آشنایی با خواص درمانی گیاه پنج انگشت ( Vitex Agnus Castus )

اردیبهشت ۲, ۱۳۸۸ توسط :   موضوع : اخبار علمی پزشکی, اخبار گیاهان دارویی

گیاه  پنج انگشت ( Vitex Agnus Castus  )

 ۴۵۷۶۵۷۵۶۷۵.jpg

درختچه اي زيبااست باگلها آبي مايل به بنفش،برگهاي درختچه،شبيه برگ انار بوده روي آنها سبزتر از پشت برگها است.برگهاي آن پنجه اي ومعمولاً5 برگچه دارد،ميوه هاي آن شبيه فلفل سياه است وبوي خاصي مي دهند.
دريونان اغنيس يا chaste،به معناي طاهر،پاک معنا مي گرددودر گذشته راهبان هنگام بهار در معابد خود از اين گياه به دليل تضعيف قواي جنسي وازبين بردن شهوت در مردها استفاده مي کرده اند.

ميوه گياه سابقاًتحت نام Semen agni Castiبعنوان تسکين دهنده قواي شهواني مصرف داشته است.
ترکيبات شيمائي:
فلانووئيدها،اسانس فرار،روغن چرب وماده هومواورنيتين تأئيد شده است.
فارماكولوژي:
Vitexحاوي هورمون نيست،ولي ترشحات هورمونها را تحريک وفعاليت آنها را متعادل مي کند.فرمول Vitexتقليدکننده غده هيپوفيز در مورد هورمونهاي   Fsh,LH,LTH مي باشد. از آنجا کهVitexآگونيست دوپامين  است مي تواند موجب مهار ترشح پرولاکتين از هيپوفيز قدامي گردد.
اين گياه مي تواند تأثيرخود رامطابق با نياز بدن اعمال کند،براي مثال درسندرم قاعدگي دردناک اين گياه موجب مقابله با آثار ترشح استروژن شده ودرعلائم پس از يائسگي اين گياه علائم ناشي از کمبود ترشح استروژن را جبران مي سازد.
Vitexداراي مواد فيتو استروژن فعال مي باشد،اين اثررااز طريق نفوذ روي غدد هيپوفيزوهيپوتالاموس انجام داده ودر نتيجه هورمون FsH,LHرا تعديل مي نمايد.
Vitexآنتاگونيست هالوپيردول است.

موارد مصرف:
دوره پيش يائسگي Perimenopause
Vitexروي غدد هيپوفيز وهيپوتالاموس نفوذ کرده و هورمونFsH,LH را تعديل نموده،اين دو هورمون هيپوفيزي موجب توليد استروژن مي شوند وعلائم يائسگي را کنترل مي کنند. Vitex از مهمترين گياهاني است که در اروپا در درمان علائم پيش يائسگي به کار مي رود.
Pms(سندرم پيش از قاعدگي)
سردرد،اضطراب،اختلال در خواب،تحريک پذيري،عصبانيت،دردپستان،گاهي اسپاسم هاي شکمي،نفخ،تورم که بطور معمول درتعدادي اززنان قبل از دوره قاعدگي صورت مي گيرد معمولاً نشانه افزايش استروژن وکاهش پروژسترن دراين زنان مي باشد
.Vitexدرمانگر نشانه هاي مذکور مي باشد.

 ۶۷۸۹۷۹۸۷۹۷.jpg
دردپستان(Mustodynia) –اختلالات سيكل قاعدگي
غلظت هاي بيشتر از سطح فيزيولوژيک پرولاکتين درخون در ترشح گونادوتروپين ها مداخله نموده وموجب اختلال در رشد وتکامل فوليکولي واوولاسيون شده منجر به عدم تعادل هورموني مي گردد که دراين حال اختلالات سيکل قاعدگي تورم ودردپستان مشاهده مي شود.
پرولاکتين با اثر مستقيم روي پستانها ممکن است موجب حساس شدن ودرد پستان شود،کاهش سطح پرولاکتين منجر به ترشح گونادوترپين به ميزان فيزيولوژيک شده وسيکل قاعدگي را منظم کرده واثر پرولاکتين روي بافت پستان متوقف مي گردد.
از کاربردهاي درماني که براي Vitex نامبرده شده است مي توان به هيپرمنوره،پلي منوره،بي نظمي قاعدگي،آمنوره ثانويه،ناباروري،فيبروم رحم،هيپرپرولاکتيمي،کمي شير،کاهش ميل جنسي زنان،آکنه اشاره نمود.
Vitexدرطب سنتي
درکتاب مخزن الادويه  تحت عنوان  Vitexبه خصوصيتهاي قابض  تحليل برنده،بازکننده گرفتگي هاي کبدي ومغزي،نيرودهنده،اشتهاآور،بادشکن

وضدنفخ،مفيددرقاعدگيهاي عقب افتاده وبيماريهاي رحمي اشاره گرديده از برگهاي گياه در گذشته قرصهائي تهيه مي شده که سه بار در روز تا سه روز پس از زايمان به زناني تجويز مي شده که دچار بي اشتهائي شديد،ضعف ولاغري مبتلا مي شده اند.
در کاهش ترشح شير مادرشيرده،برقراري جريان طبيعي قاعدگي،خشک کردن مني،افزايش تمايلات جنسي در زنان کاربرد داشته است.
شياف واژينال تهيه شده از برگ وميوه قاعده آور بوده وSitzbatchآن براي تورم هاي رحم،مشکلات تخمداني،واژينيت آتروفيک درمنوپوزها مؤثر است.مقدار مصرف آن 5گرم در روزوجهت جلوگيري از عوارض جانبي توصيه شده همراه صمغ عربي يا کتيرا مصرف گردد.
مطالعات باليني:
يکي از وسيع ترين مشکلات زنان ،عوارض قبل از قاعدگي(pms)است،مصرف گياه%30تا%40 کاهش عوارض را دربردارد.
تحقيقي درکشور آلمان در زنان مبتلا به تنبلي تخمدان وفيبروم رحمي صورت گرفته وروزانه 40قطره از عصاره گياه پنج انگشت را به مدت 166روز به آنها تجويز نموده اند.نتايج بدست آمده نشان داد که 90%کليه عوارض به کلي مرتفع شدند.زمان متوسط اثر گذاري عصاره پنج انگشت دراين تحقيق 25/3روز بوده است.

درمطالعه ديگري روي 36نفر خانم با روزي 40قطره بعداز سه نوبت قاعدگي،کاهش مواردي از جمله سردرد،فشار وحساس شدن سينه ها،خستگي،نفخ،افزايش اشتها،دپرسيون،پرخاشگري،دلهره،ميل به خوردن شيريني،عصبي شدن وبي حوصلگي درآنها مشاهده شد.
مصرف عصاره همراه200ميلي گرم ويتامين B6 اثرات مطلوبتري را درپي داشته است. مطالعات نشانگراين است که قاعدگي هاي منظم بوسيله مصرف عصاره ويتاگنوس،
منظم شده و ميزان پرولاکتين کاهش مي يابد(پرولاکتين درافرادي که اين ماده بيش از اندازه ي طبيعي در آنها وجود داشته در روزهاي 5تا8 وبيستم قبل وبعدازمصرف داروسه ماه قبل وسه ماه بعد اندازه گيري شده است.)
مطالعات باليني درطي 40سال گذشته نشان داده اند که موادمؤثر ميوهVitexعلائم يائسگي مانند:گرگرفتگي،سرگيجه،خشکي،مخاط واژن وافسردگي را کنترل مي کند.
ميزان وطريقه مصرف:
ازعصاره ميوه پنج انگشت محصولات مختلفي به صورت قطره،قرص،کپسول تهيه شده که کارآئي قطره هاي آن بهتر از اشکال ديگر است.مقدار مصرف معمولي قطره هاي آن 40 قطره يک بار در روز است که مي توان در صورت نياز از مقادير بيشتري استفاده کرد.
عملکرد دارو کندبوده وگاهي بايد به صورت طولاني مصرف شود.براي نمونه در نازائي وعدم تخمک گذاري حداقل 5تا7ماه مصرف شود.درآمنوره ثانويه بايد بيش از 2سال مصرف شود.اثرات آن بعدازيک يادو سيکل مشخص وپس از 4تا6 ماه به حداکثر مي رسد.

 ۴۳۵۴۶۴۶۴۵۶۴.jpg

عوارض جانبي:
ناشي از فرآورده هاي گياه بسيار محدود واکثراًضعيف هستند.اين عوارض شامل خارش بدن،راش هاي پوستي،تهوع،اسهال به ميزان 1تا2%در خانم ها ايجاد مي شود.درتعداد اندکي از خانم ها در ماه هاي اول باعث پريد سنگين مي شود.

موارد منع مصرف ونکات قابل توصيه:
مصرف آن دربارداري با توجه به اثرات قاعده آور(تجربي)ممنوع است،ازطرفي اين گياه در سه ماهه اول بارداري در کساني که به دليل پروژسترن ناکافي سقط داشته اند مؤثربوده است(تجربي).Vitex نبايد همراه با داروهاي پروژستروني وقرص هاي ضدآبستني مصرف شود.هالوپريدول ممکن است اثرات پنج انگشت را تضعيف يا مهار کند.عصاره گياه پنج انگشت ممکن است موجب تشديد ديسمنوره اسپاسموديک که مربوط به pms نباشد گردد.مطالعه بر روي مادران شيرده،اثرات مفيد آن را بدون ايجاد مسموميت نشان داده است.
منابع مورد استفاده:
محمدحسين عقيلي،مخزن الادويه1380
حسين ميرحيدر،معارف گياهي1383
دکترعلي زرگري گياهان داروئي ايران-1379
دکترآدام کري ترجمه دکترکامران دوامي-Pcos-1384
دکتر بيتا عسگر پور،دکترسيدعلي ضيائي-احتياط مصرف وتداخلات داروئي گياهان داروئي1384

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است