروري مثل روش لقاح خارج از رحمي (( IVF )) و يا تزريق اسپرم به داخل سيتوپلاسم تخمك ICSI استفاده نمايند .
((IUI )) با استفاده از اسپرم همسر به زوج هايي كه عامل ناباروري مردانه باشد، پيشنهاد مي گردد، البته در صورتي كه نارسايي اسپرم مرد از نوع خفيف يا متوسط باشد . در برخي شرايط ،روش هاي پيشرفته براي بسياري از انواع ناباروري هاي مردان ، اثر بخش ترند . اين روش ها عبارتند از روش لقاح خارج از رحمي ( IVF ) وروش تزريق اسپرم به درون تخمك ( ICSI ) .روش تزريق اسپرم به درون سيتوپلاسم تخمك انقلابي در درمان ناباروري مردان ايجاد نموده است .
 امروزه ما همه انواع نارسايي اسپرم مثل تعداد ناكافي ، عدم تحرك اسپرم ، مشكل مورفولوژي اسپرم ، وجود آنتي بادي هاي ضد اسپرم ، وحتي عدم وجود اسپرم مردان در موقع انزال ( آزو اسپرمي ) را بصورت كاملا اثر بخش درمان مي كنيم . در اين موارد ، اسپرم را مي توان از طريق جراحي سرپايي از اپيديد يم يا بيضه استخراج نموده و همراه تزريق اسپرم به داخل سيتو پلاسم تخمك درمان نمود .
 
ارزيابي فاكتور مردانه

 تجز يه وتحليل اسپرم يكي از اولين مراحل ارزيابي زوج هاي نابارور ، تجزيه وتحليل اسپرم مي باشد . نمونه اسپرم ۴ – ۲ روز پس از آخرين فعاليت جنسي جمع آوري مي شود . پس از جمع آوري اسپرم ، حجم، تعداد اسپرم موجود ، تعداد اسپرم متحرك ، ودرصد اسپرم طبيعي تعيين مي گردند . ملا ك طبيعي بودن اسپرمو گرام در تجزيه وتحليل آن شامل حجم ۵ – ۳ ميلي ليتر اسپرم , تعداد بيشتر از ۲۰ ميليون اسپرم در ميلي ليتر , تحرك بيشتر از ۵۰% وبا استفاده از ملاكهاي بسيار دقيق ساختاري بيشتر از ۶%اسپرم ها ساختار طبيعي داشته باشند .
 
 
ارزيابي تخمك ها وتخمك گذاري

 براي ارزيابي تخمك گذاري و ” كيفيت” تخمك ها ، روشهاي مختلفي وجود دارند ، كه اغلب به ((ذخيره سازي تخمك )) مربوط مي شود . اين موضوع ثابت شده است كه باافزايش سن زنان ، هم تعداد وهم كيفيت تخمك آنها روند نزولي را آغاز مي نمايد . به اين كاهش كيفيت (( كاهش ذخيره سازي تخمك )) مي گويند.
ابتداي صفحه
 
آزمايشات روز سوم سيكل :

 سنجش ميزان هورمونهاي LH ,FSH واستراديول مخصوصا در روز سوم سيكل قاعد گي در پيش بيني شانس آبستني و دوز مورد نياز داروهاي تحريك تخمك گذاري موثر مي باشد و جزئيات ديگري را نيز ارائه نمايد.
 
 
نمودار دماي پايه بدن ( نمودار BBT) 
 بعد از توليد هر تخمك, تخمدان پروژسترون توليد مي كند . يعني هورموني طبيعي كه در صورت حاملگي از آن محافظت مي كند . پروژسترون ميانگين دماي بدن را افزايش مي دهد واندازه گيري درجه حرارت بدن در صبح زود يكي از روشهايي است كه بيماران براي كنترل تخمك گذاري مي توانند مورد استفاده قرار دهند .
دماي بدن بيماران باتوجه به سيكل ماهانه هرروز صبح قبل از برخاستن از رختخواب اندازه گيري وثبت مي گردد. الگوي تخمك گذاري آ ن است كه كه دماي بدن قبل از تخمك گذاري ( عمو ما روزهاي ۱۴– ۱ قاعدگي ) زير ۳۶ درجه سانتيگراد در نوسان بوده ، وپس از تخمك گذاري ( يعني در روز ۱۵ يا بعداز آن درجه حرارت بدن فرد به ميزان ۱ – ۵ /۰ درجه افزايش پيدا مي كند ، اين نوسان در بالا تر از۳۶ درجه سانتي گراد تا قاعدگي بعدي ادامه ميابد كه اين افزايش دماي بدن حاكي از تخمك گذاري است.
 نمودار بالابودن درجه حرارت بدن در نيمه دوم سيكل قاعدگي ثابت مي كند تخمك گذار ي اتفاق افتاده است.سيكل بدون تخمك گذاري نمي تواند به صورت پيوسته دماي بدن را در نيمه دوم سيكل قاعد گي افزايش يافته نشان دهد . 
 
 
 
اندازه گيري” LH ” ادرار
 روش ديگر كنترل تخمك گذاري روش استفاده از كيت پيش بيني كننده قاعدگي است، كه مقدار هورمون تبد يل كننده فوليكول به جسم زرد( LH)را قبل از تخمك گذاري در ادرار اندازه گيري مي كند. اين آزمايش به مد ت ۴ يا ۵ روز در ميان سيكل قاعدگي از حدود روز ۱۱ سيكل انجام مي شود و زمان افزايش” LH ” قبل از تخمك گذاري محسوب مي شود. زماني كه غلظت هورمون” LH “در ادرار افزايش پيدا مي كند، در رنگ آزمايش تغيير ايجاد مي گردد .اين پيش بيني قبل از تخمك گذاري انجام مي گيرد و از لحاظ زمان انتقال اسپرم و مقاربت از اهميت بسزايي برخوردار است .
 
 
افزايش پرولاكتين
افزايش غير طبيعي ميزان هورمون پرولاكتين مي تواند موجب كاهش تخمك گذاري شود. اين افزايش اغلب توسط تومور خوش خيم واقع در قاعده غده هيپو فيز انجام مي گيرد .
 علايم هيپرپرو لاكتينمي از طريق افزايش توليد شير پستان مادر در شير دهي نيز مشخص مي شود .
براي رفع اين مشكل مصرف داروي بروموكريپتين موفقيت آميز بوده ودر بعضي موارد نادر غده بايد برداشته شود .
 
 
بررسي رحم ولوله هاي فالوپ 
 
 
بررسي موكو س دهانه رحم :
 در حوالي تخمك گذاري موكوس از دهانه رحم ترشح مي شود . اين موكوس دهانه رحم به دليل اينكه زمينه را براي انتقال اسپرم از واژن به درون رحم فراهم مي نمايد بسيار اهميت دارد .
بررسي ترشحات دهانه رحم غالبا با استفاده از يك اسپكولوم در حدود زمان تخمك گذاري انجام مي گيرد وكميت وكيفيت ترشحات دهانه رحم مورد ارزيابي قرار مي گيرند .
 
 
آزمايش پس از مقاربت : 
آزمايش پس از مقاربت كاملا شبيه بررسي ترشحات دهانه رحم مي باشد، به اين ترتيب كه اين آزمايش ۱۲-۴ ساعت پس از انجام مقاربت در حدود زمان تخمك گذاري صورت مي پذ يرد. اين بررسي نه تنها اطلاعاتي را در مورد كيفيت و كميت مخاط موجود ارائه مي نمايد، بلكه ارزيابي كاملي از ميزان غلظت اسپرم پس از تركيب با مخاط دهانه رحم فراهم مي آ ورد.
 
هيستروسالپينگوگرام :
 هيستروساليپنگو گرام ( HSG ) روشي براي ارزيابي شكل داخلي دهانه رحم، حفره رحم و لوله هاي فالوپ محسوب مي شود. اين آزمايش يك آزمايش كاملا مهم است براي اينكه مشخص شود كه آيا رحم شكل طبيعي دارد و آيا لوله هاي فالوپ باز و طبيعي هستند يا خير .
 اين آزمايش با تزريق مقدار كمي مايع حاجب به داخل رحم انجام مي شود كه اين مايع در راديوگرافي نمايان مي شود . زماني كه اين مايع به داخل رحم تزريق گرديد، راديو گرافي ها انجام مي گيرند تا جريان مايعي كه نشان دهنده شكل رحم ولوله هاي فالوپ است، قابل مشاهده گردد. اين آزمايش نياز به ۵-۳ دقيقه زمان داشته و با انجام آن اطلاعات اوليه بدست مي آيند.
اين بررسي غالبا در اوايل سيكل قاعدگي يعني پس از پايان خونريزي و قبل از تخمك گذاري انجام مي گيرد. بهترين زمان يك يا دو روز بعد از پاك شدن مي باشد.
  اولترا سونوگرافي به روش ترانس واژينال : 
 دستگاه اولتراسوند مانند دستگاه راديوگرافي است بجز اينكه تصاوير بجاي اشعه با جذب امواج صوتي تهيه مي شوند. بيماران مي توانند تعداد زيادي معاينات اولتراسوند را بدون هيچگونه عوارض بيماري زا ئي انجام بدهند. دركل، معاينه اولتراسوند بدون درد مي باشد و نيازي نيست كه براي انجام اين معاينات مثانه پر باشد.
اولتراسوند براي مشاهده و معاينه رحم، تخمدانها وفوليكول هاي رشد كرده در تخمدان ها، رشد جنين وساير اندام هاي داخلي مورد استفاده قرار مي گيرد. در پيگيري سيكلهايي كه داروهاي محرك تخمك گذاري تزريق شده باشند، كنترل و مشاهده رحم و تخمدان ها از اهميت بسزايي برخوردار مي باشد.

تعداد و ميزان رشد فوليكولها براي كمك به تعيين دوز مناسب دارو بايد مورد ارزيابي قرار گيرد به ويژه وقتي كه تخمدانها وادار به تخمك گذاري شده يا براي اهداءتخمك برنامه ريزي شده است.
 روش هيدرو سونو گرافي تركيبي است از سونوگرافي ترانس واژينال به همراه پر كردن حفره رحم با سرم استريل كه براي بررسي حفره رحم و تشخيص پوليپ ها ، چسبندگي ها و يا فيبروم از استفاده مي شود نتايج بد ست آمده شبيه نتايجي است كه از طريق هيستروسكوپي يا هيستروسالپنگو گرافي بدست آمده است . 

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است