در هنگامی که فردی مواد سمی می خورد چگونه از جذب مواد مسموم كننده جلوگیری کنیم ؟

جلوگيري از جذب مواد مسموم كننده

 مسموميت جزو بحث هاي مهم در پزشكي است و در بسياري از موارد اقدام به موقع و كافي از بروز مسموميت حتي پس از خوردن مواد مسموم كننده جلوگيري مي كند. در اين مواقع بعد از گرفتن شرح حال بيمار، معاينه دقيق و ثبت آنها، اولين اقدام در درمان مسموميت ها جلوگيري از جذب دارو يا سم است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  از آنجاييكه اكثر موارد مسموميت از طريق خوردن صورت مي گيرد، لذا اول بايد از طريق ايجاد استفراغ يا شستشوي معده مواد خورده شده را تخليه كرد و سپس با استفاده از برخي مواد نظير زغال فعال شده از جذب سموم از سطح دستگاه گوارش جلوگيري كرده و در نهايت با تجويز داروي مسهل دفع آنها را از دستگاه گوارش سرعت بخشيد.

تخليه معده در 2-1 ساعت اول (خصوصاً در دقايق اول) بعد از مسموميت از اهميت زيادي برخوردار است. اما به دليل اينكه بسياري از داروها و سموم باعث تأخير تخليه محتويات معده به روده مي شوند، (مثل ساليسيلات ها، مپروبامات، باربيتوارت ها، ضد افسردگي هاي حلقوي، آنتي هيستامين ها، آنتي كولينرژيك ها، بسياري از داروهاي اعصاب و مواد مخدر و …) و نيز برخي داراي چرخه معدي هستند (مثل ضد افسردگي ها، مخدرها، ساليسيلات ها و آنتي كولينرژيك ها)، لذا توصيه مي شود كه عمل تخليه معده حتي با گذشت 12 ساعت از مسموميت نيز در تمامي بيماران صورت گيرد. (مگر منع خاصي داشته باشد)

تخليه معده در موارد زير ممنوع است:

1- مسموميت با نفت و تركيبات اصلي و اول آن (به شرط اينكه علائم و نشانه هاي مسموميت همه جانبه با آن ماده و مسموميت جدي ديگري همراه با آن وجود نداشته باشد)

2- تشنج، كاهش هوشياري و يا كما

3- مسموميت با مواد سوزاننده قليايي يا اسيدي

4- اختلالات آناتوميك (ساختاري) يا اعمال جراحي بزرگ شكم

5- اختلالات انعقادي خون

ايجاد استفراغ:

از اين روش زماني استفاده مي شود كه شستشوي معده به فوريت امكان پذير نباشد و يا مقدار ماده خورده شد، سمي و توكسيك نباشد. بهترين روش براي اين عمل استفاده از شربت ايپكا است.

راههاي ورود سم به بدن :

سموم از راههاي مختلف وارد بدن انسان مي شوند كه عبارنتد از :

شايع ترين مسموميت ها ، مسموميت گوارشي است و 80% موارد را تشكيل مي دهد و سم از راه غذا وارد بدن مي شود .

 استنشاق گازهاي سمي يا موادي كه بخار آنها سبب صدمه به دستگاه تنفسي مي شود . اين مواد پس از جذب از طريق رگهاي خوني ، به ريه رفته و در تمام بدن پخش مي شود و اثرات عمومي در بدن ايجاد مي كند .

 از طريق تماس با پوست .

 سموم مي توانند از طريق مخاط چشم يا زخم هاي يكپارچگي پوست ، وارد بدن شود.

 ممكن است سموم از راه تزريق وارد بدن شوند كه احياناً به صورت ناخواسته در عوارض جانبي برخي از داروها مشهود است .

* علائم مسموميتهاي گوارشي

نشانه هاي مسموميتهاي گوارشي در افراد عبارتند از :

سوختگي دهان ، بوي بد دهان ، تهوع و استفراغ ، دل درد ، تعريق ، تغيير در وضعيت هوشياري يا گيجي ، تغيير در اندازه مردمك چشم و تغيير در وضعيت تنفسي .

* درمان :

اقدامات درماني كه براي مسموميتهاي گوارشي انجام مي دهيم عبارت است از :

بررسي وضعيت تنفسي بيمار

 خواباندن بيمار به پهلو ، به منظور جلوگيري از ورود ترشحات به راههاي تنفسي .

 وادار كردن بيمار به استفراغ ( در نيم ساعت اول ) ، زيرا 40-30 درصد سموم از معده خارج مي شود . يا شستشوي محتويات معده با سرم نرمال سالين از طريق لوله مري .

 دادن شربت ايپكا به منظور ايجاد استفراغ ، در صورت وجود مانعي براي آن .

 عدم استفاده از شربت ايپكا در حالت اغماء .

 

* شربت ايپكا (IPecac):

متأسفانه اين دارو جديداً از ليست داروهاي ايران حذف شده است و ساخته نمي شود. شربت ايپكا بر روي مركز استفراغ در بصل النخاع و با اثر بر معده بعد از 15 تا 30 دقيقه موجب استفراغ مي گردد. طول اثر آن 2 ساعت و شايعترين عارضه جانبي آن خواب آلودگي و اسهال است. مقدار آن براي اطفال تا 6 ماه 5 تا 10 سي سي، كودكان 12-1 سال، 15 سي سي و 12 سال به بالا حدود 30 سي سي است. از آنجائيكه در معده خالي استفراغ بوجود نمي آيد، بايد جهت تجويز ايپكا مقدار داروي مورد نظر را داخل 200 تا 300 ميلي ليتر محول مورد نظر ريخته و آنگاه به بيمار داده شود.

* موارد منع استفاده از شربت ايپكا:

1- استفراغ خوني.

2- اختلال انعقادي.

3- اطفال كمتر از 6 ماه.

4- كاهش رفلكس عق زدن.

5- زماني كه تسريع در تخليه معده لازم باشد.

6- مسموميت با مواد سوزاننده قليائي، اسيدي، نفت و تركيبات اصلي آن.

7- كاهش سطح هوشياري يا احتمال قريب الوقوع بودن آن.

8- مسموميت با داروهائي كه قدرت زيادي در تضعيف سيستم اعصاب مركزي دارند.

9- تشنج و مسموميت با هر داروئي كه بالقوه تشنج زا است.

* توجـه:

– مصرف ايپكا در مسموميت با اتانول بي ارزش است چون الكل سريع از تمام مخاط ها جذب مي شود.

– در صورتي كه ماده خورده شده خاصيت ضد استفراغ داشته باشد (مثل كلرپرومازين) تجويز ايپكا چندان مؤثر نخواهد بود.

– اگر پس از خوردن ايپكا استفراغ ايجاد نشد، بايد اقدام بر شستشوي معده و خارج نمودن آن نمود. چون خود ايپكا هم اثر منفي روي قلب دارد. (افت فشار خون، تپش قلب،‌ درد قفسه سينه و تنگي نفس)

* طريقه مصرف شربت ايپكا

مقدار مصرف شربت ايپكا به صورت زير است :

دو قاشق چايخوري همراه با نصف ليوان آب ولرم براي كودكان 6 ماه الي 1 ساله .

 يك قاشق غذاخوري همراه با يك ليوان آب براي كودكان يك الي دوازده ساله .

 دو سه قاشق غذاخوري همراه با سه ليوان آب ولرم براي افراد بزرگسال .

مسائلي كه در فرآيند كمك رساني به بيمار بايد مد نظر قرار گيرد عبارتند از : سن بيمار ، زمان ايجاد مسموميت ، مدت زمان سپري شده از مسموميت و بررسي نوع مسموميت .

عفونت پتوليسم كه در مسموميتهاي گوارشي وجود دارد معمولاً مسموميت گوارشي ناشي از سم كلستريديوم بوتلينيوم است كه كشنده بوده و در اثر سم انباشته شده در مواد غذايي كنسرو شده ، و مواد خشك ايجاد مي شود و فرد دچار مسموميت بتوليسم مي شود و بعد از 24 ساعت دچار ضعف عضلاني بخصوص عضلات تنفسي ، دو بيني و اختلالات گوارشي مي شود و در صورت عدم درماني مقتضي ، منجربه مرگ بيمار خواهد شد .

ساير موارد مسموميتهاي گوارشي ناشي از عفونت سمهاي توليد شده در مواد غذايي از باكتري هايي مثل استافيلوكوك ناشي مي شود كه مخاطره انگيز نيستند و عوارض آن حداكثر بعد از 24 ساعت با تهوع و استفراغ مشخص مي شود و بيمار پس از آن بهبود مي يابد .

 

* مسموميت مواد اسيدي و قليايي

گاهي مسموميت مواد اسيدي و قليايي اشتباه يا با هدف خودكشي بلعيده مي شود و از خطرناكترين مسموميتها محسوب  مي شود . نشانه هاي اين نوع مسموميت عبارتند از:

تهوع و استفراغ

سوزش مخاط دهان و پشت جناغ سينه

 سوراخ شدن مخاط مري

 احياناً پارگي مري در ناحيه شكمي ، معده و قفسه سينه

 درد شديد در ناحيه قفسه سينه

بيماراني كه مسموميت ناشي از مواد اسيدي و قليايي دارند نبايد وادار به استفراغ شوند زيرا مخاط دستگاه گوارشي و مري در معرض خدمات مجدد قرار مي گيرند . بلكه بايد به آنها شير و مواد اسيدي ضعيف شده مثل آب پرتقال ، آب ليموي رقيق شده و نيز مايعات با PCH خنثي داده شود تا از رقت اسيد يا مواد قليايي بلعيده شده كاسته شود .

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است