راهنمای تسکین انواع دردها

راهنمای تسکین درد

درد واقعیتی است که در مغزتان احساس می کنید. درد یک احساس پیچیده است که اغلب اجزاى روحى را نیز در بردارد. وجود گیرنده هاى احساس درد و انتقال بدون اختلال این حس به سیستم عصبى مرکزى، پیش شرطهاى داشتن درد، میباشند. در دردهاى مزمن، عوامل بیولوژیکى، فیزیکى و اجتماعى بر روى یکدیگر تاثیرات متقابل میگذارند.

گیرنده هاى درد، انتهاهاى عریان رشته هاى عصبى میباشند که، در برابر تحریکهاى مختلف از خود واکنش نشان میدهند، مثلآ در برابر سرما و گرما، قطع شدن یا فشار زیاد و مواد شیمیائى. در مقایسه با گیرنده هاى دیگر، گیرنده هاى درد، احتیاج به تحریک قویترى دارند، تا واکنش نشان دهند و برخلاف دیگر گیرنده ها، به محرکها عادت نمیکنند یعنى میزان تاثیر پذیرى آنها کاهش نمییابد. فعالیت گیرنده هاى درد توسط برخى مواد شیمیائى همانند Prostaglandin ها، Bradykinin ها وSerotonin ها قابل تغییر و اغلب قابل افزایش است. علاوه بر این، کمبود میزان اکسیژن در بافتها بر اثر سکته، افزایش محیط اسیدى بدن بخاطر افزایش دى اکسید کربن یا تغییر میزان غلظت خون نیز میتوانند حساسیت در برابر محرکهاى درد را افزونتر سازند.

رشته هاى عصبى که اطلاعات مربوط به درد را منتقل میسازند، به دو گونه اند. رشته هاى سریعA دلتا، که سرعت انتقال در آنها به ۲۰ متر در ثانیه میرسد و رشته هاى کندتر C که با سرعت انتقالى به میزان ۲ و نیم متر در ثانیه درد را منتقل میکنند. این رشته هاى عصبى C هستند که، ابتدا به انتقال تحریکات درد میپردازند و به همین علت هم، مکان یابى دقیق درد در این مورد امکان پذیر نیست.

در لحظه نخست احساس درد در نخاع، واکنشى ناگهانى فعال میشود که، حرکتى سریع را موجب میگردد، در حالیکه درد، هنوز با هوشمندى تمام درک نشده است، مثلآ عقب کشیدن دست، به محض احساس حرارت شعله. از سوى دیگر این اطلاعات به مغز انتقال مییابند. در قشر خارجى مغز یعنى کورتکس است، که درد، سرانجام هوشیارانه درک شده و مورد ارزیابى قرار میگیرد. درک احساس درد و یافتن محل آن، روندیست که باید آموخته شود. در قشر حساس کورتکس براى هر بخشى از پوست بدن مناطق ویژه اى وجود دارند که، کل آنها Homuncolus نامیده میشود.

یک پدیده ویژه اما، دردهاى انعکاس یافته میباشند. از آنجائیکه اندامهاى درونى بدن نیز داراى رشته هاى عصبى میباشند اما، در پروسه یادگیرى ما، کمتر امکان خودنمائى مییابند، دردهائى که در این ارگانها بوجود میایند، بصورتى دیگر، به منزله درد در مناطق پوستى یا ماهیچه اى انعکاس مییابند.

در حین انتقال درد در نخاع، برخى مواد تولید شده در بدن همانند Endorphin ها میتوانند میزان آنرا کاهش بخشند. از دیگر داروهاى شناخته شده براى تسکین درد میتوان مورفین را نام برد که، از تریاک تهیه میشود. مطالعات گسترده در زمینه داروهاى مسکن نشان داده اند که، اثر این داروها در مورد بیماران مبتلا به دردهاى مزمن، بصورت دائم نبوده و آنها میتوانند موجب بروز اعتیاد گردند.

راهنمای تسکین دردهای حاد بدون بیماری زمینه ای

این گروه از بیماران در مراجعه اولیه به شبکه های بهداشتی، همکاران پزشک در بخش خصوصی، درمانگاههای خصوصی و دولتی و بیمارستانها مراجعه می کنند.
 
این دردها شامل درد کمر، درد گردن، سردرد، دردهای شکستگی، درد حاد کلیوی، درد مفصل ودرد مفصل و درد ناشی از صدمات بافت نرم و …. می باشند. گذشته از بررسی علل اولیه دردهای فوق که یکی از وظایف پزشکان در کلیه سطوح کنترل می باشد، ارتقاء کیفیت زندگی بیماران نیز باید مد نظر پزشکان قرار گیرد.

راهنمای تسکین درد در بیماران سرطانی

این گروه از بیماران بطور اختصاصی به پزشکان متخصص رشته مربوط مراجعه می نمایند. راهنمایی که در ای خصوص آمده است حاصل توصیه های سازمان بهداشت جهانی (WHO) و دیدگاههای انجمن انکولوژی می باشد

راهنمای تسکین دردهای پس از عمل جراحی
این گروه از بیماران معمولاً در بیمارستان بستری هستند. راهنمایی که در این خصوص آمده است حاصل مطالعه راهنمای ضد درد در کشورهای پیشرفته و دیدگاههای انجمن درد و بیهوشی می باشند
راهنمای تسکین دردهای سوختگی
این گروه از بیماران معمولا در بیمارستان بستری هستند

راهنمای تسکین درد در بیماران بدون بیماری زمینه ای
تسکین درد در بیماران بدون بیماری زمینه ای مثل:
۱- کمر درد
۲- گردن درد
۳-  سردرد
۴- درد شکستگی
۵- درد کلیوی (Renal colic)
6- آرتریت
۷- صدمات بافت نرم
۸-  دردهای مشابه
اقدامات تسکینی (به ترتیب اولویت)
قدم اول:
داروهای موضعی، خوراکی، شیاف و یا سایر اشکال بجز NSAID تزریقی (NSAID s: Non Sterodidal Anti Inflamatory Drugs)
- در صورت ادامه و یا افزایش دردف قدم دوم توصیه می شود:
قدم دوم:
در بیمارستان:
NSAIDs -1    -تزریقی, Propacetamol یا ترامادول
۲- متادون و مرفین سولفات خوراکی
۳- ترکیبات opioid تزریقی (مرفین، پتیدین)
در صورت ادامه و یا افزایش درد، قدم سوم توصیه می شود
قدم سوم: 
بررسی جهت استفاده از روشهای تسکین درد غیرداروئی

راهنمای تسکین درد در بیماران سرطانی
قدم اول:
۱-داروهای غیراوپیوئیدی و تزریقیNSAIDs(میتواند با بند دوم همراه شود)
۲-درمانهای همراهAdjuvant(ضد اضطراب ,ضد تشنج)
در صورت ادامه و یا افزایش درد,قدم دوم توصیه می شود.
قدم دوم:
۱-Opioid for mild to moderate pain (Oral Codein,Tramadol ,Morphine sulfate, …..)
(می تواند با بند دوم همراه شود)
۲-NSAIDs parenteral
در صورت ادامه ویا افزایش درد, قدم سوم توصیه می شود.
قدم سوم:
۱-opioid for moderate to severe pain(parenteral or Oral ;Codein,Morphine sulfate,Transdermal Fentanyl,Metadone,Meperidine)
(می تواند با بند دوم و سوم همراه شود)
۲-(Adjuvant)Antidepressant,Anticonvulsant
3-Peripheral   neurectomy,Anterolateral cordotomy; Dorsal Rhizotomy;Hypophysectomy
تذکر ۱-راهنمای تسکین درد, در دردهای شدید ناشی از متاستاز استخوانی
۱-NSAIDs(Oral or parenteral)
2-pamidronate and Calcitonin
3-Opioid,Tramadol(Oral or Parenteal)
تذکر ۲-تحویل دارو از طریق داروخانه بیمارستان و با تجویز پزشک متخصص صورت گیرد.
راهنمای تسکین درد بعد از اعمال جراحی
الف: روشهای داروئی تسکینی
الف: ۱- در بیماران NPO:
1.  Propacetamol
2.  NSAIDs (Patentral)
3.  Parenteral Opioid (Morphine, Pethidine, Tramadol…)
الف:۲- در بیماران غیر NPO:
1.  NSAID s   (Oral Parenteral)
2.  Opiod (Oral or Parenteral)
ب: بلوکهای عصبی و روشهای جایگزینی
۱٫ Epidural spinal and other regional anaigesia modalities
2.  Single – shot neuraxial morphine
3. Intra – Operative neural blochage (if residual analgesia persists)
4. Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation (Tens)
5. Patient controlled Analgesia (PCA) or patient Controiled Epidural Analgesia (PCEA)
راهنمای تسکین درد سوختگی
الف: در مرحله حاد:
۱٫   Acetaminophen
2.   Cox2 highly selective Inhibitor (celecoxib)
3.    Opioids (Morphine – Tramadol Parentral or oral)
4.    ketamine
5.    Propofol
ب: در مرحله مزمن:
Acetaminophe,celecoxib

  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*