رژیم غذایی در کم خونی و فقر آهن


کم خونی وضعیتی است که در آن تعداد یا اندازه گلبول هاي قرمز و یا مقدار هموگلوبین موجود در خون کاهش یافته و تبادل اکسیژن و دي اکسیدکربن بین خون و سلو ل هادچار اختلال م یشود.

از علل ایجادکننده کمخونی میتوان کمبودهاي تغذیه اي، خونریزي، ناهنجاري هاي ژنتیکی، بیمار ي هاي مزمن و یا مسمومی تهاي دارویی را نام برد. منظور از کم خونی هاي تغذیه اي کمخونیهایی است که در اثر دریافت ناکافی مواد مغذي ایجاد میشوند. از مهمترین مواد مغذي جهت خو نسازي که کمبود آ نها موجب بروز کم خونی می شود
میتوان به آهن ، ویتامین ب 12 و اسیدفولیک اشاره کرد. از بین آ نها کمخونی ناشی از فقر آهن یکی از شای عترین کمخون یهاي تغذیه اي است.
کمخونی ناشی از فقر آهن

فقر آهن یکی از شایعترین اختلالات تغذی هاي در کشورهاي در حال توسعه و مهمترین علت کمخونی تغذیهاي در کودکان و زنان در سنین باروري است که با ایجاد گلبول هاي قرمز کوچک و کاهش میزان هموگلوبین مشخص م یشود که این بیماري سبب اتلاف منابع و مراقب تهاي بهداشتی، کاهش بهر ه وري در اثر افزایش میزان مرگ و میر ابتلا به بیماري در مادران و کودکان و بالاخره کاهش ظرفیت
جسمی و روانی در بخش بزرگی از جامعه م یشود .
میزان نیاز به آهن
میزان نیاز به آهن براساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیکی افراد متفاوت است. مثلا زنان باردار به علت افزایش حجم خون، رشد جنین و جفت و سایر باف تها به آهن بیشتري نیاز دارند. به همین دلیل بیش از سایرین در معرض خطر ک مخونی قرار دارند. در شیرخواران در صورت سلامت مادران، میزان آهن موجود در شیر مادر براي 6 4 ماه اول زندگی کافی است . ولی در مورد نوزادانی که با وزن کم متولد
میشوند، ذخایر آهن کم بوده و باید از 3 ماهگی آهن اضافی به صورت قطره خوراکی خورانده شود.

همچنین بستن پیش از موقع بند ناف نیز به این دلیل که نوزاد را از یک سوم کل خونش محروم میکند، خطر فقر آهن را افزایش م یدهد .
دلایل فقر آهن
دلایل گوناگونی براي کمبود آهن وجود دارد که از آن جمله میتوان به علل زیر اشاره کرد
1. دریافت ناکافی آهن به دلیل رژیم غذایی مورد استفاده که در آن آهن کمی وجود دارد، مانند بعضی از رژیمهاي گیاه خواري.
2. جذب ناکافی آهن در اثر اسهال، کاهش ترشح اسید معده، مشکلات گوارشی یا تداخلات دارویی و داروهایی مثل کلستیرامین، سایمتیدین، پانکراتین، رانیتیدین و تتراسایکلین).
3. افزایش نیاز به آهن براي افزایش حجم خون در دوران نوزادي، نوجوانی، بارداري و شیردهی.
4. خون ریزي زیاد در دوران عادت ماهانه و یا در اثر جراحات یا ناشی از همورویید (بواسیر) یا بیمار يهاي بدخیم و انگلها . کمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون است.
علایم کمخونی ناشی از فقر آهن
بعضی از علایم کم خونی فقر آهن عبارتند از :

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلک چش مها، خستگی زودرس، سرگیجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع و در کمخونی شدید گود شدن روي ناخن(ناخن قاشقی). درمان کمخونی ناشی از فقر آهن براي درمان کم خونی از چند روش استفاده می شود که بهترین و کم خطرترین آ نها استفاده از مکملهاي خوراکی است . درمان با نمک هاي ساده آهن مثل سولفات فروي خوراکی کاملا موثر بوده و به شکل قرص، کپسول یا مایع است و باید مصرف آ ن ها تا چندین ماه ادامه یابد.

چنانکه این قرص ها با معده خالی مصرف شوند جذب آن ها بهتر و بیشتر صورت م یگیرد، ولی در این حالت سبب تحریک معده و بروز مشکلات گوارشی می شوند.

عوارض گوارشی ناشی از مصرف آهن نظیر تهوع، دل پیچه، سوزش قلب، اسهال یا یبوست را می توان به حداقل رساند، به شرطی که آهن را با میزان بسیار کم مصرف کرده و به تدریج به میزان آن افزوده تا به حد مورد نیاز بدن برسد.

بهتر است قرص آهن در آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشی از آن کاهش یابند.
به همراه آهن پیشنهاد میشود . علاوه بر C جذب آهن را افزایش میدهد. به همین دلیل معمولا مصرف ویتامین C ویتامین درمان دارویی باید به میزان آهن قابل جذب در غذا نیز توجه کرد .

جذب آهن غذا اغلب تحت تاثیر شکل آهن موجود در آن م یباشد.

آهن موجود در پروتئین هاي حیوانی مانند گوشت گاو، ماهی، پرندگان (آهن هم ) بیشتر جذب میشود، در حالی که جذب آهن پروتئین هاي جذب آهن سبز ي ها و میوه ها (آهن C گیاهی مانند سبز يها و میو هها (آهن غیرهم) کمتر میباشد.

باید توجه داشت که ویتامین غیرهم) را بیشتر می کند. مصرف چاي همراه یا بلافاصله بعد از غذا می تواند جذب آهن را تاحدصفر تا پنج درصد کاهش دهد . قهوه، تخم مرغ، شیر و لبنیات، نان گندم، حبوبات (حاوي اسید فیتیک ) و فیبرهاي غذایی جذب آهن را به علت تشکیل کمپلک سهاي نامحلول کاهش میدهند.

بنابراین فرآورد ههاي حاوي آهن، طی یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف هر یک از این مواد نباید مصرف شود.
منابع غذایی آهن دار
منابع غذایی آهن دار عبارتند از جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهی، زرده تخ م مرغ، سبزي هاي داراي برگ سبز تیره مانند جعفري، اسفناج و حبوبات، مثل عدس و لوبیا همچنین میو ههاي خشک (برگ هها) بخصوص برگه زردآلو و دان ههاي روغنی.
عوامل افزایش دهنده جذب آهن و منابع غذایی آ نها
1. اسید سیتریک و اسید اسکوربیک یا ویتامین ث که در آلو، خربزه، ریواس، انبه، گلابی، طالبی، گل کلم، سبز ي ها، آب پرتقال، لیمو شیرین، لیمو ترش، سیب و آناناس وجود دارند م یتوانند عوامل افزایش دهنده جذب آهن در بدن باشند.
2. اسید مالیک و اسید تارتاریک که در هویج، سیب زمینی، چغندر، کدوتنبل، گوجه فرنگی، کلم پیچ و شلغم موجود است نیز سبب افزایش جذب آهن میشوند.
3. محصولات تخمیري مثل سس سویا نیز در این دسته از عوامل گنجانده م یشود. توصی ههاي کلی زیر را به کار ببندید:
استفاده از غذاهایی که غنی از آهن میباشند. ·
استفاده از منابع غذایی حاوي ویتامین ث هر وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن (مثل پرتقال، گریب فروت، گوجه · فرنگی، کلم، توت فرنگی، فلفل سبز، لیمو ترش) گنجاندن گوشت قرمز، ماهی یا مرغ در برنامه غذایی. · پرهیز از مصرف چاي یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا. · برطرف کردن مشکلات گوارشی و یبوست. ·
تصحیح عادات غذایی غلط (مثل مصرف مواد غیر خوراکی مانند خاك، یخ ) که خود از علایم کم خونی فقر آهن می باشند.
مشاوره با پزشک و متخصص تغذیه جهت پیشگیري به موقع و یا بهبود ک مخونی. ·
استفاده از نانهایی که از خمیر ورآمده تهیه شده اند. ·
استفاده از خشکبار مثل توت خشک، برگه آلو، انجیر خشک و کشمش که منابع خوبی از آهن هستند. ·
استفاده از غلات و حبوبات جوانه زده. ·
شست و شو و ضد عفونی کردن سبز يهایی که استفاده می کنید. ·
شستن کامل دستها با آب و صابون قبل از تهیه و مصرف غذا و پس از هر بار اجابت مزاج ·
مصرف روزانه یک قرص آهن از پایان ماه چهارم بارداري تا سه ماه پس از زایمان در زنان باردار. ·
مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذیه تکمیلی تا پایان 2 سالگی در کودکان ·

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar