کیست های تخمدان

کیست های تخمدان کیسه های کوچک محتوی مایع هستند که در تخمدان ها(ovarys) رشد می کنند. بیشتر کیست ها بی ضرر هستند اما بعضی از آن ها می تواند مشکلاتی نظیر پاره شدن ، خونریزی و درد را ایجاد کند.و ممکن جراحی برای برداشتن کیست نیاز باشد.

کیست تخمدان کیسه پر از آب یا خونی در تخمدان است که اغلب هنگام تخمک گذاری به وجود می آید ، یعنی زمانی که تخمک از تخمدان آزاد میشود . گرچه خیلی اوقات علت مشخصی ندارند ، اما در اغلب موارد از اختلالات هورمونی ناشی میشوند. اختلالاتی که در مرحله اول دوره عادت ماهانه را به تعویض می اندازد و بیشتر به صورت کیست های فیزیولوژی بروز میکند .

 ۸۷۵۶۵۵۹۷۵۸.jpg

کیست ها در تخمدان در کیست های فیزیولوژی که به آنها کیست های ساده نیز میگویند تخمک هایی که باید ماهانه آزاد شود ، آزاد نمی شوند و اندازه ۴ تا ۵ سانتیمتر رشد میکنند و در این نوع از کیست کیسه پر از آب در تخمدان تشکیل میشود و اغلب درد جسمانی ندارد و تنها با عقب افتادن دوره عادت ماهانه مشخص میشوند .

البته یکسری کیست تخمدان وجود دارد که فیزیولوژی نیستند و بیمار هر وقت عادت ماهانه میشود ، مخاط رحم همواره در رحم وجود دارد که به این کیست ها ، کیست اندومکسیوما می گویند و داخل آنها پر از خون است و از آنجا که خون ها راه خروج ندارند ، این کیست ها با سیکل پریودی کوچکتر نشده بلکه بزرگ هم میشوند و در این شرایط می گوییم که کیست اندومکسیوزیس است و با روشهای دارویی قابل درمان نیست .

زنان دو تخمدان دارند که محل ذخیره و آزاد کردن تخمک (egg)است.سایز هر تخمدان به اندازه یک گردو است و در دو طرف رحم قرار دارند. 

تخمدان یک تخمک را در هر ماه تولید می کند. و این فرایند سیکل قاعدگی ماهانه در زن است. تخمک در داخل کیسه ای  به نام فولیکول (follicle) محبوس است.

تخمک در داخل تخمدان رشد می کند تا زمانی که رحم برای پذیرش آن آماده شود. مخاط رحم در این دوره ضخیم شده و خودش را برای حاملگی آماده می کند.

این سیکل هر ماه اتفاق می افتد و با لقاح پیدا نکردن تخمک خاتمه می یابد . همه محتویات رحم اگر تخم لقاح پیدا نکند خارج می شود و این فرایند سیکل قاعدگی نامیده می شود.

در تصویر سونوگرافی ، کیست تخمدان شبیه حباب دیده می شود . این کیست محتوی مایع است و به وسیله یک دیواره نازک احاطه می گردد. این نوع کیست ، کیست فانکشنال یا عملی تخمدان یا کیست ساده نامیده می شود.

 ۸۵۸۶۵۹۸۷۵۸.jpg

علائم کیست تخمدان :

تنها علائم کیست تخمدان دردهای لگنی و عقب افتادن زمان عادت ماهانه است و در اغلب موارد ، فرد هیچ دردی را در بدن خود حس نمی کند ، اما زمانی دارای علامت میشود که کیست دور پایه خود پیچ می خورد و کیست تورسیون پیدا کرده و در این شرایط مریض درد زیادی دارد .

کیست تخمدان اغلب باعث ایجاد چاقی، عضلات و استخوان های درشت، رویش مو بر روی صورت و بدن، خصوصیات مردانه، آکنه و عادت ماهیانه نامنظم می شود.

کیست تخمدان باعث ناباروری، افزایش ابتلا به دیابت، سکته ها، حملات قلبی و سرطان رحم می شود. یک تحقیق در ایتالیا نشان داد مصرف داروی گلوکوفاژ( متفورمین) و رژیم غذایی که دارای کربوهیدرات های کامل ( مانند غلات کامل و سبوس دار) باشد، این بیماری را درمان می کند.
مطالعات ثابت کرده است داروها و رژیمی که برای درمان دیابت استفاده می شوند و همچنین داروهایی که از عمل هورمون های مردانه در زنان جلوگیری می کنند، باعث جلوگیری از عوارض این بیماری می شوند .

عوارض این بیماری شامل دیابت، حملات قلبی، چاقی، خصوصیات مردانه مانند رویش مو بر روی بدن، جوش زدن، عضلات و استخوان های درشت می باشند و پروژسترون(هورمون زنانه) باعث پیشگیری از ابتلا به سرطان رحم می شود.

یک دختر بعد از تولد ۴ میلیون تخمک دارد که هر ماه یکی از تخمک ها در یک فرد سالم بعد از طی مراحلی کامل می شود و به داخل رحم پرتاب می رود.

در افرادی که تخمک کامل شده ولی به داخل رحم پرتاب نمی رود، بیماری کیست تخمدان دیده می شود. افزایش مقدار انسولین و هورمون مردانه در این بیماری باعث می شود، تخمدان ها هورمون مردانه ساخته و باعث پیدایش آکنه و موهای ضخیم و تیره رنگ بر روی بدن شود.

گلوکوفاژ ،Actos وAvandia  داروهایی هستند که باعث کاهش مقدار انسولین و کاهش هورمون مردانه ( تستوسترون) در خون می شوند.

بنابراین بایستی در این بیماری رژیم غذایی بر اساس غلات و دانه های کامل و سبوس دار باشد و مصرف محصولات فرآوری شده و پخته مثل انواع شیرینی و ماکارونی محدود شود.

همچنین داروهایی که مانع از عمل هورمون مردانه در بدن می شوند، باعث کاهش ویژگی های مردانه و کاهش کلسترول می شوند و به حمل تخمک ها از تخمدان به رحم کمک می کنند، ولی داروهای ضد دیابت در مؤثرترند.

این بیماری احتمال ابتلاء به سرطان رحم را افزایش می دهد، بنابراین داروهای ضد بارداری که دارای هورمون پروژسترون هستند برای این افراد تجویز می شوند و اگر اضافه وزن دارند، بایستی وزن خود را کاهش دهند.

اگر فکر می کنید دچار این عارضه هستید و یکی از علائم ذکر شده در بالا را دارید حتماً با مراجعه به پزشک زنان، یک سونوگرافی از تخمدان ها و رحم انجام دهید.

۳۲۹۸۳۴۵۶۳۲۳۲.jpg

حتی اگر شما مبتلا به کیست تخمدان نباشید، ممکن است یکی از علائم بالا را داشته باشید.
برنامه غذایی که شما در این شرایط بایستی رعایت کنید به صورت زیر است:

۱٫ عدم مصرف یا مصرف کم: انواع شیرینی و کیک و کلوچه- ماکارونی ها- غذاهایی که شکر به آنها اضافه شده است- آبمیوه های مصنوعی مثل انواع ساندیس- نوشیدنی هایی مثل نوشابه- نان های سفید.

۲٫ مصرف میوه و سبزیجاتی مثل هویج، فلفل، کاهو، کلم، اسفناج و…

همچنین قبل از هر وعده غذایی داروی ضد دیابت گلوکوفاژ( متفورمین) را مصرف کنید.

روشها درمان :

درمان کیست های فیزیولوژی که اغلب کیستهای تخمدان در زنان از این نوع است با تجویز قرص ضدبارداری LD و HD‌ درمان میشود و در این روش با مصرف قرص ، فعالتی هورمونی تخمدان متوقف شده و کیست کوچک میشود و زمانی که تخمک گذاری صورت نمی گیرد ، کیست هم به وجود نمی آید . این کیست ها اغلب پس از گذشت یک تا ۳ ماه کوچک میشود و از بین میرود .

اما در نوع اندومکسیوما که داخل آنها پر از خون است ، درمان با روشهای دارویی مؤثر نبوده و مریض باید لاپاروسکوپی شود و این عمل همراه با بیهوشی است و البته باید توجه داشت چنانکه کیست های فیزیولوژی هم بعد از گذشت ۲ تا ۳ ماه کوچک نشوند ، حتماً باید عمل لاپاروسکوپی درباره آنها صورت بگیرد .

چه عواملی سبب ایجاد کیست های تخمدان می شوند؟
کیست های تخمدان به دلایل متعددی ایجاد می شوند. شایع ترین نوع، کیست فولیکولار است که از رشد یک فولیکول نتیجه می شود. فولیکول یک کیسه پر از مایع طبیعی است که حاوی یک تخمک است. کیست های فولیکولار هنگامی که فولیکول در طی چرخه قاعدگی بیش از حد طبیعی رشد می کند و برای آزاد سازی تخمک باز نمی شود تشکیل می شود. معمولاً کیست های فولیکولار در طی چند روز تا چند ماه به خودی خود برطرف می شوند. کیست ها می توانند در اثر جراحت یا نشت عروق خونی کوچک به درون کیسه تخمک حاوی خون باشند (کیست های هموراژیک یا اندومتریوئید). گاه گاه بافت های تخمدان برای تشکیل بافت های دیگر بدن مانند مو یا دندان به صورت غیر طبیعی رشد می کنند. کیست هایی با این بافت های غیر طبیعی کیست های درموئید نامیده می شوند.
علایم کیست های تخمدان چه هستند؟
بیشتر کیست ها هرگز مشخص نمی شوند و بدون اینکه زنان بدانند که به این کیست ها مبتلا هستند برطرف می شوند. هنگامی که یک کیست علایم ایجاد می کند، درد در شکم یا لگن شایع ترین علامت است. درد می تواند در اثر پارگی کیست، رشد سریع و اتساع آن، خون ریزی به درون کیست یا پیچ خوردن کیست در اطراف منبع خونی آن ایجاد شود.
کیست های تخمدان چگونه تشخیص داده می شوند؟
بیشتر کیست ها به وسیله اولتراسوند تشخیص داده می شوند که بهترین تکنیک تصویربرداری برای شناسایی کیست های تخمدانی است. اولتراسوند یک روش تصویربرداری است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از ساختمان های درون بدن استفاده می کند. تصویربرداری اولتراسوند بدون درد است و هیچ ضرری ندارد.
هم چنین می توان کیست ها را با روش های دیگر تصویربرداری مانند اسکن CAT یا اسکن MRI شناسایی کرد.

 ۶۵۵۵۷۵۸۱.jpg
پزشک چگونه می تواند تصمیم بگیرد که یک کیست تخمدانی خطرناک است؟
اگر زنی در دهه چهارم زندگی خود یا حتی جوان تر باشد و قاعدگی های منظم داشته باشد،، بیشتر توده های تخمدانی «کیست های تخمدانی عملکردی» خواهند بود که در حقیقت غیر طبیعی نیستند. این کیست ها با جریان تخمک گذاری که در چرخه قاعدگی رخ می دهد ارتباط دارند و معمولاً در طی چرخه قاعدگی بعدی خود به خود ناپدید می شوند.
بنابراین به خصوص در زنانی که در دهه دوم و سوم زندگی خود هستند این کیست ها در چند چرخه قاعدگی بررسی می شوند تا مشخص شود آیا از بین رفته اند یا نه. چون قرص های ضد بارداری خوراکی تا حدودی با جلوگیری از تخمک گذاری عمل می کنند، پزشکان انتظار نخواهند داشت که زنان مصرف کننده ضد بارداری های خوراکی «کیست های تخمدانی عملکردی» داشته باشند. بنابراین ممکن است به زنانی که در حین مصرف قرص های ضد بارداری خوراکی به کیست های تخمدان مبتلا می شوند توصیه شود که به جای پایش از طریق اولتراسوند لگن یا جراحی، معاینه شوند.
عوامل دیگری نیز وجود دارند که در کنار سن زن یا مصرف ضد بارداری های خوراکی به ارزیابی کیست های تخمدانی کمک می کنند. کیستی که در اولتراسوند شبیه یک کیسه ساده پر مایع به نظر می رسد، در مقابل کیستی با بافت سخت در داخل آن، به احتمال زیاد خوش خیم است. بنابراین اولتراسوند نیز در تشخیص این که تومور تخمدانی جدی است یا نه نقش دارد.
سرطان تخمدان در زنان جوان تر از ۴۰ سال نادر است. کیست های تخمدانی که پس از ۴۰ سالگی ایجاد می شوند نسبت به قبل از آن شانس بالاتر سرطانی بودن را دارند، اگرچه بیشتر کیست های تخمدان حتی پس از ۴۰ سالگی خوش خیم هستند. آزمون خونی CA-125 می تواند به عنوان مشخصه ای برای سرطان تخمدان به کار رود، اما غیر طبیعی بودن آن همیشه به معنی وجود سرطان نیست. اولاً بسیاری از بیماری های خوش خیم در زنان در سنین باروری می تواند سبب افزایش CA125 شود، بنابراین CA-125 یک آزمون اختصاصی به خصوص در زنان جوان نیست. عفونت های لگن، فیبروئید های رحم، بارداری، کیست های خوش خیم تخمدان (هموراژیک) و بیماری های کبد همگی بیماری هایی هستند که ممکن است در غیاب سرطان تخمدان سطح CA-125 را افزایش دهند. ثانیاً حتی در صورت ابتلا زن به سرطان تخمدان، تمام این سرطان های تخمدان سبب افزایش سطح CA-125 نمی شود. علاوه براین، سطوح  CA-125در زنان مبتلا به سرطان سینه، ریه و پانکراس نیز به صورت غیر طبیعی بالا می رود.
کیست های تخمدان چگونه درمان می شوند؟
بیشتر کیست های تخمدان در زنان در سنین باروری کیست های فولیکولار هستند که به طور طبیعی در عرض ۱ تا ۳ ماه از بین می روند. اگرچه ممکن است این کیست ها پاره شوند، به ندرت علائم ایجاد می کنند. این کیست ها خوش خیم هستند و مشکلاتی ایجاد نمی کنند. در زنانی که هیچ علائمی ندارند این کیست ها را می توان همزمان در طی آزمایش لگن تشخیص داد. تمام زنان در مقاطعی از زندگی به کیست های فولیکولار مبتلا می شوند.
در زنان در سنین باروری، معاینه کیست فولیکولار معمولاً در چند چرخه قاعدگی انجام می شود زیرا در این گروه سنی این کیست ها شایع و سرطان تخمدان نادر است. گاهی اوقات کیست های تخمدانی در زنان غیر یائسه حاوی مقداری خون است که کیست های هموراژیک نامیده می شوند. کیست های هموراژیک به سرعت برطرف می شوند.
به منظور تعیین استراتژی درمانی برای کیست های تخمدان از اولتراسوند استفاده می شود زیرا این روش می تواند به تشخیص این که این کیست، کیست ساده یا ترکیبی است کمک کند. کیست ساده که در بیماری های خوش خیم دیده می شود فقط حاوی مایع بوده و بافت جامد ندارند اما کیست ترکیبی بافت جامدی دارد که به پایش و احتمالاً جراحی نیاز دارد.
به طور خلاصه درمان ایده آل کیست های تخمدان به سن زن، اندازه کیست (و تغییر اندازه) و ظاهر کیست در اولتراسوند بستگی دارد.
درمان می تواند شامل معاینه ساده یا ارزیابی آزمون های خونی مانندCA-125  باشد که به تشخیص پتانسیل ابتلا به سرطان کمک می کند.
در صورت ایجاد درد شدید، از بین نرفتن خود به خود یا مشکوک بودن تومور، می توان آن را با لاپاراسکوپی یا در صورت نیاز با لاپاراسکوپی باز خارج کرد. به مجرد خارج کردن کیست، تومور به یک پاتولوژیست ارجاع داده می شود تا به منظور تشخیص نهایی نوع کیست موجود، بافت را در زیر میکروسکوپ آزمایش کند.

  • آسان طب



نظرات

۲۹ نظر در موضوع “کیست های تخمدان”
  1. مستانه says:

    مطالب خیلی مفید بود.

  2. شیدا says:

    خیلی عالی بود ممنون استفاده ی زیادی کردیم

  3. سارا says:

    سلام
    کاملترین متنی بود که راجع به کیست تخمدان خوندم
    ممنون

  4. یاسین says:

    متشکرم ،واقعاًمطالب مفیدی بود،کلی چیز یاد گرفتم .

  5. saman says:

    سلام ممنون عالی بود.

  6. زهرا-ز says:

    باسلام

    مطالب زیباوارزنده ای را ارائه داده بودید.کاش میتوانستید به یک سری ازسوالات بازدیدکنندکان پاسخ دهید.

  7. سعیده says:

    kheili khob bod mer30

  8. زهرا says:

    واقعا خسته نباشید.
    کاملترین متنی بود که راجع به کیست تخمدان خوانده ام.
    برای بنده بسیار مفید بود.متشکرم!

  9. فهیمه مهدی زاده says:

    بسیار عالی بود..اما کاش در مورد کیست های آندومتریوم هم بیشتر توضیح میدادید.زیرا من به آن مبتلا هستم

  10. narmin says:

    فوق العاده عالی بود…باتشکر

  11. شهره says:

    باسلام مطالب جالب بود جوابم و گرفتم متشکرم

  12. f.r says:

    باسلام
    مطالب خیلی مفید بود استفاده بسیاری بردم کلی سؤال بی جواب داشتم که گرفتم واقعاً ممنون

  13. زهرا says:

    خیلی خوب بئد واقعا خیلی چیز ها را نمی دانستم ام با خبر شدم

  14. maryam says:

    مطلب موثری بود.من کیست هموراژیک ۷۰ میلی متری دارم که مرا سخت ترسانده.با این حال متشکرم.

  15. fariba says:

    ba salam. kheili azatun mamnunam kheili mofid bud. ;)

  16. x says:

    خیلی مفیدبود

  17. hani says:

    بسیار عالی و کامل بود. من فکر میکردم که درمان ندارند اما خیالم راحت شد. خدا خیرتون بده. مرسی .

  18. مهدیه says:

    عالیه.خیلی ممنون

  19. مریم says:

    خیلی خوب بود ممنونم

  20. افرا says:

    سلام مطلب کامل و جامعی بود راجع به کیست های تخمدان .با اجازه شما از این مطلب پرینت بگیرم برا دوستانم.

  21. شهناز says:

    سلام خدا خیرتون بده سالم باشید

  22. مهی says:

    ممنون خیلی خوب بود خیلی دنبال یک تصویر واقعی از کیست بودم

  23. الناز says:

    کامل توضیح دادید متشکر کاش به سوالات هم جواب می دادید

  24. ZAHRA says:

    سلام*باتشکرازمطالب مفیدشما/

  25. ایمان says:

    از اطلاعاتی که دادید تشکر می کنم.

  26. نسترن says:

    خیلی خیلی عالی بود. ممنون از زحماتتون

  27. تهرانی says:

    خیلی خوب ومفید بود ممنون.

  28. م.ذ says:

    بسیار عالی

همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*