پریتونیت‌ (Peritonitis) چیست ؟

پریتونیت‌

 پريتونيت همواره يک بيماري کشنده جدي به حساب مي آمده است. در طول بيش از يکصد سال گذشته با شناخت دقيق باکتري ها و منشا ميکروبي پريتونيت ها و بعد از آن کشف آنتي بيوتيک ها درمان پريتونيت ها دگرگون شده، پيشرفت روش هاي هوشبري مدرن به جراحان جرات داد تا اقدام به اعمال جراحي و گاه جراحي هايي مکرر نمايند تا اينکه بتوانند پاتولوژي صفاق را به حالت نخستين برگردانده و سلامت را به بيمار بازگردانند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز   ،   عفونت‌هاى داخل صفاقى معمولاً هنگامى ايجاد مى‌شود که سدهاى آناتوميکى طبيعى از هم گسيخته شوند و ميکروارگانيسم‌ها به حفره صفاقى که در حالت عادى استريل است وارد شوند. پريتونيت يا اوليه (فقدان ظاهرى يک حادثه زمينه‌ساز) است يا ثانويه. در افراد بزرگ‌سال، پريتونيت باکتريال خودبه‌خودى SBP) Spontaneous Bacterial Peritonitis) در بيماران مبتلا به سيروز کبدى ناشى از الکليسم شايع‌تر است.

بيماران مبتلا به آسيت در معرض اين عفونت هستند. به نظر مى‌ِسد مکانيسم اين عفونت به اين صورت باشد: کبد بيمار به دليل اختلال در گردش خون پورت از انجام عمل فيلتراسيون معمول خود ناتوان است و در نتيجه باکترى‌ها در مايع آسيت کاشته مى‌شوند. معمولاً يک سوش باکتريال منفرد عامل SBP است، و وجود باکتريمى همراه شايع است. پريتونيت ثانويه هنگامى ايجاد مى‌شود که باکترى‌ها به دليل نشت از يک حفره پاره شده وارد صفاق مى‌شوند. به‌طور معمول در پريتونيت ثانويه باکترى‌هاى هوازى و بى‌هوازى به‌صورت مخلوط وجود دارند. 

 

 با ورود راديوگرافي ساده شکم و در چند دهه اخير استفاده از سونوگرافي، سي تي اسکن، MRI و طب هسته اي تشخيص دقيق محل عارضه و اتيولوژي پريتونيت ها آسانتر شد و نيز با کاربرد تخليه سوزني و آنتي بيوگرام و کشت بي هوازي و گاه تعبيه استنت و درن به مدد تصويربرداري به تدريج خطر پريتونيت ها کاهش يافت. تکنولوژي لاپاراسکوپيک نيز موجب شد که در موارد خاصي کار تشخيص و درمان آسان تر و بهبودي سريع تر گردد.

● شرح بیماری
پریتونیت‌ عفونت‌ یا التهاب‌ وخیم‌ قسمتی‌ از صفاق‌ (پرده‌ پوشاننده‌ لوله‌ گوارشی‌) یا همه‌ آن‌.
● علایم‌ شایع‌
▪ درد سراسر شکم‌ یا قسمتی‌ از آن‌. این‌ درد معمولاً به‌ طور ناگهانی‌ آغاز شده‌ و به‌ طور پیشرونده‌ تشدید می‌یابد. درد ممکن‌ است‌ در ابتدا حالت‌ متناوب‌ داشته‌ باشد و سپس‌ حالت‌ ثابت‌ پیدا کند. بیمار دچار این‌ درد اغلب‌ ترجیح‌ می‌دهد که‌ به‌ پشت‌ بخوابد و هیچ‌گونه‌ حرکتی‌ نکند زیرا حرکت‌ یا فشار به‌ شکم‌ باعث‌ افزایش‌ این‌ درد می‌شود.
▪ درد شانه‌ (گاهی‌)
▪ لرز و تب‌ (اغلب‌ تب‌ بالا)
▪ منگی‌ و ضعف‌
▪ تُندی‌ ضربان‌ قلب
▪ فشارخون‌ پایین‌
▪ تهوع‌ و استفراغ‌
▪ تشنگی‌
● علل‌
▪ التهاب‌ شدید پرده صفاق که‌ هنگام‌ ورود مواد خارجی‌ به‌ حفره‌ شکم‌ رخ‌ می‌دهد. این‌ مواد خارجی‌ شامل‌ باکتری ها یا محتویات‌ لوله‌ گوارش‌، نظیر ترشحات‌ هضم‌کننده‌ غذا، خون‌، غذای‌ ناقص‌ هضم‌ شده‌ یا مدفوع‌ می‌باشد.
▪ این‌ مواد در پی‌ اتفاقات‌ زیر وارد حفره‌ شکم‌ می‌شوند:
الف) پارگی‌ یا سوراخ‌ شدگی‌ هر عضو داخل‌ شکمی‌، نظیر آپاندیسیت ملتهب‌، زخم‌ گوارشی‌، یا دیورتیکول‌ یا کیسه‌ صفراوی‌ عفونی‌ شده‌
ب) آسیب‌ به‌ دیواره‌ شکم‌ مثلاً در اثر چاقو یا گلوله‌
ج) بیماری‌ التهابی‌ لگن‌
د) پارگی‌ حاملگی‌ نابجا
● عوامل تشدید کننده بیماری
▪ تأخیر در درمان‌ علل‌ ذکر شده‌ در بالا
▪ جراحی‌ اخیر شکم‌
▪ مصرف‌ کورتیکواسترویید
▪ بیماری‌ پیشرفته‌ کبدی‌
● پیشگیری‌
▪ درمان‌ فوری‌ اختلالات‌ زمینه‌ای‌
● عواقب‌ مورد انتظار
▪ با تشخیص‌ و درمان‌ زودرس‌ معمولاً قابل‌ علاج‌ است‌. تأخیر در درمان‌ این‌ بیماری‌ و بروز عوارض‌ آن‌ می‌تواند کُشنده‌ باشد. عاقبت‌ این‌ بیماری‌ به‌ سن‌ بیمار، طول‌ مدت‌ بیماری‌، علت‌ آن‌ و وجود هرگونه‌ بیماری‌ قبلی‌ بستگی‌ دارد.
● عوارض‌ احتمالی‌
▪ شوک‌
▪ مسمومیت خون (سپتی‌سمی‌)
▪ انسداد روده‌ ناشی‌ از چسبندگی‌های‌ بعدی‌ (نوارهای‌ بافت‌ جوشگاهی‌ تشکیل‌ شده‌ پس‌ از التهاب‌)
▪ نارسایی‌ کبد یا کلیه

 

● تظاهرات بالينى 
 SBP تب شايع‌ترين علامت هنگام مراجعه است و در ۸۰% موارد SBP وجود دارد. درد شکم، شروع حاد علايم و نشانه‌هاى صفاقى در معاينه بدنى به تشخيص کمک مى‌کنند، ولى فقدان اين يافته‌ها تشخيص را رد نمى‌کند. آسيت هميشه قبل از عفونت وجود دارد.  
 

●  پريتونيت ثانويه 
 پريتونيت ثانويه علايم لوکاليزه، در صورت وجود، به عامل زمينه‌ساز بستگى دارند. درموارد پارگى زخم معده، درد اپى‌گاستر وجود دارد. در آپانديست، علايم اوليه ممکن است مبهم باشد و ممکن است شامل تهوع يا احساس ناراحتى در دور ناف باشد که بهَ‌تدريج در ناحيه RLQ لوکاليزه مى‌شود. علايم پريتونيت ثانويه شامل درد شکم است که با حرکت، سرفه، يا عطسه افزايش پيدا مى‌کند. بيماران اغلب در حالت دراز کشيده زانوها را به طرف شکم جمع مى‌کنند تا مانع از کشيدگى فيبرهاى عصبى صفاقى شوند. يافته‌هاى معاينه شکم عبارتند از: گاردينگ ارادى و غير ارادي، تندرنس، و در مراحل بعدي، تندرنس برگشتى.   
 
 ● تشخيص 
 براى تشخيص SBP، بايد منشاء اوليه عفونت داخل شکمى رد شود؛ سى‌تى‌اسکن شکم با کنتراست ممکن است کمک‌کنننده باشد. آزمايش مايع آسيت در هر بيمار سيروزى تب‌دار براى تشخيص SBP ضرورى است. براى حصول نتيجه بهتر، بايد مايع صفاقى را در لوله کشت خون قرار داد. خون بايد کشت داده شود. در پريتونيت ثانويه، تشخيص بايد بر روى شناسائى عامل زمينه‌ساز متمرکز شود؛ آزمايش مايع آسيت به‌ندرت مورد نياز است.  

● درمان‌
درمان SBP بايد براساس ارگانيسم جدا شده انجام گيرد. درمان تجربى بايد باسيل‌هاى هوازى گرم منفى و کوکسى‌هاى گرم مثبت را پوشش دهد. برا ياين منظور مى‌توان از سفالوسپورين‌هاى نسل سوم، کارباپنم‌ها، يا ترکيبات پنى‌سيلين / مهارکننده بتالاکتاماز وسيع‌الطيف استفاده نمود. بعد از شناسائى ارگانيسم مسئول عفونت، طيف درمان بايد به آن پاتوژن محدود شود. اگر در بيماران مشکوک به SBP فلور مخلوط (به‌ويژه بى‌هوازى‌ها) شناسائى شود، بيمار را بايد از نظر پريتونيت ثانويه بررسى کرد. درمان پريتونيت ثانويه عبارت است از پوشش آنتى‌بيوتيکى بر عليه باسيل‌هاى گرم منفى هوازى و بى‌هوازى‌ها و همچنين مداخله جراحى براى عامل زمينه‌ساز. 

▪ بررسی‌های‌ تشخیصی‌ ممکن‌ است‌ شمارش‌ گویچه‌های‌ سفید خون‌ برای‌ شناسایی‌ التهاب‌ و شمارش‌ گویچه‌های‌ قرمز خون‌ برای‌ یافتن‌ خونریزی‌؛ اندازه‌گیری‌ میزان‌ مایع‌ و الکترولیت‌ها؛ روش‌های‌ جراحی‌ تشخیصی‌ نظیر واردکردن‌ یک‌ سوزن‌ باریک‌ به‌ داخل‌ شکم‌ برای‌ به‌ دست‌ آوردن‌ مایع‌ یا سایر موارد و سی‌تی‌ اسکن‌ و رادیوگرافی‌ شکم‌ باشد.
▪ برای‌ درمان‌ این‌ عارضه‌ و هرگونه‌ مشکل‌ زمینه‌ای‌ معمولاً بستری‌ بیمار در بیمارستان‌ ضروری‌ است‌. درمان‌ در جهت‌ جبران‌ کم‌آبی‌، حمایت‌ تنفسی‌ و تزریق‌ خون‌ ممکن‌ است‌ لازم‌ باشد.
جراحی‌ برای‌ ترمیم‌ آسیب‌ یا جراحت‌ عضو که‌ راه‌ ورود مواد خارجی‌ به‌ داخل‌ حفره‌ شکم‌ می‌باشد.
ب) داروها
▪ آنتی بیوتیک ها برای‌ مقابله‌ با عفونت‌
▪ تجویز مسکن‌ها گاهی‌ پس‌ از تشخیص‌ یا جراحی‌ لازم‌ می‌شود.
ج) فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری
▪ پس‌ از درمان‌، تا برطرف‌ شدن‌ علایم‌ در بستر استراحت‌ نمایید. اگر جراحی‌ ضرورت‌ یابد، پس‌ از آن‌ به‌ تدریج‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری های‌ طبیعی‌ خود را از سر بگیرید.
د) رژیم‌ غذایی‌
▪ تا فروکش‌ التهاب‌ حاد از خوردن‌ هرگونه‌ غذا یا آشامیدنی‌ خودداری‌ کنید تا لوله‌ گوارشی‌ بتواند استراحت‌ کند.
▪ مایعات‌ و موادمغذی‌ از طریق‌ وریدی‌ برای‌ شما تجویز می‌شود. هنگامی‌ که‌ دستگاه‌ گوارشی‌ تحمل‌ خوراکی‌ را پیدا کرد می‌توانید تغذیه‌ دهانی‌ را از سر بگیرید.
● درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟
▪ اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ تان دارای‌ علایم‌ پریتونیت‌ باشید. این‌ وضعیت‌ اورژانس‌ است‌. تشخیص‌ و درمان‌ زودرس‌ اختلال‌ زمینه‌ای‌، نظیر آپاندیسیت، زخم‌ گوارشی‌ یا حاملگی‌ نابجا بسیار مهم‌ است‌. در صورت‌ بروز درد شکم‌، زمان‌ ارزشمند را با درمان‌های‌ خانگی‌، به‌ خصوص‌ مصرف‌ میلین‌ها، تلف‌ نکنید. مصرف‌ ملین‌ها ممکن‌ است‌ باعث‌ پارگی‌ اعضای‌ شکمی‌ ملتهب‌ گردد.
▪ بروز موارد زیر در طی‌ زمان‌:
الف) یبوست
ب) علایم‌ عفونت‌ جدید از قبیل‌ تب، لرز، درد عضلانی‌، منگی‌، سردرد و درد شکمی‌ افزایش‌ یابنده‌.
ج) اگر دچار علایم جدید و غیر قابل توجیه شده اید. داروهای‌ تجویزی‌ ممکن‌ است‌ با عوارض‌ جانبی‌ همراه‌ باشند .

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است