نقش و جایگاه ورزش در سلامتی انسان ها چیست ؟

نقش ورزش در سلامتي انسان
امــــروزه پــيــشــــرفــــت عــلـــوم و فــنـــاوري هـــا ســبـــب مي گرددتا انسانها با اتكاء به تكنولوژي نوين، رفتارهاي جديدي را كسب نمايند. هر گونه تغيير جديد مي تواند اثرات متفاوتي را در كليه ابعاد زندگي فردي، اجتماعي ، اقتصادي و … انسان به وجود آورد.اما از ميان اين عوامل آنهايي كه در سلامتي انسان تاثيرگذار هستند از نقش ويژه اي برخوردارند.

امروزه به دليل گذر اپيدميولوژيك يعني جايگزيني بيماري هاي غيرواگير به جاي بيماري هاي واگير به خاطر كنترل عوامل بيولوژيك از يك طرف و نقش رفتارهاي ناهنجار بهداشتي و سبك زندگي و شيوه هاي تغذيه در افزايش ميزان بيماري هاي غيرواگيردار از طرف ديگر ، لزوم تغيير نگرش در مراقبت و بهداشت را با هدف حفظ و ارتقاي سلامتي ايجاب مي كند.

با توجه به موارد ذكر شده نقش بي تحركي به عنوان يكي از عوامل اصلي در شيوع بيماري ها و بروز مرگ، حائز اهميت مي باشد. با توجه به اينكه فعاليت فيزيكي مناسب مي تواند تاثير مهمي در پيشگيري از بروز بيماري ها، عوارض آنها و نهايتا مرگ و مير ناشي از آنها داشته باشد، بررسي متون و مقالات علمي در مورد ارتباط بيماري ها و فعاليت فيزيكي گوياي اين مطلب است كه ورزش پياده روي داراي تاثيرات مفيدي در زمينه پيشگيري از بيماري هاي مزمن و غيرواگير مي باشد.

در دنياي امروز پياده روي بهترين فعاليت و طبيعي ترين ورزش در جهت كسب آمادگي جسماني و رواني است. پياده روي ورزش لذت بخش و كم خطري است كه در دسترس همگان بوده و در همه جا و همه وقت امكان اجراي آن وجود دارد و مهمتر اينكه اين ورزش يك فعاليت اجتماعي است كه امكان ايجاد روابط دوستانه در آن بسيار زياد است. درخصوص نقش ورزش پياده روي در ايجاد و ابقاي سلامتي بايستي به موارد زير توجه داشت:
    
چه نوع ورزش پياده روي مفيد و موثر است؟
اصولا فعاليت فيزيكي مناسب براي تقويت عضلات قلب و ريه و كلا سلامتي، زماني مفيد و موثر مي گردد كه بــتــوانــد ســبـب بروز تغييرات بيولوژيك مفيد در بدن انسان گردد كه از آن جمله مي توان به افزايش تعداد ضربان تا شكل سريع آن يعني يك دوي نرم و سبك قلب اشاره نمود.

ميزان پياده روي مي تواند از شكل آرام يعني راه رفتن متفاوت باشد. برنامه بر اساس ميزان آمادگي جسماني افراد با هدف نهايي طي 3200 متر در مدت نيم ساعت و با افزايش ضربان قلب 120-130 بار در دقيقه مي تواند متفاوت باشد .
    
چه فوايدي از ورزش پياده روي مي توان انتظار داشت؟
بررسي متون و مقالات بيانگر اثرات بسيار مفيد و متعدد ورزش پياده روي بر روي سلامت انسان از ابعاد مختلف است كه جهت آگاهي بيشتر در مورد اين اثرات سودمند در زمينه پيشگيري و كنترل بيماري ها مي توان به موارد زير اشاره نمود: 
    
   
كنترل فشار خون

كاهش روند پوكي استخوان به ويژه در زنان، (چربي مفيدHDL ) ،كنترل اختلالات چربي خون و كمك به افزايش سطح سرمي ، كاهش عوارض چاقي و درمان آن ، (كنترل ديابت و كاهش بروز ابتلا به ديابت تيپ 2 (مرض قند) ، (پيشگيري از آترواسكلروزيس عروق كرونري (تصلب شـرايـيـن) ، (كـاهـش عـوارض بـيـمـاري هـاي مـفـصـلـي و استئوارتريتها (آرتروز) ، كاهش عوارض حاملگي، تقويت سيستم ايمني بدن، تـقـويـت وضعيت تنفسي ،كاهش علائم بيماري هاي روده اي ، تقويت رواني افراد با كاهش استرس، بي خوابي و اضطراب ، تقويت و ايجاد حس شادابي ، پيشگيري و درمان اعتياد. نتيجه اينكه با عنايت به مطالب فوق الذكر و سهولت انجام ورزش پياده روي و اثرات گسترده آن در ارتقاي سلامت فرد و جامعه، اين مقوله از ورزش نيازمند توجه ويژه اي در برنامه ريزي هاي بهداشتي است و قدر مسلم گستردگي موضوع، لزوم مشاركت و هماهنگي بين بخشي و مردمي را هم در زمينه برنامه ريزي و هم در اجراي برنامه هاي جامع مي طلبد، به ويژه بعد هماهنگي بين بخشي در حفظ و ارتقاي سلامتي افراد جامعه از طريق ترويج فرهنگ پياده روي گامي در جهت توانمندسازي مردم و جامعه و به عبارت ديگر ارتقاي سلامت محسوب مي گردد. 
    
   
ورزش و درمان بيماري ها
ورزشهاي گوناگون علاوه بر آنكه از بروز بسياري از بيماريها جلوگيري كرده و نقش پيشگيري را به عهده دارند همواره قادرند در درمان بسياري از بيماريهاي بشري موثر واقع شده و يك نقش درماني را از نظر علم پزشكي برعهده بگيرند.بدين منظور توجه شما را به اثرات درماني ورزش در ارگانهاي مختلف بدن و بيماريهاي مربوط جلب مي نماييم.
    
   
فشار خون بالا

با انجام ورزشهاي معمولي همراه با رژيم غذايي و استراحت مناسب در طي يكسال مي توان يك فشار خون ماكزيمم را از 17 به حدود 14 رسانيد و به وضوح روشن است كه ورزشكاران معمولا دچار عوارض فشار خون نمي شوند و ورزش حتي در سنين 80-60 سالگي مي تواند در متعادل نگه داشتن فشار خون سهيم باشد. زيرا در اثر ورزش، عروقي كه در سطح بدن جريان دارد انبساط يافته و فشار خون سقوط مي كند.

ورزش پياده روي و كوهنوردي به خوبي قادرند فشار خون بالا را متعادل ساخته و به مرحله درمان برسانند.
    
   

ازدياد چربي خون

ورزش منظم ومستمر در بيماراني كه داراي چربي خون بالايي هستند، قادر است كلسترول را كاهش و در عوض باعث ازدياد چربي مفيد خون )LDL( شود، در نتيجه از اثرات ناشي از ازدياد چربي خون در بروز بيماريهاي عروقي و سنگ هاي )HDL( صفراوي جلوگيري مي نمايد.
    
   

بيماران با دردهاي قلبي (سكته)

انجام ورزشهاي سبك طبق آمارهاي جهاني نه تنها قادر است انواع دردهاي قلبي پايدار و غيرپايدار را تسكين و كاهش دهد بلكه قادر است سبب حل شدن لخته هاي داخل خون شرياني قلب شده و از بروز سكته هاي بعدي ممانعت كند. همچنين ورزشهاي سبك مانع از رسوب پلاكهاي چربي در داخل عروق كرونر قلب و يا عروق ساير نقاط بدن شده و در پيشگيري بيماريهاي قلبي عروقي افرادي كه يكباره به انفركتوس مبتلا شده اند دخيل مي باشد. امروزه ثابت شده است كه ورزشهاي مناسب در نزد افرادي كه مـبـتـلا بـه ديـابـت هـسـتـنـد و حـتـي انـسـولـيـن نـيـز تـزريق مي نمايند بسيار مفيد بوده و مقاومت بدن را در برابر عوارض حاصله از اين بيماري بيشتر مي نمايد. 
    
   

تاثير ورزش در سرطان

ورزش سبب تقويت سيستم ايمني در بيماران سرطاني مي گردد. بنابرگزارش پژوهشگران كره اي، انجام حركات ورزشي ساده مي تواند سيستم ايمني بيماراني را كه به دليل سرطان معده تحت عمل جراحي قرار گرفته اند تقويت كند.

مطالعه بر روي 25 بيمار كه تحت عمل جراحي خارج نمودن تومورهاي معده قرار گرفته بودند، نشان داد عملكرد ايمني بدن افراد كه 2 روز پس از عمل، انجام حركات ورزشي را آغاز نموده بودند قويتر از اشخاصي بود كه ورزش نكرده بودند. 2 هفته پس از جراحي تعداد سلول هاي ضد سرطان در افرادي كه ورزش كرده بودند به نحو چشمگيري بيشتر از سايرين بود.

سلول هاي ضد سرطان يا قاتل به سلول هاي سرطاني حمله كرده و به رفع عفونت كمك مي كنند. دكتر يانگ مونا وهمكارانش از دانشگاه اينجو در شمي كويانگر، يك گروه 17 نفره از بيماران را مورد بررسي قرار دادند. اين بيماران 2 روز بعد از جراحي در حالي كه روي تخت دراز كشيده بودند انجام حركات ساده ورزشي را آغاز كردند.همچنين از زماني كه قادر به راه رفتن بودند انجام حركات ورزشي بر روي دوچرخه ثابت را به تعداد 5 بار در هفته شروع كردند.

محققان به منظور بررسي تغييرات حاصله در تعداد سلول هاي قاتل چندين نمونه خون از بيماران گرفتند. نتايج تحقيقات حاكي از آن بودكه هفته اول پس از جراحي تعداد سلول هاي قاتل در هر گروه كاهش يافت. اما در هفته دوم سلول هاي قاتل در بيماراني كه ورزش مي كردند به وضعيت موفقيت آميز اول بازگشت. اما درافرادي كه ورزش نمي كردند روند نزولي سلول ها همچنان ادامه داشت.

البته به مرور زمان تعداد سلول هاي قاتل در تمامي اين بيماران افزايش پيدا كرد. به گفته دكتر مونا به دليل اين عملكرد ضعيف سيستم ايمني موجب تقويت سلول هاي سرطاني مي گردد انجام حركات ورزشي براي تقويت سيستم ايمني حائز اهميت است.

طبق تحقيقات انجام شده، بيماراني كـه داراي مـيـزان بـالاي سـلـول هاي قاتل بودند مدت زمان بسيار طولاني تري نسبت به سايرين بدون گسترش مجدد سرطان قادر به زندگي مي باشند. البته عواملي چون تغذيه و سرطان درماني در اين ميان نقش دارند، اما مي توان گفت: ورزش يكي از موثرترين شيوه هاي تقويت سيستم ايمني بيماران سرطاني است.
    
   

اثر ورزش در درمان آرتروز

عوامل موثر در ايجاد آرتروز عبارتند از : سن، جنس، نژاد، محيط جغرافيايي، تراكم استخواني ، چاقي، افزايش اوره خون، افزايش كلسترول خون، فشارخون بالا، ضربه و بيماري هاي زمينه ساز مثل ديابت و غيره. براي آرتروز مداوايي وجود ندارد.

هدف درمان عبارت است از :

كاهش درد، حفظ قدرت تحرك و به حداقل رساندن معلوليت كه شامل آموزش بيمار، كم كردن وزن، استفاده مناسب از عصا و وسايل كمكي، ورزش، داروها و در نهايت گچ گيري (برس) و يا اعمال جراحي است.عدم استفاده از مفصل آرتروزي، به دليل درد، منجر به ضعف عضلات مي شود و چون عضلات نقش عمده اي در حفاظت غضروف در مقابل استرس بر عهده دارند، تقويت ماهيچه هاي دور مفصلي، حائز اهميت فراوان است. لذا براي حفظ دامنه و حركت و تقويت عضلات اطراف مفصل، بايد ورزش هايي را طرح نمود.

يكي از درمان هاي استاندارد آرتروزي به صورت اوليه، كاهش درد مفصلي با ورزش هاي تحمل وزن است كه عضلات حمايت كننده را قوي مي نمايد. ولي متاسفانه اغلب از ترس افزايش علائم به بيماران گفته مي شود كه ورزش نكنند و بيشتر از داروهاي رنگارنگ استفاده نمايند.

ديده شده است كه بيماران آرتروزي مي توانند ورزش هايي با تحمل وزن، مثل پياده روي را انجام دهند. غضروف مي تواند به وسيله خودش دوباره سازي شود. از طرفي مسائلي مثل كاهش قدرت عضلاني اطراف مفصل، كاهش انعطاف پذيري ، افزايش وزن و كاهش ظرفيت هوازي، مي توانند در هر رژيم درماني، ايجاد اختلال نمايند.

عللي كه باعث مي شود ورزش در كاهش علائم و نشانه هاي آرتروزي موثر باشد عبارتند از :

1- تصحيح ضعف عضلات ناشي از عدم استفاده آنها و نگهداري آمادگي عضلات اسكلتي

2- افزايش قدرت عضلات اطراف مفصل كه باعث حمايت مفصل از آسيب مي شود.

3- بهبود تغذيه با افزايش انتقال مواد به داخل مفصل، به وسيله بهبود فعاليت پمپي ، در اثر انجام ورزش هاي با تحمل وزن.

4-تحرك موثر غضروف مفصلي به وسيله ايجاد فشار توليد شده ناشي از ورزش هاي با تحمل وزن.

فوائد ورزش چيست؟

خطر و شدت ابتلا به بيماري ديابت غير ارثي را کاهش مي دهد

ورزش ملايم و آرام که فقط 200 کالري در روز مي سوزاند مانند يک پياده روي 30 دقيقه اي مي تواند خطر ابتلا به ديابت غير ارثي را بکاهد. ورزش تاثيرانسولين را با کمک در رفع قند از خون قبل از اينکه به عنوان چربي ذخيره شود افزايش مي دهد.

انسولين از تغيير و بازگشت چربي به گلوکز هم ممعانت مي کند. تاثير بيشتر انسولين با ميزان پايين فشارخون ، ميزان بالاي کلسترول خوب(بي ضرر) و احتمال کم ابتلا به بيماري هاي قلبي نيز ارتباط دارد.

 ايمني و مصونيت بدن را افزايش مي دهد

ورزش مرتب و ملايم تعداد سلولهاي گلبول سفيد را افزايش مي دهد تا توانايي بدن در برابر عفونت ها بيشتر شود.

ورزش همچنين تعداد سلول هاي کشنده (سلولهاي بخصوصي که براي جنگ با بيمارهاي جدي و خطرناک تجهيز مي شوند) را افزايش مي دهد و توليد پادزهر ها را در بدن مي افزايد.

راه ديگري که ورزش توسط آن ايمني بدن را افزايش مي دهد کاستن استرس و نگراني است. زيرا استرس به خودي خود مي تواند سيستم ايمني بدن را تحت فشار و تاثير منفي خود قرار دهد.

ميزان کلسترول خون را مي کاهد

ورزش همراه با يک رژيم کم چربي مي تواند ميزان کلسترول بد(مضر) را دوبرابر بيشتر از رژيم تنها کم کند.

ورزش ميزان کلسترول خوب خون را افزايش مي دهد. ورزش يکي از معدود چيزهايي است شما را به هردو هدف مي رساند. زندگي زناشويي را بهتر مي کند. ورزش تاثير غيرقابل انکاري در تحکيم بخشيدن به زندگي زناشويي و حفظ سلامت رواني افراد دارد.

بنيه شما را تقويت مي کند

افرادي که يک برنامه مرتب ورزشي را دنبال مي کنند معتقدند که انرژي خيلي زيادي دارند. در سطح عضلاني ، ورزش کارايي ماهيچه را با استفاده بيشتر از اکسيژن مي افزايد.

ورزش همچنين به بدن شما کمک مي کند تا اکسيژن بيشتري به ديگر اندام هاي مهم بدن مانند شش ها، مغز، قلب و عضلات برساند. به طورخلاصه ورزش در انتقال اکسيژن در سرتاسر بدن و به درون سلولها تاثير به سزايي دارد.

قلبي سالم براي شما مي سازد

ورزش ماهيچه را ساخته و محکم مي کند و وقتي که شما ورزش مي کنيد در واقع در حال ساختن و محکم کردن عضلات قلب خود هستيد.

يک قلب قويتر خون بيشتري را در هر بار(ضربه) پمپاژ مي کند و بنابراين همين  قلب با ضربات کمتر  همان ميزان خون را مي تواند پمپاژ نمايد.

براساس تحقيقاتي که روي 13000 زن و مرد انجام شده احتمال بروز حمله قلبي يا ابتلا به سرطان در افرادي که در هفته 3 تا 4 بار روزانه 30 دقيقه پياده روي مي کنند تا 50 درصد کاهش مي يابد.

 در افرادي که فشار خون بالا دارند ورزش مداوم و مستمر در پايين آوردن فشار خون به طور متوسط ده برابر موثرتر مي باشد.

ورزش همچنين ميل به لخته شدن سلول هاي خون را ضعيف کرده و بنابراين از لخته شدن خون جلوگيري مي کند. ورزش با اين عمل از بروز سکته يا حملات قلبي جلوگيري مي کند.

روند پيري را کند مي نمايد

تقريبا تمام تغييرات فيزيولوژيکي  که به پير شدن کمک مي کند باضافه  حجم عضلاني تحليل يافته ، چربي ذخيره شده بالا، ضعف عضلاني بالا ، حجم استخواني کاهش يافته، ميزان متابوليسم که باعث افزايش ميل به ذخيره سازي چربي مي شود، سلامت قلبي تضعيف شده، مشکلات خواب، مشکلات جنسي، کاربرد و بهره برداری درست از اکسيژن که در ماهيچه تقليل يافته، هوشياري و تيزي روحي رواني ضعيف شده با ورزش بهبود مي يابند. ورزش مانند يک تقويت کننده بسياري از علائم پيري را مرتفع مي نمايد

طول عمر را افزايش مي دهد

افرادي که ورزش را به طور مرتب و منظم انجام مي دهند عمر طولاني تري نسبت به افرادي که ورزش نمي کنند دارند.

آمار مرگ با افزايش تعداد کالري که در ورزش مي سوزد کاهش مي يابد. تحقيقات نشان داده که کاستن ميزان کالري ورودي به بدن نيز مي تواند طول عمر شخص را افزايش دهيد. بنابراين ترکيب يک رژيم غذايي کم کالري با ورزش براي سوزاندن کالري ها، نتيجه را مضاعف مي کند. با بالا رفتن سن ، حجم عضلات تحليل مي رود بنابراين شما بايد ورزش را با بالا رفتن سن خود افزايش دهيد.

عضلات را مي سازد

ورزش عضلات را مي سازد و عضلات بزرگترين منبع چربي سوز بدن مي باشند. عضلات کالري ها را مصرف مي کنند البته نه تنها در طي زمان ورزش کردن بلکه وقتي که در حال استراحت کردن هستيد، عضلات به طور اتوماتيک کالري ها را مي سوزانند.

هر قدر حجم عضلاني بيشتري داشته باشيد کالري بيشتري (چربي بيشتر) نيز مي سوزانيد حتي هنگاميکه خواب هستيد. با ورزش ملايم شما مي توانيد حجم عضلاني خود را براي سوزاندن اتوماتيک صد کالري اضافه در روز که همان سوزاندن اتوماتيک چربي حدود 0.5 کيلو در يک ماه مي باشد افزايش دهيد.

بنابراين هنگامي که لاغر شديد شما شانس لاغر ماندن خود را افزايش مي دهيد. بهترين ورزش براي ساختن عضلات آموزش مقاومت و ايستادگي است که ماهيچه ها در برابر وزن سنگيني انجام مي دهند. مانند تعليم وزنه برداري. ورزش به اندازه کافي عضله و ماهيچه مي سازد و آنها را حفظ مي کند و براي لاغر ماندن آنها را هميشه آماده نگه مي دارد. ورزش سرعت متابوليسم را زياد مي کند.

شما هنگام ورزش کردن نه تنها چربي مي سوزانيد بلکه ميزان متابوليکي افزايش يافته شما بين 6 الي 12 ساعت پس از ورزش هم باقي مي ماند.

ورزش همچنين استخوان سازي هم مي کند

فضانوردان که در جاذبه صفر فضا کار مي کنند حجم استخواني خود را از دست مي دهند. ورزش وزنه برداري در روي زمين استخوان هارا محکم تر مي کنند.

ورزش وزنه برداري روش خوبي براي جلوگيري از پوکي استخوان يا نرمي استخوان مي باشد. يک دليل اينکه ورزش به ساخت استخوان در بدن کمک مي کند اين است که هنگام ورزش کردن بدن شما تمايل کمتري به از دست دادن کلسيم از کليه ها دارد تا هنگاميکه ساکن و بي تحرک هستيد.

حوصله و اخلاق شما را بهبود مي بخشد

ورزش مواد شيميايي ضد درد را در بدن آزاد مي کند اين مواد شيميايي هورمونهاي آرام بخش درد، روحيه بخش و مسکن و خواب آور دروني خود بدن هستند. ورزش کشش و تنش هاي روحي شما را آرام کرده و استرس و نگراني را در شما مرتفع مي سازد. آرام بخش ها و مسکن ها حتي جلوي اشتها و اشتياق شما به غذا را مي گيرند.

موادشيميايي اعصاب که در طي ورزش کردن ترشح مي شوند نه تنها شخص نگران و مضطرب را آرام مي سازد بلکه آنها شما را از افسردگي نيز نجات مي دهند.

مطالعات و تحقيقات نشان داده اند که علائم بيماري افسردگي در زناني که مرتب ورزش مي کنند مانند پياده روي تند، بالا و پايين پريدن و دويدن، بلند کردن وزنه يا رقص 3 تا 4 بار در هفته به مدت 8 الي 10 هفته ، کاهش مي يابد. روانشناسان اغلب براي مبارزه با افسردگي ورزش را تجويز مي کنند. اين روش ارزان، فوائد و محاسن بسياري بر روي فرد افسرده باقي مي گذارد.

 مغز را به فعاليت وامي دارد

چون ورزش جريان خون را به سمت مغز افزايش مي دهد ، ورزش براي مغز و سر شما به اندازه بدن شما مفيد مي باشد. ورزش مي تواند به تمرکز حواس شما و همچنين استراحت و آرامش مغز شما حتي در هنگام خواب کمک کند.

 وضعيت مزاجي شما را بهبود مي بخشد

ورزش وضعيت گوارشي را بهبود بخشيده و عبور غذا از روده ها را تسريع مي کند. افرادي که دچار يبوست هستند اغلب پس از ورزش، شاهد بازگشت روده ها به حالت عادي خود هستند. بنابراين مرتب ورزش کنيد تا وضع مزاجي و گوارشي و دفع مواد زائد بدن شما مرتب انجام شود.

 خطر ابتلا به سرطان را کاهش مي دهد

ورزش نه تنها خطر  و احتمال  ابتلا به سرطان روده را مي کاهد بلکه با تحقيقاتي که دانشمندان انجام داده اند متوجه شدند که کلا بروز همه انواع سرطان ها کاهش مي يابد.

ورزش و يک رژيم غذايي کم چرب همراهان خوبي در بدست آوردن سلامتي شما هستند. رژيم غذايي بدون ورزش مقدار کمي چربي از شما مي سوزاند و احتمالا دوباره چربي را بدست خواهيد آورد.

ورزش بدون تغذيه خوب معادل لاغري کم و يا از دست ندادن چربي است. رژيم غذايي خوب باضافه ورزش برابر است با از دست دادن مقدار زيادي چربي. هنگاميکه ورزش مي کنيد شما چربي زيادي نمي سوزانيد .

شما در ورزش کردن بيشتر قند مي سوزانيد. جريان چربي سوزاندن در طي دوازده ساعت پس از ورزش کردن که ميزان متابوليسم شما افزايش يافته شروع مي شود. به همين دليل است که در ورزش صبحگاهي ميزان بيشتري مي سوزد تا ورزش هنگام غروب يا قبل از خواب. خواب ميزان متابوليسم شما را دچار رکود و سکون مي کند.

بنابراين ، بهترين زمان براي ورزش هنگام صبح مي باشد. اواخر بعداز ظهر قبل از شام نيز اوقات خوبي براي ورزش کردن است. هنگام شام کمتر خواهيد خورد و کالري هاي بدست آمده در تمام غروب و بعد از ظهر را مي سوزانيد. اين تسريع متابوليسم براي افراد 40 سال يا بالاتر بسيار مهم مي باشد. چون متابوليسم در ميان سالي آرام مي شود و ورزش به اين رکود طبيعي متابوليسم سرعت دوباره مي بخشد.

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است