بررسی بیماری آرتروز و روشهای درمانی

آرتروز
آرتروز از شایعترین بیماریهای مفصلی است که در اثر تخریب مفصل‌های گوناگون ایجاد می‌شود. این بیماری میلیونها نفر در جهان به ویژه افراد مسن را تحت تاثیر قرار داده است. این بیماری به صورت کند و آهسته پیشرفت کرده و انسان را دچار دردهای متناوبی می‌سازد.
جهت پی بردن به بیماری لازم است شناختی از ساختار مفصل و غضروف داشته باشیم:
غضروف ماده‌ای است لغزنده و تحت فشار که در انتهای استخوان قرار داد. این ماده که تشکیل دهنده مفصل است همواره در معرض فرسایش قرار دارد. مفصل و غضروف درون آن با پرده هایی به نام غشاهای سینوویال احاطه می‌شوند که مایعی را به داخل کپسول مفصلی ترشح می‌کند. این مایع با محافظت و نرم کردن غضروف موجب حرکت آزاد مفصل می‌شود. بدن با بازسازی غضروف که دائماً در حال فرسایش است غضروفهای سائیده شده را جایگزین می‌کند. مادامی که این فرآیند یعنی خارج کردن غضروفهای فرسوده و بازسازی غضروف جدید تعادل داشته باشند مفاصل نیز سالم می‌مانند. از آغاز ۴۰ تا ۵۰ سالگی سرعت ترمیم مفاصل شروع به کم شدن می‌کند و اگر این آهستگی زیادتر شود، روز به روز سلولهای مفاصل با تحمل کار زیاد ناتوانتر می‌شوند و این آغاز آرتروز است.
اولین قسمتی که در آرتروز آسیب می‌بیند غضروف است که نا هموار و فرسوده می شود. بعد از تخریب غضروف استخوانهای مجاور دچارضایعه می گردند و در آخر سفت شدن مایع مفصلی و کپسول مفصلی رخ می‌دهد.
آرتروز بیشتر مفاصل تحت فشار از جمله مفصل انگشت، زانو، لگن، کمر را درگیر می‌کند و مفاصل مچ، آرنج و شانه کمتر درگیر می‌شوند.

نشانه‌های آرتروز:
درد مفصل، خشکی مفصل بعد از یک دوره بی فعالیتی مانند خوابیدن یا نشستن، تورم و سفتی در یک مفصل یا بیشتر، محدودیت حرکت. این علائم بعد از فعالیت سنگین شدیدتر می‌شوند. در مراحل اولیه بیماری مفصل بعد از ورزش یا کار زیاد دچار درد می‌شود.
اگر چه علت دقیق آرتروز شناخته شده نیست اما بعضی معتقدند که تخریب مفصل در پاسخ به استرس فیزیکی، فعالیت شدید بدنی و ضربه وارده به غضروف شدید می شود. با تخریب غضروف انتهای استخوان، مفصل شکل طبیعی خود را از دست می‌دهد. به علاوه بافت مفصلی تخریب شده سبب آزاد کردن ماده‌ای به نام پروستوگلندین شده که مسئول درد و تورم مفصل است.

رسیک فاکتورها:
افزایش سن: مهمترین عامل است اگرچه آرتروز در افراد جوان نیز بروز می‌کند.
جنس: تا قبل از ۴۵ سالگی آرتروز در مردان و بعد از ۴۵ سالگی در زنان شایع‌تر است. آرتروز دست بین زنان شایعتر می‌باشد.
کارزیاد یا صدمه وارده به مفصل در اثر ورزش یا فعالیت فیزیکی
اضافه وزن
ژنتیک: نقص در ژن مسئول تولید کلاژن (از اجزاء مفصل) می‌تواند سبب آرتروز شود.
بعضی بیماریها از جمله روماتوئید آرتریت که ساختار طبیعی و عملکرد غضروف را تغییر می‌دهند.

درمان
درمان آرتروز را هرچه سریعتر باید شروع کرد تا از تخریب بیشتر مفصل پیشگیری شود.
چندین نوع درمان برای آرتروز وجود دارد. آرتروز را با عواملی چون تغذیه، ورزش، دارو و جراحی می‌توان کنترل نمود.

درمانهای غیر داروئی
تغذیه:
تغذیه شما باید وزنتان را ایده آل نگه دارد زیرا اضافه وزن بدن مهمترین عامل اعمال فشار زیاد روی مفصل است. با کاهش وزن، فشار وارد بر مفصل تعدیل و درد و سفتی مفصل کاهش می‌یابد.
شواهدی وجود ندارد که خوردن یا نخوردن غذای خاصی در بهبود بیماری تاثیر داشته باشد. تنها مهم است که غذای سالم حاوی مقادیر کم چربی و مقادیر زیاد فیبر از دسته‌های غذایی مختلف (نان، میوه، سبزی، ماهی، گوشت، حبوبات، شیر کم چرب، پنیر، ماست) بخورید تا به این ترتیب تمام مواد مورد نیاز بدنتان فراهم گردد.
از خوردن مقادیر زیاد چربی، کلسترول ،شکر و سدیم خوداری کنید.

ورزش:
روماتولوژیست‌ها ورزش و استراحت متعادل را پیشنهاد می‌کنند. ورزش نکردن سبب ضعف ماهیچه، سخت شدن مفصل و کاهش تحرک می‌شود. از طرفی فعالیت زیاد سنگین نیز برای مفصل آسیب دیده مضر است.
مهم است که قبل از شروع هر نوع برنامه ورزشی با پزشک مشورت کنید تا پزشک بر اساس محل مفصل آسیب دیده و میزان التهاب ورزش مناسب شما (مدت ورزش و نوع ورزش) را تعیین کند.
نیاز نیست ورزش رسمی باشد تنها فعالیت بیشتر در برنامه خود قرار دهید از جمله پیاده روی و دوچرخه سواری به جای رانندگی، ورزشهایی چون شنا کردن و سایر ورزشهای آبی.
فعالیت خود را در طول روز تقسیم کنید تا انرژی شما حفظ شود و فشار روی مفصل کم شود. بهتر است در طول روز چند بار و مدت کوتاه ورزش کنید تا اینکه یک بار و طولانی مدت
اگر شمااز دسته افرادی هستید که خشکی مفصل شما در صبح شدیدتر است بعد از یک دوش آب گرم گرفتن اقدام به ورزش کردن نمائید.
گرم و سرد کردن موضع نیز تکنیکی برای تسکین درد، سختی و تورم مفصل است. البته یافتن تکنیک مناسب برای هر فرد نیاز به آزمایش و خطا دارد. هر یک از این روشها را بیشتر از ۲۰ دقیقه بکار نبرید و پس از هر بار اعمال این روش به پوست خود اجازه دهید به دمای نرمال برگردد. همزمان با این روش از استعمال پماد و مالش در موضع استفاده نکنید زیرا ممکن است سبب سوختگی موضع شود.

تغذیه و ورزش اولین قدم در درمان آرتروز می‌باشند و در مواردی که با این دو پاسخ مناسب ایجاد نشد دارو درمانی شروع می‌شود.

دارودرمانی:
داروهای ضد درد:
پزشک در ابتدا یک ضد درد برای افراد مبتلا به آرتروز توصیه می‌کند.
موارد ملایم با استامینوفن یا NSAID درمان می‌شوند. استامینوفن از آنجائی که سبب تحریک معده نمی‌شود برای بسیاری از افراد که زخم گوارشی دارند مناسب است.
داروهای NSAID از جمله دیکلو فناک، ایبوپروفن، ناپروکسن با مهار تولید پروستوگلندین‌ها نقش اصلی در کاهش التهاب و درد دارند. اما این داروها در مصرف طولانی مدت سبب خونریزی دستگاه گوارش می‌شوند. بدین علت اگر شما مصرف کننده این داروها می‌باشید علائم تحریک گوارشی (از جمله سوزش دل) یا مدفوع تیره را به پزشک اطلاع دهید. در درمان با NSAID باید توجه داشت تمامی NSAIDها اثر درمانی یکسان دارند و نباید از دو NSAID خوراکی به طور همزمان استفاده نمود. مبنای انتخاب نوع NSAID صرفاً هزینه، عوارض جانبی، انتخاب پزشک و شرایط بیماری می‌باشد.

گلوکز آمین مواد اولیه‌ای است که در تولید غضروف جدید بکارمی‌رود و سبب رساندن مواد مغذی به سلولهای غضروف می‌شود این دارو وقتی در یک دوره درمانی مصرف می‌شود درد و علائم آرتروز را بهبود می‌بخشد. البته این ترکیب در مراحل اولیه آرتروز موثر است و شواهد جدید نشان داده‌اند که گلوکز آمین در درمان آرتروز زانو مؤثرنیست.

ویتامین A، C،E  بزرگترین آنتی اکسیدانها هستند که توانایی محافظت غضروف و بافت همبند را در برابر تخریب رادیکالهای اکسیژن دارند.

درمان موضعی: داروهای موضعی شامل کرم، پماد و اسپری که روی پوست محل یا مفصل استعمال می‌شوند موقتاً درد را تسکین می دهند.
چند راهنمایی برای به کار بردن داروهای موضعی:
از بستن بانداژ روی کرم یا پماد خودداری نمائید زیرا ممکن است موجب سوختن پوست شود.
اگر به آسپرین حساسیت دارید قبل از مصرف داروهای موضعی حاوی سالیسیلات به پزشک اطلاع دهید.

تزریق ترکیبات هیالورونیک اسید ماده لغزنده‌ای که به صورت طبیعی در مفصل وجود دارد درمان جدیدتری برای آرتروز زانو می‌باشد. این ترکیب لغزندگی و تغذیه مفصل را فراهم می‌سازد. Synvisc ,Hyalgan فرمهای سنتتیک این ترکیب هستند که معولاً در دوره‌های ۵-۳۵ هفته‌ای یک بار تزریق می‌شوند. مهمترین عارضه گزارش شده برای این درمان درد در محل تزریق و درد زانو و تورم زانو است که موقت می‌باشد.

کورتیکواستروئید: برای کاهش درد و التهاب بکار می‌روند. گاهی این داروها مستقیم در مفصل آسیب دیده تزریق می‌شوند اگر چه نمی‌تواند پیشرفت بیماری را متوقف کند اما برای ماهها علایم را تسکین می‌دهد. این داروها داروهای قوی هستند که می‌توانند عوارض جانبی از جمله آسیب به استخوان یا مفصل بوجود آوردند بدین دلیل این داروها برای طولانی مدت استفاده نشوند.

دردهای شدید در بعضی مفاصل خاص با تزریق منطقه‌ای لیدوکائین و یا سایر بی حس کننده های موضعی و گلوکوکورتیکو ئید از جمله هیدروکورتیزون درمان می‌شود.

برای دردهای شدید تسکین دهنده های نارکوتیکی مثل ترامادول و نهایتاً اوپیوئیدها ممکن است نیاز باشد این داروها برای موارد بسیار شدید و نادر بکار می‌روند.

جراحی: تنها در موارد شدید و مقاوم به درمان توصیه می‌شود. بسیاری از افراد هیچ گاه نیاز به جراحی پیدا نمی‌کنند. برای پیشگیری از دفورمیتی مفصل، تصحیح دفورمیتی یا جایگزین کردن مفصل آسیب دیده با مفصل مصنوعی جراحی انجام می‌شود. زمانی که سایر درمانها جواب ندهد جراحی می‌تواند کمک کننده باشد.

  • آسان طب



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*